Գրաբարի ուսուցման դասընթաց, Բ տարի

Medicine

Բժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտի հարմարվողական հնարավորությունների ուսումնասիրությանը նեյրոշրջանառական դիստոնիայի կարդիալ տիպի բուժման պայմաններում։ Քննության են առնվում սրտանոթային համակարգի գործառական վիճակը, սրտի գործունեության կարգավորման մեխանիզմները և օրգանիզմի հարմարվողական արձագանքները բուժական միջամտությունների ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սրտի աշխատանքի հիմնական ֆունկցիոնալ ցուցանիշների փոփոխություններին, ֆիզիկական և հոգեհուզական ծանրաբեռնվածության նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքին և վերականգնողական հնարավորությունների գնահատմանը։ Վերլուծվում են վեգետատիվ կարգավորման առանձնահատկությունները, սրտի ռիթմի և արյան շրջանառության փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կապը բուժման արդյունավետության գնահատման հետ։ Քննարկվում են հիվանդների վիճակի կլինիկական և գործիքային հետազոտման մոտեցումները, բուժման ընթացքում սրտանոթային համակարգի հարմարվողական պաշարների վերահսկման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները տվյալ գործառական խանգարման պայմաններում սրտի հարմարվողական մեխանիզմների և բուժման ընթացքում դրանց փոփոխությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանության, ֆունկցիոնալ ախտորոշման, վերականգնողական բժշկության և սրտանոթային համակարգի ֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

Այս աշխատությունը նվիրված է հայկական խորհրդային գրականության և բանահյուսության (ժողովրդական բանավոր ստեղծագործության) փոխկապակցված զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր մշակութային ժառանգության հիմնական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են խորհրդային շրջանում ձևավորված գրական ուղղությունները, թեմատիկ և գաղափարական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև սոցիալիստական իրականության արտացոլումը հայ գրողների ստեղծագործություններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական բանահյուսության տարբեր ժանրերին՝ հեքիաթներին, երգերին, առածներին, էպիկական և լիրիկական ստեղծագործություններին, որոնք պահպանել են ազգային մտածողության, լեզվի և մշակութային ինքնության կարևոր շերտերը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև բանահյուսության ազդեցությունը խորհրդային գրականության վրա՝ որպես ստեղծագործական ներշնչման աղբյուր և գեղարվեստական մտածողության ձևավորման գործոն։ Ներկայացվում են գրականության և բանավոր ավանդույթի փոխազդեցության օրինակներ, ինչպես նաև դրանց ուսումնասիրության գիտական մոտեցումները։ Գիրքը կարևոր է հայ գրականության պատմության, մշակութաբանության և բանահյուսագիտության ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել խորհրդային շրջանի մշակութային գործընթացների մասին։

Economics

Գիրքը ներկայացնում է տնտեսության զարգացման պատմական ընթացքը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև ժամանակակից փուլ, բացահայտելով տնտեսական համակարգերի ձևավորման, փոխակերպման և զարգացման հիմնական օրինաչափությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են տարբեր դարաշրջանների տնտեսական կառույցները, արտադրական հարաբերությունների էվոլյուցիան, առևտրի, արդյունաբերության և գյուղատնտեսության զարգացման փուլերը, ինչպես նաև պետական տնտեսական քաղաքականության փոփոխությունները պատմական տարբեր ժամանակահատվածներում։ Հեղինակները վերլուծում են ֆեոդալական, կապիտալիստական և պլանային տնտեսությունների առանձնահատկությունները, արդյունաբերական հեղափոխությունների ազդեցությունը համաշխարհային տնտեսության վրա, ինչպես նաև գլոբալացման գործընթացների ձևավորումը և դրանց հետևանքները ազգային տնտեսությունների համար։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում նաև տնտեսական մտքի զարգացման պատմությանը, տարբեր դպրոցների և տեսությունների ձևավորմանը, ինչպես նաև տնտեսական ճգնաժամերի և վերելքների պատճառահետևանքային կապերին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տնտեսական պատմության հիմնական փուլերի և դրանց ազդեցության մասին ժամանակակից տնտեսական համակարգերի ձևավորման վրա՝ օգտակար լինելով ուսանողների, հետազոտողների և տնտեսագիտությամբ հետաքրքրվողների համար։

History

Время истории աշխատությունը պատմագիտության և հումանիտար տեսության ոլորտի ուսումնասիրություն է, որը անդրադառնում է «ժամանակ» հասկացության և պատմական գործընթացների փոխկապակցվածությանը, այն վերլուծում է, թե ինչպես է պատմությունը կառուցվում որպես գիտելիքի համակարգ՝ հաշվի առնելով ժամանակի ընկալման տարբեր մակարդակները՝ անհատական, սոցիալական և համաշխարհային, գիրքը քննարկում է պատմական հիշողության ձևավորման մեխանիզմները, իրադարձությունների մեկնաբանման փոփոխականությունը և պատմական գիտակցության զարգացումը տարբեր դարաշրջաններում, միաժամանակ ընդգծելով պատմագրության մեթոդաբանական խնդիրները և պատմության որպես գիտության սահմանները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր պատմության փիլիսոփայության, պատմագիտության և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։

Medicine

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է թթու կաթնամթերքի օգտագործման ազդեցությանը ճտերի օրգանիզմի բնական դիմադրողականության և ստամոքսաղիքային ուղու որոշ հիվանդությունների կանխարգելման վրա։ Աշխատության հիմքում ընկած է երիտասարդ թռչունների առողջության պահպանման և աճի ընթացքում սննդային գործոնների միջոցով նրանց ֆիզիոլոգիական ու իմունային վիճակի բարելավման խնդիրը։ Ճտերի կյանքի վաղ շրջանում օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերը դեռևս գտնվում են ձևավորման փուլում, իսկ մարսողական համակարգի միկրոբիոտայի հավասարակշռությունը կարող է զգալիորեն ազդել սննդանյութերի յուրացման, աճի և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականության վրա։ Այդ պատճառով սննդակարգում օգտակար միկրոօրգանիզմներ և կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչներ պարունակող մթերքների կիրառումը կարող է դիտարկվել որպես կանխարգելիչ միջոց։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը թթու կաթնամթերքի կենսաբանական ազդեցության բացահայտումն է։ Ֆերմենտացված կաթնամթերքը կարող է պարունակել կաթնաթթվային բակտերիաներ և այլ միկրոօրգանիզմներ, որոնք փոխազդում են աղիքային միկրոֆլորայի հետ։ Դրանց ազդեցությունը կարող է արտահայտվել աղիքային միջավայրի փոփոխությամբ, որոշ պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների աճի սահմանափակմամբ և մարսողական գործընթացների կարգավորմամբ։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է երիտասարդ թռչունների դեպքում, որոնց ստամոքսաղիքային համակարգը զգայուն է սննդակարգի, մանրէաբանական կազմի և արտաքին միջավայրի փոփոխությունների նկատմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող է գնահատվել ճտերի բնական դիմադրողականության տարբեր ցուցանիշների փոփոխությունը՝ կախված թթու կաթնամթերքի օգտագործումից։ Բնական դիմադրողականությունը ներառում է օրգանիզմի բնածին պաշտպանական մեխանիզմների ամբողջությունը, որոնք մասնակցում են մանրէների և այլ վնասակար գործոնների նկատմամբ դիմադրության ձևավորմանը։ Այդ համակարգի վիճակը կարող է գնահատվել արյան որոշ հեմատոլոգիական և կենսաքիմիական ցուցանիշների, իմունաբանական արձագանքի և ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի միջոցով։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել ստամոքսաղիքային ուղու հիվանդությունների կանխարգելմանը։ Երիտասարդ թռչունների շրջանում մարսողական համակարգի խանգարումները կարող են առաջանալ սննդակարգի անհավասարակշռությունից, անբարենպաստ պահման պայմաններից կամ տարբեր մանրէաբանական գործոններից։ Դրանք կարող են ուղեկցվել կերի վատ յուրացմամբ, աճի դանդաղմամբ, ջրազրկմամբ և արտադրողականության նվազումով։ Հետևաբար սննդային կանխարգելման մեթոդների ուսումնասիրությունն ունի ինչպես անասնաբուժական, այնպես էլ տնտեսական նշանակություն։ Թթու կաթնամթերքի հնարավոր ազդեցությունը կարող է կապված լինել նաև աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռության պահպանման հետ։ Ֆերմենտացված մթերքներում առկա օգտակար մանրէները կարող են նպաստել աղիքային մանրէաբանական համայնքի ձևավորմանը և որոշ դեպքերում մրցակցել պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հետ։ Սակայն նման ազդեցությունը կախված է օգտագործվող մթերքի տեսակից, մանրէային կազմից, կիրառվող քանակից և ճտերի տարիքից, ուստի ուսումնասիրության կարևոր խնդիր է այդ գործոնների օպտիմալ համադրության որոշումը։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև ճտերի աճի և զարգացման դինամիկան։ Եթե թթու կաթնամթերքի կիրառումը բարելավում է մարսողությունը և սննդանյութերի յուրացումը, ապա դրա ազդեցությունը կարող է արտահայտվել կենդանի քաշի ավելացման, կերի օգտագործման արդյունավետության և ընդհանուր կենսունակության ցուցանիշներում։ Այս տվյալների համադրումը հիվանդացության մակարդակի և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատել սննդային միջոցի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Հետազոտական մոտեցումը կարող է ներառել փորձարարական և ստուգիչ խմբերի համեմատություն։ Մի խմբին կարող է տրվել սովորական սննդակարգ, իսկ մյուսներին՝ տարբեր քանակությամբ կամ տարբեր տեսակի ֆերմենտացված կաթնամթերք։ Դիտարկման ընթացքում կարող են գրանցվել աճի տեմպերը, կերի սպառումը, հիվանդացության հաճախականությունը, պահպանվածությունը և լաբորատոր ցուցանիշների փոփոխությունները։

Pedagogy

Մանկավարժական, լեզվաբանական և հաղորդակցական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է լրագրության մասնագիտությամբ սովորող ուսանողների ինքնաբուխ խոսքի հմտությունների ձևավորման և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ միջմշակութային հաղորդակցության ուսուցման գործընթացի համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է ապագա լրագրողների բանավոր հաղորդակցական կարողությունների կատարելագործման, օտարալեզու միջավայրում ազատ և անմիջական արտահայտվելու հմտությունների զարգացման, ինչպես նաև տարբեր մշակույթների ներկայացուցիչների հետ արդյունավետ փոխգործակցության համար անհրաժեշտ լեզվական, սոցիալմշակութային և մասնագիտական կարողությունների ձևավորման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է ինքնաբուխ խոսքի հոգելեզվաբանական առանձնահատկությունները, հաղորդակցական իրավիճակներում խոսքի արագ կազմակերպման մեխանիզմները, լեզվական միջոցների ինքնուրույն ընտրությունը և նախապես չպատրաստված բանավոր արտահայտությունների կառուցման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի այն դժվարությունները, որոնց հանդիպում են ուսանողները անծանոթ հաղորդակցական իրավիճակներում, երբ անհրաժեշտ է արագ արձագանքել զրուցակցի խոսքին, ձևակերպել սեփական տեսակետը, տալ հստակ հարցեր, ներկայացնել փաստարկներ և պահպանել հաղորդակցության տրամաբանական շարունակականությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակության ձևավորման ուսումնասիրությունը, որը ենթադրում է ոչ միայն օտար լեզվի բառապաշարի և քերականական կառուցվածքների իմացություն, այլև տարբեր հասարակությունների մշակութային արժեքների, հաղորդակցական նորմերի, վարքագծային առանձնահատկությունների և խոսքային վարվելակարգի ընկալում։ Լրագրողական մասնագիտության տեսանկյունից այս կարողությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն, քանի որ լրագրողի աշխատանքը հաճախ կապված է տարբեր ազգային, լեզվական և մշակութային միջավայրերի ներկայացուցիչների հետ անմիջական շփման, հարցազրույցների կազմակերպման, տեղեկատվության հավաքագրման և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձությունների լուսաբանման հետ։ Աշխատության շրջանակում կարևորվում է լրագրողական հաղորդակցության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ ընդգրկելով հարցազրույցի վարումը, բանավոր տեղեկատվության ճշգրտումը, քննարկումների կազմակերպումը, հրապարակային ելույթները, մամուլի ասուլիսներին մասնակցությունը և անսպասելի հարցերին արագ արձագանքելու կարողությունը։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում ինքնաբուխ երկխոսության և մենախոսության զարգացման մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսանողներին հաղթահարելու նախապես պատրաստված տեքստերից կախվածությունը և աստիճանաբար ձեռք բերելու հաղորդակցական ինքնուրույնություն։ Հետազոտության թեմատիկան առնչվում է նաև հաղորդակցական ուսուցման մեթոդաբանությանը, առաջադրանքահեն ուսուցմանը, իրավիճակային վարժություններին, դերային խաղերին, բանավեճերին, խմբային քննարկումներին և իրական մասնագիտական հաղորդակցությանը մոտեցված ուսումնական գործունեության կազմակերպմանը։ Նման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս զարգացնելու ուսանողների խոսքային ճկունությունը, հաղորդակցական նախաձեռնողականությունը, լսած տեղեկատվությունը արագ մշակելու կարողությունը և տարբեր իրավիճակներում համապատասխան լեզվական միջոցներ ընտրելու հմտությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ուսուցման գործընթացում մշակութային տարբերությունների վերաբերյալ գիտելիքների ներառումը, քանի որ տարբեր լեզվամշակութային միջավայրերում հարցադրումների ձևակերպումը, համաձայնության կամ անհամաձայնության արտահայտումը, խոսքի հերթափոխը և քաղաքավարության դրսևորումները կարող են ունենալ տարբեր առանձնահատկություններ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է մշակութային կարծրատիպերի ազդեցության, միջմշակութային թյուրըմբռնումների առաջացման պատճառների և դրանց հաղթահարման հաղորդակցական ռազմավարությունների ուսումնասիրությունը։ Այս համատեքստում կարևորվում են հանդուրժողականությունը, մշակութային զգայունությունը, զրուցակցի դիրքորոշումը հասկանալու պատրաստակամությունը և տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում մասնագիտական էթիկայի պահպանումը։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրության են արժանի նաև խոսքային հմտությունների զարգացման հոգեբանական գործոնները, մասնավորապես՝ հաղորդակցական վստահությունը, խոսելու ընթացքում սխալվելու վախը, հուզական լարվածությունը, ուշադրության բաշխումը և արագ որոշումներ կայացնելու անհրաժեշտությունը։ Ինքնաբուխ խոսքի արդյունավետ զարգացման համար կարևոր է ուսումնական այնպիսի միջավայրի ձևավորումը, որտեղ ուսանողները հնարավորություն կունենան ազատորեն արտահայտելու սեփական մտքերը, մասնակցելու քննարկումների, փորձարկելու հաղորդակցական տարբեր ռազմավարություններ և ստանալու կառուցողական հետադարձ կապ։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև խոսքի սահունության, ճշգրտության, տրամաբանական կապակցվածության, բառապաշարի բազմազանության և հաղորդակցական նպատակին համապատասխանության գնահատման չափանիշները։ Հատուկ ուշադրության են արժանի ուսանողների բանավոր խոսքի զարգացման մակարդակի որոշման, ուսուցման արդյունքների գնահատման և կիրառվող մեթոդների արդյունավետության համեմատական ուսումնասիրության հարցերը։ Հետազոտության մեթոդաբանական շրջանակը կարող է ներառել մանկավարժական դիտարկման, ուսուցողական փորձարարության, հարցումների, բանավոր խոսքի վերլուծության, հաղորդակցական առաջադրանքների արդյունքների գնահատման և համեմատական ուսումնասիրության մեթոդներ։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև ժամանակակից տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառումը, մասնավորապես՝ տեսաձայնային նյութերի, իրական հարցազրույցների, միջազգային լրատվական հաղորդումների, առցանց քննարկումների և թվային ուսումնական հարթակների օգտագործումը՝ ուսանողների հաղորդակցական փորձառությունը հարստացնելու նպատակով։ Լրագրության մասնագիտական կրթության շրջանակում նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս համատեղելու լեզվի ուսուցումը մասնագիտական հաղորդակցական կարողությունների զարգացման հետ՝ ուսանողներին նախապատրաստելով բազմամշակութային տեղեկատվական միջավայրում աշխատանքին։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է օտար լեզուների դասավանդման մեթոդիկայի, միջմշակութային հաղորդակցության տեսության և մասնագիտական խոսքային կարողությունների զարգացման փոխկապակցված ուսումնասիրությամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է լրագրության ուսանողների համար արդյունավետ ուսումնական ծրագրերի, հաղորդակցական վարժությունների, մասնագիտական իրավիճակների մոդելավորման և բանավոր խոսքի գնահատման մեխանիզմների մշակման հնարավորությունների հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժներին, լեզվաբաններին, օտար լեզուների դասավանդման մասնագետներին, լրագրության ֆակուլտետների դասախոսներին, հաղորդակցության հետազոտողներին, կրթական ծրագրերի մշակողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի մանկավարժական, լեզվաբանական, մեթոդաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով ապագա լրագրողների ինքնաբուխ խոսքի զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցական կարողունակության ձևավորման, մասնագիտական բանավոր հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացման և ժամանակակից բազմալեզու տեղեկատվական միջավայրում հաջող փոխգործակցության համար անհրաժեշտ հմտությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։