Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ 12

    Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային ժողովի տասներկուերորդ նիստի արձանագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովի գործունեության հերթական փուլի պաշտոնական գրառումը։ Այն պահպանում է նիստի ընթացքում քննարկված հարցերի, մասնակիցների արտահայտած տեսակետների և ժողովական ընթացակարգերի վերաբերյալ տեղեկությունները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու ազգային ներկայացուցչական մարմնի աշխատանքը։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ համայնքի հասարակական, քաղաքական և վարչական կյանքի հետազոտության համար։ Դրա միջոցով հնարավոր է դիտարկել, թե ինչպես էին կազմակերպվում ժողովական քննարկումները, ինչպես էին ներկայացվում համայնքին առնչվող խնդիրները և ինչ ձևով էին արձանագրվում քննարկումների արդյունքներն ու ընդունված որոշումները։ Նյութը արժեքավոր է նաև ժամանակաշրջանի պաշտոնական լեզվի, վարչական գրագրության և ազգային կառավարման մշակույթի առանձնահատկությունները բացահայտելու տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտագործվել այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համեմատական ուսումնասիրություններ կատարելիս՝ ժողովի գործունեության շարունակականությունը, հարցերի քննարկման հաջորդականությունը և համայնքային ինքնակառավարման կազմակերպական սկզբունքները պարզաբանելու նպատակով։ Փաստաթուղթը նշանակալի նյութ է հայ ազգային հաստատությունների պատմությամբ և հասարակական կյանքի փաստագրական աղբյուրներով հետաքրքրվողների համար։

    Updated: 2026-11-03
    Ազգային ժողովի արձանագրություններ, նիստ 12
    Online

    Economics

    Բուսաբուծական արտադրանքի պահպանման,իրացման, վերամշակման տնտեսագիտական հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները (ՀՀ նյութերով)

    Ագրարային տնտեսագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բուսաբուծական արտադրանքի պահպանման, իրացման և վերամշակման գործընթացների տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում բերքահավաքից հետո արտադրանքի պահպանման կազմակերպումը, պահեստային տնտեսությունների գործունեությունը, իրացման ուղիները, վերամշակող ձեռնարկությունների հետ կապերը և համապատասխան շուկայական հարաբերությունների ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտադրանքի կորուստների նվազեցմանը, պահպանման ծախսերին, գնագոյացմանը, իրացման արդյունավետությանը և գյուղատնտեսական արտադրողների տնտեսական շահերի ապահովմանը։ Վերլուծվում են արտադրության, պահպանման, փոխադրման, վերամշակման և վերջնական իրացման փուլերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը արտադրանքի մրցունակության ու տնտեսական արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են համապատասխան ենթակառուցվածքների զարգացման, վերամշակման կարողությունների արդյունավետ օգտագործման, շուկայավարման համակարգերի կատարելագործման և արտադրող-վերամշակող կապերի ամրապնդման հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու բուսաբուծական արտադրանքի հետարտադրական շրջանառության տնտեսական խնդիրները և առանձնացնելու դրանց լուծման հեռանկարային ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, բուսաբուծության, գյուղատնտեսական արտադրանքի վերամշակման և ագրոբիզնեսի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-04
    Բուսաբուծական արտադրանքի պահպանման,իրացման, վերամշակման տնտեսագիտական հիմնախնդիրները և դրանց լուծման ուղիները (ՀՀ նյութերով)
    Online

    Medicine

    Ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նոր մոտեցումներն առողջության առաջնային պահպանման օղակում

    Հանրային առողջապահության և կանխարգելիչ բժշկության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է առողջության առաջնային պահպանման համակարգում ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հիվանդությունների զարգացման ռիսկի գործոնների վաղ հայտնաբերման, բնակչության առողջական վիճակի գնահատման, պարբերական զննությունների և կանխարգելիչ խորհրդատվության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առողջ ապրելակերպի խթանմանը, առողջության վերաբերյալ իրազեկվածության բարձրացմանը և անհատական ռիսկերի գնահատման հիման վրա կանխարգելիչ միջոցառումների իրականացմանը։ Վերլուծվում են առաջնային բուժօգնության մասնագետների դերը, հիվանդների շարունակական հսկողության կազմակերպումը և տարբեր մասնագետների միջև համագործակցության հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև կանխարգելման ծրագրերի արդյունավետության գնահատման, առողջապահական ծառայությունների մատչելիության բարձրացման, թվային գործիքների կիրառման և բնակչության տարբեր խմբերի կարիքներին համապատասխան միջամտությունների կազմակերպման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու առաջնային օղակում ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման հիմնական ուղղությունները և դրանց զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրային առողջապահության, ընտանեկան բժշկության, կանխարգելիչ բժշկության և առողջապահության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-04
    Ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման նոր մոտեցումներն առողջության առաջնային պահպանման օղակում
    Online

    Pedagogy

    Սոցիալական մանկավարժությունը սոցիալական դաստիարակագիտությամբ փոխարինելու հիմնախնդիրը

    Աշխատությունը նվիրված է սոցիալական մանկավարժություն հասկացության փոխարինումը սոցիալական դաստիարակագիտություն հասկացությամբ դիտարկելու տեսական, մեթոդաբանական և գիտակրթական հիմնախնդրին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են երկու հասկացությունների բովանդակային նշանակությունը, դրանց ձևավորման և կիրառության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կրթության և դաստիարակության գիտությունների համակարգում դրանց տեղն ու փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական միջավայրի ազդեցությանը անձի ձևավորման վրա, սոցիալականացման գործընթացին, հասարակության մեջ անհատի լիարժեք ներգրավմանը և սոցիալական դաստիարակության միջոցով անձի արժեքային, բարոյական, հաղորդակցական ու քաղաքացիական որակների զարգացմանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հասկացությունների տերմինաբանական և բովանդակային վերլուծությունը՝ պարզելու համար, թե որքանով է սոցիալական դաստիարակագիտություն եզրույթը կարողանում առավել ամբողջական արտահայտել ուսումնասիրվող երևույթների շրջանակը և արդյոք դրա կիրառումը կարող է նպաստել տվյալ գիտակարգի տեսական սահմանների առավել հստակեցմանը։ Քննարկվում են նաև սոցիալական դաստիարակության նպատակները, սկզբունքները, մեթոդները և գործառույթները, ինչպես նաև ընտանիքի, դպրոցի, համայնքի, սոցիալական խմբերի և այլ հասարակական ինստիտուտների դերը անձի սոցիալական զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական խնդիրներ ունեցող երեխաների և երիտասարդների աջակցության, սոցիալական հարմարվողականության, կանխարգելիչ աշխատանքի և կրթադաստիարակչական միջավայրի բարելավման մեխանիզմներին։ Կարևորվում է նաև սոցիալական դաստիարակության և հարակից գիտությունների՝ ընդհանուր մանկավարժության, հոգեբանության, սոցիոլոգիայի, սոցիալական աշխատանքի և կրթության փիլիսոփայության հետ ունեցած կապերի ուսումնասիրությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են վերլուծվել գործող տերմինաբանության առավելություններն ու սահմանափակումները և ներկայացվել այն հիմնավորումները, որոնք կարող են նպաստել նոր հասկացության գիտական կիրառելիության գնահատմանը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը նպատակ ունի ոչ միայն քննարկել եզրույթի հնարավոր փոփոխության նպատակահարմարությունը, այլև բացահայտել դրա հետևանքները գիտական ուսումնասիրությունների, մասնագիտական պատրաստման և կրթական պրակտիկայի համար՝ ձևավորելով սոցիալական դաստիարակության գործընթացների ուսումնասիրման առավել ամբողջական և համակարգված մոտեցում։

    Updated: 2026-09-16
    Սոցիալական մանկավարժությունը սոցիալական դաստիարակագիտությամբ փոխարինելու հիմնախնդիրը
    Online

    Religion

    Հայոց եկեղեցու ժամագիրք՝ սուրբ թարգմանիչների և երանելի հայրապետների ավանդությամբ

    Հայ Առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային և աղոթական ավանդությանը նվիրված այս աշխատությունը ներկայացնում է եկեղեցական ժամերգությունների կարգը, աղոթքների, սաղմոսների և հոգևոր ընթերցումների համակարգը՝ հիմնվելով հայ քրիստոնեական ավանդության նշանավոր հայրերի և սուրբ թարգմանիչների հոգևոր ժառանգության վրա։ Գրքի խորագրում առանձնահատուկ կերպով հիշատակվում են հայոց առաջին թարգմանիչներ Սահակ Պարթևն ու Մեսրոպ Մաշտոցը, երանելի հայրապետներ Գյուտն ու Հովհաննես Մանդակունին, ինչպես նաև Ներսես Շնորհալին, որոնց անունները խորհրդանշում են հայ եկեղեցական գրականության, աստվածաբանական մտքի, ծիսական ավանդության և հոգևոր երգարվեստի ձևավորման ու զարգացման կարևորագույն փուլերը։ Նրանց հեղինակության ընդգծումը ցույց է տալիս աշխատության կապը Հայոց եկեղեցու պատմականորեն ձևավորված աղոթական ժառանգության և սերունդներին փոխանցված ծիսական կարգերի հետ։ Ժամագիրքը Հայ Առաքելական եկեղեցու պաշտամունքային կյանքի կարևորագույն գրքերից է, որի հիմնական նպատակն է կանոնակարգել օրվա տարբեր ժամերին կատարվող եկեղեցական աղոթքներն ու ժամերգությունները։ Այն արտահայտում է քրիստոնեական այն սկզբունքը, որ ժամանակը պետք է սրբագործվի աղոթքով, իսկ մարդու առօրյա կյանքը մշտապես կապված լինի Աստծո հետ հաղորդակցության, հոգևոր խորհրդածության և հավատքի գործնական դրսևորման հետ։ Եկեղեցական ժամերգությունները միավորում են անհատական աղոթքն ու համայնքային պաշտամունքը՝ հավատացյալին ներգրավելով եկեղեցու միասնական հոգևոր կյանքի մեջ։ Աշխատության բովանդակային նշանակության առանցքում աղոթքի՝ որպես հոգևոր կյանքի հիմնարար միջոցի ընկալումն է։ Ժամերգական աղոթքներն իրենց բնույթով արտահայտում են փառաբանություն, գոհություն, ապաշխարություն, խնդրանք և աստվածային ողորմության հայցում։ Սաղմոսներն ու հոգևոր երգերը նպաստում են աստվածաշնչյան ճշմարտությունների ընկալմանը, իսկ եկեղեցական ընթերցումները հավատացյալին հաղորդակից են դարձնում քրիստոնեական ուսմունքին և սրբազան ավանդությանը։ Ժամերգության յուրաքանչյուր հատված ունի իր հոգևոր խորհուրդն ու պաշտամունքային նշանակությունը՝ ձևավորելով աղոթական ամբողջական համակարգ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի հայ եկեղեցական ավանդության պահպանման գաղափարը։ Խորագրում հիշատակված սուրբ թարգմանիչների և հայրապետների անունները վկայում են այն հոգևոր ու մշակութային ժառանգության մասին, որի շնորհիվ քրիստոնեական պաշտամունքը հայերեն լեզվով ձեռք է բերել ինքնատիպ արտահայտություն։ Սահակ Պարթևի և Մեսրոպ Մաշտոցի գործունեությունը կապված է հայոց գրերի ստեղծման, աստվածաշնչյան ու հոգևոր գրականության հայերեն թարգմանության և ազգային եկեղեցական մշակույթի հիմքերի ամրապնդման հետ։ Գյուտ և Հովհաննես Մանդակունի հայրապետների անունները կապված են հայ եկեղեցական ավանդության և հոգևոր գրականության զարգացման հետ, իսկ Ներսես Շնորհալին հայ միջնադարյան աստվածաբանության, շարականագրության և հոգևոր բանաստեղծության մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրանց ժառանգության հիշատակումը ժամագիրքը ներկայացնում է որպես ոչ միայն գործնական ծիսական ձեռնարկ, այլև հայ ժողովրդի քրիստոնեական հիշողության և հոգևոր ինքնության արտահայտություն։ Գրքի կարևոր առանձնահատկություններից է ժամերգական ավանդության շարունակականության ապահովումը։ Եկեղեցական արարողությունների կանոնակարգված կատարումը պահանջում է աղոթքների և հոգևոր երգերի պատշաճ հաջորդականություն, ծիսական ձևերի պահպանում և եկեղեցական կարգի իմացություն։ Այս տեսանկյունից ժամագիրքը կարևոր ուղեցույց է հոգևորականների և եկեղեցական սպասավորների համար, միաժամանակ ծառայելով հավատացյալների հոգևոր կրթությանը։ Այն նպաստում է եկեղեցական պաշտամունքի միասնականությանը և ապահովում հայոց ծիսական ավանդության փոխանցումը տարբեր համայնքների ու սերունդների միջև։ Գրական-ժանրային առումով աշխատությունը պատկանում է հայ ժամագրական գրականության ավանդույթին, որն առանձնանում է աղոթական, սաղմոսերգական և շարականային նյութերի համակարգված համադրությամբ։ Այս գրականության լեզվական ու գեղարվեստական արժեքը պայմանավորված է աստվածաշնչյան պատկերների, խորհրդանշական արտահայտությունների, հոգևոր բանաստեղծականության և ավանդական աղոթական ձևակերպումների կիրառությամբ։ Հայ ժամագրական ժառանգությունը կարևոր դեր ունի նաև հայոց գրական լեզվի պատմության մեջ, քանի որ եկեղեցական պաշտամունքի միջոցով պահպանվել և տարածվել են հայերենի գրական ու ծիսական արտահայտչաձևերը։ Պատմամշակութային տեսանկյունից հրատարակությունն ուշագրավ է նաև հայ գրքի աշխարհագրության և ազգային հոգևոր կյանքի միջազգային տարածման առումով։ Կալկաթայի հայ տպագրական կենտրոնը 19-րդ դարում նշանակալի դեր է ունեցել Հնդկաստանի հայ համայնքի կրթական, մշակութային և կրոնական կյանքի զարգացման գործում։ Հայերեն եկեղեցական գրքերի հրատարակությունը նպաստել է հեռավոր համայնքներում ազգային լեզվի, եկեղեցական ավանդությունների և հոգևոր ինքնության պահպանմանը։ Պողոս Վիջենյանի տպագրական գործունեության հետ կապված այս հրատարակությունը վկայում է հայ տպագրության աշխարհագրական ընդարձակման և հայկական հոգևոր գրականության տարածման մասին։ Աշխատությունը կարևոր արժեք ունի հայ եկեղեցու պատմության, ժամագրության, ծիսագիտության, շարականագիտության և հայ միջնադարյան աստվածաբանական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, հոգևորականների, հայագետների, երաժշտագետների, մատենագետների և հայ հին տպագիր գրքի հետազոտողների համար։ Միաժամանակ այն կարևոր սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունի հայ եկեղեցական պաշտամունքի պատմական ձևերի, աղոթական մշակույթի և ազգային քրիստոնեական ինքնության պահպանման գործընթացների ուսումնասիրության տեսանկյունից։

    Updated: 2026-11-12
    Հայոց եկեղեցու ժամագիրք՝ սուրբ թարգմանիչների և երանելի հայրապետների ավանդությամբ
    Online

    History

    Устав Эриванскаго общества потребителей "Экономия"

    Հրատարակությունը ներկայացնում է Երևանի «Էկոնոմիա» սպառողական ընկերության կանոնադրությունը՝ որպես հասարակական-տնտեսական կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող պատմական իրավական փաստաթուղթ։ Այն առնչվում է սպառողական կոոպերացիայի կազմակերպման, անդամակցության սկզբունքների, ընկերության կառավարման կառուցվածքի և տնտեսական գործունեության կանոնակարգման հարցերին։ Կանոնադրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու Երևանում սպառողական ընկերությունների ձևավորման և գործունեության իրավական ու կազմակերպական հիմքերի մասին։ Նմանատիպ փաստաթղթերում սովորաբար սահմանվում էին ընկերության նպատակներն ու խնդիրները, անդամների ընդունման և դուրս գալու կարգը, նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, անդամավճարների և բաժնեմուծումների պայմանները, ինչպես նաև ընդհանուր ժողովի և վարչության լիազորությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ապրանքների ձեռքբերման ու իրացման, ֆինանսական միջոցների տնօրինման, հաշվապահական հաշվառման, շահույթի բաշխման և ընկերության գործունեության նկատմամբ վերահսկողության վերաբերյալ դրույթները։ Հրատարակությունը կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր է Երևանի տնտեսական կյանքի, առևտրային հարաբերությունների և հասարակական ինքնակազմակերպման ձևերի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է նպաստել սպառողական կոոպերացիայի զարգացման պատմության, քաղաքային բնակչության տնտեսական պահանջմունքների բավարարման մեխանիզմների և տեղական տնտեսական նախաձեռնությունների կազմակերպական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Փաստաթուղթը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, տնտեսագետների, իրավունքի պատմության մասնագետների, արխիվագետների և Երևանի սոցիալ-տնտեսական պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

    Updated: 2026-10-12
    Устав Эриванскаго общества потребителей "Экономия"