Գիտական ֆանտաստիկայի ոճագործառական դրսևորումները կիբերփանկ ժանրում (Վ.Գիբսոնի ստեղծագործությունների հիման վրա)

Pedagogy

Մանկավարժական և նախադպրոցական կրթության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մանկական ստեղծագործությունների կիրառմանը՝ որպես ավագ նախադպրոցական տարիքի երեխաների խոսքի հնչյունային կուլտուրայի ձևավորման և զարգացման արդյունավետ միջոց։ Քննության են առնվում նախադպրոցական տարիքի երեխաների խոսքի զարգացման հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները, հնչյունային կուլտուրայի էությունը, դրա հիմնական բաղադրիչները և նշանակությունը հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնչյունների ճիշտ արտաբերման, հստակ առոգանության, խոսքի տեմպի, ռիթմի, շեշտադրության, հնչերանգի և խոսքային լսողության զարգացման խնդիրներին։ Վերլուծվում են մանկական բանաստեղծությունների, հեքիաթների, շուտասելուկների, հանելուկների, խաղիկների և այլ գրական ստեղծագործությունների մանկավարժական հնարավորությունները երեխաների խոսքային հմտությունների կատարելագործման տեսանկյունից։ Քննարկվում են գեղարվեստական տեքստերի արտահայտիչ ընթերցանության, արտասանության, դերային խաղերի, ստեղծագործական առաջադրանքների և խոսքային վարժությունների կազմակերպման մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են երեխաների տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին համապատասխան գրական նյութերի ընտրության, ուսուցման խաղային մեթոդների կիրառման և խոսքի հնչյունային զարգացման արդյունքների գնահատման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում դաստիարակի դերին, զարգացնող խոսքային միջավայրի ստեղծմանը և մանկական գրականության միջոցով երեխաների լեզվական ակտիվության, արտահայտչականության ու հաղորդակցական ինքնուրույնության խթանմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական մանկավարժության, խոսքի զարգացման մեթոդիկայի, մանկական գրականության և վաղ մանկության կրթության ոլորտների մասնագետների, դաստիարակների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Literature

Բելինսկի, Չերնիշևսկի, Դոբրոլյուբով. Ընտիր էջեր Բելինսկի, Չերնիշևսկի, Դոբրոլյուբով. Ընտիր էջեր աշխատությունը ընտրանի է, որը ներկայացնում է ռուսական գրական քննադատության և հասարակական մտքի երեք խոշոր ներկայացուցիչների՝ Վիսարիոն Բելինսկու, Նիկոլայ Չերնիշևսկու և Նիկոլայ Դոբրոլյուբովի հիմնական գաղափարները և առավել նշանակալի հոդվածներից ու աշխատություններից հատվածներ, որտեղ նրանք քննարկում են գրականության հասարակական դերը, ռեալիզմի սկզբունքները, արվեստի և իրականության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև գրական ստեղծագործությունների միջոցով սոցիալական խնդիրների արտացոլման անհրաժեշտությունը, գիրքը միավորում է այդ մտածողների քննադատական մոտեցումները՝ ցույց տալով 19-րդ դարի ռուսական մտավոր միջավայրի գաղափարական զարգացումները, գրականության ազդեցությունը հասարակական գիտակցության վրա և գրողի պատասխանատվության հարցերը, միաժամանակ ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հասկանալ այդ հեղինակների ազդեցությունը ինչպես ռուս, այնպես էլ ընդհանուր եվրոպական գրական-հասարակական մտքի ձևավորման վրա։

Political Science

Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ընդհանուր ժողովի տասնչորսերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ փաստագրելով ժողովի աշխատանքների ընթացքը, քննարկումների հաջորդականությունն ու նիստի ընթացքում բարձրացված հարցերը։ Այն կարևոր պատմական սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ ազգային ներկայացուցչական մարմինների գործունեության, համայնքային ինքնակառավարման ձևավորման և Կոստանդնուպոլսի հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Ատենագրության մեջ պահպանված գրառումները հնարավորություն են տալիս ծանոթանալու ժողովական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքներին, մասնակիցների ելույթներին, արտահայտված տեսակետներին և ներկայացված առաջարկությունների քննարկման ընթացքին։ Դրանք արժեքավոր նյութ են ժողովի գործառույթների, քննարկումների կարգի և որոշումների ընդունման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Նման փաստաթղթերը կարևոր դեր ունեն հայ համայնքի կառավարման համակարգի, ազգային հաստատությունների գործունեության և հասարակական նշանակության հարցերի լուծման պատմական ընթացքը բացահայտելու գործում։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել նաև ներկայացուցչական կառույցների և համայնքային ինքնակազմակերպման ավանդույթների զարգացումը։ Ատենագրության պաշտոնական լեզուն, ձևակերպումներն ու ժողովական բառապաշարը արժեքավոր նյութ են ժամանակաշրջանի հայերենի, վարչական գրագրության և փաստաթղթային մշակույթի հետազոտության համար։ Հրատարակությունն ունի վավերագրական նշանակություն՝ որպես հայ ազգային հաստատությունների պատմությունն ու 19-րդ դարի հասարակական-քաղաքական կյանքը լուսաբանող սկզբնաղբյուր։

History

Աշխատությունը նվիրված է XVIII դարի հայ տպագրական և հրատարակչական գործունեության պատմությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Ռուսաստանում հայկական տպագրության կազմակերպման, զարգացման և մշակութային նշանակության խնդիրներին։ Ուսումնասիրության առանցքում տպագրիչ, հրատարակիչ և մշակութային գործիչ Գրիգոր Խալդարյանցի գործունեությունն է, որի նախաձեռնությունները կարևոր տեղ են զբաղեցնում Սանկտ Պետերբուրգում հայկական տպագրության զարգացման պատմության մեջ։ Նրա գործունեությունը դիտարկվում է ժամանակաշրջանի պատմամշակութային միջավայրի, հայ գրքի տարածման աշխարհագրության ընդլայնման, հայկական տպարանների կազմակերպման և հայալեզու գրականության հրատարակման պահանջների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ XVIII դարում հայ տպագիր գիրքը արդեն տարածվում էր տարբեր մշակութային կենտրոններում, իսկ Ռուսաստանի տարածքում հայկական համայնքների զարգացմանը զուգընթաց մեծանում էր նաև սեփական տպագրական հնարավորություններ ստեղծելու անհրաժեշտությունը։ Այս պայմաններում Սանկտ Պետերբուրգը ձեռք էր բերում կարևոր նշանակություն որպես քաղաքական, մշակութային և հրատարակչական կենտրոն։ Խալդարյանցի նախաձեռնությամբ այստեղ 1780 թվականին հիմնադրված հայկական տպարանը դարձավ Ռուսաստանում հայերեն գրքերի տպագրության զարգացման կարևոր օղակներից մեկը։ Տպարանի առաջին հրատարակությունների շարքում հիշատակվում է «Դաւանութիւն հաւատոյ» գիրքը, իսկ հետագա տարիներին այստեղ տպագրվել են կրոնական, ուսումնական, լեզվաբանական, օրացուցային և այլ բնույթի աշխատություններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում տպարանը ներկայացվում է ոչ միայն որպես տեխնիկական արտադրական հաստատություն, այլև որպես մշակութային կենտրոն, որի գործունեության միջոցով հնարավոր էր տարածել հայերեն գրականությունը, պահպանել գրավոր մշակույթի շարունակականությունը և ամրապնդել տարբեր վայրերում բնակվող հայերի մշակութային կապերը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տպագրական գործի կազմակերպման նյութատեխնիկական հիմքերին՝ հայկական տառատեսակների պատրաստմանը և օգտագործմանը, տպագրական սարքավորումների ձեռքբերմանը, թղթի և այլ անհրաժեշտ նյութերի ապահովմանը, տեքստերի խմբագրմանը, սրբագրմանը և գրքերի տարածմանը։ XVIII դարի պայմաններում հայկական տպարան հիմնելը պահանջում էր զգալի կազմակերպական և ֆինանսական միջոցներ, քանի որ անհրաժեշտ էր ստեղծել կամ ձեռք բերել հայերեն տառատեսակների ամբողջական հավաքածու, ապահովել մասնագետների մասնակցությունը և կազմակերպել պատրաստի հրատարակությունների իրացումը։ Այդ պատճառով տպագրիչի գործունեությունը դիտարկվում է նաև որպես ձեռնարկատիրական և կազմակերպչական աշխատանք, որը պահանջում էր համագործակցություն հոգևորականների, հեղինակների, թարգմանիչների, փորագրիչների, վաճառականների և ընթերցողների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տպագրվող գրականության թեմատիկ կազմի ուսումնասիրությունը։ Հրատարակությունների բովանդակությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել ժամանակաշրջանի հայ ընթերցողական պահանջների և կրթամշակութային առաջնահերթությունների մասին։ Կրոնական գրականության կողքին աստիճանաբար մեծանում էր աշխարհիկ, ուսումնական, լեզվաբանական և գործնական նշանակություն ունեցող գրքերի դերը։ Այս առումով հետաքրքրություն են ներկայացնում բառարանագրական և լեզվական աշխատանքները, որոնք կապված էին հայերի և ռուսական միջավայրի միջև հաղորդակցության ընդլայնման հետ։ XVIII դարի վերջին ռուսերեն-հայերեն և հայերեն-ռուսերեն բառարանային աշխատանքի զարգացումը վկայում է լեզվական միջնորդության աճող պահանջի մասին։ Խալդարյանցի անվան հետ կապված հրատարակչական ժառանգության մեջ նման աշխատությունների առկայությունը հնարավորություն է տալիս նրա գործունեությունը դիտարկել նաև հայ-ռուսական մշակութային հաղորդակցության պատմության շրջանակում։ Առանձին նշանակություն ունի Ներսես Շնորհալու ստեղծագործությունների պետերբուրգյան հրատարակությունը, որը ցույց է տալիս միջնադարյան հայկական գրական ժառանգության տպագիր վերարտադրության նկատմամբ հետաքրքրությունը։ Հին և միջնադարյան բնագրերի տպագրությունը նպաստում էր ձեռագիր ավանդույթից տպագիր մշակույթ անցմանը և ստեղծագործությունների ավելի լայն տարածմանը։ Միաժամանակ հին բնագրերի հրատարակությունը կապված էր տեքստի ընտրության, նախորդ հրատարակությունների օգտագործման, սրբագրման և ձևավորման խնդիրների հետ։ Այս տեսանկյունից տպագիր գիրքը կարելի է ուսումնասիրել նաև որպես բնագրագիտական աղբյուր՝ համեմատելով տարբեր քաղաքներում և տարբեր ժամանակներում լույս տեսած հրատարակությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տպագիր գրքի գեղարվեստական ձևավորումը։ XVIII դարի հայկական հրատարակություններում շարունակվում էին ձեռագիր գրքարվեստից եկող որոշ ավանդույթներ, սակայն միաժամանակ օգտագործվում էին եվրոպական տպագրությանը բնորոշ պատկերային և ձևավորման միջոցներ։ Գլխազարդերը, վերջնազարդերը, զարդագրերը, փորագրանկարները և հեղինակների դիմանկարները գրքին հաղորդում էին ոչ միայն գործնական, այլև գեղարվեստական արժեք։ Խալդարյանցի տպարանում լույս տեսած հրատարակությունների ձևավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել հայկական և եվրոպական գրքային արվեստի փոխազդեցությունները։ Մասնավորապես հայտնի են հրատարակություններ, որոնց պատկերազարդմանը մասնակցել են ժամանակի փորագրիչներ, ինչի շնորհիվ հայկական տպագիր գիրքը ներառվել է նաև Ռուսաստանի գեղարվեստական տպագրության միջավայրում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տպարանի գործունեության աշխարհագրական և հասարակական նշանակությանը։ Ռուսաստանում հայկական համայնքների գոյությունը ձևավորում էր հայալեզու գրքի ընթերցողական միջավայր, իսկ տպագրական կենտրոնի ստեղծումը հնարավորություն էր տալիս նվազեցնել հեռավոր եվրոպական կամ արևելյան տպարաններից գրքերի մատակարարման կախվածությունը։ Տպագրված գրքերը կարող էին տարածվել տարբեր հայկական համայնքներում և ծառայել եկեղեցական, կրթական ու մշակութային նպատակների։ Այսպիսով տպագրական գործունեությունը կապվում էր ոչ միայն գրքի արտադրության, այլև համայնքային կյանքի կազմակերպման և մշակութային ինքնության պահպանման հետ։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է Սանկտ Պետերբուրգի դերը հայ տպագրության աշխարհագրության ընդլայնման գործում։ Քաղաքի վարչական և մշակութային նշանակությունը հնարավորություն էր ստեղծում կապեր հաստատելու պետական հաստատությունների, ռուսական տպագրական շրջանակների և տարբեր մասնագետների հետ։ Միաժամանակ հայկական տպագրությունը այստեղ գործում էր բազմալեզու և բազմամշակութային միջավայրում, ինչը նպաստում էր նոր տեխնիկական և գեղարվեստական փորձի յուրացմանը։ Տպարանի գործունեության ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե հայկական գրքարվեստն ինչպես էր հարմարվում նոր միջավայրին՝ պահպանելով ազգային գրավոր մշակույթի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուղղություն է հրատարակչի անձնական դերի ուսումնասիրությունը։ XVIII դարի տպագրական գործում անհատական նախաձեռնությունը հաճախ որոշիչ նշանակություն ուներ։ Տպարանի հիմնադիրը պետք է կազմակերպեր ֆինանսավորումը, ձեռք բերեր անհրաժեշտ սարքավորումները, ընտրեր հրատարակման ենթակա նյութերը, համագործակցեր հեղինակների և խմբագիրների հետ և կազմակերպեր գրքերի տարածումը։ Այդ պատճառով Խալդարյանցի գործունեությունը կարելի է դիտարկել որպես հայ մշակութային ձեռներեցության օրինակ, որտեղ տնտեսական, կրթական և մշակութային նպատակները փոխկապակցված էին։ Կարևոր է նաև ուսումնասիրել նրա կապերը ժամանակի հայ մտավորականների, հոգևոր գործիչների և առևտրական շրջանակների հետ, քանի որ տպագրական գործը սովորաբար հիմնվում էր համագործակցության լայն ցանցի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայ գրքի և կրթության փոխհարաբերությանը։ Տպագիր գրքերի քանակի աճը նպաստում էր ուսումնական նյութերի հասանելիությանը և գրագիտության տարածմանը։ Բառարանները, լեզվական ձեռնարկները, օրացույցները և այլ գործնական հրատարակությունները կարող էին ծառայել տարբեր կրթական նպատակների։ Դրանց միջոցով տպարանը մասնակցում էր գիտելիքի տարածմանը և ընթերցողական մշակույթի ձևավորմանը։ Տպագիր տեքստի միատեսակությունը նաև հնարավորություն էր տալիս նույն նյութը տարածել բազմաթիվ օրինակներով՝ նվազեցնելով ձեռագիր ընդօրինակման ընթացքում առաջացող տարբերությունները։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում բազմալեզու միջավայրում հրատարակչական գործունեության խնդիրը։ Ռուսաստանում ապրող հայերի համար ռուսերենի իմացությունը ձեռք էր բերում գործնական նշանակություն, մինչդեռ ռուսական հասարակության որոշ շրջանակներում նույնպես կարող էր հետաքրքրություն առաջանալ հայոց լեզվի և մշակույթի նկատմամբ։ Երկլեզու բառարանների և լեզվական աշխատությունների հրատարակումը նպաստում էր այս փոխադարձ հաղորդակցությանը։ Նման հրատարակությունները կարելի է դիտարկել որպես մշակութային միջնորդության միջոցներ, որոնք միաժամանակ արտացոլում էին լեզվական շփումների և կրթական պահանջների զարգացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում օրացուցային գրականությունը։ XVIII դարի տպարանների արտադրանքի մեջ օրացույցները և տարեցույցները գործնական պահանջարկ ունեցող հրատարակություններ էին, որոնք կարող էին ներառել ժամանակագրական, եկեղեցական և այլ տեղեկություններ։ Խալդարյանցի պետերբուրգյան տպարանում նույնպես տպագրվել են նման բնույթի նյութեր, ինչը ցույց է տալիս հրատարակչական ծրագրի բազմազանությունը և ընթերցողների առօրյա տեղեկատվական պահանջների հաշվառումը։ Այդ հրատարակությունների մատենագիտական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ճշտել տպարանի գործունեության ժամանակագրությունը և արտադրանքի շրջանակը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տպագիր օրինակների պահպանվածության և դրանց մատենագիտական նկարագրության խնդրին։ XVIII դարի գրքերի մի մասը պահպանվել է սահմանափակ թվով օրինակներով, որոնք այսօր կարող են գտնվել տարբեր գրադարաններում, թանգարաններում և ձեռագրատներում։ Յուրաքանչյուր օրինակի ուսումնասիրությունը կարող է տեղեկություն տալ տպագրության տարեթվի, վայրի, տպագրիչի, էջաքանակի, ձևավորման, սեփականատիրական նշումների և գրքի հետագա շրջանառության մասին։ Այս տվյալների համադրումը կարևոր է տպարանի ամբողջական հրատարակչական ցանկի վերականգնման համար։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել հենց տպագիր գրքերը, դրանց հիշատակարաններն ու անվանաթերթերը, մատենագիտական ցանկերը, արխիվային նյութերը, նամակագրությունը և հայ տպագրության պատմությանը վերաբերող հետազոտությունները։ Հատկապես արժեքավոր են հրատարակությունների հիշատակարանները, քանի որ դրանք կարող են տեղեկություններ պահպանել տպագրիչների, պատվիրատուների, նյութական աջակիցների և աշխատանքի իրականացման պայմանների վերաբերյալ։ Նման աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել ոչ միայն առանձին գրքերի պատմությունը, այլև տպարանի գործունեության սոցիալական միջավայրը։ Առանձին ուղղություն է Ռուսաստանի հայկական տպագրության կապը Նոր Նախիջևանի մշակութային կյանքի հետ։ XVIII դարի վերջին ռուսաստանյան հայկական տպագրական գործունեությունը աստիճանաբար ընդլայնվում էր նաև այդ կենտրոնում, և տպագրական փորձի, սարքավորումների ու մասնագետների տեղաշարժը կարևոր նշանակություն ունեցավ հետագա զարգացման համար։ Այս գործընթացի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տպարանի պատմությունը դիտարկել ոչ թե մեկ քաղաքի սահմաններում, այլ որպես Ռուսաստանի հայկական համայնքներում տպագրական ենթակառուցվածքի ձևավորման ավելի լայն գործընթացի մաս։ Կարևորվում է նաև տպագրական կենտրոնների միջև կապերի ուսումնասիրությունը։ Սանկտ Պետերբուրգը, Նոր Նախիջևանը, Վենետիկը, Կոստանդնուպոլիսը, Մադրասը և այլ քաղաքներ տարբեր ժամանակներում ներգրավված էին հայ գրքի արտադրության ու տարածման ցանցում։ Միևնույն ստեղծագործության տարբեր վայրերում կատարված հրատարակությունների համեմատությունը կարող է բացահայտել տեքստային, ձևավորման և տեխնիկական ընդհանրություններ։ Որոշ դեպքերում ավելի վաղ հրատարակությունը հիմք էր դառնում հաջորդ վերատպության համար, ինչը վկայում է հայկական տպագրական կենտրոնների միջև գրքային նյութերի շրջանառության մասին։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տպագրության և ազգային մշակութային ժառանգության պահպանման հարաբերությանը։ Տպագիր տարբերակի ստեղծումը հնարավորություն էր տալիս ձեռագրերով սահմանափակ տարածում ունեցող բնագրերը բազմացնել և հասցնել ավելի լայն ընթերցողական շրջանակների։ Այս առումով տպագրիչը հանդես էր գալիս նաև որպես մշակութային ժառանգության փոխանցման միջնորդ։ Հրատարակվող ստեղծագործությունների ընտրությունը կարող էր ազդել այն բանի վրա, թե հայկական գրական և հոգևոր ժառանգության որ հատվածներն էին առավել լայն տարածում ստանում։ Հետազոտության մեջ կարող է քննության առնվել նաև գրքի տարածման տնտեսական կողմը։ Տպագրությունը պահանջում էր նախնական ներդրումներ, իսկ տպաքանակի իրացումը՝ վաճառքի և բաշխման համապատասխան ուղիներ։ Հայկական համայնքների աշխարհագրական ցրվածությունը միաժամանակ և՛ դժվարություն, և՛ հնարավորություն էր ստեղծում․ գրքերը պետք էր տեղափոխել մեծ տարածություններով, սակայն տարբեր քաղաքներում գոյություն ունեին հավանական ընթերցողական կենտրոններ։ Առևտրական ցանցերը կարող էին կարևոր դեր կատարել ոչ միայն ֆինանսավորման, այլև գրքերի տեղափոխման ու տարածման գործում։ Կարևոր ուղղություն է հրատարակչական գործունեության ազդեցությունը հայ-ռուսական մշակութային հարաբերությունների վրա։ Ռուսաստանում հայկական տպագրության զարգացումը նպաստում էր հայ մշակույթի ներկայությանը ռուսական մշակութային տարածքում և ստեղծում էր լեզվական ու մտավոր փոխանակման լրացուցիչ հնարավորություններ։ Երկլեզու հրատարակությունները, թարգմանությունները և տարբեր մշակույթների մասնագետների մասնակցությունը գրքերի ձևավորմանը ցույց են տալիս, որ տպագրությունը կարող էր գործել որպես միջմշակութային հաղորդակցության հարթակ։ Միաժամանակ հայկական տպարանը պահպանում էր իր հիմնական գործառույթը՝ հայերեն գրավոր մշակույթի զարգացումն ու տարածումը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է XVIII դարի հայ տպագրության պատմության կարևոր դրվագներից մեկի համակարգված ներկայացմամբ։ Անհատ հրատարակչի գործունեության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լայն պատկերացում կազմել հայ գրքի արտադրության կազմակերպական կառուցվածքի, մշակութային կապերի, ընթերցողական պահանջների և Ռուսաստանի հայկական համայնքների մտավոր կյանքի մասին։ Գրքերի մատենագիտական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությունը լրացնում է պատմական պատկերը և ցույց տալիս, որ տպագրական գործունեությունը միաժամանակ տեխնիկական, տնտեսական, լեզվական և մշակութային գործընթաց էր։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է հայ տպագրության ռուսաստանյան զարգացման մի կարևոր շրջափուլ՝ լուսաբանելով տպարանի հիմնադրման նախադրյալները, հրատարակչական ծրագրերը, հայերեն տառատեսակների և գրքային ձևավորման խնդիրները, կրոնական ու աշխարհիկ գրականության տպագրությունը, բառարանագրական և կրթական հրատարակությունների նշանակությունը, գրքերի տարածման ուղիները և հայկական համայնքների հետ կապերը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ գրքի պատմությամբ, մատենագիտությամբ, հայագիտությամբ, մշակույթի պատմությամբ, գրադարանագիտությամբ և հայ-ռուսական մշակութային հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Economics

Գյուղական զբոսաշրջություն-ը զբոսաշրջության կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման ուղղվածությամբ ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գյուղական զբոսաշրջության տեսական հիմքերը, կազմակերպման մոդելները և կիրառական մոտեցումները՝ որպես գյուղական տարածքների տնտեսական ակտիվացման և կայուն զարգացման կարևոր ուղղություն, աշխատությունում բացատրվում են գյուղական զբոսաշրջության հիմնական հասկացությունները, տեսակները և զարգացման նախադրյալները, ինչպես նաև ենթակառուցվածքների ձևավորման, ծառայությունների որակի բարձրացման և տեղական համայնքների ներգրավման մեխանիզմները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղական միջավայրի բնական, մշակութային և պատմական ռեսուրսների օգտագործմանը՝ զբոսաշրջային արտադրանք ստեղծելու համար, ներառյալ էկոտուրիզմը, ագրոտուրիզմը և մշակութային զբոսաշրջությունը, միաժամանակ վերլուծվում են միջազգային փորձը, հաջողված օրինակները և ոլորտի զարգացման մարտահրավերները՝ կապված սեզոնայնության, ֆինանսավորման և մարդկային ռեսուրսների պատրաստվածության հետ, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել համակարգված պատկերացում գյուղական զբոսաշրջության կազմակերպման մասին և խթանել տեղական տնտեսությունների զարգացումը՝ կայուն և պատասխանատու զբոսաշրջության սկզբունքների հիման վրա։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսիական ռոմանտիկական դրամայում կլասիցիզմի ավանդույթների դրսևորման, վերաիմաստավորման և փոխակերպման ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երկու գեղարվեստական համակարգերի միջև առկա շարունակականությունն ու հակադրությունները։ Գրքում ներկայացվում են ֆրանսիական դրամատուրգիայի պատմական զարգացման այն առանձնահատկությունները, որոնց պայմաններում կլասիցիստական գեղագիտության սկզբունքները շարունակեցին ազդեցություն ունենալ նույնիսկ ռոմանտիզմի ձևավորման և տարածման շրջանում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դրամատիկական ստեղծագործության կառուցվածքին, սյուժեի կազմակերպմանը, կերպարների համակարգին, լեզվական և ոճական միջոցներին, ինչպես նաև ժամանակի, տարածության և գործողության կառուցման սկզբունքներին։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է, թե ինչպես են ռոմանտիկական դրամատուրգները պահպանել, փոփոխել կամ մերժել կլասիցիստական ավանդույթների առանձին տարրերը՝ ստեղծելով նոր գեղարվեստական ձևեր և արտահայտչամիջոցներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում հակադրությունների համակարգին, պատմական թեմաների կիրառմանը, անհատի և հասարակության փոխհարաբերության ներկայացմանը, զգացմունքի ու բանականության բախմանը, ինչպես նաև հերոսի ներաշխարհի ավելի խոր հոգեբանական բացահայտմանը։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ռոմանտիկական դրաման ամբողջությամբ չի խզում կապը նախորդ գեղագիտական ավանդույթի հետ, այլ հաճախ այն վերափոխում և ներառում է նոր ստեղծագործական համակարգի մեջ։ Գրքում դիտարկվում են դրամատիկական ժանրերի սահմանների փոփոխությունը, ողբերգականի և կատակերգականի համադրումը, առօրյա և բարձր ոճերի միավորումը, ինչպես նաև պատմական ու ազգային թեմատիկայի ընդլայնումը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ֆրանսիական ռոմանտիկական դրամայի կարևոր ներկայացուցիչների ստեղծագործությանը՝ նրանց երկերում կլասիցիստական ձևերի և ռոմանտիկական նորարարությունների փոխհարաբերությունը բացահայտելու նպատակով։ Աշխատության մեջ համադրվում են գրական-պատմական և գեղագիտական մոտեցումները, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ֆրանսիական դրամատուրգիայի անցումային շրջանի մասին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ բացահայտում է գրական ավանդույթի և գեղարվեստական նորարարության փոխազդեցության մեխանիզմները՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են նախորդ շրջանի սկզբունքները շարունակել գոյություն ունենալ՝ ստանալով նոր իմաստ և գործառույթ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, ֆրանսագետների, թատրոնի պատմաբանների, մշակութաբանների, դրամատուրգիայի հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, ինչպես նաև ֆրանսիական գրականության և եվրոպական թատրոնի զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։