Էլեկտրաթաղանթային եղանակի կիրառումը կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի անջատման և մաքրման գործընթացներում

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է տիեզերական ճառագայթների աստղաֆիզիկական աղբյուրներում բարձր էներգիայի գամմա-ճառագայթման առաջացման տեսական մոդելների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն ֆիզիկական գործընթացներն են, որոնց ընթացքում տիեզերական միջավայրում արագացված բարձր էներգիայի մասնիկների փոխազդեցությունները կարող են հանգեցնել գամմա-ֆոտոնների առաջացման։ Քննության են առնվում տիեզերական ճառագայթների հնարավոր աղբյուրների բնութագրերը, մասնիկների արագացման և էներգիայի փոխանցման ընդհանուր մեխանիզմները, ինչպես նաև ճառագայթման սպեկտրային հատկությունների կապը աղբյուրի ֆիզիկական պայմանների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գամմա-ճառագայթման առաջացման լեպտոնային և հադրոնային մոդելներին։ Լեպտոնային մոտեցումներում ճառագայթումը կապվում է բարձր էներգիայի էլեկտրոնների և շրջակա էլեկտրամագնիսական կամ մագնիսական միջավայրի փոխազդեցությունների հետ, իսկ հադրոնային սցենարներում դիտարկվում են արագացված պրոտոնների և այլ միջուկների մասնակցությամբ ընթացող փոխազդեցությունների արդյունքում առաջացող երկրորդային ճառագայթման երևույթները։ Տարբեր մոդելների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե դիտվող գամմա-ճառագայթման էներգետիկ սպեկտրը, ինտենսիվությունը և տարածական բաշխումը որքանով կարող են տեղեկատվություն հաղորդել սկզբնական բարձր էներգիայի մասնիկների բնույթի մասին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել գերնոր աստղերի մնացորդները, պուլսարային համակարգերը, ակտիվ գալակտիկական միջուկները և բարձր էներգիայի այլ աստղաֆիզիկական օբյեկտներ՝ որպես տիեզերական ճառագայթների արագացման հնարավոր միջավայրեր։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տեսական կանխատեսումների և աստղադիտական տվյալների համադրումը, քանի որ գամմա-աստղագիտությունը հնարավորություն է տալիս անուղղակիորեն ուսումնասիրել այն մասնիկները և գործընթացները, որոնք սովորական օպտիկական դիտարկումներով հասանելի չեն։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև աղբյուրի միջավայրի խտության, մագնիսական դաշտի, ֆոտոնային ճառագայթային դաշտերի և մասնիկների էներգետիկ բաշխման ազդեցությունը դիտվող գամմա-ճառագայթման բնութագրերի վրա։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկայի, տիեզերական ճառագայթների ֆիզիկայի և գամմա-աստղագիտության տեսական մոտեցումները՝ նպաստելով տիեզերական բարձր էներգիայի մասնիկների ծագման և դրանց աղբյուրներում ընթացող ֆիզիկական գործընթացների առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է տարիքային և բարդացած կատարակտների պայմաններում աչքի առաջային խցիկին բնորոշ իմունային առանձնահատկությունների փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով տեղային իմունային, ներզատական և միջնորդանյութային մեխանիզմների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կենտրոնում ACAID երևույթն է՝ աչքի առաջային խցիկի հետ կապված իմունային շեղման հատուկ ձևը, որը դիտարկվում է աչքի իմունային առանձնաշնորհյալ միջավայրի պահպանմանը մասնակցող կարգավորիչ համակարգերի համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է, թե կատարակտի տարբեր ձևերի ժամանակ տեղային հյուսվածքային և կենսաքիմիական փոփոխություններն ինչպես կարող են ուղեկցվել այս կարգավորիչ հավասարակշռության փոփոխությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել բորբոքային և հակաբորբոքային ազդանշանների հարաբերակցությունը, իմունային բջիջների գործունեությունը կարգավորող միջնորդանյութերի փոփոխությունները և տեղային հորմոնային գործոնների հնարավոր մասնակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ցիտոկինների և այլ կենսաբանական միջնորդների դերին, քանի որ դրանց հարաբերակցությունը կարող է արտացոլել աչքի ներքին միջավայրում իմունային կարգավորման վիճակը։ Կարևորվում է նաև տարիքային փոփոխությունների նշանակությունը, քանի որ ծերացման ընթացքում իմունային և ներզատական համակարգերում տեղի ունեցող վերակազմավորումները կարող են անդրադառնալ աչքի հյուսվածքների պաշտպանական ու կարգավորիչ հնարավորությունների վրա։ Բարդացած կատարակտների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր կլինիկական պայմաններում դիտվող իմունաբանական առանձնահատկությունները և պարզելու՝ արդյոք դրանցում առկա են ընդհանուր կամ տարբեր կարգավորիչ օրինաչափություններ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել տեղային կենսաբանական ցուցանիշների և կլինիկական բնութագրերի համադրական գնահատում՝ հիվանդության ընթացքի և իմունային միջավայրի փոփոխությունների միջև հնարավոր կապերը պարզաբանելու համար։ ACAID-ի թուլացման կամ վերացման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարևոր է աչքի իմունային առանձնաշնորհյալ վիճակի կենսաբանական հիմքերի ավելի խորքային ըմբռնման համար և կարող է նպաստել կատարակտի ժամանակ ուղեկցող իմունաբանական գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ակնաբուժության, իմունաբանության, նյարդաներզատական կարգավորման և բորբոքային միջնորդների կենսաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզաբանել տարիքային ու բարդացած կատարակտների դեպքում աչքի տեղային իմունային հավասարակշռության փոփոխման հնարավոր մեխանիզմները։

History

Աշխատությունը նվիրված է XIV–XV դարերում Արևելյան Ղրիմում ձևավորված և գործած հայկական հոգևոր ու մշակութային կենտրոնների պատմության, գործունեության և հայ համայնքների կյանքում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում միջնադարյան Ղրիմի հայկական գաղթավայրերն են, որտեղ եկեղեցիները, վանքերը և դրանց շուրջ ձևավորված կրթական ու գրչության կենտրոնները կարևոր դեր էին կատարում ազգային, կրոնական և մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Քննվում են հայ բնակչության հաստատման պատմական պայմանները, համայնքների տարածքային տեղաբաշխումը և դրանց կապերը Սևծովյան տարածաշրջանի առևտրական ու մշակութային միջավայրի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հոգևոր հաստատությունների գործունեությանը՝ որպես ոչ միայն կրոնական կյանքի, այլև կրթության, ձեռագրական մշակույթի, գրականության և արվեստի զարգացման կենտրոնների։ Ուսումնասիրվում է հոգևորականների, գրիչների, մանրանկարիչների և այլ մշակութային գործիչների գործունեությունը, որոնց շնորհիվ ստեղծվում, ընդօրինակվում և պահպանվում էին հայկական ձեռագրեր ու եկեղեցական գրականություն։ Ձեռագրերի հիշատակարանները, վիմագրական արձանագրությունները և այլ սկզբնաղբյուրներ կարևոր տեղեկություններ են հաղորդում համայնքների ներքին կյանքի, նվիրատուների, հոգևոր առաջնորդների և մշակութային կապերի վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական ճարտարապետական ժառանգության ուսումնասիրությունը՝ եկեղեցիների, վանական համալիրների և այլ կառույցների կառուցվածքային ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների դիտարկմամբ։ Քննվում են նաև Արևելյան Ղրիմի հայկական կենտրոնների կապերը Հայաստանի, Կիլիկիայի և հայկական այլ գաղթավայրերի հետ, որոնց միջոցով իրականացվում էին մարդկանց, ձեռագրերի, գաղափարների և մշակութային ավանդույթների փոխանակումներ։ Տարածաշրջանի բազմազգ միջավայրը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու հայ համայնքների փոխհարաբերությունները հարևան ժողովուրդների և տարբեր կրոնական ու առևտրական խմբերի հետ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայկական սփյուռքի միջնադարյան պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս, թե ինչպես էին հայրենիքից դուրս ձևավորված համայնքները ստեղծում կայուն հաստատություններ և պահպանում մշակութային շարունակականությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պատմագիտության, ձեռագրագիտության, վիմագրության, արվեստի պատմության և եկեղեցական պատմության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Արևելյան Ղրիմի հայկական կենտրոնները որպես միջնադարյան հայ մշակույթի կարևոր օջախներ։

Political Science

Քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պետության, քաղաքական ինստիտուտների և հասարակության միջև հարաբերությունների ինստիտուցիոնալ ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում այն կառույցներն ու մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքացիները և հասարակական կազմակերպությունները կարող են մասնակցել հանրային ու քաղաքական գործընթացներին, ներկայացնել իրենց շահերը և փոխգործակցել պետական մարմինների հետ։ Ժողովրդավարության ուսումնասիրության ժամանակակից շրջանակներում մասնակցությունը, հաշվետվողականությունը, թափանցիկությունը և իշխանությունների արձագանքող լինելը դիտարկվում են որպես կարևոր ինստիտուցիոնալ արժեքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքացիական հասարակության, հանրային մասնակցության, պետական կառավարման մարմինների, քաղաքական կազմակերպությունների և հասարակական վերահսկողության մեխանիզմների փոխհարաբերություններին։ Քննարկվում են քաղաքական որոշումների ընդունման գործընթացում հասարակության ներգրավվածությունը, պետական կառույցների հաշվետվողականությունը և հանրային շահերի ներկայացման ինստիտուցիոնալ ձևերը։ Քաղաքացիական հասարակությունը կարող է կարևոր դեր ունենալ քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության կազմակերպման և պետական կառավարման նկատմամբ հանրային հաշվետվողականության մեխանիզմների ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքական ու պետական ինստիտուտների կայունության, իրավական կարգավորման և տարբեր կառույցների միջև լիազորությունների ու պատասխանատվության հստակեցման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, սոցիոլոգների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների խոսքի լեզվաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց վերլուծության հիման վրա նախադպրոցական կրթական ծրագրերի մշակման գիտամեթոդական սկզբունքների հիմնավորմանը։ Դիտարկվում են երեխայի խոսքի ձևավորման և զարգացման օրինաչափությունները, լեզվական կարողությունների տարիքային առանձնահատկությունները, բառապաշարի հարստացման, քերականական կառուցվածքների յուրացման և կապակցված խոսքի զարգացման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախադպրոցականի խոսքի հնչյունաբանական, բառագիտական, ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստաբանական վերլուծությանը՝ որպես լեզվական զարգացման մակարդակի գնահատման կարևոր միջոցի։ Քննարկվում են երեխաների բանավոր խոսքի ուսումնասիրության մեթոդները, հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման պայմանները, խոսքային սխալների բնույթը և դրանց հաղթահարման մանկավարժական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում խոսքի զարգացման վրա ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասակակիցների հետ հաղորդակցության և դաստիարակի գործունեության ազդեցությանը։ Կարևորվում են լեզվաբանական հետազոտությունների արդյունքների կիրառումը կրթական ծրագրերի բովանդակության ընտրության, ուսուցման նպատակների սահմանման, տարիքին համապատասխան առաջադրանքների մշակման և խոսքի զարգացման արդյունավետ մեթոդների ներդրման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել նախադպրոցական կրթության ծրագրերի գիտական հիմնավորվածության բարձրացմանը, երեխաների լեզվական և հաղորդակցական կարողությունների համակողմանի զարգացմանը, ինչպես նաև անհատական առանձնահատկությունները հաշվի առնող մանկավարժական մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական կրթության մասնագետների, մանկավարժների, լեզվաբանների, խոսքի զարգացման հետազոտողների, կրթական ծրագրեր մշակողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Literature

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Սիամանթոյի և Դանիել Վարուժանի ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով նրանց բանաստեղծություններից ընտրված գործեր, որոնք համարվում են արևմտահայ պոեզիայի բարձրագույն նվաճումներից։ Սիամանթոյի ստեղծագործություններում արտահայտվում են ազգային ցավը, պատմական ողբերգությունների հիշողությունը և մարդու տառապանքի խոր զգացումը՝ ներկայացված բարձր էմոցիոնալ լարվածությամբ և պատկերավոր լեզվով։ Վարուժանի պոեզիան առանձնանում է կյանքի, բնության և մարդու ուժի փառաբանմամբ, ինչպես նաև հեթանոսական և ազգային մոտիվների համադրությամբ։ Երկու բանաստեղծների ստեղծագործությունները միասին ներկայացնում են արևմտահայ գրականության հոգևոր ու գեղարվեստական զարգացման տարբեր ուղղությունները՝ մի կողմից ողբերգական փորձառության արտահայտմամբ, մյուս կողմից՝ կենսասիրության և ստեղծագործ ուժի դրսևորմամբ։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ընթերցողին խորապես ճանաչել նրանց պոետական աշխարհը և արևմտահայ դասական պոեզիայի կարևոր նշանակությունը։