Ծիսական արարողությունների գիրք (Մաշտոց)

History

Այս աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է 10-րդ դարի հայոց Բագրատունյաց թագավորության նշանավոր գահակալներից մեկին՝ Աշոտ Երկաթ։ Գիրքը ներկայացնում է նրա կառավարման շրջանը՝ ընդգրկելով ինչպես ներքին պետական քաղաքականությունը, այնպես էլ արտաքին ռազմական ու դիվանագիտական մարտահրավերները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանին, երբ Հայաստանը գտնվում էր բարդ ռազմաքաղաքական իրավիճակում՝ պայքարելով արաբական ազդեցության և ներքին իշխանական հակասությունների դեմ։ Աշոտ Երկաթի գործունեությունը ներկայացվում է որպես պետականության պահպանման և կենտրոնացման փորձերի կարևոր փուլ։ Աշխատության հիմնական թեմաներն են․ Բագրատունյաց թագավորության քաղաքական վիճակը 10-րդ դարում Աշոտ Երկաթի ռազմական և պետական գործունեությունը ներքին իշխանական պայքարները և կենտրոնական իշխանության ամրապնդման փորձերը արտաքին սպառնալիքները և տարածաշրջանային հակամարտությունները հայ պետականության պահպանման մարտահրավերները միջնադարում Գիրքը հիմնվում է պատմական աղբյուրների, միջնադարյան մատենագրության և ժամանակակից գիտական վերլուծությունների վրա՝ փորձելով վերականգնել Աշոտ Երկաթի կերպարը որպես պետականության պահպանման դժվարին պայմաններում գործող առաջնորդ։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Escherichia coli մանրէի հիդրոգենազային ակտիվության և գլիցերինի խմորման ընթացքում մոլեկուլային ջրածնի առաջացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է մանրէաբանական խմորման գործընթացների միջոցով ջրածնի կենսաբանական արտադրության մեխանիզմների բացահայտումը և այն գործոնների ուսումնասիրությունը, որոնք պայմանավորում են H₂-ի առաջացման արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում հիդրոգենազների ֆունկցիոնալ դերին՝ որպես ջրածնի նյութափոխանակության մեջ ներգրավված ֆերմենտային համակարգերի, ինչպես նաև դրանց ակտիվության փոփոխությանը տարբեր պայմաններում։ Գլիցերինի օգտագործումը որպես ածխածնի և էներգիայի աղբյուր հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես է դրա ֆերմենտատիվ փոխակերպումը կապված վերականգնման-օքսիդացման գործընթացների և ջրածնի արտադրության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է մանրէի նյութափոխանակային առանձնահատկությունների և ջրածնի առաջացման միջև կապի բացահայտումը։ Ուսումնասիրվում են այն կենսաքիմիական գործընթացները, որոնց ընթացքում գլիցերինի քայքայման արդյունքում առաջացող միջանկյալ միացությունները ներգրավվում են էլեկտրոնների փոխանցման և ջրածնի ձևավորման համակարգերում։ Միաժամանակ ուշադրություն է դարձվում հիդրոգենազների ակտիվության և ստացվող ջրածնի քանակի փոխկապակցվածությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս գնահատել ֆերմենտային համակարգերի դերը ընդհանուր գործընթացում։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև տարբեր ֆիզիոլոգիական և մշակման պայմանների ազդեցության ուսումնասիրություն՝ ցույց տալու համար, թե ինչպիսի պայմաններում է փոխվում ջրածնի արտադրության ինտենսիվությունը և արդյունավետությունը։ Նման հետազոտությունները կարևոր են կենսաբանական ջրածնի ստացման տեխնոլոգիաների զարգացման համար, քանի որ մանրէաբանական խմորման միջոցով ջրածնի արտադրությունը դիտարկվում է որպես վերականգնվող էներգիայի հնարավոր ուղղություններից մեկը։ Գլիցերինի օգտագործումը լրացուցիչ հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև կենսատեխնոլոգիական տեսանկյունից, քանի որ այն կարող է ծառայել որպես օրգանական հումք՝ արժեքավոր նյութերի կենսաբանական ստացման գործընթացներում։ Հետազոտությունը համադրում է մանրէաբանության, մանրէային ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի և կենսաէներգետիկայի մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալ ջրածնի մանրէաբանական արտադրության հիմքում ընկած մեխանիզմները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանրէաբանների, կենսաքիմիկոսների, կենսատեխնոլոգների, մանրէային էներգետիկայի ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների ու դասախոսների համար։

Religion

Հայոց եկեղեցու նշանավոր հայրապետ և աստվածաբանական մտքի մեծագույն ներկայացուցիչ Հովհաննես Գ Օձնեցու այս աշխատությունը նվիրված է քրիստոնեական դավանանքի պաշտպանությանն ու երևութականության ուսմունքի հերքմանը։ Այն ներկայացնում է վաղ միջնադարյան հայ աստվածաբանական և դավանաբանական գրականության կարևոր նմուշներից մեկը, որտեղ հեղինակը բանավիճային և ուսուցողական շարադրանքով անդրադառնում է Քրիստոսի մարդեղության, աստվածային և մարդկային բնությունների, մարմնավորման խորհրդի ու փրկագործության քրիստոնեական ըմբռնման հիմնարար հարցերին։ Երևութականությունը վաղ քրիստոնեական աստվածաբանական վեճերում տարածված ուսմունքների ընդհանուր անվանումներից է, որի տարբեր դրսևորումներ կասկածի տակ էին դնում Քրիստոսի մարդկային բնության իրականությունը՝ նրա մարմնավորումը և երկրային չարչարանքները ներկայացնելով որպես թվացյալ կամ ոչ լիարժեք իրականություն։ Այդպիսի պատկերացումները հակասում էին քրիստոնեական դավանանքի այն հիմնադրույթին, ըստ որի Աստծո Որդին իրականում մարդացավ՝ ընդունելով մարդկային բնությունը, ապրելով մարդկային կյանքով և կամավոր կրելով չարչարանքներն ու մահը՝ հանուն մարդկության փրկության։ Աշխատության գաղափարական առանցքը հենց այս դավանաբանական ճշմարտության պաշտպանությունն է։ Հեղինակը կարևորում է Քրիստոսի մարդեղության իրականության ընդունումը՝ որպես քրիստոնեական փրկագործության անհրաժեշտ նախապայման։ Եթե մարմնավորումը միայն երևութական բնույթ ունենար, ապա կխաթարվեր նաև խաչելության, մահվան և հարության փրկարար նշանակության ամբողջական ընկալումը։ Հետևաբար երևութականության հերքումը ոչ միայն աստվածաբանական տեսության պաշտպանություն է, այլև քրիստոնեական հավատի հիմնական սկզբունքների հիմնավորում։ Հովհաննես Օձնեցու հակաճառական մոտեցումը բնորոշվում է եկեղեցական ավանդության, աստվածաշնչյան վկայությունների և քրիստոնեական դավանաբանական սկզբունքների վրա հիմնվելու ձգտմամբ։ Նրա շարադրանքի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ քննարկվող գաղափարները դիտարկվում են ոչ թե որպես վերացական մտավոր խնդիրներ, այլ որպես եկեղեցու հավատքի, պաշտամունքի և փրկության վարդապետության հետ անմիջականորեն կապված հարցեր։ Հեղինակը ձգտում է բացահայտել սխալ դավանաբանական պատկերացումների հետևանքները և հաստատել ուղղափառ քրիստոնեական ըմբռնումը։ Այս առումով աշխատությունը միավորում է աստվածաբանական վերլուծությունը, դավանաբանական մեկնաբանությունը և համոզիչ հակաճառությունը։ Հովհաննես Գ Օձնեցին հայ եկեղեցական պատմության առանցքային դեմքերից է։ Նրա գործունեությունը կապված է Հայոց եկեղեցու կազմակերպական ամրապնդման, կանոնական իրավունքի կարգավորման, աստվածաբանական մտքի զարգացման և եկեղեցական ինքնուրույնության պահպանման հետ։ Նա հայտնի է նաև իր իրավական ու մատենագրական ժառանգությամբ, հատկապես եկեղեցական կանոնների համակարգման և հայ քրիստոնեական ավանդության պաշտպանության գործում ունեցած ներդրմամբ։ Նրա աշխատություններում արտահայտված է եկեղեցու դավանաբանական դիրքորոշումը հիմնավորելու և քրիստոնեական ուսմունքը մտավոր ու գրական միջոցներով պաշտպանելու հետևողական ձգտումը։ Այս ճառը կարևոր է նաև հայ աստվածաբանական մտքի պատմության տեսանկյունից, քանի որ ներկայացնում է այն մտավոր միջավայրը, որտեղ հայ եկեղեցական հեղինակները մասնակցում էին քրիստոնեական դավանանքի շուրջ ծավալվող ընդհանուր բանավեճերին։ Հայոց եկեղեցին իր պատմության ընթացքում մշտապես կարևորել է հավատքի սկզբունքների հստակ ձևակերպումը, աստվածաբանական տարբեր մոտեցումների քննությունը և եկեղեցական ավանդության պահպանումը։ Այս աշխատությունը վկայում է, որ հայ միջնադարյան աստվածաբանությունը զարգացել է ոչ միայն ներքին հոգևոր և ծիսական խնդիրների շուրջ, այլև մասնակցել է քրիստոնեական աշխարհում ընթացող գաղափարական ու դավանաբանական քննարկումներին։ Գրական-ոճական առումով ստեղծագործությունը պատկանում է հայրաբանական ճառի և հակաճառական աստվածաբանական գրության ժանրին։ Դրան բնորոշ են փաստարկված խոսքը, դավանաբանական դրույթների մեկնաբանումը, հակառակ տեսակետների քննադատությունը և եկեղեցական ուսմունքի պաշտպանությունը։ Ճառի ձևը հնարավորություն է տալիս աստվածաբանական բարդ հարցերը ներկայացնելու տրամաբանական հաջորդականությամբ՝ միաժամանակ պահպանելով քարոզչական և համոզիչ խոսքի առանձնահատկությունները։ Այն արժեքավոր նյութ է նաև հին հայերենի կրոնական ու աստվածաբանական բառապաշարի, միջնադարյան գրական լեզվի և հայ մատենագրության փաստարկման եղանակների ուսումնասիրության համար։ Հրատարակության պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նաև Մխիթարյան միաբանության գործունեությամբ։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի տպարանը մեծ դեր է ունեցել հայ հին մատենագրության պահպանման, վերականգնման, ուսումնասիրման և տարածման գործում։ Միջնադարյան հայ հեղինակների աշխատությունների հրատարակությունը հնարավորություն էր տալիս հայ ընթերցողներին և գիտական շրջանակներին կրկին հաղորդակցվելու ազգային հոգևոր ու մտավոր ժառանգությանը։ Այս հրատարակությունն այդ առումով կարևոր է ոչ միայն որպես կրոնական գիրք, այլև որպես հայ դասական մատենագրության պահպանման և հանրահռչակման գործի արտահայտություն։ Այն նշանակալի արժեք ունի հայ եկեղեցու պատմության, քրիստոսաբանության, հայրաբանության, դավանաբանության և միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի ուսումնասիրության համար։ Հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, հայագետների, եկեղեցու պատմաբանների, բանասերների և հին հայ մատենագրության հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու Հովհաննես Օձնեցու աստվածաբանական հայացքները, հայ եկեղեցու դավանաբանական ժառանգությունը և վաղ միջնադարյան քրիստոնեական մտքի զարգացման առանձնահատկությունները։

History

Աշխատությունը ներկայացնում է Էրիվանի (Երևանի) գիմնազիայի պատմական զարգացման համակողմանի նկարագիրը՝ ընդգծելով ուսումնական հաստատության հիմնադրման, կազմակերպական կառուցվածքի և կրթական գործունեության հիմնական փուլերը։ Վերլուծվում են գիմնազիայի դերը տարածաշրջանի կրթական համակարգի ձևավորման և զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև նրա ներդրումը հասարակական-մշակութային կյանքի և մտավորականության ձևավորման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսումնական ծրագրերի բովանդակությանը, դասավանդման մեթոդներին, ուսուցիչների կազմին և աշակերտական համակազմի սոցիալական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրությունը նաև դիտարկում է գիմնազիայի գործունեությունը տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական քաղաքականության համատեքստում՝ բացահայտելով դրա ազդեցությունը Երևանի կրթամշակութային միջավայրի վրա։ Աշխատությունը հանդիսանում է կարևոր պատմական աղբյուր՝ տարածաշրջանի կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։

Other Subjects

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է 19-րդ դարի հայերեն օրացույցների գործնական և մշակութային նշանակությունը՝ ծառայելով որպես տարվա ժամանակային կառուցվածքը կազմակերպելու և կարևոր ամսաթվերը պահպանելու միջոց։ Օրացույցի հիմնական գործառույթն էր ընթերցողին հնարավորություն տալ հետևելու ամիսների ու օրերի հաջորդականությանը, շաբաթվա օրերի դասավորությանը և տարվա ընթացքին։ Այդպիսի հրատարակությունները հատկապես կարևոր էին այն ժամանակաշրջանում, երբ առօրյա կյանքի բազմաթիվ իրադարձություններ՝ եկեղեցական արարողությունները, տոնակատարությունները, պահքի շրջանները և համայնքային հավաքները, կազմակերպվում էին ավանդական տոնացույցի համաձայն։ Նման բնույթի օրացույցներում սովորաբար նշվում էին քրիստոնեական տոները, սրբերի հիշատակության օրերը և ծիսական նշանակություն ունեցող ամսաթվերը, ինչպես նաև կարող էին ընդգրկվել ժամանակի հաշվարկմանն ու տարվա առանձնահատկություններին վերաբերող լրացուցիչ տեղեկություններ։ Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական միջավայրում լույս տեսած այս աշխատությունը կարելի է դիտարկել որպես համայնքի հոգևոր և հասարակական կարիքներին ծառայող տեղեկատվական հրատարակություն։ Այն արտացոլում է տպագիր գրքի կարևոր դերը ժամանակի գիտելիքների տարածման, եկեղեցական ավանդույթների պահպանման և առօրյա կյանքի կազմակերպման գործում։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ օրացուցային մշակույթի, 19-րդ դարի Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագրության և համայնքային կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։

Culture

Գիրքը ներկայացնում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական ցանկ՝ նպատակ ունենալով համակարգված կերպով ամփոփել տվյալ ոլորտներում ստեղծված գրականությունը։ Այն ընդգրկում է արվեստի տարբեր բնագավառներին, մշակութային գործընթացներին, ստեղծագործական գործունեությանը և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը վերաբերող հրատարակությունների մասին տեղեկություններ։ Աշխատությունը կարևոր տեղեկատվական աղբյուր է, որը հնարավորություն է տալիս ընթերցողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին հետևելու մշակույթի ու արվեստի ոլորտում առկա նոր գիտական և ստեղծագործական աշխատանքներին։ Մատենագիտական ցանկը նպաստում է գրական աղբյուրների որոնման, ուսումնասիրման և օգտագործման արդյունավետությանը՝ ծառայելով որպես ուղեցույց գրադարանների, գիտական հաստատությունների և մշակութային կազմակերպությունների համար։ Այն արժեքավոր նյութ է արվեստագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության ուսումնասիրությամբ։