Էնտերոբիոզի ժամանակակից համաճարակաբանական օրինաչափությունները և նրա նկատմամբ համաճարակաբանական հսկողության համակարգի կատարելագործումը

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայ երաժշտության մեջ բազմաձայնության ձևավորման և տարածման գործընթացին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Քրիստափոր Կարա-Մուրզայի գործունեությանը և նրա ունեցած նշանակությանը։ Գրքում ուսումնասիրվում է հայ երաժշտական մշակույթի այն ժամանակաշրջանը, երբ ժողովրդական և հոգևոր միաձայն երգեցողության ավանդույթների հիման վրա սկսեցին ձևավորվել բազմաձայն երաժշտության նոր արտահայտչամիջոցներ։ Հեղինակը ներկայացնում է Կարա-Մուրզայի երաժշտական գործունեության պատմական և մշակութային միջավայրը, նրա գաղափարները, ստեղծագործական մոտեցումները և ժողովրդական երգերի մշակման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բազմաձայնության ներդրման մեթոդներին, երգերի բազմաձայն մշակման առանձնահատկություններին, ձայնային շերտերի փոխհարաբերությանը և ազգային երաժշտական նյութի պահպանման ու վերաիմաստավորման խնդիրներին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես է բազմաձայն երգեցողությունը ներգործել հայ երաժշտական մտածողության զարգացման վրա և ինչ նոր հնարավորություններ է ստեղծել խմբերգային արվեստի համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժողովրդական երաժշտության հավաքագրման, գրառման և մշակման գործընթացներին, քանի որ այդ գործունեությունը նպաստել է ազգային երաժշտական ժառանգության պահպանմանը և դրա ներմուծմանը պրոֆեսիոնալ երաժշտական միջավայր։ Գրքում վերլուծվում են նաև Կարա-Մուրզայի գործունեության պատմական նշանակությունը և նրա ներդրումը հայ խմբերգային մշակույթի ձևավորման գործում՝ այն դիտարկելով հետագա երաժշտական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող էր եվրոպական բազմաձայնության սկզբունքների և հայկական ավանդական երաժշտական մտածողության համադրումը նպաստել ազգային երաժշտության նոր ձևերի զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել երաժշտագետների, խմբավարների, կոմպոզիտորների, մշակութաբանների, երաժշտական կրթության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են հայկական խմբերգային արվեստի պատմությամբ և ազգային երաժշտական մշակույթի զարգացման գործընթացներով։

History

Nagorno-Karabakh рассматривается как историко-географический и политический регион Южного Кавказа, обладающий сложной и многослойной историей, в которой переплетаются вопросы этногенеза, государственности, территориальной принадлежности и межэтнических отношений; в научных и исторических исследованиях он анализируется через призму древних и средневековых политических образований, формирования местного армянского культурного наследия, а также последующих изменений административного статуса в периоды Российской империи, Советского Союза и постсоветских конфликтов; особое внимание в литературе уделяется причинам и последствиям Карабахского конфликта, динамике военных действий, гуманитарным аспектам и международно-правовым подходам к урегулированию споров, а также современному состоянию региона с точки зрения политической географии и безопасности.

Mathematics

Այս աշխատանքը նվիրված է ընդհանրացված անալիտիկ ֆունկցիաների կողմից առաջացող մակերևույթների կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանք որպես բարդ փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության և դիֆերենցիալ երկրաչափության խաչմերուկում առաջացող օբյեկտներ։ Վերլուծության մեջ ուսումնասիրվում են այն մակերևույթները, որոնք առաջանում են ընդհանրացված (հնարավոր է՝ բազմարժեք կամ թույլ սահունության պայմաններ ունեցող) անալիտիկ ֆունկցիաների պատկերային արտապատկերումների արդյունքում՝ ընդգծելով դրանց տեղային և գլոբալ երկրաչափական հատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինգուլյարությունների կառուցվածքին, կրիտիկական կետերին և ճյուղավորման երևույթներին, որոնք էական ազդեցություն ունեն մակերևույթի տոպոլոգիական և մետրիկական բնութագրերի վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կոնֆորմալ և քվազիկոնֆորմալ արտապատկերումները, որոնք թույլ են տալիս նկարագրել նման մակերևույթների դեֆորմացիաները և պահպանվող ինվարիանտները։ Միաժամանակ վերլուծվում են էներգետիկ ֆունկցիոնալների և պոտենցիալների կիրառությունները մակերևույթների կայունության ուսումնասիրության մեջ, ինչպես նաև հնարավոր կապերը մաթեմատիկական ֆիզիկայի խնդիրների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ընդգծում է, որ ընդհանրացված անալիտիկ ֆունկցիաներով ստեղծվող մակերևույթների ուսումնասիրությունը կարևոր դեր ունի բարդ երկրաչափական կառուցվածքների և դրանց վերլուծական հատկությունների հասկացման համար։

Medicine

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ուղեղի կիսագնդերի միջև ֆունկցիոնալ ասիմետրիայի ուսումնասիրությանը՝ դրա հոգեֆիզիոլոգիական դրսևորումների բնութագրմանը և ճանաչողական խանգարումների պայմաններում դրանց առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է ուղեղի ձախ և աջ կիսագնդերի ֆունկցիոնալ մասնագիտացումը, դրանց փոխազդեցության առանձնահատկությունները և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կիսագնդերի համատեղ գործունեությունը մասնակցում է ճանաչողական գործընթացների իրականացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ուշադրության, հիշողության, ընկալման, մտածողության, խոսքի և այլ բարձրագույն հոգեկան գործառույթների հետ կիսագնդային ասիմետրիայի փոխհարաբերություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տարբեր հոգեֆիզիոլոգիական ցուցանիշների միջոցով ֆունկցիոնալ ասիմետրիայի դրսևորումների ուսումնասիրությունը և դրանց փոփոխությունների համադրումը ճանաչողական գործունեության առանձնահատկությունների հետ։ Քննարկվում են նաև այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ ճանաչողական խանգարումների ժամանակ, ինչպես կարող են դրանք անդրադառնալ կիսագնդերի ֆունկցիոնալ փոխհարաբերությունների վրա և ինչ նշանակություն կարող են ունենալ ճանաչողական վիճակի գնահատման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ճանաչողական գործընթացները դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին հոգեբանական ֆունկցիաներ, այլև որպես ուղեղի տարբեր համակարգերի փոխկապակցված գործունեության արդյունք։ Աշխատության արդյունքները կարող են կարևոր լինել ճանաչողական խանգարումների մեխանիզմների ուսումնասիրման, հոգեֆիզիոլոգիական գնահատման մեթոդների կատարելագործման և նյարդահոգեբանական հետազոտությունների զարգացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել նյարդաբաններին, հոգեֆիզիոլոգներին, նյարդահոգեբաններին, կլինիկական հոգեբաններին, բժշկական և կենսաբանական գիտությունների մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան ոլորտների ուսանողներին և հետազոտողներին։

Literature

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Արմեն Մարտիրոսյանի պոեզիայի ամբողջական գեղարվեստական համակարգի բացահայտմանը՝ անդրադառնալով նրա բանաստեղծական մտածողության առանձնահատկություններին, թեմատիկ ու գաղափարական աշխարհին, լեզվաոճական ինքնատիպությանը և 1960-ականների սերնդի հայ բանաստեղծության համատեքստում նրա ունեցած առանձնահատուկ տեղին։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ հեղինակի պոեզիան պետք է դիտարկել որպես փոխկապակցված ամբողջություն, որտեղ առանձին բանաստեղծություններն ու ժողովածուները միավորվում են ընդհանուր գեղագիտական սկզբունքներով և կրկնվող գաղափարական մոտիվներով։ Նինել Սարգսյանի 2018 թվականի հոդվածի ամփոփման համաձայն՝ հետազոտության նպատակն է Արմեն Մարտիրոսյանի քնարերգությունը ներկայացնել որպես ամբողջական համակարգ և բացահայտել այն բանաստեղծական մոդելի առանձնահատկությունները, որոնցով նա տարբերվում է 1960-ականների մյուս հեղինակներից։ Արմեն Մարտիրոսյանի պոեզիայի կարևոր առանձնահատկություններից մեկը քաղաքային և մտավորական միջավայրի արտացոլումն է։ Ուսումնասիրության մեջ «ուրբանիզմն ու ինտելեկտուալականությունը» դիտարկվում են որպես նրա բանաստեղծական մտածողության հիմնասյուներ, սակայն դրանք միաձուլվում են քնարական և ռոմանտիկ աշխարհընկալման հետ։ Նրա քնարական հերոսը քաղաքաբնակ, մտածող և կրթված մարդ է, որը միաժամանակ զգայուն է սիրո, գեղեցկության և հոգևոր արժեքների նկատմամբ։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս նրա պոեզիան դիտարկել ոչ միայն որպես ժամանակի հասարակական ու քաղաքային իրականության արտացոլում, այլև որպես անհատի ներաշխարհի ուսումնասիրություն։ Մարդու զգացմունքները, ներքին ապրումները, սերը, երազանքը, հոգևոր որոնումները և կյանքի իմաստի նկատմամբ վերաբերմունքը կարևոր տեղ են զբաղեցնում նրա քնարերգության մեջ։ Նրա բանաստեղծական աշխարհում առօրյա իրականությունն ու երևակայական-խորհրդանշական պատկերները հաճախ փոխկապակցվում են՝ ստեղծելով բազմաշերտ գեղարվեստական միջավայր։ Այդ պատճառով բանաստեղծական խոսքը կարող է միաժամանակ լինել ինտելեկտուալ և զգացական, քաղաքային և ռոմանտիկ, կոնկրետ ու խորհրդանշական։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև բնության և մարդու հարաբերությունը։ Բնապատկերները հեղինակի մոտ հաճախ չեն սահմանափակվում արտաքին աշխարհի նկարագրությամբ․ դրանք վերածվում են մարդու հոգեվիճակի, հիշողության, սիրո կամ ներքին որոնումների արտահայտման միջոցի։ Բնության տարրերը կարող են ստանալ խորհրդանշական նշանակություն և մասնակցել բանաստեղծական տրամադրության ձևավորմանը՝ ընդլայնելով ստեղծագործության իմաստային դաշտը։ Այս մոտեցումը բնորոշ է այն պոեզիային, որտեղ արտաքին աշխարհն ու ներաշխարհը մշտապես փոխադարձաբար արտացոլվում են։ Մյուս կարևոր թեման ազգային ինքնությունն ու հայոց լեզուն են։ Ուսումնասիրության մեջ հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվի՝ որպես ազգային ինքնության հիմնական վկայականի ընկալմանը։ Բանաստեղծական խոսքում հայոց լեզուն ներկայացվում է ոչ միայն որպես հաղորդակցության միջոց, այլև որպես պատմական հիշողության, ազգային գոյության և մշակութային շարունակականության հիմք։ Այս տեսանկյունից լեզվի պահպանության գաղափարը կապվում է հայ ժողովրդի պատմության, Մեսրոպ Մաշտոցի ժառանգության և ազգային ինքնագիտակցության հետ։ Աշխատության մեջ էական նշանակություն ունի նաև Արմեն Մարտիրոսյանի տեղը 1960-ականների հայ գրական սերնդի մեջ։ Հեղինակի պոեզիան ձևավորվում է այն ժամանակաշրջանում, երբ հայ գրականության մեջ ակտիվանում էին անհատի ներաշխարհի, քաղաքային կյանքի, ժամանակակից մտածողության և նոր գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների նկատմամբ հետաքրքրությունները։ Սակայն ուսումնասիրությունը շեշտադրում է, որ նրա բանաստեղծական մոդելը չի նույնանում սերնդակիցների ստեղծագործական սկզբունքների հետ․ այն առանձնանում է իր ինտելեկտուալությամբ, քաղաքային մտածողությամբ և միաժամանակ ընդգծված քնարականությամբ։ Արմեն Մարտիրոսյանի բանաստեղծական ժառանգությունը ներառում է տարբեր տարիներին հրատարակված ժողովածուներ, որոնցից առանձնացվում են «Բանաստեղծություններ» (1973), «Թռչուններ» (1978) և «Մեր սիրո երկիրը» (1982) գրքերը։ Այդ ժողովածուներում առանցքային տեղ են զբաղեցնում մարդու ներաշխարհը, ապրումները և ձգտումները։ «Թռչուններ» ժողովածուն 1978 թվականին արժանացել է ՀԼԿԵՄ կենտրոնական կոմիտեի մրցանակի, ինչը ևս վկայում է բանաստեղծի ստեղծագործության ժամանակի գրական-մշակութային միջավայրում ունեցած արձագանքի մասին։ Հետազոտության ամբողջական տարբերակը հետագայում հրատարակվել է առանձին գրքով՝ 2020 թվականին, 124 էջ ծավալով, Նինել Սարգսյանի հեղինակությամբ։ Մատենագիտական տվյալները ցույց են տալիս, որ այն հրատարակվել է հեղինակային հրատարակությամբ և ստացել է ISBN 9789939033334։ Ուսումնասիրության թեման 2021 թվականին նաև ներկայացվել է որպես Նինել Սարգսյանի բանասիրական գիտությունների թեկնածուի ատենախոսություն՝ «Նորագույն շրջանի հայ գրականություն» մասնագիտությամբ։ Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի արխիվը հաստատում է, որ աշխատանքը պաշտպանվել է 2021 թվականի դեկտեմբերի 17-ին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Արմեն Մարտիրոսյանի պոեզիան որպես ինքնուրույն և ամբողջական գեղարվեստական երևույթ ընկալելու համար։ Այն բացահայտում է նրա բանաստեղծական մտածողության հիմնական հենասյուները՝ քաղաքային միջավայրը, ինտելեկտուալ աշխարհընկալումը, քնարականությունն ու ռոմանտիզմը, սերը, մարդու ներաշխարհը, ազգային ինքնությունը, լեզուն և պատմական հիշողությունը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայ գրականության պատմությամբ, 1960-ականների գրական սերնդով, ժամանակակից հայ քնարերգությամբ և բանաստեղծական լեզվի ու գեղարվեստական մտածողության ուսումնասիրությամբ զբաղվող գրականագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և ընթերցողներին։

Religion

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է նախաքրիստոնեական հայ ժողովրդի կրոնական պատկերացումների և հավատալիքների համակարգված վերլուծությանը՝ ընդգծելով դրանց ծագումը, կառուցվածքը և զարգացումը հին հասարակական-մշակութային միջավայրում։ Աշխատությունում դիտարկվում են բնապաշտական և բազմաստվածական հավատալիքների հիմնական տարրերը, աստվածությունների պանթեոնը, ծիսական համակարգերը և պաշտամունքային կենտրոնների դերը հին հայկական աշխարհընկալման ձևավորման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիցաբանական պատկերների և ժողովրդական հավատալիքների փոխազդեցությանը, ինչպես նաև հարևան քաղաքակրթությունների ազդեցություններին՝ հատկապես հնդեվրոպական և մերձավորարևելյան կրոնական ավանդույթների համատեքստում։ Քննարկվում են նաև հնագիտական և մատենագրական աղբյուրների տվյալները, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնել հին կրոնական համակարգի որոշ առանձնահատկություններ։ Աշխատությունը ներկայացնում է համալիր մոտեցում՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հին հայկական հոգևոր մշակույթի ձևավորման և զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։