Էներգետիկ համակարգի զարգացման խնդիրները շուկայական տնտեսության պայմաններում

Other Subjects

Աշխատությունը միկրոտնտեսագիտության և սպառողական վարքագծի տեսության ոլորտի ուսումնական բնույթի գիրք է, որը նվիրված է պահանջարկի ձևավորման մեխանիզմների, սպառողական ընտրության տրամաբանության և շուկայական վարքագծի տնտեսական վերլուծության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, ֆինանսների, մարքեթինգի և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են պահանջարկի տեսության հիմնարար հասկացությունները՝ պահանջարկի օրենքը, գնի և եկամտի փոփոխության ազդեցությունը սպառողական ընտրության վրա, ինչպես նաև շուկայի հավասարակշռության ձևավորման սկզբունքները, բացատրվում է սպառողական վարքագծի մոդելավորումը՝ օգտակարության տեսության հիման վրա, ներառյալ սահմանային օգտակարության և բյուջետային սահմանափակման գաղափարները, մանրամասն քննարկվում են սպառողի ընտրության օպտիմալացման խնդիրները և տարբեր ապրանքների միջև փոխարինելիության ու լրացնողության ազդեցությունները պահանջարկի վրա, աշխատությունը անդրադառնում է նաև եկամտի բաշխման, գնային սպասումների և շուկայական տեղեկատվության դերի ազդեցությանը սպառողական որոշումների վրա, ներկայացվում են պահանջարկի էլաստիկության տեսակները՝ գնային, եկամտային և խաչաձև էլաստիկություն, ինչպես նաև դրանց կիրառական նշանակությունը տնտեսական վերլուծության և բիզնես որոշումների մեջ, գրքում ընդգծվում է սպառողական վարքագծի տեսության դերը ժամանակակից շուկայական տնտեսության հասկացման, մարքեթինգային ռազմավարությունների ձևավորման և տնտեսական քաղաքականության մշակման գործընթացներում, աշխատությունը համադրում է տեսական միկրոտնտեսագիտական հիմքերը և գործնական վերլուծական մոտեցումները՝ ձևավորելով սպառողական վարքագծի և պահանջարկի ուսումնասիրության ամբողջական համակարգ։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ճեղքեր պարունակող պիեզոկերամիկական կառուցվածքային տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով նյութի մեխանիկական և էլեկտրական հատկությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կենտրոնում պիեզոէլեկտրական միջավայրերում ճեղքերի առկայությամբ պայմանավորված լարումների և դեֆորմացիաների բաշխման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը կառուցվածքային տարրերի մեխանիկական վարքի վրա։ Քննվում են պիեզոկերամիկական նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և էլեկտրամեխանիկական կապի հիմնական օրինաչափությունները, որոնց շնորհիվ մեխանիկական բեռնավորումը կարող է առաջացնել էլեկտրական արձագանք, իսկ արտաքին էլեկտրական դաշտը՝ փոփոխել նյութի դեֆորմացիոն վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճեղքի ծայրամասում առաջացող լարումների կենտրոնացմանը, քանի որ այդ գոտիներում ձևավորվող բարձր լարվածությունները կարևոր նշանակություն ունեն վնասվածքի հետագա զարգացման և կառուցվածքային տարրի ամրության գնահատման համար։ Ուսումնասիրվում է ճեղքի չափերի, դիրքի և կողմնորոշման, ինչպես նաև տարրի երկրաչափական պարամետրերի և սահմանային պայմանների ազդեցությունը ընդհանուր լարվածադեֆորմացիոն պատկերի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մեխանիկական և էլեկտրական բեռնավորումների համատեղ ազդեցության վերլուծությունը՝ պիեզոկերամիկական տարրերի իրական աշխատանքային պայմաններին առավել մոտ մոդելներ ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել առաձգականության և պիեզոէլեկտրականության տեսությունների հավասարումները, քայքայման մեխանիկայի մոտեցումները, ինչպես նաև անալիտիկ և թվային հաշվարկային մեթոդներ։ Դիտարկվում են ճեղքի շրջակայքում դաշտերի բաշխման բնութագրերը և կառուցվածքային տարրի վնասման նկատմամբ կայունությունը գնահատող չափանիշները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են պիեզոկերամիկական նյութերի վրա հիմնված տվիչների, փոխակերպիչների, ակտուատորների և այլ էլեկտրամեխանիկական համակարգերի հուսալիության գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պիեզոէլեկտրականության տեսության, շարունակական միջավայրի մեխանիկայի, առաձգականության տեսության և քայքայման մեխանիկայի մոտեցումները՝ ճեղքեր ունեցող պիեզոկերամիկական տարրերի ամրության և աշխատանքային կայունության օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է մոտոբլոկաքարշ միաիրան շրջվող գութանի կառուցվածքի մշակմանը և դրա հիմնական կառուցվածքային ու տեխնոլոգիական պարամետրերի գիտական հիմնավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել փոքր հզորության մոտոբլոկների հետ արդյունավետորեն աշխատող հողամշակման գործիք, որը կարող է ապահովել հողի որակյալ շրջում, մշակման պահանջվող խորություն և ագրոտեխնիկական գործընթացների արդյունավետ իրականացում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են փոքրածավալ և անհատական գյուղատնտեսություններում օգտագործվող մոտոբլոկների հնարավորությունները, դրանց հետ ագրեգատավորվող գութանների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գործող լուծումների կիրառման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միաիրան շրջվող գութանի աշխատանքային մարմնի երկրաչափական ձևին, հենման և ամրացման համակարգին, շրջման մեխանիզմին, ինչպես նաև մոտոբլոկի հետ փոխազդեցության պայմաններին։ Հետազոտության ընթացքում հիմնավորվում են գութանի հիմնական պարամետրերը՝ աշխատանքային լայնությունը, մշակման խորությունը, աշխատանքային մարմնի չափերն ու դիրքը, հարձակման և թեքման անկյունները, ինչպես նաև կառուցվածքային տարրերի ամրության և կայունության հետ կապված ցուցանիշները։ Վերլուծվում են հողի դիմադրության, քարշային ուժի, շարժման կայունության և ագրեգատի էներգետիկ պահանջների վրա ազդող գործոնները։ Կարևորվում է գութանի կառուցվածքի այնպիսի ընտրությունը, որը թույլ կտա նվազեցնել մոտոբլոկի ծանրաբեռնվածությունը և միաժամանակ ապահովել հողի համաչափ ու որակյալ մշակումը։

Geography

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի տարածքի բյուրեղային հիմքի երկրաբանական կառուցվածքին, կազմին և ձևավորման պատմական փուլերին՝ ընդգծելով տարածաշրջանի լիթոսֆերային զարգացման և տեկտոնական էվոլյուցիայի առանձնահատկությունները։ Նյութում վերլուծվում են բյուրեղային հիմքը կազմող հիմնական մետամորֆ և ինտրուզիվ ապարների համալիրները, դրանց միներալոգիական կազմը և ձևավորման պայմանները տարբեր երկրաբանական դարաշրջաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի տեկտոնական կառուցվածքի ձևավորմանը՝ կապված Կովկասյան լեռնային համակարգի զարգացման, միկրոկոնտինենտային բլոկների շարժումների և օվկիանոսային հնագույն կառույցների փակման գործընթացների հետ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է խորքային երկրաբանական հետազոտությունների, գեոֆիզիկական մեթոդների և սեյսմիկ տվյալների դերը բյուրեղային հիմքի կառուցվածքի բացահայտման գործում։ Միաժամանակ դիտարկվում են այդ կառուցվածքների նշանակությունը օգտակար հանածոների տեղաբաշխման, երկրաբանական ռիսկերի գնահատման և տարածաշրջանի ընդհանուր գեոդինամիկ զարգացման ուսումնասիրության համար։

Informatics

Adobe Photoshop CS6-ը Adobe ընկերության կողմից մշակված պրոֆեսիոնալ գրաֆիկական խմբագրման ծրագրի 13-րդ տարբերակն է, որը լայնորեն կիրառվում է լուսանկարների մշակման, թվային դիզայնի, գրաֆիկական կոմպոզիցիաների ստեղծման և վիզուալ բովանդակության պատրաստման համար, CS6 տարբերակը առանձնանում է իր կայունությամբ և արագ աշխատանքով՝ համեմատած նախորդ թողարկումների հետ, ինչպես նաև առաջարկում է ընդլայնված հնարավորություններ՝ շերտերի (layers) կառավարման, ֆիլտրերի կիրառման, գունային ճշգրտման և ռետուշի ոլորտներում, ծրագրում առկա են նաև վեկտորային և raster գործիքների համադրություն, ինչը թույլ է տալիս ստեղծել ինչպես բարդ գրաֆիկական դիզայններ, այնպես էլ բարձրորակ լուսանկարների մշակում, այն հաճախ օգտագործվում է դիզայներների, լուսանկարիչների, մարքեթոլոգների և տպագրական ոլորտի մասնագետների կողմից, և հանդիսանում է թվային ստեղծագործական արդյունաբերության կարևոր գործիքներից մեկը։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հանքարդյունաբերության զարգացման ընթացքում ձևավորվող տնտեսական և էկոլոգիական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ հանքարդյունաբերությունը երկրի տնտեսության կարևոր ոլորտներից է, որը կարող է նպաստել արտադրության աճին, զբաղվածության ապահովմանը, արտահանման ծավալների ընդլայնմանը, ներդրումների ներգրավմանը և պետական ու համայնքային բյուջեների եկամուտների ձևավորմանը, սակայն միաժամանակ առաջացնում է շրջակա միջավայրի պահպանության, բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և սոցիալական պատասխանատվության լուրջ խնդիրներ։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են Հայաստանի հանքային ռեսուրսների ներուժը, հանքարդյունաբերության տնտեսական նշանակությունը, ոլորտի զարգացման հիմնական միտումները և դրա արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական ու տեխնոլոգիական գործոնները։ Վերլուծվում է հանքարդյունաբերության ազդեցությունը երկրի տնտեսության տարբեր ոլորտների վրա՝ ներառյալ արդյունաբերությունը, արտաքին առևտուրը, զբաղվածությունը, ներդրումային գործունեությունը և տարածաշրջանային զարգացումը։ Միաժամանակ աշխատանքում հանքարդյունաբերությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական գործունեության ոլորտ, այլև որպես բնական միջավայրի վրա երկարաժամկետ ազդեցություն ունեցող համակարգ։ Հանքավայրերի շահագործման հետևանքով կարող են առաջանալ հողային ծածկույթի խախտումներ, ջրային ռեսուրսների աղտոտում կամ սպառում, օդի որակի վատթարացում, հանքարդյունաբերական թափոնների կուտակում, կենսաբազմազանության վրա ճնշում և բնական լանդշաֆտների փոփոխություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում այդ ազդեցությունները դիտարկվում են դրանց տնտեսական և սոցիալական հետևանքների հետ փոխկապակցված՝ ընդգծելով այն հանգամանքը, որ բնապահպանական վնասների վերացումը կամ նվազեցումը նույնպես պահանջում է զգալի ֆինանսական և կազմակերպական ռեսուրսներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքարդյունաբերական թափոնների և պոչամբարների կառավարմանը։ Թափոնների անվտանգ պահեստավորումը, դրանց ծավալների նվազեցումը, հնարավոր վերամշակումը և շահագործված տարածքների վերականգնումը ներկայացվում են որպես ոլորտի կայուն զարգացման կարևոր պայմաններ։ Քննարկվում է նաև ջրային ռեսուրսների օգտագործման խնդիրը, քանի որ հանքարդյունաբերական գործընթացները կարող են ազդել ինչպես ջրի քանակական հասանելիության, այնպես էլ դրա որակի վրա։ Աշխատանքը կարևորում է նաև հանքարդյունաբերության տնտեսական արդյունքների և բնապահպանական ծախսերի համադրումը։ Միայն արտադրության ծավալների, շահույթի կամ արտահանման ցուցանիշների հիման վրա ոլորտի արդյունավետությունը գնահատելը կարող է ամբողջական չլինել, եթե հաշվի չեն առնվում շրջակա միջավայրին հասցվող վնասները, բնական կապիտալի կորուստը, համայնքների վրա ազդեցությունը և ապագա սերունդների համար ռեսուրսների պահպանման անհրաժեշտությունը։ Այդ պատճառով հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում կայուն զարգացման և կանաչ տնտեսության սկզբունքների կիրառումը հանքարդյունաբերության ոլորտում։ Ուսումնասիրվում են նաև ոլորտի պետական կարգավորման և բնապահպանական վերահսկողության հիմնախնդիրները։ Աշխատանքը դիտարկում է ընդերքօգտագործման գործընթացների իրավական և վարչական կարգավորումը, բնապահպանական պահանջների պահպանման վերահսկողությունը, ընկերությունների պատասխանատվությունը և հանքարդյունաբերական գործունեության հետևանքով առաջացած վնասների կանխարգելման ու փոխհատուցման մեխանիզմները։ Կարևորվում է նաև պետական կառույցների, հանքարդյունաբերական ընկերությունների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների և ազդակիր համայնքների միջև արդյունավետ համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանրային մասնակցությանը, տեղեկատվության հասանելիությանը և որոշումների կայացման թափանցիկությանը, քանի որ հանքարդյունաբերական ծրագրերի հետևանքները հաճախ անմիջականորեն զգացվում են հանքավայրերի հարակից բնակավայրերում։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև տեխնոլոգիական արդիականացման հնարավորությունները։ Ժամանակակից և ռեսուրսախնայող տեխնոլոգիաների ներդրումը կարող է նպաստել հանքային հումքի ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, էներգիայի և ջրի սպառման կրճատմանը, թափոնների նվազեցմանը և արտադրական գործընթացների բնապահպանական ազդեցության սահմանափակմանը։ Այս համատեքստում ոլորտի զարգացման նպատակ է դիտարկվում ոչ միայն հանքարդյունահանման ծավալների ավելացումը, այլև արտադրության տեխնոլոգիական արդյունավետության և բնապահպանական անվտանգության բարձրացումը։ Հետազոտությունը միավորում է տնտեսական, էկոլոգիական, կառավարչական և սոցիալական մոտեցումները՝ հանքարդյունաբերության զարգացման խնդիրները դիտարկելով որպես փոխկապակցված գործընթացների ամբողջություն։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտելու Հայաստանի հանքարդյունաբերության զարգացման հիմնական տնտեսա-էկոլոգիական հակասությունները և առաջարկելու դրանց հաղթահարման այնպիսի ուղղություններ, որոնք հնարավորություն կտան օգտագործել երկրի հանքային ներուժը՝ միաժամանակ նվազեցնելով շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցությունը և ապահովելով երկարաժամկետ տնտեսական ու սոցիալական կայունություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, բնապահպաններին, հանքարդյունաբերության և ընդերքօգտագործման մասնագետներին, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև բնական ռեսուրսների կառավարման, կայուն զարգացման և Հայաստանի տնտեսական ու բնապահպանական քաղաքականության հարցերով զբաղվող հետազոտողներին։