ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԸ ԲԱՆԿԵՐԻ ԵՎ ԲԱՆԿԱՅԻՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Economics

Գիրքը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության կենսամակարդակի գնահատման տեսական և գործնական մոտեցումները՝ ներկայացնելով սոցիալ-տնտեսական ցուցանիշների համակարգը և դրանց կիրառումը բնակչության բարեկեցության չափման գործընթացում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են կենսամակարդակի հիմնական բաղադրիչները՝ եկամուտներ, սպառման մակարդակ, զբաղվածություն, կրթություն, առողջապահություն և բնակարանային պայմաններ։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է կենսամակարդակի գնահատման մեթոդներին՝ վիճակագրական ցուցանիշների համակարգ, ինդեքսային վերլուծություն, աղքատության և անհավասարության չափման մոտեցումներ։ Գրքում քննարկվում են նաև մարդկային զարգացման ցուցանիշների կիրառումը, սոցիալական քաղաքականության ազդեցությունը և պետական կարգավորման դերը բնակչության կյանքի որակի բարելավման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ տարածաշրջանային անհավասարություններին, սոցիալական շերտավորմանը և կենսամակարդակի բարձրացման հնարավորություններին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում բնակչության կենսամակարդակի գնահատման վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, սոցիոլոգների, պետական կառավարման մասնագետների և ուսանողների համար։

Literature

Աշխատանքը նվիրված է Լորենս Ստեռնի և Ջեյմս Ջոյսի վեպերի համադրական պոետիկայի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով դրանց միջև առկա ինտերտեքստուալ հարաբերությունների, գեղարվեստական կառուցվածքների և գրական ավանդույթի վերաիմաստավորման վրա։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ Ջոյսի ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել նաև ավելի վաղ ձևավորված վեպային փորձարարությունների շարունակության և արմատական վերափոխման համատեքստում, իսկ Ստեռնի նորարարական գրական տեխնիկաների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական հասկանալու Ջոյսի մոդեռնիստական պոետիկայի որոշ առանձնահատկություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել երկու վեպերի պատմողական կառուցվածքի ոչ ավանդական բնույթը։ Դասական, գծային և պատճառահետևանքային պատմողականության փոխարեն երկու ստեղծագործություններում էլ կարևոր դեր են ստանում ժամանակի խախտված հաջորդականությունը, պատմողական շեղումները, ասոցիատիվ անցումները, ինքնավերաբերականությունը և ընթերցողի սպասումների միտումնավոր խախտումը։ Այս առանձնահատկությունների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու հեղինակների ստեղծագործական մեթոդների ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ժամանակի և տարածության կազմակերպմանը։ Ստեռնի վեպում պատմության ընթացքը հաճախ ընդհատվում է հերոսի հիշողություններով, մեկնաբանություններով և կողմնակի պատմություններով, ինչի հետևանքով ժամանակագրական հաջորդականությունը դառնում է երկրորդական։ Ջոյսի դեպքում ժամանակային կառուցվածքի ապամիավորումը հասնում է ավելի բարդ աստիճանի՝ միաձուլվելով երազային, առասպելական, լեզվական և մշակութային տարբեր շերտերի հետ։ Այս առումով ժամանակը դառնում է ոչ միայն պատմվող իրադարձությունների հերթականություն, այլև գիտակցության և լեզվի շարժման արտահայտություն։ Հետազոտության առանցքային ուղղություններից է ինտերտեքստուալության ուսումնասիրությունը։ Երկու վեպերն էլ կառուցվում են բազմաթիվ գրական, պատմական, դիցաբանական, կրոնական և մշակութային հղումների փոխազդեցության միջոցով։ Հատկապես կարևոր է ուսումնասիրել այն եղանակները, որոնցով ավելի վաղ գրական և մշակութային տեքստերը վերափոխվում, պարոդացվում, մեջբերվում կամ վերաիմաստավորվում են նոր ստեղծագործության շրջանակում։ Այդ գործընթացում նախորդ տեքստը պարզապես աղբյուր չէ, այլ նոր իմաստների ձևավորման ակտիվ բաղադրիչ։ Աշխատանքում կարող է քննվել նաև հեղինակի և ընթերցողի հարաբերությունը։ Ստեռնի ստեղծագործական մեթոդը հաճախ խախտում է ընթերցողի սովորական ակնկալիքները՝ նրան ստիպելով հետևել ոչ միայն պատմությանը, այլև պատմելու գործընթացին։ Ջոյսի մոտ այս միտումը դառնում է ավելի ընդգծված․ լեզվական բազմաշերտությունը, բառախաղերը, հնչյունական կապերը և տարբեր լեզուների տարրերի միավորումը պահանջում են ընթերցողից ակտիվ մասնակցություն և բազմաթիվ մշակութային հղումների ճանաչում։ Լեզվի նկատմամբ փորձարարական վերաբերմունքը երկու ստեղծագործությունների համադրության կարևոր բաղադրիչներից է։ Ստեռնի մոտ լեզվական խաղը, բառերի իմաստային երկիմաստությունը, շարադրանքի ընդհատումները և տպագրական ձևերի կիրառումը նպաստում են վեպի ավանդական կառուցվածքի քայքայմանը։ Ջոյսը զարգացնում է այդ հնարավորությունները մինչև ծայրահեղ բարդության՝ ստեղծելով բազմալեզու, հնչյունական և ասոցիատիվ լեզվական համակարգ, որտեղ բառի իմաստը կարող է ձևավորվել միաժամանակ մի քանի լեզվական ու մշակութային կապերի միջոցով։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնել պարոդիայի և գրական ավանդույթի վերաիմաստավորման խնդիրը։ Ստեռնի վեպը խաղային և հաճախ ծաղրական վերաբերմունք է ցուցաբերում իր ժամանակի վեպային նորմերի նկատմամբ՝ խախտելով պատմողականության ընդունված կանոնները։ Ջոյսի ստեղծագործության մեջ այդ ավանդույթի հետ խաղը դառնում է ավելի լայնածավալ և ընդգրկում է գրականության, պատմության, առասպելաբանության ու մշակույթի բազմաթիվ շերտեր։ Այսպիսով, ինտերտեքստուալությունը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես հղումների համակարգ, այլև որպես գրական ավանդույթի քննադատական վերակառուցման միջոց։ Կարևոր է նաև հերոսի և պատմողի կերպարների համադրությունը։ Ստեռնի ստեղծագործության մեջ պատմողը մշտապես ընդգծում է իր ներկայությունը և միջամտում պատմության ընթացքին՝ ստեղծելով հեղինակի, պատմողի և ընթերցողի միջև բարդ փոխհարաբերություն։ Ջոյսի դեպքում պատմողական ձայնի կառուցվածքն ավելի բազմաշերտ է, և դրա սահմանները հաճախ դժվար է հստակ տարանջատել տարբեր գիտակցական, լեզվական ու մշակութային ձայներից։ Այս երևույթը նպաստում է պատմողական կենտրոնի ապակայունացմանը և վեպի բազմաձայնությանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև կառուցվածքային և տեքստային ձևերի նշանակությունը։ Տպագրական առանձնահատկությունները, էջի կառուցվածքը, կետադրության անսովոր կիրառությունը, հատվածականությունը և տարբեր տեսակի տեքստերի ներմուծումը նպաստում են ավանդական վեպային ձևի վերափոխմանը։ Եթե Ստեռնի մոտ այդ տեխնիկաները հաճախ ունեն խաղային և պարոդիկ բնույթ, ապա Ջոյսի մոտ դրանք դառնում են գեղարվեստական ամբողջ համակարգի հիմնարար տարրեր։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է երկու հեղինակների ստեղծագործական կապերի և նրանց պոետիկայի ընդհանրությունների ու տարբերությունների բացահայտմամբ։ Համադրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, թե ինչպես են վաղ շրջանի վեպային փորձարարությունները վերածվում մոդեռնիստական գրականության առավել արմատական ձևերի, և ինչպես է գրական ավանդույթի հետ երկխոսությունը նպաստում նոր գեղարվեստական լեզվի ստեղծմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը երկու վեպերի միջև առկա ինտերտեքստուալ կապերը դիտարկում է որպես գրական շարունակականության և միաժամանակ ստեղծագործական վերափոխման դրսևորում՝ ուսումնասիրելով պատմողական ձևի, ժամանակի, լեզվի, պարոդիայի, բազմաձայնության և մշակութային հղումների միջոցով ձևավորվող ընդհանուր ու տարբեր պոետիկական սկզբունքները։

Law

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության իրավական համակարգում սահմանադրական պատասխանատվության սկզբունքները, ձևերը և կիրառումը՝ ընդգծելով դրա դերը պետության իրավական կարգի պահպանման և պետական կառավարման արդյունավետության ապահովման գործում։ Նյութում վերլուծվում են սահմանադրական պատասխանատվության տեսական հիմքերը, առանձին պետական պաշտոնյաների՝ նախագահների, պատգամավորների և կառավարության անդամների պարտականությունների ու իրավական սահմանափակումների շրջանակը, ինչպես նաև դրանց խախտման դեպքում կիրառվող միջոցները։ Աշխատությունը ներառում է իրավական և գործնական վերլուծություն՝ օգտագործելով գործադիր և օրենսդիր մարմինների գործունեության փորձառությունը, դատական որոշումներ և միջազգային համեմատական մոտեցումներ, ինչը թույլ է տալիս գնահատել սահմանադրական պատասխանատվության արդյունավետությունը և սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատասխանատվության կանխարգելիչ դերակատարությանը, պետական պաշտոնյաների ու հանրային ծառայողների վարքագծի կարգավորման մեխանիզմներին և իրավունքի գերակայության ապահովման գործում դրա նշանակությանը։ Նյութը կարևոր է իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների և գիտական հետազոտողների համար՝ համապարփակ պատկերացում ստեղծելով Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական իրավական համակարգի և դրա պատասխանատվության մեխանիզմների մասին։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է զուգորդված դիենների ռադիկալային փոխակերպումների ուսումնասիրությանը քացախաթթու–քացախանհիդրիդ համակարգում՝ մանգանի (III) ացետատի նախաձեռնությամբ, ինչպես նաև այդ ռեակցիաների կիրառմանը կենսաբանական ակտիվ միացությունների սինթեզում։ Գրքում ներկայացվում են մանգանի (III) ացետատով հարուցվող օքսիդատիվ ռադիկալային մեխանիզմները, դրանց ազդեցությունը դիենային համակարգերի վրա և ստացված միջանկյալների հետագա քիմիական փոխակերպումները։ Հեղինակը վերլուծում է ռեակցիայի կինետիկան, ստերեոքիմիական առանձնահատկությունները և ընտրողականությունը՝ ընդգծելով այդ մեթոդի կիրառական նշանակությունը բարդ օրգանական կառուցվածքների կառուցման գործում։ Առանձին բաժինում քննարկվում է լոլիկի ցեցի սեռական ֆերոմոնի սինթեզը՝ որպես կիրառական օրինակ, որտեղ ներկայացվում է նպատակային մոլեկուլի կառուցման բազմաստիճան սինթետիկ ուղին, ֆունկցիոնալ խմբերի կառավարումը և ստերեոկենտրոնների ձևավորումը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է այդ միացությունների նշանակությանը ագրոքիմիական վերահսկման և կենսաբանական ազդակների ուսումնասիրման մեջ։ Գիրքը նախատեսված է օրգանական քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, հետազոտողների և դեղագործական ու ագրոքիմիական ոլորտների մասնագետների համար։

Literature

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Ն. Զաբոլոցկու ստեղծագործության մեջ ձևավորված բանաստեղծական աշխարհի ամբողջական պատկերի, դրա գաղափարական, փիլիսոփայական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների քննությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բանաստեղծի կողմից մարդու, բնության, ժամանակի, կյանքի, մահվան և իրականության փոխհարաբերությունների յուրահատուկ ընկալումն է, որը նրա ստեղծագործություններում վերածվում է ինքնատիպ աշխարհայացքային համակարգի։ Զաբոլոցկու պոեզիան առանձնանում է բնության և մարդու փոխկապակցվածության խոր ընկալմամբ․ բնությունը նրա համար պարզապես արտաքին միջավայր չէ, այլ կենդանի և փոխկապակցված ամբողջություն, որի մեջ մարդը զբաղեցնում է առանձնահատուկ, բայց ոչ մեկուսացված դիրք։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննվել բնության պատկերները, կենդանական աշխարհի կերպարները, մարդու մարմնի և հոգու, բանականության և զգացմունքի, նյութականի և հոգևորի հակադրություններն ու փոխազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանաստեղծի փիլիսոփայական մտածողությանը, քանի որ նրա ստեղծագործություններում հաճախ բարձրացվում են գոյության իմաստի, մարդկային գիտակցության, բարոյական պատասխանատվության և աշխարհում մարդու տեղի վերաբերյալ հարցեր։ Կարևոր թեմա է նաև բնության և քաղաքակրթության հարաբերությունը․ տեխնիկական առաջընթացի և մարդու հոգևոր զարգացման խնդիրը ներկայացվում է ոչ միայն որպես գիտական կամ սոցիալական հարց, այլև որպես բարոյական պատասխանատվության խնդիր։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել Զաբոլոցկու պոեզիայի զարգացման տարբեր փուլերը՝ բացահայտելով նրա գեղարվեստական մտածողության փոփոխությունները և միաժամանակ պահպանվող հիմնական գաղափարական առանցքները։ Նրա վաղ ստեղծագործություններին բնորոշ պայմանականությունը, սուր հակադրությունները, երբեմն՝ գրոտեսկային պատկերները հետագայում աստիճանաբար զուգորդվում են ավելի հանգիստ, փիլիսոփայական և բնության նկատմամբ խորապես խոհական վերաբերմունքով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև բանաստեղծական լեզվի ուսումնասիրությունը՝ փոխաբերությունների, խորհրդանիշների, հակադրությունների, պատկերային համակարգերի և հնչերանգային լուծումների միջոցով, որոնց շնորհիվ ստեղծվում է հեղինակի յուրահատուկ աշխարհը։ Զաբոլոցկու պոետիկայում իրականության առանձին երևույթները հաճախ ստանում են ավելի լայն փիլիսոփայական իմաստ՝ բնության մի փոքրիկ դրվագից կամ առօրյա առարկայից վերածվելով մարդու և տիեզերքի փոխհարաբերության մասին խորհրդածության։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև գեղեցկության և ներդաշնակության գաղափարներին, որոնք ներկայացվում են որպես մարդու և բնության փոխհարաբերության կարևոր չափանիշներ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Ն. Զաբոլոցկու բանաստեղծական աշխարհը որպես մարդու, բնության և տիեզերական ամբողջության փոխկապակցված ընկալման համակարգ, որտեղ փիլիսոփայական խոհը, բնապատկերը, մարդկային հոգեբանությունը և գեղարվեստական պատկերավորությունը միավորվում են՝ ձևավորելով ինքնատիպ և բազմաշերտ պոետիկա։

Law

Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունները քրեական իրավունքի այն արարքներն են, որոնք նպատակ ունեն ապօրինաբար տիրանալ ուրիշի գույքին կամ վնասել նրա սեփականության իրավունքները։ Այս հանցագործությունների էությունը կայանում է նրանում, որ խախտվում է անձի կամ կազմակերպության գույքային իրավունքների պաշտպանվածությունը, որը համարվում է իրավական պետության կարևոր հիմքերից մեկը։ Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների ամենատարածված տեսակներից են գողությունը, կողոպուտը, ավազակությունը, խարդախությունը, յուրացումը և գույքի վնասումը կամ ոչնչացումը։ Գողությունը բնութագրվում է ուրիշի գույքի գաղտնի հափշտակմամբ, մինչդեռ կողոպուտը կատարվում է բացահայտ՝ հաճախ ուժի կամ սպառնալիքի կիրառմամբ։ Ավազակությունը ավելի վտանգավոր ձև է, քանի որ այն զուգակցվում է բռնության կիրառմամբ, իսկ խարդախությունը իրականացվում է խաբեության կամ վստահության չարաշահման միջոցով։ Յուրացումը կամ վատնումը սովորաբար վերաբերում է այն դեպքերին, երբ անձը իրեն վստահված գույքը օգտագործում է անձնական շահի համար։ Գույքի վնասումը կամ ոչնչացումը ներառում է ուրիշի ունեցվածքի դիտավորյալ վնաս հասցնելը կամ վերացնելը։ Այս հանցագործությունները ունեն ոչ միայն իրավական, այլ նաև սոցիալական հետևանքներ, քանի որ խաթարում են հասարակական վստահությունը և տնտեսական կայունությունը։ Պետությունները նախատեսում են խիստ քրեական պատասխանատվություն նման արարքների համար՝ նպատակ ունենալով պաշտպանել սեփականության իրավունքը և ապահովել հասարակական կարգը։ Սեփականության դեմ ուղղված հանցագործությունների կանխարգելման համար կարևոր են իրավական գիտակցությունը, վերահսկողությունը և արդյունավետ իրավապահ համակարգի աշխատանքը։