Հայաստանի ազգային գրադարանի 2015 թ. ծրագիրը

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության պայմաններում աղիքային միկրոֆլորայի կազմի և դրա հնարավոր փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում աղիքային միկրոբիոտայի և օրգանիզմի ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի փոխկապակցվածությունն է՝ առանձնահատուկ ուշադրությամբ պարբերական հիվանդությանը բնորոշ բորբոքային գործընթացների և դրանց հնարավոր ազդեցության վրա աղիքային մանրէային համայնքների կառուցվածքի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել աղիքներում առկա միկրոօրգանիզմների հիմնական խմբերի հարաբերակցությունը, քանակական և որակական փոփոխությունները, ինչպես նաև առողջ անձանց և պարբերական հիվանդություն ունեցող մարդկանց միկրոֆլորայի միջև հնարավոր տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոբիոտայի հավասարակշռության խանգարմանը, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հարաբերակցությանը և այդ փոփոխությունների հնարավոր կապին հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև աղիքային միկրոֆլորայի ուսումնասիրման լաբորատոր մեթոդների կիրառություն և ստացված տվյալների համեմատական վերլուծություն։ Կարևոր տեղ է հատկացվում միկրոֆլորայի հնարավոր ազդեցությանը իմունային համակարգի գործունեության, բորբոքային արձագանքի և նյութափոխանակային գործընթացների վրա, քանի որ աղիքային միկրոբիոտան փոխկապակցված է օրգանիզմի բազմաթիվ կենսաբանական համակարգերի հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել պարբերական հիվանդության ախտածագման վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը և հիվանդության ընթացքի վրա աղիքային միկրոբիոտայի հնարավոր դերի բացահայտմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել գաստրոէնտերոլոգներին, ռևմատոլոգներին, միկրոկենսաբաններին, իմունոլոգներին, կլինիկական հետազոտողներին և բժշկական ոլորտի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը փորձում է բացահայտել պարբերական հիվանդության և աղիքային միկրոֆլորայի միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունը՝ գնահատելով միկրոբիոտայի կազմի փոփոխությունների գիտական և կլինիկական նշանակությունը։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է որոշ մետաբոլիկ գործընթացների խախտման դերին կրկնվող կրծքային արյունահոսությունների (epistaxis) առաջացման մեջ և դրանց ուղղման հնարավորություններին։ Նյութում վերլուծվում են մետաբոլիզմի տարբեր համակարգերի՝ հատուկ հեմոստազի, վիտամինների և հանքային նյութերի, ինչպես նաև ֆերմենտային ակտիվության խանգարումների ազդեցությունը մաշկային և լորձաթաղանթային անոթների կայունության վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է կլինիկո-էքսպերիմենտալ տվյալներ՝ արյունահոսության կրկնման հաճախականությունը, լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները և մետաբոլիկ խանգարումների առնչությունը հիվանդության սրացման փուլերին։ Քննարկվում են նաև բուժական և նախազգուշական միջոցառումները՝ ներառյալ սննդային, ֆարմակոլոգիական և կենսակերպային փոփոխությունները, որոնք նպատակ ունեն վերականգնել մետաբոլիկ հավասարակշռությունը և նվազեցնել կրկնվող արյունահոսությունների հաճախականությունը։ Աշխատությունը կարևոր է ներքին հիվանդությունների, օտոլարինգոլոգիայի և կլինիկական բիոքիմիայի ոլորտների մասնագետների համար՝ ապահովելու հիվանդների արդյունավետ բժշկական մոնիթորինգ և բուժում։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայերի և Միջերկրածովյան աշխարհի միջև ձևավորված պատմական, մշակութային, առևտրային և հասարակական կապերի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հայկական ներկայությունը դիտարկելով միջերկրածովյան տարածքի փոխկապակցված պատմության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն ուղիներն ու միջավայրերն են, որոնց միջոցով հայկական համայնքները, վաճառականները, ճանապարհորդները, հոգևորականները և մշակութային գործիչները ներգրավվել են Միջերկրական ծովի ավազանի տարբեր հասարակությունների տնտեսական ու մշակութային կյանքում։ Քննվում են մարդկանց, ապրանքների, գաղափարների, գրքերի և մշակութային սովորույթների տեղաշարժերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ծովային և ցամաքային հաղորդակցությունները նպաստել տարբեր տարածաշրջանների միջև կապերի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայկական համայնքային կենտրոնների զարգացմանը, առևտրային ցանցերին, նավահանգստային քաղաքների հետ կապերին և սփյուռքյան հաստատությունների դերին հայկական ինքնության պահպանման ու միաժամանակ տեղական հասարակությունների հետ փոխգործակցության գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Կիլիկիայի, Լևանտի, Կոստանդնուպոլսի, իտալական քաղաքների և Միջերկրածովյան այլ կենտրոնների հետ հայկական աշխարհի հարաբերություններին՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց ունեցած նշանակության տեսանկյունից։ Կարևորվում է կրոնական և մշակութային հաստատությունների, կրթության, ձեռագրերի ու տպագիր գրքերի շրջանառության դերը, որոնց միջոցով ձևավորվել են մտավոր և մշակութային կապեր աշխարհագրորեն հեռու հայկական համայնքների միջև։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական սփյուռքի պատմության դիտարկումը ոչ միայն առանձին համայնքների պատմությունների հանրագումարի, այլև փոխկապակցված միջտարածաշրջանային ցանցերի համակարգի տեսանկյունից։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են հայերը պահպանել լեզվական, կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները՝ միաժամանակ մասնակցելով բազմազգ քաղաքների տնտեսական ու հասարակական կյանքին։ Առևտրային փաստաթղթերը, ճանապարհորդական նկարագրությունները, նամակագրությունը, եկեղեցական և համայնքային նյութերը կարող են ծառայել որպես նման փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման կարևոր աղբյուրներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայկական սփյուռքի պատմության, միջերկրածովյան ուսումնասիրությունների, տնտեսական ու մշակութային պատմության մոտեցումները՝ հայկական աշխարհի և Միջերկրածովյան տարածաշրջանի միջև դարերի ընթացքում ձևավորված փոխադարձ կապերի ամբողջական պատկեր ստեղծելու նպատակով։

Informatics

Աշխատությունը նվիրված է անվտանգ բազմակողմ հաշվարկների գաղտնագրային մեթոդների ուսումնասիրությանը և նոր անտեղյակ փոխանցման արձանագրության հիման վրա տվյալների գաղտնիությունը պահպանող հաշվարկային մեխանիզմների մշակմանը։ Հետազոտության առանցքում այն խնդիրն է, թե ինչպես կարող են միմյանց ամբողջությամբ չվստահող մի քանի մասնակիցներ համատեղ հաշվարկել որոշակի ֆունկցիայի արդյունքը՝ առանց միմյանց բացահայտելու իրենց գաղտնի մուտքային տվյալները։ Անվտանգ բազմակողմ հաշվարկները դիտարկվում են որպես ժամանակակից գաղտնագրության կարևոր ուղղություն, որը հնարավորություն է տալիս համատեղ մշակել բաշխված տվյալներ՝ պահպանելով յուրաքանչյուր մասնակցի տեղեկատվության գաղտնիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անտեղյակ փոխանցման գաղափարին, որը բազմաթիվ գաղտնագրային արձանագրությունների հիմնարար բաղադրիչներից է։ Դրա ընդհանուր սկզբունքն այն է, որ տվյալների փոխանցման ընթացքում ստացող կողմը հնարավորություն է ստանում ընտրությամբ ստանալ որոշակի տեղեկատվություն՝ առանց ուղարկողին ամբողջությամբ բացահայտելու իր ընտրությունը, մինչդեռ ստացողը չի ստանում իրեն չնախատեսված տվյալները։ Հետազոտության շրջանակում նոր առաջարկվող մոտեցումը կարող է գնահատվել անվտանգության, հաշվարկային բարդության, հաղորդակցման ծախսերի և բազմակողմ հաշվարկային համակարգերում ինտեգրման հնարավորությունների տեսանկյունից։ Կարևորվում է արձանագրության անվտանգության տեսական հիմնավորումը՝ սահմանելով հնարավոր հակառակորդի մոդելը, մասնակիցների վարքագծի վերաբերյալ ենթադրությունները և այն գաղտնագրային հատկությունները, որոնք պետք է պահպանվեն տարբեր պայմաններում։ Քննվում են կիսաազնիվ և հնարավոր վնասակար վարք ունեցող մասնակիցների պայմաններում անվտանգության ապահովման ընդհանուր խնդիրները, ինչպես նաև գաղտնիության, տվյալների ամբողջականության և հաշվարկի արդյունքի ճշտության փոխհարաբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում արձանագրությունների արդյունավետությանը, քանի որ գործնական բազմակողմ հաշվարկներում կարևոր են ոչ միայն անվտանգության ապացուցելի հատկությունները, այլև հաղորդագրությունների քանակը, փոխանցվող տվյալների ծավալը և հաշվարկային ռեսուրսների պահանջները։ Նոր մեխանիզմի համեմատությունը գոյություն ունեցող մոտեցումների հետ հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրա առավելություններն ու սահմանափակումները տարբեր կիրառական սցենարներում։ Նման տեխնոլոգիաները կարող են կիրառվել այնպիսի համակարգերում, որտեղ տարբեր կազմակերպություններ կամ օգտատերեր ցանկանում են համատեղ վերլուծել տվյալներ՝ առանց սկզբնական գաղտնի տեղեկատվությունը փոխանակելու։ Աշխատությունը միավորում է տեսական գաղտնագրության, բաշխված հաշվարկների և տեղեկատվական անվտանգության մոտեցումները՝ նպաստելով գաղտնիությունը պահպանող հաշվարկային համակարգերի և անվտանգ համագործակցային տվյալների մշակման մեթոդների զարգացմանը։

Law

Աշխատությունը նվիրված է անձի պետաիրավական կարգավիճակի տեսական և իրավական ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում անհատի և պետության փոխհարաբերություններն են, մարդու հիմնարար իրավունքների և ազատությունների սահմանադրական երաշխավորումը, ինչպես նաև այն իրավական մեխանիզմները, որոնց միջոցով անձը դառնում է ոչ միայն պետական իշխանության պաշտպանության օբյեկտ, այլև սահմանադրական իրավունքների և պարտականությունների ինքնուրույն կրող։ Աշխատության սկզբնական հատվածում անձի պետաիրավական կարգավիճակը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերի ամբողջություն, որը ներառում է մարդու հիմնական իրավունքներն ու ազատությունները, քաղաքացիությունը, սահմանադրական պարտականությունները, իրավական պաշտպանության միջոցները և պետության կողմից դրանց ապահովման պարտավորությունը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել անձի ընդհանուր իրավական կարգավիճակը նրա հատուկ սահմանադրական կարգավիճակից և ցույց տալ, թե ինչպես են պետության իրավական համակարգում ամրագրված իրավունքները վերածվում գործնական պաշտպանության ենթակա իրավական հնարավորությունների։ Եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է այն պատճառով, որ եվրոպական իրավական տարածքում մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգը ձևավորվել է ազգային սահմանադրությունների, միջազգային պայմանագրերի և վերազգային իրավական մեխանիզմների փոխազդեցության արդյունքում։ Աշխատությունը անդրադառնում է այն սկզբունքներին, որոնք աստիճանաբար դարձել են ժամանակակից եվրոպական սահմանադրականության հիմքեր՝ մարդու արժանապատվության հարգում, իրավահավասարություն, օրենքի գերակայություն, ժողովրդավարություն, հիմնարար իրավունքների երաշխավորում և իշխանության սահմանափակում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես է փոխվել պետության և անհատի հարաբերությունների ընկալումը։ Դասական պետակենտրոն մոդելից աստիճանաբար անցում է կատարվել այնպիսի համակարգի, որտեղ պետական իշխանության լեգիտիմությունը և սահմանները մեծապես պայմանավորված են մարդու իրավունքների ճանաչմամբ և դրանց արդյունավետ պաշտպանությամբ։ Այս համատեքստում սահմանադրությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պետական մարմինների կազմակերպումը կարգավորող փաստաթուղթ, այլև որպես անձի իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության հիմնական իրավական երաշխիք։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է քաղաքացիության ինստիտուտի ուսումնասիրությունը, քանի որ անձի պետաիրավական կարգավիճակի որոշ տարրեր ուղղակիորեն կապված են պետության հետ նրա իրավական կապի բնույթի հետ։ Միաժամանակ ժամանակակից եվրոպական իրավական զարգացումները ցույց են տալիս, որ մարդու մի շարք հիմնարար իրավունքներ չեն կարող կախված լինել միայն քաղաքացիության առկայությունից։ Այս տարբերակումը հատկապես կարևոր է օտարերկրացիների, փախստականների և քաղաքացիություն չունեցող անձանց իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև իրավունքների սահմանափակման խնդիրը։ Ժամանակակից սահմանադրական պետությունում մարդու իրավունքները, թեև ունեն բարձրագույն իրավական պաշտպանություն, որոշակի պայմաններում կարող են ենթարկվել սահմանափակումների։ Այդ սահմանափակումները պետք է ունենան իրավական հիմք, հետապնդեն իրավաչափ նպատակ և համապատասխանեն անհրաժեշտության ու համաչափության պահանջներին։ Այս սկզբունքները կարևոր նշանակություն ունեն այն հավասարակշռության ձևավորման համար, որը պետք է գոյություն ունենա անհատի ազատության և հանրային շահերի պաշտպանության միջև։ Եվրոպական սահմանադրաիրավական զարգացումների համատեքստում առանձնահատուկ դեր ունի նաև դատական պաշտպանության ինստիտուտը։ Անձի պետաիրավական կարգավիճակը լիարժեք է միայն այն դեպքում, երբ իրավունքի խախտման դեպքում անձն ունի անկախ և արդյունավետ պաշտպանության հնարավորություն։ Այդ պատճառով հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սահմանադրական արդարադատությանը, դատական պաշտպանության իրավունքին և մարդու իրավունքների միջազգային պաշտպանության մեխանիզմներին։ Եվրոպական համակարգում այս հարցերի կարևորությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մարդու իրավունքների պաշտպանության ազգային միջոցներին լրացնում են միջազգային և վերազգային մեխանիզմները, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել պետությունների գործողությունների համապատասխանությունը ստանձնած պարտավորություններին։ Աշխատության տեսական նշանակությունն այն է, որ անձի պետաիրավական կարգավիճակը դիտարկվում է ոչ թե մեկ իրավական նորմի կամ իրավունքի շրջանակում, այլ որպես ամբողջական սահմանադրաիրավական ինստիտուտ, որի բովանդակությունը զարգանում է հասարակական և քաղաքական փոփոխություններին զուգընթաց։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ եվրոպական սահմանադրականության զարգացման ընթացքում անձի իրավունքների պաշտպանության մակարդակի բարձրացումը դարձել է պետական իշխանության կազմակերպման և գործունեության առանցքային չափանիշներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, մարդու իրավունքների, եվրոպական իրավունքի և պետական կառավարման ոլորտների մասնագետների, իրավաբանների, դասախոսների, ուսանողների և հետազոտողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալ անձի և պետության իրավական փոխհարաբերությունների ժամանակակից մոդելը և դրա ձևավորման եվրոպական փորձը։

Literature

Սոցիալ-պատմական և քննադատական վեպ է, որտեղ հեղինակը պատկերում է արևելյան տիրապետության միջավայրում ձևավորված հասարակական ու բարոյական հարաբերությունները՝ կենտրոնանալով հարեմի համակարգի վրա որպես փակ, ճնշող և մարդու ազատությունը սահմանափակող ինստիտուտի։ Ստեղծագործության մեջ «հարեմը» ներկայացվում է ոչ միայն որպես կոնկրետ միջավայր, այլ նաև որպես խորհրդանշական պատկեր՝ կապված կնոջ իրավունքների սահմանափակման, իշխանության չարաշահման, բռնապետական բարքերի և մարդկային արժանապատվության ոտնահարման գաղափարների հետ։ Րաֆֆին մանրամասնորեն բացահայտում է կերպարների հոգեբանական վիճակները՝ հատկապես կանանց ճակատագրերը, նրանց ներքին ցավը, հուսահատությունը և երբեմն նաև ազատության ձգտումը։ Վեպում ուժեղ է նաև սոցիալական քննադատությունը՝ ուղղված այն հասարակական համակարգին, որտեղ մարդը դիտարկվում է որպես սեփականություն կամ իշխանության գործիք։ Միաժամանակ հեղինակը ընդգծում է ազատության, սիրո և մարդկային արժանապատվության կարևորությունը՝ դրանք հակադրելով ճնշման ու ստրկության իրականությանը։ Լեզուն պատկերավոր է, երբեմն դրամատիկ շեշտադրումներով, ինչը ուժեղացնում է գաղափարական ազդեցությունը։