Հանրային ծառայողների աշխատանքի վարձատրության համակարգի կատարելագործման ուղղությունները

History

Աշխատությունը նվիրված է 1988-1990 թվականներին Խորհրդային Ադրբեջանի տարածքում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների և զանգվածային ոճրագործությունների քաղաքականության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական զարգացումներն են, դրանց ազդեցությունը հայ բնակչության անվտանգության, իրավունքների և կենսապայմանների վրա, ինչպես նաև բռնությունների կազմակերպման, տարածման և հետևանքների հարցերը։ Աշխատությունը դիտարկում է գործընթացները Խորհրդային Միության վերջին տարիների քաղաքական ճգնաժամի, ազգային-տարածքային հակասությունների սրման և հասարակական հարաբերությունների կտրուկ վատթարացման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունների տարբեր դրսևորումներին, բնակչության տեղահանություններին, մարդկային կորուստներին, գույքային վնասներին և փախստականների առաջացման գործընթացին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև պետական և տեղական իշխանությունների, հասարակական-քաղաքական ուժերի ու իրավապահ կառույցների արձագանքի ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև այն հարցը, թե ինչ պայմաններում և ինչ մեխանիզմներով բռնությունները վերածվեցին զանգվածային բնույթ կրող գործողությունների։ Աշխատությունը փորձում է համադրել պատմական փաստերը, վկայությունները և առկա փաստաթղթային նյութերը՝ ձևավորելու ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի հնարավորինս ամբողջական պատկեր։ Կարևորվում են նաև այդ իրադարձությունների ժողովրդագրական, սոցիալական և քաղաքական հետևանքները, մասնավորապես՝ հայ բնակչության բռնի տեղահանությունը և տարածաշրջանի հետագա զարգացումների վրա դրա ազդեցությունը։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել Խորհրդային Միության վերջին շրջանի պատմությամբ, հայ-ադրբեջանական հակամարտության պատմությամբ, ազգային հակամարտությունների, բռնությունների, տեղահանությունների և մարդու իրավունքների խնդիրներով զբաղվող պատմաբանների, քաղաքագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է բազմապրոֆիլ մանկական ստացիոնարների գործունեության սոցիալ-հիգիենիկ և բժշկատնտեսագիտական գնահատմանը նոր տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում՝ ընդգծելով առողջապահական համակարգի արդյունավետության բարձրացման արդի պահանջները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է մանկական հիվանդանոցների աշխատանքային կազմակերպման առանձնահատկությունները, բժշկական ծառայությունների որակի ապահովման գործոնները և դրանց սոցիալական նշանակությունը բնակչության առողջության պահպանման համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են ստացիոնար բուժօգնության ծախսերի կառուցվածքը, ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, բուժման արդյունքների և տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալ-հիգիենիկ գործոններին՝ հիվանդացության մակարդակին, հոսպիտալացման տևողությանը, հիվանդների տարիքային և սոցիալական առանձնահատկություններին, ինչպես նաև բուժման կազմակերպման պայմանների ազդեցությանը առողջական ելքերի վրա։ Հեղինակը քննարկում է նաև նոր տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում առողջապահական հաստատությունների ֆինանսավորման մոդելները, կառավարման բարեփոխումները և ծախսարդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Աշխատությունը ներկայացնում է բժշկատնտեսագիտական գնահատման ցուցանիշների համակարգ, որը թույլ է տալիս համադրել բժշկական որակը և տնտեսական արդյունավետությունը։

Economics

Վիճակագրության տեսություն աշխատությունը վիճակագրության գիտության հիմնարար դասագիրք է, որը նվիրված է վիճակագրական մեթոդաբանության տեսական հիմքերի, հիմնական հասկացությունների և վերլուծական գործիքների համակողմանի ներկայացմանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, վիճակագրության, ֆինանսների, սոցիոլոգիայի և կառավարման ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են վիճակագրության տեսության հիմնական բաժինները՝ վիճակագրական դիտարկման կազմակերպում, տվյալների հավաքագրում, խմբավորում և ընդհանրացնող ցուցանիշների հաշվարկման մեթոդներ, բացատրվում են միջինների, հարաբերական մեծությունների, տատանումների չափման և ինդեքսային համակարգերի տեսական հիմքերը, մանրամասն քննարկվում են ընտրանքային մեթոդների սկզբունքները, մեծ և փոքր ընտրանքների առանձնահատկությունները և դրանց կիրառումը սոցիալ-տնտեսական երևույթների ուսումնասիրության մեջ, աշխատությունը անդրադառնում է նաև հավանականության տեսության տարրերին և դրանց կապին վիճակագրական եզրակացությունների ձևավորման գործընթացի հետ, ներկայացվում են ժամանակային շարքերի վերլուծության և տնտեսական գործընթացների դինամիկայի ուսումնասիրության հիմնական մեթոդները, ինչպես նաև վիճակագրական եզրակացության և կանխատեսման մեթոդաբանությունը, գրքում ընդգծվում է վիճակագրության տեսության դերը գիտական հետազոտությունների, տնտեսական վերլուծության և կառավարչական որոշումների հիմնավորման գործում, աշխատությունը համադրում է տեսական վիճակագրական հիմքերը և կիրառական վերլուծական մոտեցումները՝ ձևավորելով վիճակագրության գիտության ամբողջական և համակարգված պատկերացում։

Economics

«Ապահովագրական գործ 2011» գիրքը Կիրակոսյան Կ.-ի կողմից գրած աշխատանք է, որը նախատեսված է ապահովագրության ոլորտի բարդությունները հասկանալու և վերլուծելու համար։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է ապահովագրական գործի կազմակերպման և զարգացման հիմնահարցերը՝ Հայաստանի ապահովագրական համակարգի ներկա վիճակն ու զարգացման միտումները, ինչպես նաև միջազգային փորձը և միջազգային չափանիշներին համապատասխանելու անհրաժեշտությունը։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում ապահովագրական շուկայի կառուցվածքին, ապահովագրական գործի սկզբունքներին, բաժինների և քաղաքականությունների տեսականին՝ ընդգծելով նրանց տնտեսությանը և սպառողներին ծախսերի և ռիսկերից պաշտպանելու դերը։ Հեղինակը նաև մանրամասն ուսումնասիրում է հիմնական ապահովագրության տեսակները՝ կյանքի, առողջության, գույքի, ավտոմոբիլային, վարկերի և այլ տեսակների ապահովագրական պայմանները, դրանց տարբերությունները և դրանց նկատմամբ հաճախորդների պահանջները։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի ապահովագրական ոլորտի առանձնահատկություններին՝ շուկայի թերություններն ու մարտահրավերները, ապահովագրական սակագների և պայմանների կանոնակարգման խնդիրները, ինչպես նաև այն կերպները, որոնց միջոցով կարելի է բարելավել ապահովագրության տարածվածությունը ու հասարակության վստահությունը։ Այն հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ապահովագրությունը մի կողմից ծառայելով սոցիալական պաշտպանության, իսկ մյուս կողմից՝ որպես տնտեսական գործիք՝ էապես նպաստում տնտեսության կայուն զարգացմանը։ Գիրքը նաև ընդգծում է ապահովագրական գործի կարգավորման պետական դերը, նշելով, թե ինչպես պետք է պետական մարմինները վերահսկեն ապահովագրական ընկերությունների գործունեությունը՝ նրանց հաճախորդներին պաշտպանելու համար։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է միջազգային ներդրումները ապահովագրական ոլորտում և նրանց ազդեցությունը երկրի տնտեսության զարգացման վրա։ Գիրքը օգտակար կլինի ապահովագրության մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսական մենեջերներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին, ովքեր հետաքրքրված են ապահովագրության, ֆինանսների և տնտեսագիտության ոլորտների հետ կապված հարցերով։

Agriculture

Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է մեքենաների ճիշտ կարգավորման, աշխատանքային ռեժիմների ընտրության և արտադրողականության օպտիմալացման սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել վառելիքի և էներգիայի ծախսերը և բարձրացնել աշխատանքի արդյունավետությունը։ Գրքում ընդգրկված են նաև տեխնիկական սպասարկման պլանավորման, կանխարգելիչ վերանորոգման և խափանումների կանխման մեթոդները՝ ապահովելու մեքենաների երկարաժամկետ և անխափան աշխատանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում շահագործման անվտանգության կանոններին, տեխնիկայի ճիշտ օգտագործման մշակույթին և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման միջոցառումներին։ Աշխատությունը ներառում է նաև գործնական խորհուրդներ՝ կապված տարբեր մեքենաների համատեղ աշխատանքի, ագրեգատների ճիշտ ընտրության և դաշտային պայմաններին հարմարեցման հետ։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, մեխանիզատորների, ինժեներների և ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները գյուղատնտեսական տեխնիկայի շահագործման և արդյունավետ կիրառման ոլորտում։

Linguistics

Հայերենի պատմական գրական լեզվի՝ գրաբարի ուսուցմանն ուղղված այս աշխատությունը նախատեսված է լեզվի հնագույն գրավոր ձևի հիմնական առանձնահատկությունների աստիճանական յուրացման և դասական հայերենի լեզվական կառուցվածքի հետ ծանոթացման համար։ Վերնագրում գործածված «ի գրոց բարբառ» արտահայտությունը վերաբերում է գրավոր լեզվին՝ ի տարբերություն առօրյա խոսակցական լեզվի տարբերակների, և ընդգծում է գրաբարի՝ որպես հայ մշակույթի, գրականության, գիտության ու եկեղեցական ավանդույթի լեզվի ուսուցման նշանակությունը։ Դասընթացի առաջին տարվա համար նախատեսված լինելը մատնանշում է նյութի ներածական բնույթը և ուսուցման աստիճանական կազմակերպման սկզբունքը, որի շրջանակում սովորողը պետք է ծանոթանա գրաբարի հիմնական լեզվական օրինաչափություններին, բառապաշարին, քերականական կառուցվածքներին և գրավոր խոսքի առանձնահատկություններին։ Գրաբարը հայերենի պատմության կարևորագույն լեզվական շերտերից է, որի միջոցով պահպանվել և փոխանցվել են հայ ժողովրդի հոգևոր, գրական, պատմագրական, փիլիսոփայական, իրավական և գիտական ժառանգության բազմաթիվ արժեքավոր հուշարձաններ։ Հետևաբար դրա ուսումնասիրությունը միայն լեզվական կանոնների յուրացման խնդիր չէ, այլև հայոց պատմական հիշողության, գրական ավանդույթի և մշակութային ինքնության հետ հաղորդակցվելու միջոց։ Նման դասընթացի հիմնական կրթական նպատակը սովորողին գրավոր բնագրերի ընթերցման և ընկալման համար անհրաժեշտ սկզբնական գիտելիքներով զինելն է՝ հնարավորություն տալով ճանաչելու հին հայերենի լեզվական ձևերը, հասկանալու բառերի ու նախադասությունների կառուցվածքը և աստիճանաբար զարգացնելու պատմական տեքստերի իմաստային վերլուծության կարողությունը։ Գրաբարի ուսուցումը պահանջում է ուշադրություն դարձնել լեզվի պատմական առանձնահատկություններին, հոլովման և խոնարհման համակարգերին, քերականական ձևերի գործառույթներին, բառապաշարի իմաստային տարբերություններին և գրավոր խոսքի շարահյուսական կառուցվածքին։ Այսպիսի ուսումնական աշխատությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվական գիտելիքի համակարգված փոխանցման գործընթացում, քանի որ դասընթացային մոտեցումը հնարավորություն է տալիս նյութը ներկայացնել հաջորդական փուլերով՝ հիմք ստեղծելով հետագա ավելի խորքային ուսումնասիրության համար։ Գրաբարի ուսուցումն առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև հայերենի պատմական զարգացման ընթացքը հասկանալու համար. հին գրական լեզվի ձևերը, բառապաշարն ու քերականական համակարգը համեմատելով հետագա հայերենի փուլերի հետ՝ հնարավոր է բացահայտել լեզվական շարունակականությունն ու փոփոխությունները, ինչպես նաև գրավոր և խոսակցական լեզվական ավանդույթների փոխհարաբերությունները։ Աշխատության պատմամշակութային արժեքը պայմանավորված է 19-րդ դարի հայ կրթական միջավայրում դասական հայերենի ուսուցման կարևորությամբ։ Այդ ժամանակաշրջանում գրաբարի իմացությունը շարունակում էր անհրաժեշտ համարվել հին գրական և կրոնական բնագրերի ընթերցման, պատմական աղբյուրների ուսումնասիրման և հայ մտավոր ժառանգության պահպանման համար։ Կոստանդնուպոլիսը հայ տպագրության, կրթության և մտավոր կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ հրատարակվող ուսումնական գրքերը նպաստում էին լեզվական գիտելիքների տարածմանը և կրթական գործընթացի կազմակերպմանը։ Այս համատեքստում աշխատությունը ներկայացնում է ոչ միայն գրաբարի ուսուցման պատմության, այլև հայալեզու կրթական գրականության զարգացման հետաքրքրական օրինակ։ Այն կարող է արժեքավոր լինել հայոց լեզվի պատմությամբ, գրաբարագիտությամբ, հայ հին գրականությամբ և 19-րդ դարի հայկական կրթական մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսուցիչների ու հետազոտողների համար։ Գիրքը կարևորում է դասական լեզվի ուսումնասիրությունը որպես գիտելիքի փոխանցման, պատմական բնագրերի ըմբռնման և ազգային գրավոր ժառանգության պահպանման միջոց՝ ընդգծելով գրաբարի նշանակությունը հայերենի պատմական ինքնության և հայ մշակույթի շարունակականության տեսանկյունից։