Հայաստանի Հանրապետության ջրային պաշարների կանխատեսումը, գնահատումը և համալիր կառավարումը

Psychology

Աշխատությունը նվիրված է երկու լեզուների և դրանց համապատասխան մշակութային միջավայրերի հետ մշտական փոխազդեցության պայմաններում անձի ինքնընկալման, սոցիալական վարքի և դիրքորոշումների ձևավորման հոգեբանական ու սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում այն իրավիճակն է, երբ անհատը հաղորդակցվում և սոցիալականացվում է երկու լեզվամշակութային համակարգերում՝ յուրացնելով դրանց արժեքները, նորմերը, հաղորդակցական ձևերը և աշխարհընկալման առանձնահատկությունները։ «Սահմանային կարգավիճակ» հասկացությունը դիտարկվում է որպես երկու լեզվական ու մշակութային տարածքների միջև գտնվելու յուրահատուկ վիճակ, որը կարող է արտահայտվել ինքնության, պատկանելության զգացման և սոցիալական դերերի ընկալման տարբեր ձևերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում լեզվի և մտածողության, լեզվի և ինքնության, ինչպես նաև լեզվական ընտրության ու սոցիալական միջավայրի միջև փոխկապակցվածությանը։ Քննվում է, թե տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում լեզուներից մեկի ընտրությունը ինչպես կարող է կապված լինել անձի սոցիալական դիրքի, խմբային պատկանելության, արժեքային կողմնորոշումների և սեփական անձի ներկայացման եղանակների հետ։ Երկլեզվությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես երկու լեզուների իմացություն, այլև որպես սոցիալական փորձառություն, որի ընթացքում անհատը մշտապես առնչվում է տարբեր մշակութային կոդերի և հաղորդակցական սպասումների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել վերաբերմունքները սեփական և այլ խմբերի նկատմամբ, լեզվական հեղինակության ընկալումը, մշակութային նույնականացումը, սոցիալական հարմարվողականությունը և տարբեր միջավայրերում վարքային ռազմավարությունների ընտրությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև այն հարցը, թե երկու լեզվամշակութային համակարգերի համատեղ ներկայությունը ինչպիսի ազդեցություն կարող է ունենալ կարծրատիպերի, սոցիալական գնահատականների և արժեքային դիրքորոշումների ձևավորման վրա։ Միաժամանակ շեշտադրվում է, որ նման ազդեցությունները միանշանակ չեն և կախված են ընտանիքից, կրթական միջավայրից, հասարակական հարաբերություններից, լեզուների սոցիալական կարգավիճակից և անհատի կենսափորձից։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում լեզվական ինքնության ճկունությանը և բազմաշերտ ինքնության ձևավորման հնարավորությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, հոգելեզվաբանության, սոցիոլեզվաբանության և միջմշակութային հաղորդակցության մոտեցումները՝ երկլեզվությունը ներկայացնելով որպես անձի լեզվական կարողություններից ավելի լայն՝ նրա սոցիալականացման, ինքնության և դիրքորոշումների ձևավորման հետ փոխկապակցված երևույթ։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապահովագրական ընկերությունների վճարունակության ապահովման և կարգավորման տնտեսական, ֆինանսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ապահովագրական կազմակերպությունների՝ իրենց ստանձնած պարտավորությունները ժամանակին և ամբողջությամբ կատարելու ֆինանսական կարողությունն է, ինչպես նաև այդ կարողության գնահատման և վերահսկման մեխանիզմները։ Քննության են առնվում սեփական կապիտալի բավարարության, ապահովագրական պահուստների ձևավորման, ակտիվների և պարտավորությունների համապատասխանեցման, իրացվելիության, վերաապահովագրության և ռիսկերի կառավարման նշանակությունը ընկերությունների ֆինանսական կայունության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն ռիսկերին, որոնք կարող են ազդել վճարունակության վրա՝ ներառյալ ապահովագրական, շուկայական, վարկային, գործառնական և ներդրումային բնույթի ռիսկերը։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել վճարունակության գնահատման կիրառվող ցուցանիշների և վերահսկողական մոտեցումների վերլուծություն՝ բացահայտելով դրանց արդյունավետությունն ու կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները Հայաստանի ապահովագրական շուկայի առանձնահատկությունների պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ապահովագրական ընկերությունների ֆինանսական հաշվետվողականության և տեղեկատվության թափանցիկության ուսումնասիրությունը, քանի որ արժանահավատ ֆինանսական տվյալները անհրաժեշտ են ինչպես վերահսկողության իրականացման, այնպես էլ ապահովադիրների և շուկայի այլ մասնակիցների շահերի պաշտպանության համար։ Աշխատանքում կարող են համադրվել ազգային կարգավորման սկզբունքները և միջազգային ապահովագրական վերահսկողության փորձը՝ գնահատելու համար ռիսկահեն վերահսկողության, կապիտալի պահանջների և ֆինանսական կայունության գնահատման ժամանակակից մոտեցումների կիրառելիությունը։ Ուշադրություն է դարձվում նաև կարգավորող մարմնի վերահսկողական գործառույթների, վաղ արձագանքման մեխանիզմների և ապահովագրական կազմակերպությունների ներքին ռիսկերի կառավարման համակարգերի փոխկապակցվածությանը։ Վճարունակության արդյունավետ կարգավորումը դիտարկվում է ոչ միայն առանձին ընկերությունների ֆինանսական կայունության, այլև ապահովագրական համակարգի նկատմամբ վստահության և ապահովադիրների շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ապահովագրության տնտեսագիտության, ֆինանսական կառավարման և կարգավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել Հայաստանի ապահովագրական շուկայում վճարունակության վերահսկման համակարգի զարգացման և կատարելագործման հիմնական ուղղությունները։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է Գևորգ Էմինի պոեզիայի ուսումնասիրությանը, նրա բանաստեղծական աշխարհը, ոճը և թեմատիկ յուրահատկությունները ներկայացնելով հայկական ժամանակակից գրականության համատեքստում։ Գրքում վերլուծվում են Էմինի բանաստեղծությունների լիրիկական, սոցիալական և ազգային մոտիվները, լեզվական, պատկերագրական և ռիթմիկ հատկությունները, ինչպես նաև ստեղծագործողի յուրահատուկ երգեցիկ ոճը և տեսլականը։ Հեղինակը դիտարկում է նրա ստեղծագործությունների գրական և մշակութային ազդեցությունը, քննարկում ժամանակակից հասարակության, արժեքների ու մտքի արտացոլումը բանաստեղծություններում և ընդգծում գրողի ավանդը հայ գրականության զարգացման ու ինքնության պահպանման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է գրականագետների, ուսուցիչների, ուսանողների և ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են խորքային հասկանալ Գևորգ Էմինի պոեզիան, նրա թեմատիկան, ձևի փայլը և ժամանակակից հայ գրականության դերը։

Medicine

Գիտաբժշկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտի իշեմիկ հիվանդության տարբեր ընթացք ունեցող հիվանդների երկարաժամկետ կլինիկական արդյունքների ուսումնասիրությանը՝ կորոնար անոթների անգիոպլաստիկայից հետո։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում են հիվանդների ապրելիության ցուցանիշները և սրտանոթային հիմնական անբարենպաստ դեպքերի առաջացման հետ կապված կլինիկական ու գործիքային գործոնները։ Ուսումնասիրվում են հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, ուղեկցող հիվանդությունների առկայությունը, սրտանոթային համակարգի գործառական վիճակը, կորոնար անոթների ախտահարման բնույթը և կատարված միջամտության արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ցուցանիշների բացահայտմանը, որոնք կարող են կապված լինել հետագա սրտանոթային բարդությունների բարձր հավանականության հետ և ունենալ կանխատեսողական նշանակություն հիվանդների հետագա հսկողության ընթացքում։ Վերլուծվում են անգիոպլաստիկայից հետո տարբեր կլինիկական խմբերում դիտվող արդյունքները, հիվանդության հնարավոր առաջընթացը և կրկնակի սրտանոթային դեպքերի առաջացման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում է կլինիկական, լաբորատոր և գործիքային տվյալների համակցված գնահատման նշանակությունը հիվանդների ռիսկային խմբերի տարբերակման և երկարաժամկետ կանխատեսման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել անգիոպլաստիկայից հետո հիվանդների վերահսկման և հետագա բուժման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սրտաբանների, ինտերվենցիոն սրտաբանության մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է մանկավարժական տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորություններին և դրանց ազդեցությանը մաթեմատիկայի դասավանդման արդյունավետության բարձրացման վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ժամանակակից կրթական տեխնոլոգիական մոտեցումները՝ որպես ուսուցման գործընթացի կազմակերպման, ուսանողների ակտիվ ներգրավման և ուսումնական նյութի ավելի մատչելի յուրացման միջոց։ Գրքում վերլուծվում են ինտերակտիվ ուսուցման մեթոդները, մոդուլային ուսուցումը, տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների կիրառումը, ինչպես նաև խնդրակենտրոն և համագործակցային ուսուցման ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեթոդներին, որոնք նպաստում են աշակերտների տրամաբանական մտածողության, վերլուծական կարողությունների և խնդիրների լուծման հմտությունների զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև ուսուցման գործընթացի կազմակերպման նորարարական մոդելներ, գնահատման ժամանակակից համակարգեր և դասի արդյունավետ պլանավորման սկզբունքներ։ Աշխատությունը հիմնված է տեսական ուսումնասիրությունների և գործնական փորձի վրա՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են մանկավարժական տեխնոլոգիաները նպաստել մաթեմատիկայի դասերի որակի բարձրացմանը և ուսուցման գործընթացի արդիականացմանը։ Այն օգտակար է մաթեմատիկայի ուսուցիչների, մանկավարժների, մեթոդիստների և կրթության ոլորտի հետազոտողների համար։

Mathematics

Մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է խմբերին իզոտոպ քվազիխմբերի և դրանց հետ սերտորեն կապված լատինական քառակուսիների կառուցվածքային հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քվազիխմբերի հանրահաշվական կառուցվածքը, խմբերի հետ դրանց իզոտոպ կապերը և համապատասխան գործողությունների ձևափոխման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իզոտոպիզմի պայմաններին, քվազիխմբային գործողությունների ներկայացման եղանակներին և այն հատկություններին, որոնք պահպանվում կամ փոփոխվում են նման ձևափոխությունների ընթացքում։ Վերլուծվում է քվազիխմբերի և լատինական քառակուսիների միջև համապատասխանությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս հանրահաշվական խնդիրները դիտարկել նաև կոմբինատորային կառուցվածքների միջոցով։ Քննարկվում են լատինական քառակուսիների կառուցման, դասակարգման և համարժեքության հետ կապված հարցերը, ինչպես նաև դրանց կապը խմբերի կառուցվածքային առանձնահատկությունների հետ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները ոչ ասոցիատիվ հանրահաշվական համակարգերի և վերջավոր կոմբինատորային կառուցվածքների փոխկապակցվածության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հանրահաշվի, քվազիխմբերի տեսության, կոմբինատորիկայի և դիսկրետ մաթեմատիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։