Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Economics

    Ներգնա զբոսաշրջության արդյունավետության բարձրացման հիմնահարցերը ՀՀ-ում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներգնա զբոսաշրջության զարգացման, դրա տնտեսական արդյունավետության բարձրացման և ոլորտի կառավարման մեխանիզմների կատարելագործման տեսական, մեթոդաբանական ու գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են ներգնա զբոսաշրջության դերը ազգային տնտեսության զարգացման, արտարժութային մուտքերի ավելացման, զբաղվածության խթանման և տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության բարձրացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի զբոսաշրջային ներուժի գնահատմանը, պատմամշակութային և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացմանը և միջազգային զբոսաշրջային շուկայում երկրի մրցունակության ամրապնդմանը։ Ուսումնասիրվում են զբոսաշրջային պահանջարկի ձևավորման գործոնները, այցելուների հոսքերի կառուցվածքն ու փոփոխությունները, զբոսաշրջային ծառայությունների որակի բարձրացման հնարավորությունները և ոլորտի տնտեսական արդյունքների գնահատման ցուցանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում զբոսաշրջության պետական կարգավորման, ներդրումային քաղաքականության, մարքեթինգային ռազմավարությունների, միջազգային համագործակցության և զբոսաշրջային ուղղությունների առաջխաղացման հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում են զբոսաշրջային գործունեության սեզոնայնության նվազեցումը, ծառայությունների բազմազանեցումը, մարզային զբոսաշրջության զարգացումը, թվային տեխնոլոգիաների կիրառումը և կայուն զբոսաշրջության սկզբունքների ներդրումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, պետական և տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների, զբոսաշրջային կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, ոլորտի հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-13
    Ներգնա զբոսաշրջության արդյունավետության բարձրացման հիմնահարցերը ՀՀ-ում
    Online

    Mathematics

    Логическое моделирование процедурных языков программирования и недетерминированных конечных автоматов

    Աշխատությունը նվիրված է ընթացակարգային ծրագրավորման լեզուների և ոչ դետերմինացված վերջավոր ավտոմատների տրամաբանական մոդելավորման տեսական ու մեթոդաբանական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ծրագրերի կառուցվածքի, դրանց կատարման տրամաբանության և հաշվողական գործընթացների ձևական ներկայացման մեթոդների վրա։ Դիտարկվում են ընթացակարգային լեզուներին բնորոշ հիմնական կառուցվածքները՝ գործողությունների հաջորդական կատարումը, պայմանական ճյուղավորումները, կրկնվող գործընթացները, ընթացակարգերի և ֆունկցիաների օգտագործումը, ինչպես նաև տվյալների մշակման ընթացքում առաջացող վիճակների փոփոխությունները։ Տրամաբանական մոդելավորումը ներկայացվում է որպես ծրագրերի վարքագիծը ձևական եղանակով նկարագրելու, դրանց հատկությունները վերլուծելու և կատարման հնարավոր տարբերակները հետազոտելու արդյունավետ միջոց։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ոչ դետերմինացված վերջավոր ավտոմատներին, որոնց դեպքում տվյալ վիճակից և մուտքային նշանից կախված կարող են գոյություն ունենալ անցման մի քանի հնարավոր տարբերակներ։ Ուսումնասիրվում են ավտոմատների վիճակները, անցման հարաբերությունները, մուտքային հաջորդականությունների մշակումը և ընդունելի վիճակներին հասնելու պայմանները։ Քննարկվում են նաև ոչ դետերմինացված հաշվարկների տրամաբանական ներկայացման և դրանց հնարավոր վարքագծերի մոդելավորման խնդիրները։ Կարևորվում է ծրագրավորման լեզուների և վերջավոր ավտոմատների միջև գոյություն ունեցող տեսական կապերի բացահայտումը, քանի որ երկու դեպքում էլ հաշվողական գործընթացը հնարավոր է ներկայացնել վիճակների և դրանց միջև կատարվող անցումների հաջորդականության միջոցով։ Տրամաբանական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ծրագրերի և ավտոմատների ճշտությունը, հասանելի վիճակները, կատարման հնարավոր ուղիները և որոշակի պայմանների բավարարման հնարավորությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ձևական մոդելների կիրառմանը ծրագրային համակարգերի վերլուծության, ստուգման և հատկությունների ապացուցման գործընթացներում։ Նման մոտեցումները կարևոր նշանակություն ունեն հատկապես այն համակարգերի համար, որոնց վարքագիծը կարող է ունենալ բազմաթիվ հնարավոր զարգացումներ և պահանջում է դրանց համակարգված ուսումնասիրություն։ Աշխատությունը համատեղում է մաթեմատիկական տրամաբանության, ավտոմատների տեսության և ծրագրավորման լեզուների տեսության գաղափարները՝ նպաստելով հաշվողական գործընթացների ձևական նկարագրության և վերլուծության մեթոդների զարգացմանը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել համակարգչային գիտության, տեսական ծրագրավորման, մաթեմատիկական տրամաբանության, ավտոմատների տեսության և ծրագրային համակարգերի ձևական ստուգման ոլորտների հետազոտողների, մասնագետների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-17
    Логическое моделирование процедурных языков программирования и недетерминированных конечных автоматов
    Online

    Informatics

    Инструментальные средства проектирования комплексных тестов многомашинных вычислительных комплексов управляемой конфигурацией

    Աշխատությունը նվիրված է կառավարվող կոնֆիգուրացիայով բազմամեքենայական հաշվողական համալիրների համալիր թեստավորման նախագծման համար նախատեսված գործիքային ծրագրային միջոցների մշակման և կիրառման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում փոխկապակցված մի քանի հաշվողական մեքենաներից, հանգույցներից և օժանդակ բաղադրիչներից կազմված համակարգերի աշխատունակության ստուգումն է՝ հաշվի առնելով դրանց կառուցվածքի փոփոխման և տարբեր աշխատանքային կոնֆիգուրացիաների ձևավորման հնարավորությունը։ Քննվում են համալիր թեստերի կառուցման սկզբունքները, որոնց միջոցով հնարավոր է ստուգել ոչ միայն առանձին սարքային կամ ծրագրային բաղադրիչների աշխատանքը, այլև դրանց փոխգործակցությունը միասնական հաշվողական միջավայրում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թեստային սցենարների ավտոմատ ձևավորմանը, համակարգի կոնֆիգուրացիայի նկարագրմանը, ստուգումների հաջորդականության կազմակերպմանը և ստացված արդյունքների վերլուծությանը։ Կառավարվող կոնֆիգուրացիան դիտարկվում է որպես համակարգի կարևոր առանձնահատկություն, քանի որ տարբեր խնդիրների իրականացման ժամանակ կարող են փոփոխվել հաշվողական ռեսուրսների կազմը, հանգույցների միջև կապերը և աշխատանքի կազմակերպման տրամաբանությունը։ Այդ պայմաններում թեստավորման գործիքները պետք է հնարավորություն տան համապատասխանեցնել ստուգումների կառուցվածքը տվյալ պահին գործող կոնֆիգուրացիային։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում թեստային ծրագրերի ստեղծման և կառավարման գործընթացների ավտոմատացումը, որը կարող է նվազեցնել ձեռքով կատարվող գործողությունների ծավալը և ապահովել ստուգումների համակարգված իրականացումը։ Ուսումնասիրվում են սխալների հայտնաբերման, արդյունքների գրանցման և համակարգի տարբեր բաղադրիչների վիճակի գնահատման ընդհանուր մեթոդական մոտեցումները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել թեստերի նկարագրման մասնագիտացված ծրագրային միջոցներ, տվյալների կառավարման մոդուլներ և թեստավորման գործընթացի կազմակերպման ալգորիթմներ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև գործիքային համակարգի ընդլայնելիությանը և տարբեր կառուցվածքով հաշվողական համալիրներին հարմարվելու հնարավորությանը։ Նման միջոցների մշակումը կարևոր է բազմամեքենայական համակարգերի հուսալիության գնահատման, տեխնիկական սպասարկման և ծրագրային ու սարքային բաղադրիչների համատեղ աշխատանքի ստուգման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հաշվողական համակարգերի ճարտարապետության, ծրագրային գործիքների նախագծման, ավտոմատացված թեստավորման և համակարգային ախտորոշման մոտեցումները՝ բարդ բազմամեքենայական համալիրների ստուգման գործընթացի արդյունավետ կազմակերպման նպատակով։

    Updated: 2026-09-22
    Инструментальные средства проектирования комплексных тестов многомашинных вычислительных комплексов управляемой конфигурацией
    Online

    History

    Շիրակի անտիկ դամբարանադաշտերը

    Աշխատությունը նվիրված է Շիրակի պատմական տարածքի անտիկ դամբարանադաշտերի հնագիտական ուսումնասիրությանը՝ դրանց կառուցվածքային, ժամանակագրական, մշակութային և թաղման ծեսերի առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության հիմքում հնագիտական պեղումների, հայտնաբերված նյութական մշակույթի նմուշների և դամբարանային համալիրների համադրական ուսումնասիրությունն է, որի միջոցով վերականգնվում են Շիրակի տարածաշրջանի անտիկ հասարակությունների կյանքի և մշակույթի տարբեր կողմերը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են դամբարանների կառուցվածքը, ձևերը, տեղադրությունը, թաղման եղանակները և դրանց հետ կապված ծիսական առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում դամբարաններից հայտնաբերված խեցեղենի, մետաղական առարկաների, զարդերի, զենքերի, կենցաղային իրերի և այլ հնագիտական նյութերի ուսումնասիրությանը։ Այդ նյութերը կարևոր աղբյուր են բնակչության տնտեսական գործունեության, արհեստների, առևտրական և մշակութային կապերի, ինչպես նաև սոցիալական կառուցվածքի մասին պատկերացումներ ձևավորելու համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դամբարանների ժամանակագրական դասակարգումը և դրանց համադրումը տարածաշրջանի ու հարակից տարածքների հնագիտական հուշարձանների հետ։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մշակութային ազդեցությունները, տեղական և ներմուծված ավանդույթների հարաբերակցությունը և Շիրակի բնակչության կապերը Հայաստանի այլ շրջանների ու հարևան տարածաշրջանների հետ։ Դամբարանային համալիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև անտիկ հասարակության հոգևոր աշխարհին՝ մահվան և հետմահու կյանքի վերաբերյալ պատկերացումներին, ծիսական վարքագծին և սոցիալական կարգավիճակի դրսևորումներին։ Թաղման գույքի կազմը և դամբարանների կառուցվածքային տարբերությունները կարող են տեղեկություններ հաղորդել հասարակության սոցիալական շերտավորման, անհատների կարգավիճակի և համայնքային հարաբերությունների մասին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Շիրակի հնագույն պատմության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ դամբարանադաշտերը հնարավորություն են տալիս նյութական աղբյուրների միջոցով վերականգնել տարածաշրջանի պատմական զարգացման որոշակի փուլերի պատկերը։ Այն կարող է հետաքրքրել հնագետներին, պատմաբաններին, ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, թանգարանային մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և հնագիտությամբ ու Հայաստանի անտիկ պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։ Ուսումնասիրությունը միաժամանակ նպաստում է Շիրակի հնագիտական ժառանգության գիտական արժևորմանը, պահպանության անհրաժեշտության գիտակցմանը և տարածաշրջանի պատմամշակութային գործընթացների առավել ամբողջական ընկալմանը։

    Updated: 2026-09-20
    Շիրակի անտիկ դամբարանադաշտերը
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

    Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի ոլորտներում նոր լույս տեսած նյութերի վերաբերյալ համակարգված ու ժամանակին տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է գրադարան նոր մուտք գործած հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև հանրապետական ու կենտրոնական պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածների վերաբերյալ մատենագիտական տվյալներ։ Նյութերը վերաբերում են մշակութային կյանքի և արվեստի տարբեր ուղղություններին՝ կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և հարակից ոլորտներին։ Տեղեկությունները համակարգվում են թեմատիկ դասակարգման սկզբունքով, իսկ առանձին բաժիններում մատենագիտական նկարագրությունները ներկայացվում են այբբենական հաջորդականությամբ՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ գրականության որոնումը։ Գրքերի վերաբերյալ գրառումներում նշվող գրադարանային տվյալները հնարավորություն են տալիս արագ գտնել համապատասխան հրատարակությունը գրադարանային հավաքածուում։ Պարբերաբար հրատարակվող տեղեկատուն կատարում է ոչ միայն որոնողական և տեղեկատվական, այլև փաստագրական գործառույթ՝ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության պատկերը։ Տարբեր թողարկումների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու մշակութային և արվեստագիտական գրականության թեմատիկ զարգացմանը, նոր ուսումնասիրությունների ի հայտ գալուն և մասնագիտական հետաքրքրությունների փոփոխությանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ մասնագիտական գրականություն որոնող ընթերցողների համար։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
    Online

    Literature

    Армянская мемуарная литература 80-90 годов XIX годов

    Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 80-90-ական թվականների հայ հուշագրական գրականության զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով այն պատմամշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և զարգացել է հիշողության վրա հիմնված գրավոր խոսքը։ Վերլուծվում են հուշագրական տեքստերի թեմատիկ ուղղությունները, անձնական և հասարակական կյանքի փոխհարաբերությունները, պատմական իրադարձությունների նկարագրության ձևերը, ինչպես նաև հեղինակային դիրքորոշման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիշողության և փաստագրության փոխազդեցությանը, գեղարվեստականացման աստիճանին և ժամանակի հասարակական-քաղաքական կյանքի ազդեցությանը հուշագրական ժանրի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է այս շրջանի հուշագրական գրականության տեղը հայ գրականության ընդհանուր զարգացման գործընթացում՝ ընդգծելով դրա դերը ազգային պատմական գիտակցության ձևավորման, մշակութային ինքնության պահպանման և հասարակական մտքի զարգացման մեջ։

    Updated: 2026-08-20
    Армянская мемуарная литература 80-90 годов XIX годов