Էկոլոգիական գյուղատնտեսության զարգացման կազմակերպատնտեսական խնդիրները և դրանց լուծման ուղիները Հայաստանի Հանրապետությունում

History

Այս աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան պատմության մի բարդ և բազմաշերտ խնդրի՝ մոնղոլական աղբյուրներում հանդիպող «արկաուն» (Arkaun) անվան մեկնաբանությանը և դրա կապին քրիստոնյաների, մասնավորապես՝ հայ-խալկեդոնիտների հարցի հետ։ Հեղինակը վերլուծում է մոնղոլական, պարսկական և հայկական պատմագրական աղբյուրները՝ փորձելով պարզել, թե ինչ սոցիալական և կրոնական խմբեր էին նշվում այդ տերմինով և ինչ դեր էին նրանք խաղում Մոնղոլական կայսրության վարչական, ռազմական և առևտրային համակարգերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն վարկածին, ըստ որի «արկաուն» տերմինը հաճախ կիրառվել է ոչ միայն ընդհանուր քրիստոնյաների, այլ նաև հայ խալկեդոնիտների նկատմամբ՝ ընդգծելով նրանց առանձնահատուկ դիրքը Արևելքի և Արևմուտքի քաղաքակրթությունների միջև։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հայերի մասնակցությունը մոնղոլական վարչական համակարգին, նրանց տնտեսական և դիվանագիտական դերակատարությունը, ինչպես նաև կրոնական ինքնության և քաղաքական հարմարվողականության հարցերը տվյալ ժամանակաշրջանում։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է աղբյուրների հակասական բնույթը և տարբեր պատմագիտական դպրոցների մոտեցումները՝ կապված հայերի և այլ քրիստոնյա խմբերի դասակարգման հետ մոնղոլական միջավայրում։

Pedagogy

Գիտական աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցում մաթեմատիկական կրթության շարունակականության և հաջորդականության ապահովման, ուսուցման տարբեր աստիճանների միջև բովանդակային ու մեթոդական կապերի ամրապնդման, ինչպես նաև տասներկուամյա կրթական համակարգում մաթեմատիկայի դասավանդման արդյունավետության բարձրացման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում մաթեմատիկայի ուսուցման կազմակերպման մանկավարժական և հոգեբանական հիմքերը, կրթության տարբեր մակարդակներում սովորողների գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների աստիճանական զարգացման օրինաչափությունները, ինչպես նաև ուսումնական նյութի կառուցվածքային ամբողջականության ապահովման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարրական, հիմնական և ավագ դպրոցներում մաթեմատիկական հասկացությունների ձևավորման հաջորդականությանը, նախկինում ձեռք բերված գիտելիքների ամրապնդման և նոր ուսումնական բովանդակության հետ դրանց կապակցման մեթոդներին։ Ուսումնասիրվում են մաթեմատիկայի ուսումնական ծրագրերի կառուցվածքը, առարկայական չափորոշիչների պահանջները, դասագրքերի բովանդակային համապատասխանությունը և կրթական աստիճանների միջև հնարավոր կրկնությունների, բացթողումների ու անհամապատասխանությունների հաղթահարման ուղիները։ Քննարկվում են թվաբանական, հանրահաշվական, երկրաչափական և ֆունկցիոնալ գիտելիքների զարգացման առանձնահատկությունները, մաթեմատիկական մտածողության ձևավորման փուլերը, վերացական և տրամաբանական դատողությունների զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև խնդիրների լուծման կարողությունների աստիճանական կատարելագործման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը, ճանաչողական գործունեության կազմակերպմանը, ուսումնական մոտիվացիայի պահպանմանը և մաթեմատիկական գիտելիքների յուրացման ընթացքում առաջացող դժվարությունների հաղթահարմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կրթական աստիճանների միջև մեթոդական կապերի ուսումնասիրությունը, ուսուցման նպատակների և ակնկալվող արդյունքների համապատասխանեցումը, ինչպես նաև գիտելիքների փոխանցման և խորացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտումը։ Դիտարկվում են մաթեմատիկայի ուսուցման ավանդական և ժամանակակից մեթոդների համադրման հնարավորությունները, խնդրահարույց ուսուցման, հետազոտական առաջադրանքների, գործնական աշխատանքների և միջառարկայական կապերի կիրառման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ուսուցման տարբեր փուլերում մաթեմատիկական լեզվի, խորհրդանշական գրառումների, սահմանումների, թեորեմների և ապացուցումների ներկայացման աստիճանական բարդացման սկզբունքներին։ Քննության են առնվում սովորողների նախնական պատրաստվածության գնահատման, գիտելիքների բացերի հայտնաբերման, ընթացիկ և ամփոփիչ գնահատման մեթոդների կատարելագործման, ինչպես նաև ուսուցման արդյունքների շարունակական մշտադիտարկման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև ուսուցիչների մասնագիտական համագործակցությունը, տարբեր դասարաններում դասավանդման մոտեցումների համաձայնեցումը, ուսումնական ծրագրերի համատեղ պլանավորումը և կրթական աստիճանների միջև արդյունավետ հաղորդակցության ապահովումը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են մաթեմատիկական կրթության զարգացման միջազգային փորձը, տասներկուամյա կրթական համակարգերի կազմակերպման առանձնահատկությունները և դրանց մեթոդական մոտեցումների կիրառելիությունը Հայաստանի հանրակրթական միջավայրում։ Անդրադարձ է կատարվում տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների, ինտերակտիվ ուսումնական միջոցների, մաթեմատիկական ծրագրային ապահովման և թվային կրթական ռեսուրսների կիրառման հնարավորություններին՝ գիտելիքների շարունակական յուրացման և ուսումնական գործընթացի անհատականացման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մաթեմատիկայի ուսուցման բովանդակության և մեթոդաբանության կատարելագործմանը, կրթական աստիճանների միջև տրամաբանական կապերի ամրապնդմանը, սովորողների մաթեմատիկական պատրաստվածության որակի բարձրացմանը և հանրակրթական համակարգում ուսուցման շարունակականության ապահովման արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, ուսումնական ծրագրեր և դասագրքեր մշակող մասնագետների, կրթության որակի գնահատման փորձագետների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և մանկավարժական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է ֆանտաստիկի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը Խուլիո Կորտասարի պատմվածքներում՝ ընդգծելով հեղինակի ստեղծագործական աշխարհում իրականության և անիրականի սահմանների մշտական խախտումը և վերաիմաստավորումը։ Հեղինակը վերլուծում է Կորտասարի պատմվածքային տեխնիկան, որտեղ ֆանտաստիկ տարրը հաճախ ներթափանցում է առօրյա իրականության մեջ՝ ստեղծելով երկիմաստ, բազմաշերտ և անորոշ իրականության պատկերներ։ Գրքում դիտարկվում են այն հիմնական մեխանիզմները, որոնց միջոցով ձևավորվում է ֆանտաստիկը՝ ժամանակի և տարածության խեղաթյուրում, անձի ինքնության երկվություն, պատահականության և ճակատագրի խաղարկում, ինչպես նաև սյուրռեալիստական պատկերների ներմուծում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Կորտասարի նարատիվ կառուցվածքներին՝ բաց ավարտեր, ոչ գծային սյուժեներ և ընթերցողի ակտիվ մասնակցություն պահանջող տեքստային կառուցումներ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև ֆանտաստիկի փիլիսոփայական և էքզիստենցիալ իմաստները՝ մարդու իրականության ընկալման ճկունության և սահմանափակության համատեքստում։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ Կորտասարի ստեղծագործություններում ֆանտաստիկը ոչ թե պարզապես ժանրային հնարք է, այլ իրականության ճանաչման այլընտրանքային ձև։ Այն օգտակար է գրականագետների, իսպանական գրականության հետազոտողների և համեմատական գրականության մասնագետների համար։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է Ուոլշի կրկնակի շարքերի զուգամիտության տեսական հարցերի ուսումնասիրությանը և դրանց հետ կապված մաթեմատիկական օրինաչափությունների վերլուծությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է Ուոլշի ֆունկցիաների համակարգի հիման վրա կառուցվող կրկնակի շարքերի վարքի, դրանց մասնակի գումարների և տարբեր պայմաններում զուգամիտության առանձնահատկությունների վրա։ Դիտարկվում են այն մաթեմատիկական պայմանները, որոնց առկայության դեպքում հնարավոր է հաստատել շարքերի զուգամիտությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրվում են զուգամիտության տարբեր ձևերի միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում կրկնակի շարքերի կառուցվածքային հատկություններին, մասնակի գումարների հաջորդականությունների վարքին և ֆունկցիաների ներկայացման հնարավորություններին Ուոլշի համակարգի միջոցով։ Աշխատությունում քննարկվող խնդիրները կապված են հարմոնիկ անալիզի, օրթոգոնալ ֆունկցիաների համակարգերի և ֆունկցիոնալ շարքերի տեսության կարևոր ուղղությունների հետ։ Ուոլշի համակարգը, որպես օրթոգոնալ ֆունկցիաների համակարգ, հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ֆունկցիաների ներկայացման և մոտարկման մի շարք խնդիրներ, իսկ կրկնակի շարքերի դեպքում առաջանում են լրացուցիչ տեսական հարցեր՝ պայմանավորված երկու փոփոխականների առկայությամբ և մասնակի գումարների կառուցման տարբեր եղանակներով։ Ներկայացված ուսումնասիրությունները նպաստում են կրկնակի օրթոգոնալ շարքերի զուգամիտության մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը, համապատասխան մաթեմատիկական չափանիշների ձևակերպմանը և տարբեր դեպքերում դրանց կիրառելիության գնահատմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել իրական և մաթեմատիկական անալիզի, հարմոնիկ անալիզի, օրթոգոնալ համակարգերի, ֆունկցիաների տեսության և հարակից մաթեմատիկական ուղղությունների մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է երկշղթա ռիբոնուկլեինաթթվի և նատրիումի նուկլեինատի ազդեցության փորձարարական ուսումնասիրմանը՝ տարբեր ախտաբանական վիճակների պայմաններում օրգանիզմում ընթացող վերականգնողական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում բջիջների և հյուսվածքների վնասումից հետո ձևավորվող կենսաբանական պատասխաններն են, ինչպես նաև ուսումնասիրվող նուկլեինաթթվային բնույթի միացությունների հնարավոր ազդեցությունը վերականգնման մեխանիզմների վրա։ Քննվում են հյուսվածքային վերականգնման, բջջային բազմացման և տարբերակման, նյութափոխանակային փոփոխությունների ու օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերի փոխկապակցված գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե փորձարարական պայմաններում տվյալ կենսաբանական նյութերը կարող են ինչպես փոփոխել վնասված հյուսվածքների կառուցվածքային և գործառական վերականգնման ընթացքը և ինչպիսի տարբերություններ կարող են դիտվել տարբեր ախտաբանական մոդելների դեպքում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ձևաբանական, կենսաքիմիական, ֆիզիոլոգիական և իմունաբանական ցուցանիշները՝ վերականգնողական գործընթացների բնույթը և դինամիկան գնահատելու նպատակով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բորբոքային և պաշտպանական պատասխանների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք սերտորեն կապված են հյուսվածքային վնասման և հետագա վերականգնման փուլերի հետ։ Դիտարկվում է նաև նուկլեինաթթուների և դրանց ածանցյալների կենսաբանական ակտիվության խնդիրը՝ ուշադրություն դարձնելով բջջային կարգավորման և նյութափոխանակության հնարավոր փոփոխություններին։ Փորձարարական տվյալների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ուսումնասիրվող նյութերի ազդեցության բնույթը տարբեր ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների նկատմամբ և պարզելու, թե դրանց ազդեցությունն ինչ հարաբերակցության մեջ է բնական վերականգնողական մեխանիզմների հետ։ Նման աշխատանքները կարևոր են վերականգնողական կենսաբանության և փորձարարական ախտաբանության տեսանկյունից, քանի որ նպաստում են հյուսվածքային վնասումից հետո օրգանիզմի հարմարվողական ու վերականգնողական արձագանքների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է փորձարարական բժշկության, կենսաքիմիայի, բջջային կենսաբանության և ախտաֆիզիոլոգիայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով նուկլեինաթթվային բնույթի կենսաբանական նյութերի և վերականգնողական գործընթացների միջև հնարավոր փոխազդեցությունները։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է փաթեթավորման տիպի հավասարումների հետ առնչվող ինտեգրալ և դիսկրետ հավասարումների որոշ դասերի լուծելիության հիմնախնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մաթեմատիկական անալիզի և ֆունկցիոնալ անալիզի այն մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու նման հավասարումների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, լուծումների գոյության պայմանները և դրանց միակության հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտեգրալ օպերատորների հատկություններին, փաթեթավորման գործողության մաթեմատիկական բնույթին, ինչպես նաև անընդհատ և դիսկրետ մաթեմատիկական մոդելների միջև գոյություն ունեցող կապերին։ Ուսումնասիրվում են համապատասխան օպերատորային հավասարումների լուծելիության չափանիշները, ֆունկցիոնալ տարածություններում դրանց ներկայացման հնարավորությունները և լուծումների կառուցման վերլուծական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում Ֆուրիեի ձևափոխության, օպերատորների սպեկտրային հատկությունների և ֆունկցիոնալ-անալիտիկ մեթոդների կիրառման հնարավորություններին։ Կարևորվում են հավասարումների տարբեր դասերի համեմատական ուսումնասիրությունը, դրանց լուծելիության վրա ազդող պայմանների բացահայտումը և մաթեմատիկական հիմնավորումների ճշգրտությունը։ Դիտարկվում են նաև դիսկրետ հավասարումների և ինտեգրալ հավասարումների փոխադարձ կապերը, որոնք նշանակություն ունեն ինչպես տեսական հետազոտությունների, այնպես էլ կիրառական մաթեմատիկական խնդիրների լուծման համար։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են կիրառություն ունենալ մաթեմատիկական ֆիզիկայում, ազդանշանների մշակման տեսությունում, թվային անալիզում և տարբեր գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, ֆունկցիոնալ անալիզի մասնագետների, կիրառական մաթեմատիկայի հետազոտողների, ասպիրանտների և բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։