Հայաստանի ազգային գրադարանի 2014 թ. ծրագիրը

Literature

Չարլի Չապլինը համաշխարհային կինոյի ամենահայտնի դերասաններից, ռեժիսորներից և սցենարիստներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծ ազդեցություն են ունեցել կինոարվեստի զարգացման վրա։ Նա հայտնի դարձավ հատկապես համր կինոյի ժամանակաշրջանում՝ ստեղծելով անմոռանալի կերպարներ և յուրահատուկ հումորային ոճ։ Չապլինի ստեղծած ամենահայտնի կերպարը թափառաշրջիկն էր, որը համեստ հագուստով, ձեռնափայտով և յուրահատուկ շարժուձևով դարձավ համաշխարհային կինոյի խորհրդանիշներից մեկը։ Նրա ֆիլմերում հումորը հաճախ համադրվում էր տխրության, սոցիալական խնդիրների և մարդկային կյանքի դժվարությունների հետ, ինչի շնորհիվ դրանք ոչ միայն զվարճացնում էին, այլ նաև ստիպում մտածել հասարակության խնդիրների մասին։ Չապլինը իր ստեղծագործություններում անդրադարձել է աղքատության, անարդարության, աշխատանքի ծանր պայմանների, պատերազմի և մարդկային հարաբերությունների թեմաներին՝ դրանք ներկայացնելով պարզ, բայց խոր ազդեցություն ունեցող ձևով։ Նրա ֆիլմերը առանձնանում են արտահայտիչ շարժումներով, հուզական տեսարաններով և մարդկային զգացմունքների խոր ներկայացմամբ։ Չարլի Չապլինը ոչ միայն դերասան էր, այլ նաև տաղանդավոր ռեժիսոր ու երաժիշտ, քանի որ իր ֆիլմերի մեծ մասի երաժշտությունը նույնպես ինքն էր ստեղծում։ Նրա արվեստը մեծ ազդեցություն ունեցավ համաշխարհային մշակույթի վրա և դարձավ կինոյի պատմության կարևոր մաս։ Չապլինի ստեղծագործությունները սիրվել են տարբեր ժողովուրդների կողմից, քանի որ դրանք ներկայացնում են մարդկային համընդհանուր արժեքներ՝ բարություն, մարդասիրություն, պայքար և հույս։ Նրա հայտնի ֆիլմերը մինչ այսօր համարվում են կինոարվեստի դասական օրինակներ և ուսումնասիրվում են տարբեր երկրներում։ Չարլի Չապլինը կարողացավ ստեղծել այնպիսի արվեստ, որը հասկանալի և հարազատ է մարդկանց անկախ ժամանակից ու մշակույթից։

Literature

Երվանդ Օտյան հուշագրական ստեղծագործությունը վերաբերում է նրա կյանքի և փորձառության այն հատվածներին, որտեղ անձնական հիշողությունները միախառնվում են պատմական իրադարձությունների, հասարակական կյանքի և գրողի դիտարկումների հետ։ Նրա հուշագրական էջերում առանձնանում է սուր երգիծական մտածողությունը, որով նա նկարագրում է ոչ միայն մարդկանց վարքագիծը և սոցիալական միջավայրը, այլ նաև ժամանակի քաղաքական ու մշակութային մթնոլորտը՝ հաճախ օգտագործելով հեգնանք, սարկազմ և ճշգրիտ դիտողականություն։ Հուշերում նա անդրադառնում է իր ապրած դժվարություններին, հատկապես Օսմանյան կայսրության վերջին տարիների ճգնաժամերին, տեղահանումներին և պատերազմական իրականությանը, որոնց միջով անցնելիս ձևավորվել է նրա աշխարհընկալումը որպես գրողի և հրապարակախոսի։ Միաժամանակ այդ գրությունները արժեքավոր են նաև որպես փաստագրական աղբյուր, քանի որ պարունակում են վկայություններ տվյալ ժամանակաշրջանի կենցաղի, մարդկանց հարաբերությունների և քաղաքական իրադարձությունների մասին՝ ներկայացված անձնական փորձի տեսանկյունից։ Նրա հուշագրությունը չի սահմանափակվում զուտ հիշողությունների շարադրանքով, այլ դառնում է գեղարվեստական վերլուծություն, որտեղ իրականությունը վերածվում է երգիծական պատումի և սոցիալական քննադատության միջոցի։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է թվային հաղորդակցական համակարգերի փոխանցման և տարածման գործընթացների համաժամեցման մեթոդների ուսումնասիրությանը և մշակմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է թվային համակարգերի աշխատանքային սկզբունքները, տվյալների փոխանցման ժամանակա-սարքային ձգձգումների, սիգնալների թափանցելիության և աղմուկի ազդեցության վերլուծությունը, ինչպես նաև համաժամեցման անհրաժեշտությունը հաղորդակցության վստահելիության և արդյունավետության ապահովման համար։ Աշխատությունում դիտարկվում են ժամանակային և հաճախականքային համաժամեցման մեթոդների տեսական հիմքերը, ներկայացվում են ալգորիթմներ և մոդելավորման մոտեցումներ՝ տվյալների հոսքի վերահսկման, սխալների հայտնաբերման և ճշգրտման համար, ինչպես նաև համեմատվում են տարբեր մեթոդների արդյունավետությունը և կիրառելիությունը իրական թվային համակարգերում։ Հեղինակը առաջարկում է նորարարական լուծումներ՝ համակարգերի հուսալիության բարձրացման, բեռնվածության օպտիմալացման և ազդանշանների խեղաթյուրումների նվազեցման ուղղությամբ։ Գիրքը օգտակար է էլեկտրոնային հաղորդակցության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, համակարգային ինժեներների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են թվային հաղորդակցության, տեղեկատվական փոխանցման և թվային համակարգերի համաժամեցման տեսության և կիրառման խնդիրներով։

Technology

Գիտական աշխատանքը նվիրված է պղնձաձուլական արտադրության խարամներից և պղնձատար թափոններից երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ որպես մետալուրգիական թափոնների արդյունավետ վերամշակման և օգտակար բաղադրիչների երկրորդային օգտագործման միջոց։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ պղնձի արտադրության ընթացքում առաջացող խարամներն ու տարբեր պղնձատար թափոնները կարող են պարունակել զգալի քանակությամբ մետաղական և մետաղակիր բաղադրիչներ, որոնց կորուստը ոչ միայն նվազեցնում է հումքի օգտագործման արդյունավետությունը, այլև ստեղծում է թափոնների պահպանման և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության խնդիրներ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է մշակել տեխնոլոգիական գործընթաց, որը հնարավորություն կտա այդ երկրորդային հումքից ստանալ պահանջվող բաղադրությամբ և հատկություններով երկաթ-պղնձային լիգատուրաներ։ Ուսումնասիրության կարևոր փուլ է ելանյութերի քիմիական և միներալոգիական կազմի որոշումը։ Խարամների և պղնձատար թափոնների բաղադրության մեջ կարող են առկա լինել պղինձ, երկաթ, սիլիցիում, կալցիում, ալյումին և այլ տարրեր, որոնց քանակական հարաբերակցությունը որոշում է վերականգնման գործընթացի ընթացքը և վերջնական արտադրանքի որակը։ Հումքի նախնական բնութագրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել տեխնոլոգիական համապատասխան ռեժիմ և որոշել վերամշակման առավել նպատակահարմար պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալյումինաթերմային վերականգնման մեթոդին։ Այս գործընթացի հիմքում ընկած է մետաղների օքսիդներից դրանց վերականգնումը ալյումինի միջոցով, որի արդյունքում առաջանում են մետաղական բաղադրիչներ և ալյումինի օքսիդային միացություններ։ Գործընթացի ջերմային էֆեկտը և բարձր ջերմաստիճանային պայմանները կարող են ապահովել վերականգնման անհրաժեշտ աստիճանը և նպաստել մետաղական փուլի ձևավորմանը։ Տեխնոլոգիայի մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է որոշել ալյումինի և վերամշակվող հումքի օպտիմալ հարաբերակցությունը, խառնուրդի բաղադրությունը, ջերմաստիճանային պայմանները, ռեակցիայի ընթացքը և ստացված մետաղական փուլի առանձնացման հնարավորությունները։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև խարամի և թափոնների տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը վերականգնման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Հումքի նախնական մանրացումը, տեսակավորումը կամ հարստացումը կարող են փոխել վերականգնման պայմանները և բարձրացնել օգտակար մետաղների կորզման աստիճանը։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիական սխեմայի մշակումը պետք է ներառի ոչ միայն բուն վերականգնման փուլը, այլև հումքի նախապատրաստման և վերջնական արտադրանքի առանձնացման գործընթացները։ Ստացված երկաթ-պղնձային լիգատուրաների կարևոր բնութագրերից են քիմիական բաղադրությունը, պղնձի և երկաթի պարունակությունը, մետաղական փուլի համասեռությունը, խառնուրդների քանակը և հետագա մետալուրգիական օգտագործման համար համապատասխանությունը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մշակված տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը և որոշելու ստացված արտադրանքի հնարավոր կիրառության ոլորտները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև նյութական հաշվեկշռի և մետաղների կորզման աստիճանի որոշումը։ Պղնձի և երկաթի առավելագույն հնարավոր վերականգնումը թույլ է տալիս նվազեցնել արժեքավոր մետաղների կորուստները և բարձրացնել երկրորդային հումքի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գործընթացում առաջացող երկրորդային խարամի կամ այլ մնացորդների կազմն ու հատկությունները՝ դրանց հետագա օգտահանման կամ անվտանգ կառավարման հնարավորությունները գնահատելու համար։ Տեխնոլոգիայի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը կարող է ներառել հումքի արժեքը, վերականգնիչի ծախսը, էներգետիկ պահանջները, մետաղների կորզման աստիճանը, ստացված լիգատուրայի արժեքը և արտադրական գործընթացի կազմակերպման ծախսերը։ Եթե թափոններից արժեքավոր մետաղների վերականգնումը տեխնիկապես և տնտեսապես հիմնավորված է, ապա նման մոտեցումը կարող է նպաստել մետալուրգիական արտադրության ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացմանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից տեխնոլոգիայի կիրառումը կարող է նպաստել կուտակված պղնձատար թափոնների ծավալի նվազեցմանը և դրանցում պարունակվող արժեքավոր բաղադրիչների վերադարձին արտադրական շրջանառության մեջ։ Սա համապատասխանում է շրջանաձև տնտեսության այն սկզբունքին, որի համաձայն արդյունաբերական մնացորդները հնարավորության դեպքում պետք է դիտարկվեն որպես երկրորդային հումքի աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է մետալուրգիական հումքի բնութագրման, բարձր ջերմաստիճանային վերականգնման, լիգատուրաների ստացման և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման խնդիրները։ Մշակվող տեխնոլոգիայի հիմնական նշանակությունը պղնձաձուլական արտադրության խարամների և պղնձատար թափոնների արժեքավոր բաղադրիչների առավել արդյունավետ օգտագործումն է՝ երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման միջոցով, ինչը կարող է միաժամանակ ապահովել մետաղների կորզման բարձրացում, երկրորդային հումքի օգտահանում և արտադրական գործընթացների տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետության բարելավում։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է հին հռոմեական պատմության նշանավոր պետական և հասարակական գործիչներից մեկի՝ Մարկոս Պորցիոս Կատոնի, որը հայտնի է նաև Կատոն Ավագ անունով, կյանքին, գործունեությանը և պատմական կերպարին։ Նա Հռոմեական Հանրապետության քաղաքական, հասարակական և մտավոր կյանքի ազդեցիկ ներկայացուցիչներից էր, որի անունը կապվում է հռոմեական ավանդական բարքերի պահպանման, պետական կարգի ամրապնդման, հայրենասիրության, խստապահանջության և հասարակական պատասխանատվության գաղափարների հետ։ Նրա կենսագրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու Հռոմեական Հանրապետության պատմական զարգացման կարևոր փուլերին, պետական կառավարման առանձնահատկություններին և հռոմեական հասարակության բարոյական ու մշակութային պատկերացումներին։ Կատոն Ավագը հայտնի էր իր քաղաքական գործունեությամբ, հռետորական կարողություններով, իրավական ու վարչական հարցերում ունեցած ազդեցությամբ և հռոմեական ավանդական արժեքների պաշտպանությամբ։ Նրա հասարակական դիրքորոշման հիմքում ընկած էին կարգապահության, աշխատասիրության, խնայողության, պարզակենցաղության և պետական շահի գերակայության սկզբունքները։ Նա քննադատաբար էր վերաբերվում շռայլությանը, բարքերի անկմանը և օտար մշակութային ազդեցությունների այն դրսևորումներին, որոնք, իր համոզմամբ, կարող էին թուլացնել հռոմեական հասարակության ավանդական հիմքերը։ Կատոնի կերպարը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ նրա գործունեության միջոցով բացահայտվում են Հռոմի քաղաքական կյանքում առկա գաղափարական հակասությունները, ավանդույթի և նորարարության հարաբերությունները, ինչպես նաև պետական գործչի պատասխանատվության մասին հին հռոմեական պատկերացումները։ Նրա քաղաքական հայացքները հիմնված էին հանրապետական պետականության պահպանման, հասարակական կարգապահության և քաղաքացիների բարոյական պարտականությունների գիտակցման վրա։ Կատոնը կարևորում էր գյուղատնտեսությունը և հողագործական աշխատանքը՝ դրանք համարելով հասարակության տնտեսական կայունության ու քաղաքացիների բարոյական դաստիարակության կարևոր հիմքեր։ Նրա աշխարհայացքում հողագործը մարմնավորում էր աշխատասիրության, ինքնուրույնության և հայրենիքի նկատմամբ նվիրվածության հատկանիշները։ Այս գաղափարները սերտորեն կապված էին հռոմեական հանրապետական ավանդույթի հետ, որտեղ քաղաքացու արժանիքը գնահատվում էր ոչ միայն նրա անձնական հաջողություններով, այլև պետությանն ու հասարակությանը մատուցած ծառայություններով։ Կատոնի պատմական գործունեության կարևոր դրվագներից էր նրա մասնակցությունը Հռոմի քաղաքական և ռազմական կյանքին, հատկապես Պունիկյան պատերազմների ժամանակաշրջանում։ Նա մասնակցել է Հռոմի արտաքին քաղաքականությանն ու պետական կառավարման գործընթացներին, իսկ հետագայում դարձել է սենատական պահպանողականության և Կարթագենի նկատմամբ խիստ քաղաքականության հայտնի ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա անունը պատմական հիշողության մեջ պահպանվել է նաև Կարթագենի ոչնչացման անհրաժեշտության մասին արտահայտած դիրքորոշման շնորհիվ։ Կատոնի կենսագրությունն այս առումով հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հռոմի՝ միջերկրածովյան առաջատար տերության վերածվելու պատմական գործընթացը, ռազմական ընդլայնման հետևանքները և արտաքին նվաճումների ազդեցությունը հանրապետության ներքին հասարակական կյանքի վրա։ Նրա կերպարը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև գրականության և մտավոր մշակույթի պատմության տեսանկյունից։ Կատոնը հռոմեական արձակի վաղ շրջանի կարևոր ներկայացուցիչներից էր, իսկ նրա գրական ու հռետորական գործունեությունը նպաստել է լատինական գրավոր մշակույթի զարգացմանը։ Նրա աշխատություններից առանձնահատուկ նշանակություն ունի «Գյուղատնտեսության մասին» երկը, որը համարվում է լատիներեն պահպանված արձակ ամենահին ամբողջական գործերից մեկը և արժեքավոր տեղեկություններ է հաղորդում հռոմեական գյուղատնտեսության, տնտեսավարման և կենցաղի վերաբերյալ։ Կատոնի գործունեությունը ցույց է տալիս, որ պետական գործիչը կարող էր միաժամանակ լինել քաղաքական մտածող, հռետոր և գրող՝ իր գաղափարները տարածելով ինչպես հասարակական գործունեության, այնպես էլ գրավոր խոսքի միջոցով։ Աշխատության գաղափարական նշանակությունը կապված է պետական ծառայության, բարոյական սկզբունքների, քաղաքացիական պարտքի և հասարակական պատասխանատվության հարցերի հետ։ Կատոնի կերպարը ներկայացնում է այն համոզմունքը, որ պետության հզորությունը պայմանավորված է ոչ միայն ռազմական ուժով և նյութական հարստությամբ, այլև քաղաքացիների բնավորությամբ, օրենքների նկատմամբ հարգանքով, աշխատասիրությամբ և հասարակական շահի գիտակցմամբ։ Նրա կյանքի պատմությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև անհատի և պետության հարաբերություններին, քաղաքական առաջնորդության բարոյական կողմին և ավանդական արժեքների պահպանման խնդրին։ Գրական ու պատմագրական առումով աշխատությունը պատկանում է անտիկ պատմական և կենսագրական գրականության ավանդույթին, որտեղ պատմական անձի կյանքի ու գործունեության ներկայացումը միաժամանակ ծառայում է ժամանակաշրջանի քաղաքական և հասարակական իրողությունների բացահայտմանը։ Կատոնի կերպարը հարմար նյութ է նաև բարոյադաստիարակչական մեկնաբանության համար, քանի որ նրա կյանքի օրինակով քննարկվում են առաքինության, խստապահանջության, պարտաճանաչության և հայրենասիրության գաղափարները։ Պատմական և մշակութային առումով հրատարակությունը կարևոր է հին Հռոմի պատմության ու դասական ժառանգության հայերեն ներկայացման տեսանկյունից։ Տասնիններորդ դարում Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել անտիկ աշխարհի պատմության, գրականության և փիլիսոփայության ուսումնասիրության ու հայերեն տարածման գործում։ Դասական պատմական դեմքերի մասին աշխատությունները հայ ընթերցողին հնարավորություն էին տալիս հաղորդակից դառնալու եվրոպական հումանիստական կրթության ավանդույթներին, ծանոթանալու հին քաղաքակրթությունների պատմությանը և համաշխարհային մշակույթի կարևոր ներկայացուցիչներին։ Վիեննայի Մխիթարյան տպագրատան գործունեությունը նպաստել է այդ գիտելիքների տարածմանը և հայերեն գիտակրթական ու պատմական գրականության հարստացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հին Հռոմի պատմության, անտիկ կենսագրական գրականության, դասական հռետորության և հայերեն պատմագիտական հրատարակությունների ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, դասական բանասերների, գրականագետների, փիլիսոփայության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների և հին աշխարհի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նրա ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է ոչ միայն նշանավոր հռոմեացու կյանքի ճանաչմամբ, այլև պետականության, քաղաքացիական պարտքի, բարոյականության և հասարակական պատասխանատվության վերաբերյալ հարցերի շուրջ խորհելու հնարավորությամբ։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի դերին ներդրումային միջավայրի ձևավորման և բարելավման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է բանկային համակարգի ազդեցությունը ներդրումային ակտիվության, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության և տնտեսության տարբեր ոլորտներում ներդրումային գործընթացների զարգացման վրա։ Առևտրային բանկերը դիտարկվում են որպես ֆինանսական միջնորդներ, որոնք խնայողությունները վերածում են ներդրումային ռեսուրսների՝ վարկավորման, ներդրումային գործառնությունների և այլ ֆինանսական ծառայությունների միջոցով։ Աշխատանքում վերլուծվում են ՀՀ բանկային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունները, առևտրային բանկերի կողմից տնտեսավարող սուբյեկտներին և ներդրողներին առաջարկվող ֆինանսավորման գործիքները, վարկային քաղաքականությունը, տոկոսադրույքների մակարդակը, ռիսկերի գնահատման մեխանիզմները և ֆինանսական ծառայությունների հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել ներդրումային ակտիվությունը, այդ թվում՝ ֆինանսավորման արժեքին, երկարաժամկետ վարկավորման հնարավորություններին, բանկային ռիսկերի կառավարմանը, ֆինանսական կայունությանը և ներդրողների վստահությանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում գնահատվում է նաև բանկերի մասնակցությունը փոքր և միջին ձեռնարկությունների, արդյունաբերության, շինարարության, գյուղատնտեսության և այլ տնտեսական ոլորտների ֆինանսավորմանը։ Կարևորվում է թվային բանկային ծառայությունների, ֆինանսական տեխնոլոգիաների և նորարարական ֆինանսական գործիքների զարգացումը, որոնք կարող են նվազեցնել ֆինանսական գործարքների ծախսերը, բարձրացնել ծառայությունների հասանելիությունը և նպաստել ներդրումային միջավայրի բարելավմանը։ Աշխատանքը նաև անդրադառնում է բանկային համակարգի և պետական տնտեսական քաղաքականության փոխազդեցությանը՝ դիտարկելով այն պայմանները, որոնց դեպքում ֆինանսական հատվածը կարող է ավելի արդյունավետ նպաստել ներդրումային ռեսուրսների ներգրավմանը և դրանց նպատակային ուղղորդմանը։ Վերլուծության արդյունքում բացահայտվում են ՀՀ առևտրային բանկերի կողմից ներդրումային միջավայրի բարելավման հիմնական հնարավորություններն ու սահմանափակումները, գնահատվում է դրանց տնտեսական ազդեցությունը և ներկայացվում են համապատասխան ուղղություններ բանկային ֆինանսավորման արդյունավետության, ներդրումային ռեսուրսների հասանելիության և ֆինանսական միջնորդության կատարելագործման համար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտակար լինել Հայաստանի ֆինանսական համակարգի զարգացման, ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման և տնտեսական աճին ուղղված ֆինանսական մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացման տեսանկյունից։