Ещё в разделе Социология

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    1921 թ. փետրվարյան ապստամբությունը Հայաստանում

    Աշխատությունը նվիրված է 1921 թվականի փետրվարին Հայաստանում տեղի ունեցած հակախորհրդային ապստամբության պատճառների, ընթացքի, մասնակից ուժերի և պատմական հետևանքների ուսումնասիրությանը։ Թեման Հայաստանի նորագույն պատմության կարևոր և միաժամանակ վիճահարույց էջերից է, որի վերաբերյալ խորհրդային և հետխորհրդային պատմագրության մեջ ձևավորվել են էապես տարբեր մեկնաբանություններ։ Ժամանակակից ուսումնասիրությունները ևս ընդգծում են, որ ապստամբության առանձին հարցերի շուրջ չկա բոլորի կողմից ընդունված միասնական գնահատական։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչն է Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո ստեղծված քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական իրավիճակի վերլուծությունը։ 1920 թվականի վերջին խորհրդային իշխանության հաստատումը ուղեկցվեց վարչական համակարգի կտրուկ փոփոխությամբ, քաղաքական հակառակորդների նկատմամբ հետապնդումներով, ձերբակալություններով և հասարակական լարվածության աճով, ինչն աստիճանաբար նպաստեց դժգոհության խորացմանը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նախկին Հայաստանի Հանրապետության պետական, ռազմական և քաղաքական գործիչների նկատմամբ վերաբերմունքին, մասնավորապես՝ ձերբակալություններին, աքսորներին և հայկական բանակի նախկին սպաների նկատմամբ իրականացված գործողություններին։ Այս հանգամանքները կարևոր դեր են ունեցել այն միջավայրի ձևավորման գործում, որտեղ զինված դիմադրությունը դարձավ հնարավոր և որոշ շրջանակների համար անհրաժեշտ քայլ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում է նաև ապստամբության կազմակերպական կողմը, դրա մասնակիցների կազմը և տարբեր քաղաքական ու հասարակական ուժերի դերակատարությունը։ Հետազոտական գրականության մեջ քննարկվում է այն հարցը, թե որքանով էր շարժումը նախապես կազմակերպված, և որքանով էր այն առաջացել տեղական ու համաժողովրդական դժգոհության հիման վրա։ Այս առումով թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն իրադարձությունների ժամանակագրությունը վերականգնելու, այլև դրանց ներքին շարժառիթներն ու քաղաքական նշանակությունը հասկանալու համար։ Ապստամբությունը բացահայտ փուլ մտավ 1921 թվականի փետրվարի 18-ին, երբ ապստամբական ուժերը մտան Երևան, իսկ խորհրդային իշխանության ներկայացուցիչներն ու Կարմիր բանակի ստորաբաժանումները նահանջեցին դեպի Ղամարլուի ուղղություն։ Երևանում ձևավորվեց «Հայրենիքի փրկության կոմիտե»-ն՝ Սիմոն Վրացյանի գլխավորությամբ, որը նախատեսվում էր որպես ժամանակավոր իշխանության մարմին։ Հետագա փուլում ապստամբական ուժերը բախվեցին Կարմիր բանակի ռազմական գերազանցությանը, և շարժումը աստիճանաբար կորցրեց իր դիրքերը։ Ապստամբության ճնշումը ավարտվեց ապրիլի սկզբին՝ խորհրդային ուժերի կողմից Երևանի վերագրավմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ապստամբության պարտության պատճառներին՝ ռազմական ուժերի անհավասարակշռությանը, կազմակերպչական դժվարություններին, տարբեր քաղաքական խմբերի միջև տարաձայնություններին, արտաքին քաղաքական իրավիճակին և խորհրդային իշխանության ռազմական ռեսուրսներին։ Հետազոտության կարևոր հատված կարող է կազմել նաև ապստամբությունից հետո Հայաստանում հաստատված քաղաքական իրավիճակի ուսումնասիրությունը՝ բռնաճնշումների, ձերբակալությունների, աքսորների և քաղաքական ընդդիմության հետագա ճնշման համատեքստում։ Ապստամբության հետևանքները գնահատելիս կարևոր է հաշվի առնել նաև այն, որ դրա մասին պատմագրական մեկնաբանությունները երկար ժամանակ պայմանավորված էին քաղաքական-գաղափարական դիրքորոշումներով։ Խորհրդային պատմագրության մեջ այն հիմնականում ներկայացվում էր որպես «խռովություն» կամ «ավանտյուրա», մինչդեռ հետխորհրդային ուսումնասիրություններում այն ավելի հաճախ դիտարկվում է որպես հակաբոլշևիկյան կամ ժողովրդական ապստամբություն։ Այդ պատճառով աշխատության արժեքը կարող է պայմանավորված լինել նաև տարբեր պատմագիտական մոտեցումների համադրմամբ և իրադարձությունների հնարավորինս բազմակողմանի գնահատմամբ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, քաղաքագետներին, հասարակական շարժումների ուսումնասիրողներին, Հայաստանի նորագույն պատմության մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և 20-րդ դարի առաջին քառորդի հայ քաղաքական պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-16
    1921 թ. փետրվարյան ապստամբությունը Հայաստանում
    Онлайн

    Экономика

    Շուկայի ֆունկցիաներն ու խնդիրները

    Շուկան տնտեսության այն կազմակերպված համակարգն է, որտեղ տեղի է ունենում ապրանքների, ծառայությունների և արտադրական գործոնների ազատ փոխանակում՝ առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցության հիման վրա։ Շուկայի ֆունկցիաները արտահայտում են այն հիմնական դերերը, որոնք այն կատարում է տնտեսության մեջ։ Առաջին կարևոր ֆունկցիան կարգավորիչ ֆունկցիան է, որի միջոցով շուկան հավասարակշռում է առաջարկը և պահանջարկը՝ ձևավորելով գներ և ուղղելով ռեսուրսների բաշխումը։ Երկրորդը տեղեկատվական ֆունկցիան է, քանի որ գները հանդիսանում են ազդանշաններ, որոնք տեղեկություն են տալիս արտադրողներին և սպառողներին շուկայի վիճակի մասին։ Երրորդը խթանող ֆունկցիան է, որը նպաստում է արտադրության արդյունավետության բարձրացմանը, նորարարություններին և մրցունակության աճին։ Չորրորդը միջնորդական ֆունկցիան է, քանի որ շուկան կապ է ստեղծում արտադրողների և սպառողների միջև։ Հինգերորդը վերահսկող ֆունկցիան է, որը գնահատում է արտադրողների գործունեությունը՝ շահույթի կամ վնասի միջոցով։ Շուկայի խնդիրները կապված են նրա արդյունավետ գործունեության ապահովման հետ, մասնավորապես՝ ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման, մրցակցության պահպանման, գների կայունացման և տնտեսական հավասարակշռության ապահովման հետ։ Միևնույն ժամանակ, շուկան կարող է բախվել նաև խնդիրների՝ ինչպիսիք են մոնոպոլիաները, գների տատանումները, սոցիալական անհավասարությունը և արտաքին ազդեցությունները, որոնք պահանջում են պետական կարգավորում։ Այսպիսով, շուկայի ֆունկցիաներն ու խնդիրները միասին ձևավորում են տնտեսական համակարգի գործունեության հիմքը և որոշում նրա արդյունավետությունը։

    Обновлено. 2026-10-23
    Շուկայի ֆունկցիաներն ու խնդիրները
    Онлайн

    Право

    Դատական նախադեպի դերն ու նշանակությունը Անգլիայի և ԱՄՆ-ի ազգային իրավական համակարգերի զարգացման գործում

    Այս աշխատությունը վերաբերում է դատական նախադեպի (precedent) դերին և նշանակությանը Անգլիայի և ԱՄՆ-ի ազգային իրավական համակարգերի զարգացման գործում՝ ընդգծելով ընդհանուր իրավունքի (common law) ձևավորման պատմական, ինստիտուցիոնալ և տեսական հիմքերը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել դատական նախադեպի՝ որպես իրավունքի աղբյուրի, էվոլյուցիան և դրա ազդեցությունը երկու երկրների իրավական համակարգերի կառուցվածքի և զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են Անգլիական իրավունքում նախադեպային համակարգի ձևավորման պատմական փուլերը՝ թագավորական դատարանների գործունեությունից մինչև ժամանակակից դատական պրակտիկա, ինչպես նաև ԱՄՆ-ում դրա ադապտացումը դաշնային և նահանգային իրավական համակարգերի առանձնահատկություններին համապատասխան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում stare decisis սկզբունքին՝ որպես դատական որոշումների պարտադիր նախադեպային ուժի հիմք, և դրա կիրառման սահմաններին՝ նոր սոցիալական և տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է դատական նախադեպի հարաբերակցությունը օրենսդրական իրավունքի հետ, դատավորի ստեղծագործական դերը իրավունքի զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև նախադեպային իրավունքի ճկունությունն ու փոփոխվող հասարակական պահանջներին հարմարվելու կարողությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում են երկու համակարգերի միջև նմանություններն ու տարբերությունները՝ հատկապես իրավական աղբյուրների հիերարխիայի, դատական կառուցվածքի և իրավական մեկնաբանության մեթոդների առումով։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է համեմատական իրավագիտության ոլորտում՝ նպաստելով անգլոսաքսոնական իրավական համակարգերի ավելի խորքային ընկալմանը և դատական նախադեպի տեսական ու գործնական նշանակության գնահատմանը։

    Обновлено. 2026-09-19
    Դատական նախադեպի դերն ու նշանակությունը Անգլիայի և ԱՄՆ-ի ազգային իրավական համակարգերի զարգացման գործում
    Онлайн

    Медицина

    История медицины в Армении от древнейших времен до конца XVIII столетия

    Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանում բժշկության զարգացման պատմությանը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև XVIII դարի վերջը, և ներկայացնում է բժշկական գիտելիքների, բուժական փորձի ու առողջապահական ավանդույթների երկարատև ձևավորման գործընթացը։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են նախահնագույն և հին շրջանի հավատալիքները, ժողովրդական բժշկությունը և բնության բուժիչ միջոցների օգտագործումը հիմք հանդիսացել հետագա մասնագիտական բժշկության զարգացման համար։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է հին հայկական բժշկության կապը հարևան քաղաքակրթությունների՝ հատկապես հունահռոմեական և պարսկական բժշկական դպրոցների հետ, ինչպես նաև տեղական փորձի ինքնուրույն զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնադարյան Հայաստանի բժշկական մտքի ձևավորմանը, որտեղ կարևոր դեր են խաղացել վանական կենտրոնները և գիտակ հոգևորականները, որոնք զբաղվել են ձեռագրերի թարգմանությամբ, հիվանդությունների նկարագրությամբ և բուժական բաղադրատոմսերի գրառմամբ։ Նշվում է նաև ժողովրդական բժշկության մեծ նշանակությունը՝ բուսաբուժության, հանքային ջրերի և բնական միջոցների լայն կիրառմամբ, որոնք մինչ օրս ունեն պատմական և գիտական արժեք։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև հայտնի բժիշկների և գիտնականների գործունեությունը, որոնք փորձել են համակարգել բժշկական գիտելիքները և ստեղծել բուժման ավելի կառուցվածքային մոտեցումներ՝ համադրելով փորձառական և տեսական գիտելիքները։ XVIII դարի վերջի հատվածում արդեն նկատվում են եվրոպական բժշկության ազդեցության առաջին նշանները, որոնք հետագայում հիմք են դառնում ժամանակակից բժշկական համակարգի ձևավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի բժշկության պատմությունը որպես բազմաշերտ և շարունակական զարգացում, որտեղ համադրվում են ժողովրդական փորձը, միջնադարյան գիտական մտածողությունը և արտաքին ազդեցությունները։

    Обновлено. 2026-09-18
    История медицины в Армении от древнейших времен до конца XVIII столетия
    Онлайн

    Другие предметы

    Նոր գրքեր։ Հասարակական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Լեզվաբանություն։ Գրականագիտություն: Պատմական գիտություններ: Պատմություն: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги։ Общественно- (1975, Հունվար, թիվ 1)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական և հումանիտար գիտությունների տարբեր բնագավառներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին և ուսանողներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն նոր հրատարակությունների մասին։ Ցանկում ընդգրկված են հասարակական գիտություններին, բանասիրական գիտություններին, լեզվաբանությանը, գրականագիտությանը, պատմական գիտություններին, պատմությանը, աշխարհագրությանը, հնագիտությանը և ազգագրությանը վերաբերող աշխատություններ, որոնք արտացոլում են տվյալ ոլորտներում իրականացվող ժամանակակից հետազոտությունները, գիտական քննարկումները և տեսական զարգացումները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ գիտահետազոտական, ուսումնական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գիտելիքների տարածմանը, միջգիտակարգային համագործակցության զարգացմանը և հասարակագիտական ու հումանիտար գիտությունների ոլորտներում արդի գրականության հասանելիության ապահովմանը։

    Обновлено. 2026-11-02
    Նոր գրքեր։ Հասարակական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Լեզվաբանություն։ Գրականագիտություն: Պատմական գիտություններ: Պատմություն: Աշխարհագրություն: Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые книги։ Общественно- (1975, Հունվար, թիվ 1)
    Онлайн

    Политология

    Հարավային Կովկասում ուժային հարաբերությունների փոփոխությունը և 2020 թվականի Արցախյան պատերազմը

    Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական միջավայրում տեղի ունեցող փոփոխությունների, տարածաշրջանային ուժային հարաբերակցության վերափոխման և այդ գործընթացների համատեքստում 2020 թվականին տեղի ունեցած Արցախյան պատերազմի ուսումնասիրությանը։ Գրքում դիտարկվում են Հարավային Կովկասի ռազմաքաղաքական զարգացումները, տարածաշրջանում գործող հիմնական ուժային կենտրոնների շահերը, դրանց փոխգործակցության առանձնահատկությունները և ազդեցության մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ռուսաստանի, Թուրքիայի և այլ տարածաշրջանային ու արտատարածաշրջանային դերակատարների հարաբերություններին, նրանց արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին և Հարավային Կովկասում ազդեցության դիրքերի ամրապնդմանն ուղղված քաղաքականությանը։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից է 2020 թվականի Արցախյան պատերազմը՝ որպես տարածաշրջանային անվտանգության համակարգի և մինչ այդ ձևավորված ուժային հավասարակշռության վրա էական ազդեցություն ունեցած իրադարձություն։ Քննարկման շրջանակում կարևորվում են պատերազմի ռազմաքաղաքական նախադրյալները, դրա ընթացքն ու հետևանքները, ինչպես նաև հակամարտության շուրջ ձևավորված միջազգային քաղաքական միջավայրը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու պատերազմի նշանակությունը ոչ միայն հայ-ադրբեջանական հակամարտության շրջանակում, այլև Հարավային Կովկասի ավելի լայն աշխարհաքաղաքական գործընթացների տեսանկյունից՝ բացահայտելով տարածաշրջանային և միջազգային դերակատարների շահերի փոխկապակցվածությունը։ Կարևորվում է նաև ուժային հարաբերակցության փոփոխության ազդեցությունը տարածաշրջանի անվտանգության ճարտարապետության, քաղաքական համագործակցության, ռազմավարական գործընկերությունների և հետագա զարգացումների վրա։ Հեղինակային ուսումնասիրության թեմատիկ շրջանակը ներառում է միջազգային հարաբերությունների, աշխարհաքաղաքական մրցակցության, տարածաշրջանային հակամարտությունների և անվտանգության հիմնախնդիրների փոխկապակցված վերլուծությունը՝ ընդգծելով պատմական իրադարձությունների, քաղաքական որոշումների և արտաքին ազդեցությունների դերը տարածաշրջանային գործընթացների ձևավորման մեջ։ Աշխատությունը արժեքավոր է Հարավային Կովկասի ժամանակակից պատմությամբ, միջազգային հարաբերություններով, հայ-ադրբեջանական հակամարտությամբ և տարածաշրջանային անվտանգության հիմնահարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների, հետազոտողների, քաղաքագետների, պատմաբանների և ուսանողների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես ուսումնասիրության նյութ՝ տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական վերափոխումները, 2020 թվականի պատերազմի նշանակությունը և դրա հետևանքով ձևավորված նոր քաղաքական իրողությունները համակողմանիորեն ընկալելու համար։

    Обновлено. 2026-11-18
    Հարավային Կովկասում ուժային հարաբերությունների փոփոխությունը և 2020 թվականի Արցախյան պատերազմը