Գրացուցակների և քարտարանների համակարգի դերն ու նշանակությունը ԳԿՀ-ներում: (Մեթոդական-հրահանգչային նյութեր)

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է ԵԱՀԿ-ի (Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն)՝ որպես միջազգային հակամարտությունների կարգավորման գործիքի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա իրավական հիմքերը, գործառնական մեխանիզմները և արդյունավետության սահմանափակումները ժամանակակից միջազգային հարաբերությունների համակարգում։ Գրքում վերլուծվում է կազմակերպության ձևավորման պատմական զարգացումը՝ Հելսինկյան եզրափակիչ ակտից սկսած մինչև ներկայիս ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը, ինչպես նաև նրա դերը կանխարգելիչ դիվանագիտության, մոնիթորինգային առաքելությունների և խաղաղ կարգավորման գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ԵԱՀԿ-ի իրավական բնույթի ոչ պարտադիր (soft law) մեխանիզմներին, որոշումների կատարման պարտադիրության բացակայությանը և դրա հետևանքով առաջացող հակասություններին՝ միջազգային իրավունքի և քաղաքական պրակտիկայի միջև։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կազմակերպության գործունեության արդյունավետության սահմանափակումները տարածաշրջանային հակամարտությունների, մասնավորապես հետխորհրդային տարածքում և Եվրոպայում առաջացած ճգնաժամերի համատեքստում։ Վերլուծվում են անդամ պետությունների քաղաքական շահերի բախումները, կոնսենսուսի սկզբունքի ազդեցությունը որոշումների ընդունման վրա և կազմակերպության ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։ Գրքի նպատակն է բացահայտել ԵԱՀԿ-ի որպես հակամարտությունների կարգավորման գործիքի ուժեղ և թույլ կողմերը և գնահատել դրա արդիականությունը գլոբալ անվտանգության համակարգում։

Economics

Գիրքը նվիրված է վճարային հաշվեկշռի էության, կառուցվածքի և պետական կարգավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով արտաքին տնտեսական հարաբերությունների և ազգային մակրոտնտեսական կայունության միջև կապը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են վճարային հաշվեկշռի հիմնական բաղադրիչները՝ ընթացիկ հաշիվ, կապիտալի և ֆինանսական հաշիվ, ինչպես նաև դրանց ձևավորման վրա ազդող գործոնները, ինչպիսիք են արտահանումն ու ներմուծումը, կապիտալի շարժը, փոխարժեքային քաղաքականությունը և միջազգային ներդրումները։ Հեղինակը վերլուծում է պետական կարգավորման գործիքները, դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականության դերը արտաքին հաշվեկշռի հավասարակշռման գործում, ինչպես նաև կենտրոնական բանկի միջամտության մեխանիզմները ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով։ Գրքում քննարկվում են նաև վճարային հաշվեկշռի դեֆիցիտի և հավելուրդի պատճառները, դրանց ազդեցությունը տնտեսական զարգացման վրա և կարգավորման հնարավոր ռազմավարությունները՝ համեմատական վերլուծությամբ միջազգային փորձի հիման վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալ արտաքին տնտեսական հոսքերի կարգավորման բարդ համակարգը և դրա նշանակությունը ազգային տնտեսության կայուն զարգացման համար՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ուսանողների և ֆինանսական ոլորտի մասնագետների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է բժշկական քոլեջների սովորողների մասնագիտական գործունեությանը համապատասխան ֆիզիկական պատրաստության կազմակերպման մեթոդիկայի տեսական և մանկավարժական հիմնավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում ֆիզիկական պատրաստությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ընդհանուր ֆիզիկական զարգացման միջոց, այլև որպես ապագա մասնագետների մասնագիտական կարողությունների ձևավորմանն աջակցող կրթական բաղադրիչ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բժշկական մասնագիտությունների աշխատանքային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և այն ֆիզիկական ու հոգեֆիզիոլոգիական պահանջների բացահայտմանը, որոնց կարող են առնչվել սովորողները հետագա մասնագիտական գործունեության ընթացքում։ Քննվում են ընդհանուր և հատուկ ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական կարողությունների, դիմացկունության, ուժի, ճկունության, շարժումների համաձայնեցման և աշխատանքային ծանրաբեռնվածությանը հարմարվելու նշանակությունը։ Կարևորվում է երկարատև կանգնած աշխատանքի, կրկնվող շարժումների, մարմնի որոշակի դիրքերի պահպանման և մասնագիտական առօրյային բնորոշ այլ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունների հաշվառումը ուսումնական ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համապատասխան վարժությունների և ուսուցման միջոցների ընտրության գիտամանկավարժական հիմնավորումը՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքային, անհատական և ֆիզիկական պատրաստվածության առանձնահատկությունները։ Դիտարկվում են դասերի կառուցվածքի, ծանրաբեռնվածության աստիճանական կազմակերպման, շարժողական առաջադրանքների ընտրության և ուսուցման տարբեր փուլերում դրանց կիրառման մեթոդական սկզբունքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սովորողների մոտ սեփական ֆիզիկական վիճակի նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի, ինքնուրույն ֆիզիկական ակտիվության և մասնագիտական գործունեության ընթացքում աշխատունակության պահպանման մշակույթի ձևավորմանը։ Քննվում է նաև ֆիզիկական պատրաստության և մասնագիտական ուսուցման փոխկապակցվածությունը՝ նպատակ ունենալով ֆիզիկական դաստիարակության բովանդակությունը հնարավորինս համապատասխանեցնել ապագա աշխատանքի պահանջներին։ Մեթոդիկայի արդյունավետության գնահատման համար կարող են կիրառվել մանկավարժական դիտարկումներ, ֆիզիկական պատրաստվածության տարբեր ցուցանիշների գնահատում և ուսումնական գործընթացի սկզբնական ու հետագա արդյունքների համեմատություն։ Կարևորվում է նաև ուսումնական ծրագրի տարբերակված կազմակերպումը, որպեսզի ֆիզիկական առաջադրանքները համապատասխանեն սովորողների հնարավորություններին և նպաստեն նրանց աստիճանական զարգացմանը։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ֆիզիկական դաստիարակությունը ներառել մասնագիտական պատրաստության ընդհանուր համակարգում՝ որպես ապագա մասնագետի աշխատունակության և մասնագիտական գործունեության պահանջներին հարմարվելու կարողության զարգացման միջոց։ Աշխատությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն բժշկական քոլեջներում ֆիզիկական դաստիարակության ծրագրերի կատարելագործման, մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող պարապմունքների մշակման և սովորողների ֆիզիկական պատրաստվածության գնահատման մեթոդների զարգացման համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է համակցված էնդոկրին համախտանիշներ ունեցող հիվանդների բուժման առավել նպատակահարմար մոտեցումների ընտրության խնդիրներին՝ հաշվի առնելով հիվանդության կլինիկական ընթացքի անհատական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են այն վիճակները, որոնց դեպքում միաժամանակ առկա են մի քանի էնդոկրին օրգանների կամ հորմոնային կարգավորման համակարգերի խանգարումներ, ինչն ախտորոշման և բուժման գործընթացը դարձնում է առավել բարդ և պահանջում համալիր մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական դրսևորումների բազմազանությանը, հիվանդության զարգացման փուլերին, տարբեր ախտաբանական գործընթացների փոխադարձ ազդեցությանը և դրանց նշանակությանը բուժական ռազմավարության ընտրության ժամանակ։ Քննվում են հիվանդների ընդհանուր վիճակի գնահատման, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների տվյալների համադրման, հորմոնային ցուցանիշների փոփոխությունների և ուղեկցող հիվանդությունների բացահայտման սկզբունքները։ Կարևորվում է տարբեր էնդոկրին խանգարումների միջև պատճառահետևանքային և գործառական կապերի գնահատումը, քանի որ մեկ համակարգում տեղի ունեցող փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ մյուսների գործունեության և հիվանդության ընդհանուր ընթացքի վրա։ Բուժական մոտեցումների ընտրության ընթացքում առաջնային նշանակություն է տրվում անհատականացման սկզբունքին՝ հաշվի առնելով կլինիկական ախտանիշների արտահայտվածությունը, հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, հնարավոր բարդությունները և կիրառվող բուժման արդյունավետությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են համադրվել դեղորայքային, անհրաժեշտության դեպքում վիրաբուժական և այլ բժշկական մոտեցումների արդյունքները՝ գնահատելով դրանց կիրառման ցուցումները և երկարաժամկետ արդյունավետությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում բուժման ընթացքում հիվանդների վիճակի շարունակական վերահսկմանը և ստացված արդյունքների հիման վրա բուժական ռազմավարության ճշգրտմանը։ Քննարկվում է նաև վաղ ախտորոշման նշանակությունը, քանի որ համակցված էնդոկրին խանգարումների ժամանակ առանձին ախտանիշներ կարող են փոխկապակցվել կամ փոփոխել միմյանց կլինիկական արտահայտվածությունը։ Կլինիկական տվյալների համակարգված վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել հիվանդության ընթացքի տարբեր տարբերակները և մշակել բուժման ընտրության առավել հիմնավորված չափանիշներ։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել բուժման արդյունավետության բարձրացմանը, հնարավոր բարդությունների կանխարգելմանը և հիվանդների հետագա բժշկական հսկողության կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել էնդոկրինոլոգիայի, ներքին հիվանդությունների, կլինիկական բժշկության և հորմոնային համակարգերի համակցված խանգարումների ախտորոշմամբ ու բուժմամբ զբաղվող բժիշկների, հետազոտողների և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում հորդորի կարգի կառուցվածքային և գործաբանական դրսևորումների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հայերենի հետ զուգադրական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում հորդորական իմաստի արտահայտման քերականական, շարահյուսական և հաղորդակցական միջոցներն են, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնց միջոցով խոսողը փորձում է զրուցակցին ուղղորդել, խրախուսել, հորդորել կամ որոշակի գործողության մղել։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է անգլերենի և հայերենի քերականական համակարգերի համեմատական վերլուծության տեսանկյունից, քանի որ նույն հաղորդակցական նպատակը տարբեր լեզուներում կարող է արտահայտվել տարբեր կառուցվածքային և լեզվագործաբանական միջոցներով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հորդորի կարգի ձևավորման հիմնական քերականական կառույցները, դրանց բաղադրիչների հարաբերակցությունը, բայաձևերի կիրառությունը, ենթակայի և ստորոգյալի արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հորդորական նշանակություն ունեցող այլ շարահյուսական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հորդորի և հրամանի, խնդրանքի, առաջարկի, խորհրդի, կոչի ու պահանջի միջև իմաստային և գործաբանական տարբերություններին։ Գործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է այն, թե ինչպես է հորդորի ուժը պայմանավորվում հաղորդակցական իրավիճակով, խոսողի մտադրությամբ, զրուցակիցների միջև սոցիալական հարաբերություններով, խոսքի պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական բնույթով և տվյալ արտահայտության համատեքստով։ Հայերենի հետ զուգադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև պարզելու, թե ինչ լեզվական միջոցներով են արտահայտվում հորդորական նշանակության տարբեր նրբերանգները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման համար, քանի որ բառացի կառուցվածքային համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է նույն հաղորդակցական ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ խոսքային ակտերի տեսությանը, լեզվական քաղաքավարությանը, համատեքստային իմաստի ձևավորմանը և խոսողի ու լսողի փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով, որ հորդորական կառույցի մեկնաբանությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն քերականական ձևով, այլև հաղորդակցական իրավիճակով։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել անգլերենագիտության, հայերենագիտության, համեմատական լեզվաբանության, գործաբանության, շարահյուսության և թարգմանագիտության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է հորդորի կարգի արտահայտման կառուցվածքային և գործաբանական օրինաչափությունները անգլերենում՝ դրանք համադրելով հայերենի համապատասխան երևույթների հետ և ցույց տալով երկու լեզուների քերականական ու հաղորդակցական համակարգերի փոխհարաբերությունները։

Geography

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մի շարք ջրամբարների ջրի որակի հետազոտությանը և աղտոտվածության մակարդակի գնահատմանը՝ նպատակ ունենալով պարզել մակերևութային ջրային ռեսուրսների էկոլոգիական վիճակը և դրանց օգտագործման անվտանգությունը տարբեր տնտեսական և կենցաղային նպատակներով։ Դիտարկվում են ջրի ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական հիմնական ցուցանիշները՝ pH մակարդակ, լուծված թթվածնի պարունակություն, հանքային աղերի կոնցենտրացիա, ծանր մետաղների առկայություն, ինչպես նաև մանրէաբանական աղտոտվածության աստիճան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ջրամբարների վրա մարդկային գործունեության ազդեցությանը՝ գյուղատնտեսական արտահոսքեր, արդյունաբերական թափոններ, կենցաղային կեղտաջրեր և ոռոգման համակարգերի ինտենսիվ օգտագործում, որոնք կարող են հանգեցնել էվտրոֆիկացիայի և ջրի որակի վատթարացման։ Աշխատանքում վերլուծվում են տարբեր ջրամբարների համեմատական տվյալները՝ ընդգծելով աղտոտվածության տարածական տարբերությունները և դրանց պայմանավորող գործոնները՝ կլիմայական պայմաններ, ջրային հոսքերի շրջանառություն և շրջակա տարածքների տնտեսական ակտիվություն։ Քննարկվում են նաև ջրի որակի մոնիթորինգի ժամանակակից մեթոդները՝ լաբորատոր անալիզներ, հեռահար զգայման տեխնոլոգիաներ և էկոլոգիական ինդեքսների կիրառումը, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ջրային համակարգերի վիճակը ավելի համալիր ձևով։ Ընդգծվում է, որ ջրամբարների ջրի որակի պահպանումը ունի ռազմավարական նշանակություն Հայաստանի համար՝ կապված խմելու ջրի անվտանգության, գյուղատնտեսության կայուն զարգացման և էկոհամակարգերի պահպանության հետ։