Հայ դպրոցների համար ձայնագրված ազգային երգարան

Biology

Учебник «Общая геоботаника» посвящён основам науки о растительном покрове Земли и закономерностям формирования растительных сообществ. В нём рассматриваются принципы строения, функционирования и распределения фитоценозов в разных природных условиях. Основные темы включают: Понятие и структура фитоценоза (растительного сообщества) Экологические факторы и их влияние на растительность Закономерности распределения растительного покрова Сукцессии и динамика растительных сообществ Классификация растительности Связь геоботаники с экологией и географией Книга считается классическим трудом в области геоботаники и используется в подготовке биологов, экологов и географов.

History

Ա. Տ. Մարությանի ազգագրական ուսումնասիրությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը հայ ժողովրդի ավանդական բնակարանի ներքին հարդարանքի, կահավորման, տարածական կազմակերպման և կենցաղային մշակույթի առանձնահատկություններին։ Աշխատության հիմնական նպատակն է բացահայտել ժողովրդական բնակարանի ներքին միջավայրի ձևավորման սկզբունքները, դրա գործառնական ու գեղագիտական հատկանիշները և այն կապերը, որոնք գոյություն են ունեցել բնակելի տարածքի, ընտանիքի կենսակերպի, տնտեսական զբաղմունքների, հասարակական հարաբերությունների ու ավանդական աշխարհընկալման միջև։ Հայկական ժողովրդական բնակարանը դիտարկվում է ոչ միայն որպես բնակության և առօրյա գործունեության վայր, այլև որպես նյութական ու հոգևոր մշակույթի ամբողջական արտահայտություն, որտեղ յուրաքանչյուր տարածք, կահավորման առարկա, կենցաղային իր և ձևավորման տարր ունեցել է որոշակի գործառույթ ու նշանակություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարևոր տեղ են զբաղեցնում բնակարանի ներքին կառուցվածքը, բնակելի տարածքի տարբեր հատվածների նշանակությունը, ընտանիքի անդամների առօրյա կյանքի կազմակերպումը, կահույքի և կենցաղային իրերի դասավորությունը, ինչպես նաև տնտեսական ու ընտանեկան գործունեության հետ կապված ներքին հարմարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի ավանդական բնակարանի հիմնական տարրերը՝ օջախը, կրակի և ջերմության կազմակերպման միջոցները, քնելու, հանգստի, սննդի պատրաստման ու ընդունման համար նախատեսված հատվածները, կենցաղային պարագաների պահպանման վայրերը և բնակարանի ներքին միջավայրի այլ բաղադրիչները։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են բնակելի տարածքի կառուցվածքն ու ներքին հարդարանքը պայմանավորվել ընտանիքի կազմով, զբաղմունքներով, բնակլիմայական պայմաններով, նյութական հնարավորություններով և տեղական ավանդույթներով։ Ժողովրդական բնակարանի ներքին միջավայրն արտացոլում է նաև ընտանիքի սոցիալական կառուցվածքը, սերունդների համակեցության ձևերը, հյուրասիրության մշակույթը, ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորումը և առօրյա աշխատանքի բաշխումը։ Կահավորանքի ու կենցաղային առարկաների ուսումնասիրությունը բացահայտում է դրանց գործնական նշանակությունից բացի նաև գեղագիտական, խորհրդանշական և երբեմն ծիսական գործառույթները։ Տեքստիլ իրերը, գորգերը, անկողնային պարագաները, սպասքը, պահեստավորման միջոցները և ձեռագործ առարկաները կարևոր դեր են ունեցել բնակարանի հարմարավետության ու ներքին տեսքի ձևավորման մեջ՝ միաժամանակ արտահայտելով տեղական արհեստագործական ավանդույթները, գեղարվեստական ճաշակը և ընտանիքի նյութական մշակույթի մակարդակը։ Աշխատության կարևոր կողմերից է ժողովրդական բնակարանի ներքին հարդարանքի դիտարկումը պատմական փոփոխությունների համատեքստում։ 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբը հայ հասարակության տնտեսական, սոցիալական և մշակութային կյանքում տեղի ունեցած փոփոխություններն իրենց ազդեցությունն են թողել նաև բնակելի միջավայրի վրա՝ պայմանավորելով ավանդական ձևերի պահպանման, վերափոխման և նոր տարրերի ներմուծման գործընթացները։ Այդ տեսանկյունից ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բնակարանի ներքին կառուցվածքի և կահավորման պատմական շարունակականությունը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջանների ու բնակավայրերի միջև առկա առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հայ ժողովրդի նյութական մշակույթի պատմության, ավանդական կենցաղի, ժողովրդական ճարտարապետության և բնակելի միջավայրի ձևավորման սկզբունքների ուսումնասիրության համար։ Այն օգնում է հասկանալու, թե ինչպես են աշխարհագրական պայմանները, տեղական շինարարական ավանդույթները, ընտանեկան կենսակերպը և հասարակական հարաբերությունները համատեղ ձևավորել հայկական բնակարանի ներքին կազմակերպումը։ Աշխատությունը արժեքավոր է ազգագրագետների, ճարտարապետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, մշակութային մարդաբանների և դիզայնի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար, քանի որ ներկայացնում է հայ ժողովրդական բնակարանը որպես պատմական հիշողություն, կենցաղային փորձ, գեղարվեստական ճաշակ և ազգային ինքնատիպություն պահպանող մշակութային միջավայր։ Այն նաև կարևոր ճանաչողական նշանակություն ունի ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու նախորդ սերունդների բնակության պայմանների, ընտանեկան կյանքի կազմակերպման և ավանդական հայկական տան ներքին աշխարհի մասին։

Biology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է հիպոթալամուսի մամիլյար մարմինների (mamillary nuclei) և հիպոկամպային կառուցվածքների դերին բուլբար շնչառական կենտրոնի նեյրոնների ակտիվության կարգավորման մեխանիզմներում հիպօքսիայի պայմաններում՝ ընդգծելով կենտրոնական նյարդային համակարգի ինտեգրատիվ պատասխանների բարդությունը։ Նյութում վերլուծվում են այն նեյրոնային ցանցերը, որոնք կապում են լիմբիկ համակարգի կառուցվածքները՝ մասնավորապես հիպոկամպը և հիպոթալամուսի մամիլյար կորիզները, ուղեղաբնի շնչառական կենտրոնների հետ՝ ապահովելով շնչառական ռիթմի հարմարեցումը թթվածնի պակասի պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինապտիկ փոխազդեցությունների, նեյրոմեդիատոր համակարգերի և հետադարձ կապերի մեխանիզմներին, որոնք ազդում են բուլբար շնչառական կենտրոնի նեյրոնների գրգռելիության վրա։ Քննարկվում են նաև հիպօքսիկ պայմաններում առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները՝ շնչառական հաճախականության կարգավորում, վեգետատիվ պատասխանների ակտիվացում և լիմբիկ-հիպոթալամիկ առանցքի ներգրավվածություն սթրեսային ռեակցիաներում։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ այս կառուցվածքների փոխկապակցված գործունեությունը կարևոր դեր ունի շնչառության նեյրոգեն կարգավորման և օրգանիզմի հարմարվողական պատասխանների ապահովման գործում՝ հիպօքսիայի պայմաններում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գինեգործության ոլորտի զարգացման, տնտեսական արդյունավետության բարձրացման և ներքին ու միջազգային շուկաներում մրցունակության ամրապնդման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ներկայացվում են գինեգործության ճյուղի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, արտադրական ներուժը, հումքային բազայի վիճակը, ինչպես նաև ոլորտի տնտեսական և կազմակերպչական գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գինեգործական արտադրանքի որակի բարելավմանը, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրմանը, արտադրական ծախսերի օպտիմալացմանը և ձեռնարկությունների կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։ Քննարկվում են հայկական գինիների մրցակցային առավելությունները, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման, միջազգային շուկաներում դիրքավորման, ապրանքանիշերի զարգացման և մարքեթինգային ռազմավարությունների կատարելագործման հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խաղողագործության և գինեգործության փոխկապակցված զարգացմանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը, պետական աջակցության մեխանիզմներին և փոքր ու միջին արտադրողների մրցունակության ապահովմանը։ Դիտարկվում են ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպչական գործոնները, ինչպես նաև դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գինեգործության ոլորտի մասնագետների, ձեռնարկատերերի, ագրարային քաղաքականության մշակողների, հետազոտողների և Հայաստանի տնտեսության զարգացման հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Աշխատանքը նվիրված է Մոսկվայի Լազարյան ինստիտուտի՝ արևելյան լեզուների և արևելագիտության կարևոր կրթական կենտրոններից մեկի պատմությանը, գործունեությանը և նշանակությանը։ Ինստիտուտը ձևավորվել է Մոսկվայում Լազարյան ընտանիքի գործունեության հիման վրա և երկար ժամանակ կարևոր դեր է ունեցել արևելյան լեզուների ուսուցման, արևելագիտական գիտելիքի տարածման և հայ մշակութային ու կրթական կյանքի զարգացման գործում։ Հետազոտվող նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հաստատության կազմակերպական կառուցվածքի, կրթական նպատակների, ուսումնական ծրագրերի և այն միջավայրի մասին, որտեղ իրականացվել է արևելյան լեզուների ու մշակույթների ուսումնասիրությունը։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հաստատության հայագիտական բաղադրիչը, քանի որ այն միաժամանակ կապված էր հայկական կրթության, լեզվի, պատմության և մշակույթի ուսումնասիրման ու տարածման հետ։ Լազարյան հաստատության գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ռուսահայ համայնքի մշակութային պատմության մեջ․ այն ծառայել է որպես կրթական և գիտական կենտրոն, որտեղ տարբեր ժամանակներում ձևավորվել են հայագիտության և արևելագիտության զարգացման համար նշանակալի պայմաններ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հաստատության հիմնադրման նախադրյալները, հովանավորության համակարգը, դասախոսական կազմը, ուսումնական առարկաները և ուսանողների պատրաստության ուղղությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի արևելյան լեզուների ուսուցումը, քանի որ այդպիսի կրթությունը կապված էր ոչ միայն լեզվական գիտելիքի ձեռքբերման, այլև արևելյան ժողովուրդների պատմության, գրականության, մշակույթի և հասարակական կյանքի ուսումնասիրության հետ։ Հաստատության գործունեությունը կարելի է դիտարկել նաև XIX դարի ռուսական և հայկական կրթական համակարգերի փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Լազարյանների նախաձեռնությունը կարևոր օրինակ է այն բանի, թե ինչպես մասնավոր հովանավորությունը կարող էր նպաստել կրթական հաստատության ձևավորմանն ու երկարատև զարգացմանը և միաժամանակ ծառայել ազգային մշակութային նպատակների իրականացմանը։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նաև գրքի և հրատարակչական մշակույթի պատմության տեսանկյունից, քանի որ Լազարյան հաստատության հետ կապված կրթական և գիտական գործունեությունը նպաստել է արևելագիտական և հայագիտական գրականության ստեղծման ու տարածման գործընթացներին։ Հաստատության շուրջ ձևավորված գիտակրթական միջավայրը կարևոր դեր է ունեցել մասնագետների պատրաստման և արևելքի լեզուների ու մշակույթների վերաբերյալ գիտելիքի համակարգման գործում։ Այս պատմական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լայնորեն հասկանալու հայ կրթական հաստատությունների զարգացումը Ռուսական կայսրության տարածքում և հայկական համայնքների մշակութային ինքնակազմակերպման առանձնահատկությունները։ Հատկապես կարևոր է հաստատության դերը հայ երիտասարդների կրթության և մտավոր զարգացման գործում, ինչպես նաև դրա կապը Մոսկվայի հայկական համայնքի մշակութային կյանքի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Լազարյան ինստիտուտը որպես կրթական, գիտական և մշակութային նշանակություն ունեցող հաստատություն, որի գործունեությունը միաժամանակ առնչվել է արևելյան լեզուների ուսումնասիրմանը, արևելագիտության զարգացմանը և հայկական կրթամշակութային ժառանգության պահպանմանն ու տարածմանը։ Այն կարող է կարևոր աղբյուր լինել XIX դարի հայկական կրթության, հայ-ռուսական մշակութային կապերի, արևելագիտության պատմության և Մոսկվայի հայ համայնքի մտավոր կյանքի ուսումնասիրության համար։

Culture

Հրատարակությունը նվիրված է հայ նկարիչների ստեղծած մատենանիշներին (ex libris) և ներկայացնում է 1978 թվականի հոկտեմբերին կազմակերպված չորրորդ ցուցահանդեսի նյութերը։ Այն ցուցահանդեսային պատկերացանկ է, որը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հայ գրաֆիկ նկարիչների կողմից ստեղծված գրքային նշանների արվեստին, դրանց գեղարվեստական առանձնահատկություններին և թեմատիկ բազմազանությանը։ Մատենանիշը, լինելով գրքի սեփականատիրոջը կամ գրադարանին պատկանելությունը նշող փոքրածավալ գրաֆիկական ստեղծագործություն, միաժամանակ հանդես է գալիս որպես ինքնուրույն արվեստի գործ՝ միավորելով գրքի, գրաֆիկայի, խորհրդանշանների և դեկորատիվ պատկերավորման տարրերը։ Ցուցահանդեսի կատալոգը արժեքավոր է այդ շրջանի հայկական գրաֆիկական արվեստի և մատենանիշի մշակույթի ուսումնասիրության համար, քանի որ փաստագրում է ներկայացված աշխատանքները և դրանց հեղինակներին։ Հրատարակության կազմողը Ս. Ղազարյանն է, իսկ նյութը լույս է տեսել Երևանում 1978 թվականին։ Աղբյուրագիտական տվյալների համաձայն՝ չորրորդ ցուցահանդեսի պատկերացանկը կազմել է 10-11 էջ։ Հավաքածուն կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրաֆիկայի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, գրադարանագետներին, մատենագետներին և կոլեկցիոներներին։ Այն կարևոր աղբյուր է նաև խորհրդային շրջանի հայկական գրքային գրաֆիկայի զարգացման, արվեստագետների ստեղծագործական հետաքրքրությունների և մատենանիշի՝ որպես գեղարվեստական ժանրի տարածման ուսումնասիրության համար։ Ցուցահանդեսային նյութը թույլ է տալիս դիտարկել մատենանիշը ոչ միայն որպես գրքի պատկանելությունը հաստատող նշան, այլև որպես փոքրածավալ, գաղափարական ու գեղագիտական ամբողջականությամբ օժտված գրաֆիկական ստեղծագործություն, որի միջոցով արտահայտվում են հեղինակային ոճը, խորհրդանշական պատկերները և գրքի մշակույթի հետ սերտ կապը։