Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionEconomics
Ներդրումային միջավայրը և ներդրումների արդյունավետությունը տնտեսության իրական հատվածում (ՀՀ նյութերով)
Աշխատությունը նվիրված է տնտեսության իրական հատվածում ներդրումային գործունեության ձևավորման պայմանների, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունների և ներդրված կապիտալի տնտեսական արդյունավետության գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության նյութերի հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում այն տնտեսական, ֆինանսական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական գործոններն են, որոնք ազդում են ներդրումային որոշումների ընդունման, կապիտալի ներգրավման և արտադրական գործունեության ընդլայնման վրա։ Քննվում է ներդրումային միջավայրը որպես փոխկապակցված պայմանների ամբողջություն՝ ներառելով մակրոտնտեսական կայունությունը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիությունը, հարկային և կարգավորող միջավայրը, շուկաների զարգացվածությունը, ենթակառուցվածքները, մրցակցային պայմանները և ներդրումային ռիսկերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իրական հատվածի ձեռնարկություններում ներդրումների դերին՝ հիմնական կապիտալի վերականգնման, արտադրական կարողությունների ընդլայնման, տեխնոլոգիական արդիականացման, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման և նոր արտադրատեսակների ստեղծման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են ներքին և արտաքին ներդրումային ռեսուրսների ներգրավման առանձնահատկությունները, դրանց հնարավոր ազդեցությունը արտադրության կառուցվածքի և տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ներդրումների արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանական խնդիրը՝ դիտարկելով ներդրումային ծախսերի և ստացվող տնտեսական արդյունքների հարաբերակցությունը, կապիտալի օգտագործման արդյունավետությունը, շահութաբերությունը, վերադարձելիությունը և ներդրումային ծրագրերի ռիսկայնությունը։ Վերլուծության շրջանակում կարող են համադրվել տնտեսության առանձին ճյուղերի ցուցանիշները՝ բացահայտելու ներդրումային ակտիվության և արդյունավետության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներդրումային ռիսկերի կառավարմանը և այն ինստիտուցիոնալ պայմաններին, որոնք կարող են նպաստել երկարաժամկետ ներդրումային նախաձեռնությունների իրականացմանը։ Ներդրումային միջավայրի բարելավման ուղղությունները դիտարկվում են տնտեսական քաղաքականության կանխատեսելիության, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցման, ձեռնարկատիրական պայմանների զարգացման, ենթակառուցվածքների կատարելագործման և արտադրական ներդրումների խթանման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ներդրումային տնտեսագիտության, ֆինանսների, մակրոտնտեսագիտության և արտադրության տնտեսագիտության մոտեցումները՝ բացահայտելու իրական հատվածում կապիտալի ներգրավման պայմանները և ներդրումային ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։
Updated: 2026-09-22Geography
Թեհրան քաղաքի կայուն զարգացման հնարավորությունների գնահատումը
Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Թեհրան քաղաքի կայուն զարգացման հնարավորությունների գնահատմանը՝ ընդգրկելով քաղաքային աճի, բնապահպանական բեռի և սոցիալ-տնտեսական գործընթացների փոխազդեցության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են խոշոր մեգապոլիսի զարգացման խնդիրները՝ բնակչության արագ աճը, տրանսպորտային ծանրաբեռնվածությունը, օդի աղտոտվածությունը, ջրային ռեսուրսների սահմանափակությունը և քաղաքային ենթակառուցվածքների վրա աճող ճնշումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կայուն զարգացման հայեցակարգի կիրառմանը քաղաքային կառավարման մեջ՝ ներառելով էներգաարդյունավետության բարձրացում, կանաչ տարածքների ընդլայնում, հասարակական տրանսպորտի զարգացում և բնապահպանական ռիսկերի նվազեցում։ Ներկայացվում են նաև սոցիալ-տնտեսական զարգացման հնարավոր սցենարներ, որոնք միտված են բնակչության կյանքի որակի բարելավմանը և քաղաքային համակարգերի երկարաժամկետ կայունության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարևոր է քաղաքային պլանավորման և տարածաշրջանային զարգացման ուսումնասիրությունների համար՝ նպաստելով խոշոր քաղաքների կայուն զարգացման ռազմավարությունների մշակմանը։
Updated: 2026-07-06Economics
Ապահովագրական համակարգը և նրա պետական կարգավորման հիմնախնդիրները ՀՀ անցումային տնտեսությունում (տեսություն և պրակտիկա)
Գրքում ներկայացվում է Հայաստանի Հանրապետության ապահովագրական համակարգը և դրա պետական կարգավորման հիմնախնդիրները անցումային տնտեսության պայմաններում, վերլուծվում են ապահովագրության տնտեսաքաղաքական դերակատարությունը, շուկայական հարաբերությունների ձևավորման առանձնահատկությունները և պետական վերահսկողության անհրաժեշտությունը, ներկայացվում է իրավական և նորմատիվային դաշտը, որը կարգավորում է ապահովագրական գործունեությունը, ինչպես նաև հիմնական խնդիրները՝ անբավարար վերահսկողություն, ոչ բավարար ֆինանսական հզորություն և հաճախորդների պաշտպանության անկատար մեխանիզմներ, համեմատվում են տեսական մոտեցումները և պրակտիկ դեպքերը՝ ընդգծելով լավագույն միջազգային փորձը և հնարավոր բարեփոխումների ուղիները, ուսումնասիրվում է պետական և մասնավոր ապահովագրության համագործակցության ձևաչափերը, ռիսկերի գնահատման և ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմները, ներկայացվում են առաջարկություններ համակարգի արդյունավետության բարձրացման, պետական վերահսկողության համակարգի բարելավման և շուկայական ինստիտուտների զարգացման համար, գիրքը միավորում է տեսական վերլուծությունը և պրակտիկ օրինակները՝ ծառայելով որպես ուղեցույց տնտեսագետների, ապահովագրական ոլորտի մասնագետների և պետական կառավարման մարմինների համար։
Updated: 2026-09-23Economics
Պետական ձեռնարկությունների ապապետականացման կառավարումը Հայաստանի Հանրապետությունում
Աշխատությունը նվիրված է պետական սեփականության վրա հիմնված ձեռնարկությունների ապապետականացման գործընթացի կառավարման տնտեսական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շուկայական հարաբերությունների անցման պայմաններում։ Հետազոտության առանցքում պետական սեփականության կառուցվածքի փոփոխության, մասնավոր հատվածի ձևավորման, ձեռնարկությունների կառավարման նոր մեխանիզմների ներդրման և սեփականության իրավունքի վերափոխման գործընթացների փոխկապակցվածությունն է։ Ապապետականացումը դիտարկվում է որպես ավելի լայն տնտեսական վերափոխումների բաղադրիչ, որը կարող է ներառել ոչ միայն սեփականության փոխանցում մասնավոր սուբյեկտներին, այլև պետական մասնակցության ձևերի փոփոխություն, կառավարման ապակենտրոնացում, մրցակցային միջավայրի զարգացում և ձեռնարկությունների տնտեսական ինքնուրույնության ընդլայնում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անցումային տնտեսության պայմաններում համապատասխան քաղաքականության նպատակների, սկզբունքների և իրականացման մեխանիզմների ձևավորմանը։ Քննվում են պետական ձեռնարկությունների գնահատման, վերակազմակերպման և կառավարման արդյունավետության խնդիրները, ինչպես նաև այն չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել սեփականության կառուցվածքի փոփոխության տնտեսական հետևանքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պետական կառավարման մարմինների դերը՝ իրավական և կազմակերպական միջավայրի ձևավորման, գործընթացների համակարգման, պետական գույքի կառավարման և իրականացվող ծրագրերի վերահսկման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ապապետականացման սոցիալական հետևանքներին՝ զբաղվածության, աշխատաշուկայի, ձեռնարկությունների սոցիալական պարտավորությունների և բնակչության տարբեր խմբերի տնտեսական հնարավորությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է մրցակցային միջավայրի ձևավորման նշանակությունը, քանի որ սեփականության ձևի փոփոխությունն ինքնին չի երաշխավորում արտադրողականության կամ կառավարման արդյունավետության բարձրացում, եթե համապատասխան շուկաներում բացակայում են մրցակցային պայմանները և արդյունավետ ինստիտուցիոնալ կարգավորումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ապապետականացման և սեփականաշնորհման տարբեր ձևերն ու դրանց կիրառման առանձնահատկությունները՝ ուշադրություն դարձնելով սեփականության իրավունքի հստակեցմանը, ներդրումային միջավայրին և կորպորատիվ կառավարման մեխանիզմների ձևավորմանը։ Հայաստանի տնտեսական վերափոխումների փորձը դիտարկվում է հետխորհրդային համակարգից շուկայական տնտեսության անցման ընդհանուր գործընթացների համատեքստում՝ առանձնացնելով ազգային տնտեսության կառուցվածքային և կառավարչական առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գնահատել պետական ձեռնարկությունների վերափոխումը ոչ միայն որպես սեփականության ձևի փոփոխություն, այլև որպես տնտեսական կառավարման համակարգի ինստիտուցիոնալ վերակառուցման գործընթաց՝ կապված պետության, մասնավոր հատվածի և շուկայի միջև գործառույթների ու պատասխանատվության նոր հարաբերակցության ձևավորման հետ։
Updated: 2026-09-22Mathematics
Динамические задачи тонких пластин и цилиндрических оболочек по несимметричной теории упругости
Այս թեման վերաբերում է բարակ թիթեղների և գլանաձև թաղանթների դինամիկ խնդիրներին՝ ոչսիմետրիկ առաձգականության տեսության շրջանակներում, որը մեխանիկայի և կառուցվածքային վերլուծության բարդ ուղղություններից է։ Այն ուսումնասիրում է այնպիսի համակարգերի վարքը, որտեղ լարվածությունների և դեֆորմացիաների բաշխումը չի ենթարկվում պարզ սիմետրիկ մոտեցումների, այլ կախված է տարածական անհամաչափությունից, բեռնվածության բարդ պայմաններից և նյութի անիզոտրոպ հատկություններից։ Բարակ թիթեղների և գլանաձև թաղանթների դինամիկ վերլուծությունը կարևոր է, քանի որ այդ կառուցվածքները լայնորեն կիրառվում են ավիացիայում, նավաշինության մեջ, մեքենաշինության և շինարարության ոլորտներում, որտեղ արտաքին բեռները հաճախ փոփոխվում են ժամանակի ընթացքում և կարող են առաջացնել տատանողական գործընթացներ։ Ոչսիմետրիկ առաձգականության տեսությունը թույլ է տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրել այն դեպքերը, երբ դասական սիմետրիկ մոդելները բավարար չեն, օրինակ՝ բարդ եզրային պայմանների, անհամասեռ նյութերի կամ ոչ հավասարաչափ բեռնավորման դեպքում։ Այս մոտեցման շրջանակում դիտարկվում են շարժման հավասարումներ, էներգետիկ մեթոդներ և կայունության պայմաններ, որոնք օգնում են կանխատեսել կառուցվածքների դինամիկ արձագանքը, ռեզոնանսային երևույթները և հնարավոր խափանումները։ Այսպիսով, թեման ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական մեծ նշանակություն՝ նպաստելով ինժեներական կառույցների անվտանգ նախագծմանն ու օպտիմալացմանը։
Updated: 2026-09-24History
Обязательный выкуп крестьянами и поселянами своих наделов у помещиков и владельцев и права и обязанности их по закону 20 декабря 1912 года
Այս պատմաիրավական աշխատությունը նվիրված է գյուղացիների և գյուղաբնակների կողմից կալվածատերերից ու հողատերերից իրենց հողաբաժինների պարտադիր գնման գործընթացին, ինչպես նաև 1912 թվականի դեկտեմբերի 20-ի օրենքով սահմանված նրանց իրավունքների և պարտականությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են հողային հարաբերությունների կարգավորման այն իրավական և սոցիալ-տնտեսական պայմանները, որոնց շրջանակում գյուղացիները պետք է ձեռք բերեին իրենց կողմից օգտագործվող հողային տարածքների նկատմամբ սեփականության կամ համապատասխան գույքային իրավունքներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է օրենքի դրույթների մանրամասն ներկայացումը, դրանց կիրառության շրջանակի և գյուղացիական տնտեսությունների վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողաբաժինների պարտադիր գնման կարգին, գործարքի մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, վճարումների պայմաններին, հողատերերի և գյուղացիների փոխադարձ իրավունքներին ու պարտականություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր օրենսդրական կարգավորումը փորձում վերափոխել կալվածատերերի և գյուղացիական բնակչության միջև գոյություն ունեցող հողային հարաբերությունները և ինչպիսի իրավական մեխանիզմներով էր նախատեսվում այդ գործընթացի իրականացումը։ Քննարկվում են նաև գյուղացիների գույքային պատասխանատվության, հողօգտագործման, հողային սեփականության և պարտավորությունների հետ կապված հարցերը։ Օրենքի ուսումնասիրությունը ներկայացվում է ժամանակի ագրարային քաղաքականության և գյուղացիական հարցի ավելի լայն համատեքստում՝ հնարավորություն տալով գնահատելու դրա նշանակությունը հողային հարաբերությունների զարգացման համար։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ համադրում է իրավական նորմերը և դրանց հնարավոր սոցիալ-տնտեսական հետևանքները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող էր հողային օրենսդրությունը փոխել գյուղացիական տնտեսությունների կարգավիճակը և նրանց հարաբերությունները հողատերերի հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել Ռուսական կայսրության ագրարային պատմությամբ, գյուղացիական իրավունքի զարգացմամբ, հողային սեփականության պատմությամբ և XX դարի սկզբի սոցիալ-տնտեսական գործընթացներով հետաքրքրվող պատմաբանների, իրավաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-17