Գրունտային կառուցվածքներում ֆիլտրացիոն կորուստների դեմ պայքարի և ջրաբերուկների լվացման տեխնոլոգիաների մշակում

History

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ժողովրդագրական զարգացման առանձնահատկությունները 1920-1950-ական թվականներին՝ կենտրոնանալով էթնիկական կազմի, բնակչության աճի, միգրացիոն գործընթացների և սոցիալ-տնտեսական գործոնների ազդեցության վրա։ Նյութում վերլուծվում են խորհրդային վարչական քաղաքականության փոփոխությունները, դրանց ազդեցությունը բնակչության տեղաբաշխման և քաղաք-գյուղ հարաբերակցության վրա, ինչպես նաև պատերազմների, տեղահանությունների և տնտեսական վերափոխումների հետևանքները ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է ծնելիության և մահացության ցուցանիշների դինամիկան, կրթական և զբաղվածության մակարդակի փոփոխությունները, ինչպես նաև բնակչության սոցիալական կառուցվածքի առանձնահատկությունները տվյալ ժամանակաշրջանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև ներգաղթի և արտագաղթի հոսքերին, որոնք ձևավորել են տարածաշրջանի ժողովրդագրական պատկերի երկարաժամկետ միտումները։

Geography

Աշխատությունը նախատեսված է աշխարհագրության սկզբնական գիտելիքներ ձեռք բերող սովորողների համար և ներկայացնում է աշխարհագրական կրթության հիմունքները՝ նպաստելով Երկրի, նրա բնական միջավայրի և տարածական առանձնահատկությունների վերաբերյալ համակարգված պատկերացումների ձևավորմանը։ Այն ընդգրկում է աշխարհագրության ուսումնասիրման հիմնական ուղղությունները և նպատակ ունի սովորողին ծանոթացնել շրջակա աշխարհի տարածական կազմակերպվածությանը, բնական երևույթների բազմազանությանը և տարբեր տարածքների բնութագրական հատկանիշներին։ Դասագրքային նյութը միտված է աշխարհագրական հասկացությունների աստիճանական յուրացմանը, դիտողականության զարգացմանը և աշխարհագրական տեղեկությունների ընկալման ու համադրման կարողությունների ձևավորմանը։ Աշխարհագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հասկանալու բնական միջավայրի և տարածքի առանձնահատկությունների փոխկապակցվածությունը, ճանաչելու տարբեր աշխարհագրական վայրերի բնորոշ գծերը և ընդլայնելու իրենց պատկերացումները աշխարհի մասին։ Նյութի ուսուցողական բնույթը ենթադրում է գիտելիքների մատչելի և հաջորդական ներկայացում՝ համապատասխան սկզբնական մակարդակի սովորողների կրթական պահանջներին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի աշխարհագրության դասավանդման և դպրոցական կրթության զարգացման պատմության տեսանկյունից՝ արտացոլելով աշխարհագրական գիտելիքների համակարգված ուսուցման և հանրակրթական դասագրքերի միջոցով գիտելիքների տարածման ավանդույթները։ Այն նաև արժեքավոր է հայալեզու կրթական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար՝ որպես աշխարհագրական առարկայի ուսուցման կազմակերպման և գիտելիքների փոխանցման պատմական օրինակ։

Literature

Կա միայն մեկ Դևիդ Բեքհեմ աշխատությունը նվիրված է աշխարհահռչակ ֆուտբոլիստ և հանրային գործիչ Դևիդ Բեքհեմ-ի կյանքին, մարզական կարիերային և համաշխարհային ճանաչման ուղուն՝ ներկայացնելով նրան ոչ միայն որպես սպորտային աստղ, այլև որպես մշակութային ֆենոմեն։ Գրքում մանրամասնորեն նկարագրվում են Բեքհեմի մանկությունը, ֆուտբոլի հանդեպ վաղ հետաքրքրությունը և նրա աստիճանական ձևավորումը որպես պրոֆեսիոնալ մարզիկ, ով իր բացառիկ աշխատասիրությամբ և կարգապահությամբ կարողացավ հասնել համաշխարհային հաջողությունների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա խաղային ոճին՝ ճշգրիտ փոխանցումներին, ստանդարտ դիրքերից հարվածների վարպետությանը և խաղի ինտելեկտուալ ընկալմանը, որոնք նրան առանձնացնում էին ժամանակակից ֆուտբոլի մյուս աստղերից։ Աշխատությունը ներկայացնում է նրա կարիերայի կարևոր փուլերը՝ հանդես գալը Manchester United ակումբում, որտեղ նա հասավ առաջին մեծ հաղթանակներին, հետագայում տեղափոխվելը Real Madrid, ինչպես նաև միջազգային փորձը LA Galaxy ակումբում, ընդգծելով նրա ազդեցությունը յուրաքանչյուր թիմի զարգացման և հանրային հետաքրքրության աճի վրա։ Գրքում նաև անդրադարձ է կատարվում Անգլիայի ազգային հավաքականում նրա դերին, որտեղ նա երկար տարիներ հանդես է եկել որպես առաջնորդ և թիմի առանցքային խաղացող։ Բացի մարզական ձեռքբերումներից, հեղինակն ուսումնասիրում է Բեքհեմի ազդեցությունը համաշխարհային փոփ մշակույթի, նորաձևության և բիզնեսի ոլորտներում՝ ցույց տալով, թե ինչպես նա դարձավ գլոբալ բրենդ և ժամանակակից սպորտային կերպարների խորհրդանիշ։ Ընդհանուր առմամբ գիրքը համադրում է կենսագրական փաստեր, սպորտային վերլուծություն և մշակութային դիտարկումներ՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական պատկերացում Բեքհեմի բազմակողմանի կերպարի և նրա բացառիկ ազդեցության մասին ժամանակակից աշխարհում։

Economics

Տնտեսագիտական, մաթեմատիկական և տնտեսաչափական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսություններում տեղի ունեցող կառուցվածքային վերափոխումների ուսումնասիրությանը, դրանց զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը և տնտեսական գործընթացների մոդելավորման հավանականային ու վիճակագրական մեթոդների կիրառմանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է կենտրոնացված պլանային տնտեսությունից շուկայական հարաբերությունների անցման պայմաններում տնտեսական համակարգի կառուցվածքային փոփոխությունների, արտադրական ռեսուրսների վերաբաշխման, սեփականության հարաբերությունների վերակազմակերպման և տնտեսական աճի վրա ազդող անորոշ գործոնների գնահատման հետ։ Անցումային տնտեսությունները բնութագրվում են տնտեսական ինստիտուտների վերափոխմամբ, շուկայական մեխանիզմների ձևավորմամբ, արտադրության ճյուղային կառուցվածքի փոփոխություններով, ֆինանսական համակարգի զարգացմամբ և պետական կարգավորման նոր գործիքների ներդրմամբ։ Նման գործընթացները հաճախ ընթանում են բարձր անորոշության պայմաններում, երբ տնտեսական ցուցանիշների փոփոխությունները կախված են ոչ միայն կանխատեսելի տնտեսական գործոններից, այլև պատահական տատանումներից, արտաքին ազդեցություններից և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների առանձնահատկություններից։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է կառուցվածքային տնտեսական փոփոխությունների տեսական հիմքերը, անցումային տնտեսությունների զարգացման հիմնական փուլերը, տնտեսական համակարգերի դինամիկայի մաթեմատիկական նկարագրությունը և պատահական գործընթացների կիրառման հնարավորությունները տնտեսական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի տնտեսության ճյուղային կառուցվածքի փոփոխությունները, արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ծառայությունների ոլորտների հարաբերակցության վերափոխումները, ինչպես նաև զբաղվածության, ներդրումների և արտադրողականության կառուցվածքային տեղաշարժերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական համակարգերի դինամիկայի ուսումնասիրությունը ժամանակային շարքերի, հավանականային բաշխումների և ստոխաստիկ մոդելների միջոցով։ Ստոխաստիկ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տնտեսական գործընթացների նկարագրության մեջ ներառելու պատահական ազդեցությունները և գնահատելու տարբեր տնտեսական ցուցանիշների փոփոխության հնարավոր տարբերակները։ Ի տարբերություն զուտ դետերմինիստական մոդելների, որոնցում համակարգի զարգացումը որոշվում է նախապես սահմանված կախվածություններով և սկզբնական պայմաններով, ստոխաստիկ մոդելները հաշվի են առնում տնտեսական միջավայրի անորոշությունը, պատահական շեղումները և փոփոխականների հավանականային բնույթը։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն տնտեսական ցուցանիշների տատանումների, կառուցվածքային փոփոխությունների արագության և տնտեսական համակարգի տարբեր վիճակների միջև անցումների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել Մարկովյան գործընթացների, պատահական դիֆերենցիալ հավասարումների, ժամանակային շարքերի հավանականային մոդելների և տնտեսաչափական գնահատման մեթոդների կիրառման հնարավորությունները։ Նման մոդելները կարող են օգտագործվել տնտեսական կառուցվածքի փոփոխությունների հավանականային նկարագրության, զարգացման տարբեր սցենարների համեմատության և տնտեսական ցուցանիշների ապագա շարժընթացի գնահատման նպատակով։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում տնտեսական համակարգի կայունության և անկայունության հիմնախնդիրները, քանի որ անցումային ժամանակաշրջանում շուկայական ինստիտուտների ձևավորումը կարող է ուղեկցվել արտադրության ծավալների փոփոխությամբ, ներդրումային ակտիվության տատանումներով, զբաղվածության կառուցվածքի վերափոխմամբ և ֆինանսական անհավասարակշռություններով։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև տնտեսական կառուցվածքային փոփոխությունների վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնների ուսումնասիրությունը։ Ներքին գործոնների շարքում կարող են դիտարկվել սեփականաշնորհման գործընթացները, ձեռնարկությունների վերակազմակերպումը, ֆինանսական շուկաների զարգացումը, պետական տնտեսական քաղաքականության փոփոխությունները և շուկայական մրցակցության ձևավորումը։ Արտաքին գործոնների շարքում կարևոր նշանակություն ունեն միջազգային առևտրի պայմանները, օտարերկրյա ներդրումների հոսքերը, համաշխարհային շուկաների տատանումները և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների փոփոխությունները։ Այս գործոնների ազդեցության գնահատումը ստոխաստիկ մեթոդներով հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տնտեսական վերափոխումների տարբեր հնարավոր ընթացքները և բացահայտելու կառուցվածքային փոփոխությունների նկատմամբ առավել զգայուն ոլորտները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տնտեսական աճի և կառուցվածքային վերափոխումների փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Տնտեսական աճը կարող է ուղեկցվել արտադրության ճյուղային հարաբերակցության փոփոխությամբ, տեխնոլոգիական նորարարությունների տարածմամբ, աշխատուժի տեղաշարժով և կապիտալի վերաբաշխմամբ։ Միաժամանակ կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են ազդել տնտեսական աճի տեմպերի, արտադրողականության և տնտեսական համակարգի երկարաժամկետ արդյունավետության վրա։ Այս փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը պահանջում է մաթեմատիկական այնպիսի մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս հաշվի առնելու տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը և դրանց փոփոխությունների պատահական բաղադրիչները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև տնտեսական կառուցվածքի հավասարակշռության, անցումային վիճակների և զարգացման հնարավոր հետագծերի գնահատման խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կառուցվածքային փոփոխությունների քանակական չափումը, որի համար կարող են կիրառվել ճյուղային մասնաբաժինների, արտադրության ծավալների, զբաղվածության կառուցվածքի, ներդրումների բաշխման և տնտեսական ակտիվության այլ ցուցանիշներ։ Նման տվյալների վիճակագրական մշակումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու կառուցվածքային տեղաշարժերի ինտենսիվությունը, տարբեր ժամանակահատվածներում դրանց փոփոխության ուղղությունները և տնտեսական համակարգի զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև տնտեսաչափական մոդելների պարամետրերի գնահատման, դրանց վիճակագրական նշանակալիության ստուգման և մոդելավորման արդյունքների հուսալիության հիմնախնդիրներին։ Տնտեսական գործընթացների հավանականային նկարագրության համար կարևոր է համապատասխան տվյալների ընտրությունը, դրանց որակի գնահատումը և մոդելների հիմքում դրված ենթադրությունների ստուգումը։ Հատկապես անցումային տնտեսությունների դեպքում վիճակագրական տվյալների համադրելիությունը կարող է դժվարանալ հաշվառման համակարգերի, տնտեսական դասակարգումների և ինստիտուցիոնալ պայմանների փոփոխության պատճառով։ Այս հանգամանքը անհրաժեշտ է հաշվի առնել մաթեմատիկական մոդելների կառուցման և ստացված արդյունքների մեկնաբանման ընթացքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառուցվածքային փոփոխությունների կանխատեսման մեթոդների ուսումնասիրությունը։ Ստոխաստիկ մոդելները կարող են հնարավորություն տալ գնահատելու տնտեսական զարգացման հնարավոր սցենարները, դրանց հավանականային բնութագրերը և տարբեր արտաքին ազդեցությունների պայմաններում տնտեսական համակարգի արձագանքը։ Միաժամանակ նման կանխատեսումները պետք է դիտարկել որպես մոդելային գնահատականներ, որոնց ճշգրտությունը կախված է օգտագործված տվյալներից, ընտրված մեթոդներից և տնտեսական միջավայրի փոփոխականությունից։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև համակարգչային մոդելավորման և Մոնտե Կառլոյի մեթոդի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս բազմաթիվ պատահական իրագործումների միջոցով ուսումնասիրել տնտեսական համակարգի զարգացման տարբերակները և գնահատել հնարավոր արդյունքների բաշխումը։ Առանձին հետաքրքրություն է ներկայացնում տնտեսական քաղաքականության տարբեր միջոցառումների ազդեցության մոդելավորումը՝ ներառելով ներդրումային խթանները, հարկաբյուջետային փոփոխությունները, կառուցվածքային բարեփոխումները և արտադրական ռեսուրսների վերաբաշխման գործընթացները։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են նպաստել տնտեսական քաղաքականության հնարավոր հետևանքների ավելի բազմակողմանի գնահատմանը՝ հաշվի առնելով անորոշությունն ու ռիսկերը։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել հավանականությունների տեսության, մաթեմատիկական վիճակագրության, տնտեսաչափության, պատահական գործընթացների տեսության, դինամիկ համակարգերի վերլուծության և համակարգչային փորձարարության մեթոդներ։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս կառուցելու տնտեսական կառուցվածքային փոփոխությունների մաթեմատիկական նկարագրություններ, գնահատելու մոդելների պարամետրերը և համեմատելու տարբեր տնտեսական զարգացման սցենարները։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է անցումային տնտեսությունների կառուցվածքային վերափոխումների ուսումնասիրման քանակական մեթոդների զարգացման, տնտեսական անորոշության մոդելավորման և տնտեսության դինամիկայի հավանականային օրինաչափությունների բացահայտման հնարավորություններով։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է տնտեսական զարգացման ծրագրերի մշակման, կառուցվածքային բարեփոխումների գնահատման, մակրոտնտեսական կանխատեսումների կատարելագործման և տնտեսական ռիսկերի վերլուծության հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, տնտեսաչափության մասնագետներին, մաթեմատիկոսներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, տնտեսական քաղաքականության հետազոտողներին, պետական կառավարման մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի տնտեսագիտական, մաթեմատիկական, մեթոդաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով անցումային տնտեսական համակարգերի կառուցվածքային փոփոխությունների, տնտեսական գործընթացների պատահական բնույթի, հավանականային մոդելավորման մեթոդների և տնտեսական զարգացման հնարավոր հետագծերի առավել խորքային ըմբռնմանը։

History

Հայոց գյուղական մշակույթի հիմնական համալիրները-ը ուսումնասիրում է հայ գյուղական մշակույթի ձևավորման և զարգացման հիմնական բաղադրիչները՝ ներկայացնելով ավանդական գյուղական կյանքի կառուցվածքը, նյութական ու հոգևոր մշակույթի փոխկապակցվածությունը և դրանց դերը ազգային ինքնության պահպանման գործում, որտեղ առանձնապես դիտարկվում են գյուղական բնակավայրերի կազմակերպման ձևերը, կենցաղային ավանդույթները, ժողովրդական տնտեսության հիմքերը՝ հողագործություն, անասնապահություն և արհեստներ, ինչպես նաև համայնքային հարաբերությունների համակարգը, որը ձևավորվել է գյուղական ինքնակառավարման և սովորութային իրավունքի վրա, աշխատությունում ընդգծվում է նաև հայ գյուղի հոգևոր մշակույթը՝ տոնածիսական համակարգը, ժողովրդական հավատալիքները, երգն ու բանահյուսությունը, որոնք արտացոլում են ժողովրդի պատմական փորձը և աշխարհընկալումը, միաժամանակ ներկայացվում է նաև այն, թե ինչպես են սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները, քաղաքայնացումը և արդիականացման գործընթացները ազդել գյուղական մշակույթի վրա՝ բերելով ինչպես ավանդույթների փոփոխության, այնպես էլ դրանց որոշ տարրերի պահպանման և վերաիմաստավորման, աշխատությունը նպատակ ունի ցույց տալ գյուղական մշակույթի ամբողջական համակարգը որպես կենսակերպ, որը ձևավորել է հայ հասարակության հիմքերը դարերի ընթացքում։

Philosophy

Գիրքը ներկայացնում է նշանավոր հեղինակների խորհրդածությունների և իմաստալից մտքերի ընտրանի, որն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու մարդկային կյանքի, բարոյական արժեքների, վարքագծի, հասարակական հարաբերությունների և անձնական կատարելագործման վերաբերյալ տարբեր գաղափարների։ Խորհրդածական բնույթի այսպիսի ժողովածուները միավորում են մտքեր, դատողություններ և խրատական ձևակերպումներ, որոնք խրախուսում են ինքնաճանաչումը, սեփական արարքների վերագնահատումը և կյանքի տարբեր երևույթների շուրջ խորքային մտածողությունը։ Հեղինակների ընտրանին կարող է ընդգրկել մարդու պարտականություններին, խղճին, առաքինությանը, գիտելիքին, իմաստությանը, արդարությանը և հասարակության մեջ անհատի դերին վերաբերող թեմաներ՝ ընթերցողին ներկայացնելով բարոյական ու մտավոր հարցերի շուրջ ձևավորված տարբեր մոտեցումներ։ Այսպիսի երկերը սովորաբար առանձնանում են համառոտ, բայց բովանդակալից շարադրանքով, ինչի շնորհիվ առանձին մտքեր կարող են ընկալվել որպես ինքնուրույն խորհրդածության նյութեր և կիրառվել առօրյա կյանքում։ Ժողովածուն կարող է ծառայել նաև որպես ինքնակրթության և դաստիարակության օժանդակ միջոց՝ նպաստելով ընթերցողի դատողության, քննադատական մտածողության և բարոյական ըմբռնումների զարգացմանը։ Այն արտացոլում է խրատական ու իմաստասիրական գրականության այն ավանդույթը, որի շրջանակում նշանավոր մտածողների գաղափարները տարածվել են ընտրանիների միջոցով՝ հասանելի դառնալով ավելի լայն ընթերցողական շրջանակների։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում փիլիսոփայական և բարոյագիտական մտքի տարածման, խրատական գրականության, ընթերցանության մշակույթի և հայերենով հրատարակված մտավոր-դաստիարակչական նյութերի պատմության ուսումնասիրության համար։