Հայաստանի ազգային գրադարանի 2014 թ. ծրագիրը

Экономика

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության աշխատաշուկայում զբաղվածության ձևավորման, գործազրկության, աշխատուժի օգտագործման արդյունավետության և ավելցուկային աշխատուժի առաջացման հիմնախնդիրներին։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են զբաղվածության մակարդակի վրա ազդող տնտեսական, սոցիալական և ժողովրդագրական գործոնները, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև աշխատաշուկայում առկա կառուցվածքային անհամապատասխանությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակներին, երբ տնտեսության առանձին ոլորտներում կամ տարածքներում աշխատուժի առաջարկը գերազանցում է առկա աշխատատեղերի պահանջարկը՝ հանգեցնելով թաքնված կամ բացահայտ գործազրկության, թերզբաղվածության և մարդկային ռեսուրսների ոչ լիարժեք օգտագործման։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Հայաստանի աշխատաշուկայի զարգացման առանձնահատկությունները, զբաղվածության կառուցվածքի փոփոխությունները և աշխատուժի տեղաբաշխման հետ կապված խնդիրները։ Քննարկվում են նաև մասնագիտական պատրաստվածության և աշխատաշուկայի պահանջների անհամապատասխանությունը, աշխատուժի տարածքային և ոլորտային շարժունակությունը, աշխատանքի արտադրողականությունը և նոր աշխատատեղերի ստեղծման հնարավորությունները։ Ավելցուկային աշխատուժի խնդիրը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տնտեսական, այլև որպես սոցիալական կարևորություն ունեցող երևույթ, քանի որ այն կարող է ազդել բնակչության եկամուտների, կենսամակարդակի, աղքատության, միգրացիոն գործընթացների և հասարակության սոցիալական կայունության վրա։ Աշխատության ուսումնասիրությունները կարող են հիմք ծառայել զբաղվածության պետական քաղաքականության կատարելագործման, աշխատուժի վերապատրաստման և վերաորակավորման ծրագրերի մշակման, աշխատաշուկայի հավասարակշռության բարելավման և մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, աշխատանքի շուկայի հետազոտողներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև սոցիալ-տնտեսական խնդիրներով զբաղվող ուսանողներին և հետազոտողներին։

Политология

Գրքում ներկայացվում են միջազգային իրավունքի հիմունքները, պետությունների իրավասությունները, միջազգային պայմանագրերի և կոնվենցիաների դերերը, ինչպես նաև խաղաղապահության, սահմանների, դիվանագիտության և միջազգային կոնֆլիկտների կարգավորման հարցերը։ Անդրադառնում է միջազգային իրավական կառույցներին, միջազգային դատարանների գործառույթներին և համաշխարհային իրավակարգի պահպանման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, ուսանողների, հետազոտողների և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրված անձանց համար՝ տրամադրելով համակարգված գիտելիքներ միջազգային իրավունքի ոլորտում և պետական, դիվանագիտական ու իրավաբանական գործունեության համար։

Журналистика

Եվրոպայում տեղի ունեցած շաբաթվա կարևորագույն իրադարձությունները ներկայացվում են ազդեցիկ լուսանկարների միջոցով՝ արտացոլելով ինչպես մարդասիրական ճգնաժամերը, այնպես էլ քաղաքական ու հասարակական զարգացումները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է Լեռնային Ղարաբաղից հազարավոր մարդկանց հարկադիր տեղահանության, նրանց անցած դժվար ճանապարհի և ստեղծված հումանիտար իրավիճակի վրա, միաժամանակ ներկայացվում են եվրոպացի առաջնորդների քննարկումները միգրացիոն ճգնաժամի, բնական աղետների, մարզական իրադարձությունների և այլ նշանակալի դեպքերի մասին։ Լուսանկարները պատմում են մարդկանց ապրումների, կորուստների, դիմացկունության և ժամանակակից աշխարհի կարևոր իրադարձությունների մասին՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով մեկ հայացքով տեսնել շաբաթվա ամենանշանակալի պահերը և դրանց մարդկային ու քաղաքական ազդեցությունը։

История

Պատմագիտական և կրոնագիտական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է հին հայերի պետական կառավարման համակարգի, հասարակական կազմակերպման և կրոնական պատկերացումների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի հնագույն և նախաքրիստոնեական պատմության համատեքստում։ Քննության են առնվում հայկական պետականության վաղ շրջանի քաղաքական կառույցները, թագավորական իշխանության առանձնահատկությունները, հասարակական հարաբերությունները և կառավարման ավանդույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հին Հայաստանի իշխանության կազմակերպման սկզբունքներին, միապետական կառավարման ձևերին, արքունիքի և ավագանու դերակատարությանը, ինչպես նաև քաղաքական իշխանության և կրոնական հաստատությունների փոխհարաբերություններին։ Դիտարկվում են նախաքրիստոնեական հայկական հավատալիքները, դիցաբանական պատկերացումները, աստվածությունների պաշտամունքը, ծիսական արարողությունները և կրոնական սովորույթների նշանակությունը հասարակական կյանքում։ Վերլուծվում են կրոնական աշխարհայացքի ազդեցությունը պետական իշխանության գաղափարական հիմնավորման, հասարակական արժեքների ձևավորման և մշակութային ավանդույթների պահպանման գործընթացների վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև հին հայկական կրոնական համակարգի և հարևան ժողովուրդների հավատալիքների առնչություններին, պատմական աղբյուրների մեկնաբանությանը և հնագույն հայկական մշակույթի ինքնատիպության հարցերին։ Կարևորվում է քաղաքական և կրոնական պատմության համատեղ ուսումնասիրությունը՝ հին Հայաստանի հասարակական կառուցվածքն ու աշխարհայացքային առանձնահատկություններն առավել ամբողջական պատկերացնելու տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայոց հին պատմության, պատմական կրոնագիտության, հայկական դիցաբանության, պետականության պատմության և նախաքրիստոնեական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Лингвистика

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է դեյքտիկ բառերի իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ժամանակակից անգլերեն լեզվի նյութի հիման վրա։ Հեղինակը վերլուծում է դեյքսիսի երևույթը՝ որպես լեզվական միջոց, որը կապում է խոսքի բովանդակությունը հաղորդակցական իրավիճակի, խոսողի, հասցեատիրոջ, ժամանակի և տարածության հետ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են դեյքտիկ միավորների սեմանտիկական կառուցվածքը, դրանց կիրառման համատեքստային պայմանները, խոսքային նշանակությունը և հաղորդակցական գործառույթները։ Քննարկվում են անձնական, տարածական, ժամանակային և այլ տեսակի դեյքսիսների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը անգլերեն խոսքի կառուցման և իմաստային մեկնաբանության գործընթացում։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի լեզվի տեսության, ժամանակակից անգլերենի ուսումնասիրության, թարգմանության և հաղորդակցական լեզվաբանության ոլորտների համար։ Այն նախատեսված է լեզվաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և լեզվի կառուցվածքային ու գործառական առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Литература

Հայ գրականության պատմության մեջ առանձին հետաքրքրություն ներկայացնող այս հրատարակությունը կապված է Թաղիադյանի անվան հետ և իր խորագրով մատնանշում է թութակի կերպարի շուրջ կառուցված գրական ստեղծագործություն։ Թութակի կերպարը համաշխարհային և արևելյան գրական ավանդույթներում ունի հարուստ խորհրդանշական նշանակություն՝ հաճախ հանդես գալով որպես խոսքի, հիշողության, ընդօրինակման, դիտողականության և մարդկային վարքի արտացոլման միջոց։ Գրական ստեղծագործություններում թռչունների, հատկապես խոսող թութակի միջոցով հեղինակները հնարավորություն են ստանում ներկայացնելու մարդկային հասարակության տարբեր կողմերը, բացահայտելու բնավորության առանձնահատկությունները և ընթերցողին փոխանցելու բարոյական ու ճանաչողական գաղափարներ։ Այսպիսի կերպարը կարող է ծառայել որպես գեղարվեստական միջնորդ մարդու և շրջապատող աշխարհի միջև՝ ուշադրություն հրավիրելով խոսքի պատասխանատվության, ճշմարտության, խոհեմության, գիտելիքի և վարքագծի նշանակության վրա։ Խորագրում թութակի կերպարի առանձնացումը ստեղծագործության նկատմամբ հետաքրքրություն է առաջացնում նաև արևելյան գրականության ավանդույթների տեսանկյունից, որտեղ կենդանիներն ու խոսող թռչունները հաճախ օգտագործվել են որպես այլաբանական կերպարներ՝ մարդկային հարաբերությունների և հասարակական երևույթների ներկայացման համար։ Թութակի կերպարը կարող է ընկալվել որպես մարդկային խոսքի ընդօրինակման և դրա իմաստային բովանդակության միջև եղած տարբերության խորհրդանիշ։ Այն հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու այն հարցին, թե որքանով է խոսքը արտահայտում իրական գիտելիք, ինքնուրույն մտածողություն և բարոյական գիտակցություն, և որքանով կարող է սահմանափակվել լսածի մեխանիկական կրկնությամբ։ Այսպիսի գրական մոտեցումը կարևոր է հատկապես դաստիարակչական գրականության մեջ, որտեղ կենդանական կերպարների միջոցով ընթերցողին մատչելի ձևով ներկայացվում են մարդկային վարքի, դատողության և բարոյական ընտրության խնդիրները։ Թութակի կերպարը նաև հարուստ գեղարվեստական հնարավորություններ է ստեղծում երկխոսության, հումորի, հակադրության և այլաբանության կիրառման համար։ Կենդանու խոսքը կարող է դառնալ հասարակական սովորույթների, մարդկային թերությունների և առօրյա հարաբերությունների գեղարվեստական քննության միջոց՝ ստեղծագործությանը հաղորդելով միաժամանակ զվարճալի և խորհրդածական բնույթ։ Թաղիադյանի գրական գործունեության ընդհանուր համատեքստում այս հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության նորացման, կրթական գաղափարների տարածման և արևելյան մշակութային միջավայրի հետ հայ գրավոր մշակույթի առնչությունների ուսումնասիրության համար։ Նրա գրական ժառանգությունը կապված է հայ ազգային մտավոր կյանքի զարգացման, կրթության տարածման և հասարակական գիտակցության ձևավորման գործընթացների հետ։ 19-րդ դարի հայ գրականության մեջ կարևոր տեղ էր զբաղեցնում ընթերցանությունը ոչ միայն որպես գեղարվեստական հաճույքի միջոց, այլև որպես մարդու մտավոր և բարոյական զարգացման ճանապարհ։ Այդ ժամանակաշրջանի կրթական ու գրական միջավայրում տարածված էին ուսուցողական բնույթի ստեղծագործությունները, որոնցում գեղարվեստական պատումը զուգակցվում էր ճանաչողական և դաստիարակչական նպատակների հետ։ Կենդանական կերպարների օգտագործումը հնարավորություն էր տալիս բարդ գաղափարները ներկայացնելու պարզ, պատկերավոր և հիշվող ձևով՝ ստեղծագործությունը հասանելի դարձնելով ընթերցողների ավելի լայն շրջանակի համար։ Գրական առումով թութակի կերպարը պատկանում է այլաբանական պատկերների այն շարքին, որոնց միջոցով կենդանական աշխարհը վերածվում է մարդկային բնավորությունների ու հարաբերությունների արտացոլման գեղարվեստական տարածության։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս կիրառելու պատկերավոր խոսք, խորհրդանշաններ, երկխոսություն և հեգնանք՝ միաժամանակ պահպանելով ստեղծագործության մատչելիությունն ու գաղափարական ուղղվածությունը։ Այսպիսի գրականության մեջ կարևոր է ոչ միայն պատումի արտաքին հետաքրքրությունը, այլև ընթերցողի ինքնուրույն դատողությունը խթանելու հնարավորությունը։ Ստեղծագործության ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայ մանկական, ուսուցողական և այլաբանական գրականության ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունների բացահայտմանը, ինչպես նաև 19-րդ դարի հայ հեղինակների կողմից արևելյան գրական պատկերների և մոտիվների օգտագործման քննությանը։ Պատմական ու մշակութային առումով հրատարակությունն ուշագրավ է նաև իր տպագրական միջավայրով։ 19-րդ դարում Կալկաթան Հնդկաստանի հայ համայնքի կարևորագույն մշակութային և կրթական կենտրոններից էր։ Այստեղ գործող հայկական հաստատությունները նպաստում էին հայերեն գրականության հրատարակմանը, ազգային կրթության զարգացմանը և հայոց լեզվի պահպանմանը։ Արարատյան ընկերության տպարանը կարևոր դեր ուներ այդ գործընթացում՝ հայերեն գրքերը հասանելի դարձնելով Հնդկաստանի հայ բնակչությանը և նպաստելով հայկական գրավոր մշակույթի տարածմանը։ Կալկաթայում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է, որ հայ գրական կյանքը 19-րդ դարում զարգանում էր ոչ միայն պատմական հայրենիքում և Կոստանդնուպոլսում, այլև հեռավոր սփյուռքյան կենտրոններում։ Այն ներկայացնում է այն մշակութային միջավայրը, որտեղ հայերեն գիրքը դարձել էր կրթության, մտավոր հաղորդակցության և ազգային ինքնության պահպանման կարևոր միջոց։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմության, Թաղիադյանի ստեղծագործական ժառանգության, 19-րդ դարի հայկական կրթական մտքի, մանկական և այլաբանական գրականության, ինչպես նաև Հնդկաստանի հայ գաղթօջախի տպագրական գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայագետներին, գրականագետներին, մանկական գրականության պատմաբաններին, մատենագետներին, կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և հայ սփյուռքի մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Նրա կարևորությունը պայմանավորված է ոչ միայն գրական խորագրով, այլև հայ գրքի պատմության մեջ Կալկաթայի տպագրական կենտրոնի և 19-րդ դարի հայկական մտավոր կյանքի զարգացման մասին տեղեկություններ պահպանելու հանգամանքով։