Հաստ աղու տեղային տարածված քաղցկեղի (T4) վիրահատական բուժման բարելավման ուղիները

Finance

Աշխատանքը նվիրված է պետական ֆինանսական համակարգի դերի ուսումնասիրությանը տնտեսական անվտանգության ապահովման գործում՝ պետական ֆինանսների կառավարման, բյուջետային քաղաքականության և ֆինանսական կայունության փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ արդյունավետ և կայուն ֆինանսական համակարգը պետության տնտեսական անվտանգության կարևորագույն հենասյուներից է, քանի որ դրա միջոցով ձևավորվում, վերաբաշխվում և օգտագործվում են հանրային նշանակության ֆինանսական ռեսուրսները։ Պետության ֆինանսական հնարավորությունները անմիջականորեն ազդում են տնտեսական աճի, սոցիալական ծրագրերի իրականացման, պետական պարտավորությունների կատարման, ենթակառուցվածքների զարգացման և հնարավոր տնտեսական ճգնաժամերին արձագանքելու կարողության վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պետական ֆինանսական համակարգի հիմնական բաղադրիչները՝ պետական բյուջեն, հարկային համակարգը, պետական պարտքը, պետական ծախսերը, միջբյուջետային հարաբերությունները և ֆինանսական վերահսկողության մեխանիզմները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել պետական բյուջեի դերին՝ որպես տնտեսական քաղաքականության իրականացման հիմնական գործիքի։ Բյուջետային եկամուտների բավարար մակարդակը պետությանը հնարավորություն է տալիս ֆինանսավորել հանրային ծառայությունները և զարգացման ծրագրերը, մինչդեռ ծախսերի արդյունավետ կառավարումը կարևոր է ֆինանսական կայունության և ռեսուրսների նպատակային օգտագործման համար։ Տնտեսական անվտանգության տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունի նաև բյուջետային դեֆիցիտի և պետական պարտքի կառավարումը։ Չափազանց բարձր պարտքային բեռը կարող է սահմանափակել պետության ֆինանսական ճկունությունը և մեծացնել արտաքին ու ներքին տնտեսական ցնցումների նկատմամբ խոցելիությունը։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել պետական պարտքի կայունության գնահատման, պարտքի սպասարկման և փոխառությունների արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հարկային համակարգի ազդեցությունը տնտեսական անվտանգության վրա։ Կայուն և կանխատեսելի հարկային քաղաքականությունը կարող է ապահովել պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորումը՝ միաժամանակ պահպանելով տնտեսական գործունեության խթանները։ Հարկային վարչարարության արդյունավետությունը, ստվերային տնտեսության կրճատումը և հարկային բազայի ընդլայնումը կարող են մեծացնել պետության ֆինանսական կարողությունները և նվազեցնել եկամուտների անկայունության ռիսկերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆինանսական համակարգի արտաքին և ներքին ռիսկերին։ Արտաքին տնտեսական ցնցումները, համաշխարհային ֆինանսական շուկաների տատանումները, փոխարժեքի փոփոխությունները, արտաքին ֆինանսավորման պայմանների վատթարացումը և առևտրային միջավայրի փոփոխությունները կարող են ազդեցություն ունենալ պետական ֆինանսների վրա։ Ներքին մակարդակում տնտեսական անկումը, հարկային եկամուտների նվազումը, ծախսերի անարդյունավետությունը կամ ֆինանսական կառավարման թերությունները նույնպես կարող են վտանգել տնտեսական կայունությունը։ Տնտեսական անվտանգության ապահովման գործում կարևոր է պետական ֆինանսական վերահսկողության համակարգը։ Ֆինանսական վերահսկողությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ռեսուրսների ոչ արդյունավետ կամ ոչ նպատակային օգտագործումը, բարձրացնելու պետական կառավարման թափանցիկությունը և նվազեցնելու ֆինանսական խախտումների ու կոռուպցիոն ռիսկերը։ Այս համատեքստում կարևոր են նաև հաշվետվողականության և հանրային ֆինանսների կառավարման արդյունավետության սկզբունքները։ Հետազոտության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել հակաճգնաժամային ֆինանսական քաղաքականության դերը։ Տնտեսական անկումների, բնական աղետների կամ այլ խոշոր ցնցումների պայմաններում պետության ֆինանսական համակարգը պետք է հնարավորություն տա արագ մոբիլիզացնելու անհրաժեշտ ռեսուրսները և աջակցելու առավել խոցելի ոլորտներին ու բնակչության խմբերին։ Այդ նպատակով անհրաժեշտ են բավարար ֆինանսական պահուստներ, ճկուն բյուջետային գործիքներ և ռիսկերի կանխատեսման մեխանիզմներ։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել տնտեսական անվտանգության և սոցիալական անվտանգության փոխկապակցվածությանը։ Պետական ֆինանսների միջոցով իրականացվող սոցիալական ծրագրերը կարող են նվազեցնել սոցիալական անհավասարությունը, աջակցել զբաղվածությանը և նպաստել հասարակական կայունությանը։ Միաժամանակ սոցիալական ծախսերի արդյունավետությունը պահանջում է դրանց նպատակային ուղղվածություն և ֆինանսական կայունության սահմանների պահպանում։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կապված է պետական ֆինանսական համակարգի կատարելագործման այն ուղղությունների բացահայտման հետ, որոնք կարող են նպաստել տնտեսական անվտանգության ամրապնդմանը։ Դրանց թվում կարող են լինել բյուջետային պլանավորման բարելավումը, պետական պարտքի ռիսկերի արդյունավետ կառավարումը, հարկային վարչարարության զարգացումը, պետական ծախսերի արդյունավետության բարձրացումը, ֆինանսական վերահսկողության ուժեղացումը և տնտեսական ցնցումների նկատմամբ դիմակայունության բարձրացումը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը պետական ֆինանսական համակարգը դիտարկում է ոչ միայն որպես պետական եկամուտների և ծախսերի կառավարման մեխանիզմ, այլև որպես տնտեսական անվտանգության ապահովման ռազմավարական գործիք, որի կայունությունն ու արդյունավետությունը պայմանավորում են պետության՝ տնտեսական ռիսկերին դիմակայելու, զարգացման առաջնահերթություններն իրականացնելու և երկարաժամկետ ֆինանսական ու մակրոտնտեսական կայունություն պահպանելու կարողությունը։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է Վայոց ձորի աբորիգեն՝ տեղական ծագում ունեցող, քիչ տարածված խաղողի սորտերից և կլոններից բնական գինիների ստացման տեխնոլոգիայի կատարելագործմանը։ Հետազոտության հիմքում Հայաստանի այս կարևոր գինեգործական տարածաշրջանի խաղողի տեղական գենետիկական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման և դրանցից բարձրարժեք գինիների արտադրության հնարավորությունների ուսումնասիրությունն է։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում Վայոց ձորի քիչ տարածված սորտերի և կլոնների խաղողի տեխնոլոգիական հատկություններին, հասունացման առանձնահատկություններին, քիմիական կազմին և գինեգործական ներուժին։ Ուսումնասիրվում են բնական գինիների արտադրության տարբեր փուլերը՝ խաղողի հումքի ընտրությունից և վերամշակումից մինչև խմորման, հնեցման և պատրաստի արտադրանքի ձևավորման գործընթացները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել կիրառվող տեխնոլոգիական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խաղողի սորտային առանձնահատկությունների և ստացվող գինու որակական ցուցանիշների միջև կապի բացահայտումը, քանի որ տեղական սորտերի ճիշտ ընտրությունը և մշակման համապատասխան պայմանները կարող են նպաստել գինու ինքնատիպ համային, բույրային և ֆիզիկաքիմիական հատկանիշների առավել լիարժեք դրսևորմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել բնական խմորման գործընթացների, մանրէաբանական ակտիվության, շաքարների և թթուների փոխակերպման, սպիրտի ձևավորման և այլ տեխնոլոգիական ցուցանիշների ուսումնասիրություն։ Կարևոր ուղղություն է նաև գինու որակի կայունության բարձրացումը՝ հնարավորինս պահպանելով տեղական հումքի բնական և սորտային առանձնահատկությունները։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Վայոց ձորի քիչ տարածված խաղողի սորտերի պահպանմանը, դրանց արտադրական նշանակության բարձրացմանը և հայկական գինեգործության տեղական առանձնահատկությունների զարգացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել գինեգործների, խաղողագործների, սննդի տեխնոլոգների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, գինու արտադրությամբ զբաղվող կազմակերպությունների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Informatics

Теория формальных языков աշխատությունը տեսական ինֆորմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆորմալ լեզուների, քերականությունների և ավտոմատների տեսության հիմնական գաղափարներն ու կառուցվածքային սկզբունքները, այն բացատրում է Չոմսկու հիերարխիան, կանոնավոր և կոնտեքստից ազատ լեզուների հատկությունները, ինչպես նաև ավելի բարդ լեզվային համակարգերի ձևավորման մեթոդները, գիրքը անդրադառնում է վերջավոր ավտոմատների, stack ավտոմատների և դրանց կիրառություններին լեզուների ճանաչման և վերլուծության գործընթացներում, միաժամանակ ընդգրկելով սինտակսական վերլուծության հիմունքները և դրանց կապը ծրագրավորման լեզուների կառուցման ու կոմպիլյատորների նախագծման հետ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր համակարգչային գիտության, մաթեմատիկական լեզվաբանության և ծրագրավորման տեսության ուսանողների համար։

Law

Դատաստանագիրք միջնադարյան հայ իրավական կարևոր հուշարձան է, որտեղ Սմբատ Սպարապետը համակարգել և ձևակերպել է ժամանակի իրավական նորմերն ու դատավարական կարգավորումները։ Ստեղծագործությունը ներկայացնում է քաղաքացիական, քրեական և դատավարական իրավունքի հիմնական սկզբունքները՝ արտացոլելով միջնադարյան հայկական հասարակության իրավական մտածողությունն ու պետական կառավարման առանձնահատկությունները։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են հանցագործությունների տեսակները, պատիժների համակարգը, գույքային հարաբերությունները, ընտանեկան իրավունքի որոշ կանոններ և դատական գործընթացների ընթացակարգերը։ Աշխատությունը կարևոր դեր է ունեցել հայկական իրավական ավանդույթի ձևավորման և զարգացման մեջ՝ ծառայելով որպես իրավական կարգավորման համակարգված աղբյուր։ Այն նաև արժեքավոր պատմական վկայություն է միջնադարյան Հայաստանի սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքի և իրավական մշակույթի մասին։

Medicine

Աշխատանքը նվիրված է խրոնիկական սրտային անբավարարությամբ հիվանդների մոտ սրտամկանի ռեմոդելավորման գործընթացների և հումորալ մարկերների միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն կարևոր խնդիրն է, թե ինչպես են սրտի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները կապված օրգանիզմում ընթացող նեյրոհումորալ կարգավորման խանգարումների հետ, և ինչ նշանակություն կարող է ունենալ այդ կապերի գնահատումը հիվանդության ծանրության, ընթացքի և կանխատեսման տեսանկյունից։ Սրտային անբավարարության զարգացման ընթացքում սրտամկանը ենթարկվում է մի շարք կառուցվածքային փոփոխությունների, որոնք ներառում են սրտի խոռոչների չափերի փոփոխություն, ձախ փորոքի երկրաչափության և պատերի կառուցվածքի վերափոխում, սրտամկանի հիպերտրոֆիա կամ դիլատացիա և կծկողական ու դիաստոլիկ ֆունկցիայի աստիճանական վատացում։ Այս գործընթացների ամբողջությունը դիտարկվում է որպես ռեմոդելավորում, որը սկզբնական շրջանում կարող է ունենալ հարմարվողական նշանակություն, սակայն հիվանդության երկարատև ընթացքի դեպքում հաճախ նպաստում է սրտի ֆունկցիայի հետագա անկմանը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հումորալ կարգավորման համակարգերի ակտիվացմանը, որոնք մասնակցում են սրտային անբավարարության զարգացման և առաջընթացի մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են այն կենսաբանական մարկերները, որոնց փոփոխությունները կարող են արտացոլել սրտամկանի լարվածությունը, նեյրոհումորալ համակարգերի ակտիվացումը, հեղուկի և էլեկտրոլիտների հավասարակշռության փոփոխությունները և բորբոքային կամ ֆիբրոտիկ գործընթացների ինտենսիվությունը։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նատրիուրետիկ պեպտիդների և այլ հումորալ ցուցանիշների մակարդակների փոփոխությանը և դրանց կապին սրտի էխոկարդիոգրաֆիկ ու հեմոդինամիկ պարամետրերի հետ։ Սրտամկանի ռեմոդելավորման ցուցանիշների և հումորալ մարկերների համատեղ գնահատումը հնարավորություն է տալիս հիվանդության պաթոֆիզիոլոգիական մեխանիզմները դիտարկել առավել ամբողջական տեսանկյունից։ Նման մոտեցմամբ հնարավոր է ուսումնասիրել, թե արդյոք որոշակի մարկերների բարձր կամ ցածր մակարդակները կապված են ձախ փորոքի կառուցվածքային փոփոխությունների, արտամղման ֆրակցիայի, սրտի խոռոչների չափերի, պատերի հաստության կամ դիաստոլիկ ֆունկցիայի խանգարման աստիճանի հետ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև հիվանդների կլինիկական տվյալների, լաբորատոր ցուցանիշների և գործիքային հետազոտությունների արդյունքների համադրական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել նշանակալի փոխկապակցվածությունները։ Այդպիսի վերլուծությունը կարևոր է ոչ միայն հիվանդության ընթացքը հասկանալու, այլև հնարավոր կանխատեսիչ ցուցանիշների բացահայտման և հիվանդների անհատականացված հսկողության ու բուժման մոտեցումների կատարելագործման համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը ցույց է տալիս, որ խրոնիկական սրտային անբավարարության դեպքում սրտամկանի կառուցվածքային վերափոխումը և հումորալ ակտիվացումը փոխկապակցված գործընթացներ են, որոնց ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հիվանդության զարգացման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը, ռիսկի գնահատմանը և բուժական ռազմավարությունների առավել հիմնավորված ընտրությանը։

Culture

Հրատարակությունը հանձնարարական մատենագիտական ցանկ է, որը կազմվել է խորհրդային ժամանակաշրջանում երիտասարդների գաղափարական, բարոյական, աշխատանքային և հասարակական դաստիարակության վերաբերյալ գրականությունը համակարգված ներկայացնելու նպատակով։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական կրթադաստիարակչական մոտեցումները և նախատեսված է եղել գրադարանների, մշակութային ու կրթական հաստատությունների աշխատողների, երիտասարդական կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, մանկավարժների և ընթերցողների համար։ Ցանկում ներառվող գրականությունը թեմատիկ սկզբունքով կարող է ընդգրկել երիտասարդության հասարակական ակտիվության, կրթության, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի, բարոյական վարքի, հայրենասիրական դաստիարակության, կոլեկտիվիզմի և խորհրդային գաղափարախոսության տարածման վերաբերյալ հրապարակումներ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում երիտասարդ սերնդի աշխարհայացքի ձևավորման հարցերին, որոնք ներկայացվում են ժամանակաշրջանի մարքսիստական-լենինյան գաղափարախոսության և խորհրդային հասարակության առաջադրած կրթադաստիարակչական նպատակների շրջանակում։ Մատենագիտական նյութերի համակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կողմնորոշվել թեմային վերաբերող գրքերի, հոդվածների, ժողովածուների և այլ հրատարակությունների մեջ ու ընտրել հետաքրքրող հարցերին համապատասխան գրականություն։ Հրատարակության մեթոդական նշանակությունը կապված է նաև գրադարաններում երիտասարդների հետ տարվող աշխատանքի կազմակերպման հետ․ այն կարող էր օգտագործվել թեմատիկ գրքային ցուցահանդեսների, ընթերցողական քննարկումների, զրույցների և այլ մշակութային-լուսավորչական միջոցառումների նախապատրաստման ընթացքում։ Ներկայացված նյութերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե խորհրդային հասարակության մեջ ինչպիսի արժեքներ և վարքային սկզբունքներ էին առաջարկվում երիտասարդությանը, ինչպես էր մեկնաբանվում անհատի և կոլեկտիվի փոխհարաբերությունը և ինչ դեր էր վերապահվում կրթական ու հասարակական հաստատություններին երիտասարդ սերնդի սոցիալականացման գործընթացում։ Ժամանակակից հետազոտողի համար նման մատենագիտական ցանկը կարող է ծառայել նաև որպես պատմական աղբյուր՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու խորհրդային դաստիարակության համակարգը, երիտասարդական քաղաքականության գաղափարական հիմքերը, գրադարանների մշակութային-լուսավորչական գործառույթները և համապատասխան ժամանակաշրջանում առաջարկվող ընթերցանության շրջանակը։ Այն արժեքավոր է նաև մատենագիտության պատմության տեսանկյունից, քանի որ ցույց է տալիս հանձնարարական մատենագիտության միջոցով որոշակի թեմատիկ գրականության ընտրության, համակարգման և ընթերցողներին ուղղորդելու սկզբունքները։