ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՕՐԵՆՔԸ ԲԱՆԿԵՐԻ ԵՎ ԲԱՆԿԱՅԻՆ ԳՈՐԾՈՒՆԵՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ

Финансы

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ֆինանսաարդյունաբերական խմբերի ձևավորման և զարգացման ուղիների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տնտեսության կազմակերպման և ֆինանսական կառավարման կարևորագույն ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ֆինանսական և արդյունաբերական կառույցների փոխկապակցման առանձնահատկությունները, դրանց ստեղծման նախադրյալները, կառավարման մեխանիզմները և տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունը։ Գրքում քննարկվում են ֆինանսաարդյունաբերական խմբերի դերը ներդրումային գործընթացներում, արտադրության արդյունավետության բարձրացման, մրցունակության ամրապնդման և ազգային տնտեսության զարգացման գործում, ինչպես նաև ներկայացվում են ոլորտի առկա խնդիրներն ու զարգացման հնարավորությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, ձեռնարկատերերի, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի տնտեսական զարգացման հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Արարատի տարածաշրջանի ագրոէկոհամակարգերի վրա տեխնածին ազդեցությունների գնահատմանը և դրանց բարելավման արդյունավետ ուղիների ուսումնասիրմանը։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսական գործունեության, հողօգտագործման, քիմիական նյութերի կիրառման և այլ մարդածին գործոնների ազդեցությունը հողային, ջրային և կենսաբանական ռեսուրսների վիճակի վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ագրոէկոհամակարգերի էկոլոգիական հավասարակշռության խախտման պատճառները, շրջակա միջավայրի աղտոտման հնարավոր հետևանքները և բնական ռեսուրսների պահպանության խնդիրները։ Ներկայացվում են էկոլոգիական մոնիթորինգի, կայուն գյուղատնտեսության, հողերի արդյունավետ կառավարման և բնապահպանական միջոցառումների կիրառման հնարավորությունները՝ ուղղված տարածաշրջանի էկոհամակարգերի վերականգնմանը և կայուն զարգացման ապահովմանը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական տարածքների էկոլոգիական վիճակի գնահատման, բնապահպանական կառավարման կատարելագործման և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրների ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով բնապահպանների, գյուղատնտեսների, էկոլոգների և ոլորտի հետազոտողների համար։

Другие предметы

Այս աշխատությունը նվիրված է Կարսում իրականացված հնագիտական պեղումների արդյունքների և այդ ընթացքում հայտնաբերված IX դարի հայկական արձանագրության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Կարսը վաղ միջնադարում եղել է Վանանդ գավառի և Շիրակի տարածաշրջանի կարևորագույն ռազմաքաղաքական կենտրոններից մեկը, իսկ IX–X դարերում աստիճանաբար վերածվել է Բագրատունյաց Հայաստանի նշանակալի կենտրոնի։ Աշխատության առանցքում դրված հնագիտական նյութի և վիմագրական աղբյուրի համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացում կազմել քաղաքի պատմական զարգացման, իշխանական տների հարաբերությունների և IX դարի վերջի քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ։ Կարսի միջնաբերդը և քաղաքի ռազմավարական դիրքը նրան առանձնահատուկ նշանակություն էին հաղորդում, քանի որ այն վերահսկում էր Շիրակի մատույցները և կարևոր դեր ուներ տարածաշրջանի պաշտպանական համակարգում։ IX դարի վերջին Կարսը կապված էր Վանանդի հին իշխանական տոհմի և Բագրատունիների միջև իշխանության վերադասավորումների հետ։ 888 թվականին Վանանդի իշխան Սահակ Մլեհի ապստամբությունից հետո Վանանդը Կարսով միացվեց Բագրատունիների տիրույթներին, իսկ Աբաս սպարապետը Կարսն ամրացրեց և այնտեղ պալատ կառուցեց՝ քաղաքը դարձնելով հայոց սպարապետների նստավայր։ Հնագիտական պեղումների նշանակությունը հենց այս պատմական միջավայրի նյութական վկայությունները բացահայտելու մեջ է։ Պեղումների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել քաղաքի կառուցապատումը, պաշտպանական կառույցները, եկեղեցական և աշխարհիկ շինությունները, շինարարական տեխնիկան, օգտագործված նյութերը և տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային շերտերի փոխհարաբերությունը։ Նման նյութերը լրացնում են գրավոր աղբյուրները և թույլ են տալիս վերականգնել քաղաքի պատմական կերպարը ոչ միայն մատենագիտական հիշատակությունների, այլև անմիջական նյութական վկայությունների հիման վրա։ Աշխատության առանձնահատուկ արժեքը կապված է հայտնաբերված հայկական արձանագրության հետ։ Արձանագրությունը հայտնաբերվել է 1917 թվականին Կարսում՝ Սուրբ Առաքելոց Կաթողիկեի շենքի մոտ, և ըստ հետազոտական աղբյուրների՝ այն հայտնաբերել է Ս. Վ. Տեր-Ավետիսյանը։ Արձանագրության բովանդակությունը վերաբերում է Ատրներսեհի դստերը և Աբաս Հայոց սպարապետի կնոջը, դրանով իսկ կարևոր տեղեկություն հաղորդելով IX դարի վերջի իշխանական տոհմերի ազգակցական կապերի մասին։ Վիմագրական այս վկայությունը հատկապես արժեքավոր է պատմական անձանց նույնականացման և նրանց փոխհարաբերությունների վերականգնման տեսանկյունից։ Արձանագրության միջոցով հնարավոր է լրացնել պատմիչների հաղորդած տեղեկությունները և ավելի հստակեցնել Բագրատունիների ու հարակից իշխանական տների միջև գոյություն ունեցած ամուսնական ու քաղաքական կապերը։ Ատրներսեհի դստեր՝ Աբաս սպարապետի կնոջ լինելը կարևոր փաստ է, քանի որ այն վկայում է ոչ միայն ընտանեկան կապի, այլև ժամանակաշրջանի քաղաքական հարաբերությունների բնույթի մասին։ Հետագա պատմական աղբյուրներում նույնպես հիշատակվում է Ատրներսեհի և Աբասի փոխհարաբերությունների բարդ քաղաքական համատեքստը։ Աշխատությունը կարող է դիտարկվել նաև որպես պատմական աղբյուրագիտության օրինակ, որտեղ հնագիտական նյութը և վիմագրական տվյալը համադրվում են մատենագիտական աղբյուրների հետ։ Այս մեթոդը հնարավորություն է տալիս ստուգել կամ լրացնել պատմիչների տեղեկությունները, ճշգրտել անձանց անունները, տոհմական պատկանելությունը, պաշտոնները և պատմական իրադարձությունների ժամանակագրությունը։ Հատկապես վաղ միջնադարի ուսումնասիրության համար նման արձանագրությունները մեծ արժեք ունեն, քանի որ դրանք հաճախ ստեղծվել են հենց ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանում և անմիջականորեն կապված են կոնկրետ անձանց, շինությունների կամ իրադարձությունների հետ։ Կարսի պատմական նշանակությունը հետագայում ևս շարունակվել է․ X դարի առաջին կեսին քաղաքը դարձավ Բագրատունյաց թագավորության կարևոր կենտրոն, իսկ 929 թվականին Աբաս թագավորը այն դարձրեց թագավորանիստ և ամրացրեց միջնաբերդը։ 930–940 թվականներին այնտեղ կառուցվեց Սուրբ Առաքելոց եկեղեցին, իսկ 961 թվականին Աշոտ Գ Ողորմածը արքունիքը տեղափոխեց Անի։ Այս հետագա զարգացումների ֆոնին IX դարի արձանագրությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է քաղաքի՝ որպես Բագրատունյաց իշխանական կենտրոնի ձևավորման վաղ փուլի ուսումնասիրության համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ արձանագրությունը կարող է ծառայել որպես քաղաքական պատմության, տոհմաբանության և միջնադարյան հայկական վիմագրության ուսումնասիրության աղբյուր։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու իշխանական տիտղոսների կիրառությունը, ամուսնական դաշինքների դերը, Բագրատունյաց տոհմի ներքին հարաբերությունները և տարածաշրջանի իշխանական համակարգը։ Միաժամանակ պեղումների նյութերը կարող են պատկերացում տալ Կարսի քաղաքային մշակույթի և ճարտարապետական միջավայրի մասին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը Կարսի հնագիտական ուսումնասիրությունը և IX դարի հայկական արձանագրության հայտնաբերումն ու վերլուծությունը միավորում է մեկ պատմահնագիտական խնդրի շուրջ՝ բացահայտելու քաղաքի վաղ միջնադարյան նշանակությունը, Բագրատունյաց ժամանակաշրջանի քաղաքական ու տոհմական հարաբերությունները և նյութական ու վիմագրական աղբյուրների միջոցով լրացնելու Կարսի պատմության վերաբերյալ առկա գիտելիքները։

Технология

Այս աշխատանքը նվիրված է ջերմաէլեկտրակայաններում ներկայանային (իրական ժամանակի) էլեկտրական բեռնվածքի օպտիմալ բաշխման խնդիրներին՝ հաշվի առնելով ցածր պոտենցիալային հատվածների արդյունավետության ցուցանիշները։ Հետազոտության նպատակն է մշակել մեթոդաբանական մոտեցումներ, որոնք թույլ են տալիս առավել արդյունավետ կերպով բաշխել էլեկտրական բեռը գեներացնող ագրեգատների միջև՝ նվազեցնելով էներգետիկ կորուստները և բարձրացնելով կայանի ընդհանուր աշխատանքային արդյունավետությունը։ Վերլուծության ընթացքում դիտարկվում են էներգաբլոկների տեխնիկական սահմանափակումները, աշխատանքային ռեժիմների կայունությունը, վառելիքի սպառման կախվածությունը բեռնվածքից, ինչպես նաև ցածր պոտենցիալային մասերում տեղի ունեցող կորուստների ազդեցությունը համակարգի ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիմալացման մաթեմատիկական մոդելներին և կառավարման ալգորիթմներին, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերակարգավորել բեռի բաշխումը՝ կախված համակարգի վիճակից և արտաքին պահանջարկից։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառվել էներգետիկ համակարգերի կառավարման արդյունավետության բարձրացման, արտադրական ծախսերի նվազեցման և կայուն էներգամատակարարման ապահովման նպատակով։

Математика

Գծային հանրահաշիվ և կիրառություններ-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գծային հանրահաշվի հիմնական հասկացությունները և դրանց կիրառությունները տարբեր գիտական և ինժեներական ոլորտներում, աշխատությունում բացատրվում են վեկտորների և մատրիցների տեսությունը, գծային հավասարումների համակարգերի լուծման մեթոդները, դետերմինանտների հատկությունները, սեփական արժեքների և սեփական վեկտորների գաղափարները, ինչպես նաև գծային տարածությունների կառուցվածքը և դրանց ենթատարածությունները, միաժամանակ ներկայացվում են գծային օպերատորների տեսությունը և նրանց կիրառությունները երկրաչափության, ֆիզիկայի, տնտեսագիտության և համակարգչային գիտությունների մեջ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային մեթոդներին և դրանց գործնական կիրառությանը, ներառյալ մատրիցային դեկոմպոզիցիաները և թվային ալգորիթմները, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորել խորը տեսական գիտելիքներ և կիրառական հմտություններ գծային մոդելավորման և բազմաչափ խնդիրների լուծման համար։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հակոբ Ասատուրյանի վեպ-եռագրության գեղարվեստական, գաղափարական և կառուցվածքային առանձնահատկությունների քննությանը՝ բացահայտելով ստեղծագործությունների փոխկապակցվածությունը, թեմատիկ առանցքները և հեղինակի արձակին բնորոշ աշխարհընկալումը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում եռագրության ամբողջական կառուցվածքն է, որտեղ առանձին վեպերը միավորվում են ընդհանուր գաղափարական և գեղարվեստական համակարգի մեջ՝ ստեղծելով ավելի լայն ու բազմաշերտ պատում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն յուրաքանչյուր ստեղծագործության ինքնուրույն արժեքը, այլև դրանց միջև գոյություն ունեցող թեմատիկ, կերպարային, ժամանակային և գաղափարական կապերը։ Եռագրության կարևոր առանձնահատկություններից է անհատի և ժամանակաշրջանի փոխհարաբերության ներկայացումը։ Հեղինակը մարդու անձնական ճակատագիրը դիտարկում է հասարակական և պատմական լայն գործընթացների համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են քաղաքական, սոցիալական և մշակութային փոփոխությունները ներգործում մարդու մտածողության, վարքագծի և արժեքային կողմնորոշումների վրա։ Կերպարների կյանքը հաճախ զարգանում է փոփոխվող իրականության պայմաններում, որտեղ նրանց անհրաժեշտ է վերագնահատել սեփական համոզմունքները, հարաբերությունները և ապագայի վերաբերյալ պատկերացումները։ Ուսումնասիրության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարային համակարգին։ Եռագրության հերոսները դիտարկվում են ոչ միայն որպես առանձին վեպերի գործող անձինք, այլև որպես ընդհանուր գեղարվեստական աշխարհի կրողներ։ Նրանց հարաբերությունները, ներքին զարգացումը և որոշումների հետևանքները կարող են դիտարկվել որպես ամբողջական պատմության տարբեր փուլեր, որոնց միջոցով բացահայտվում են հեղինակի հիմնական գաղափարները։ Կերպարների հոգեբանական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ մարդու ներքին հակասություններին, հիշողությանը, ինքնության որոնմանը, պատասխանատվությանը և սեփական ընտրությունների հետ առերեսվելու խնդրին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ժամանակի և հիշողության թեման։ Անցյալը եռագրության գեղարվեստական աշխարհում հաճախ շարունակում է ազդեցություն ունենալ ներկայի վրա, իսկ հիշողությունը դառնում է անձնական և հասարակական փորձի պահպանման միջոց։ Հերոսների ներկայիս վիճակը պայմանավորված է ոչ միայն տվյալ պահի իրադարձություններով, այլև անցյալում ունեցած փորձառություններով, կորուստներով, ընտրություններով և հարաբերություններով։ Այդ պատճառով ժամանակային տարբեր շերտերի փոխներթափանցումը նպաստում է վեպերի հոգեբանական խորությանը և հնարավորություն է տալիս պատմությունը ներկայացնել ոչ թե որպես ավարտված անցյալ, այլ որպես շարունակաբար ապրող փորձ։ Եռագրության կառուցվածքային առանձնահատկությունը նույնպես ուսումնասիրության կարևոր առարկա է։ Երեք ստեղծագործությունների միավորումը թույլ է տալիս ընդլայնել պատումի ժամանակային և տարածական սահմանները, ներկայացնել ավելի մեծ թվով կերպարներ ու իրադարձություններ և ստեղծել հասարակական կյանքի ավելի ընդգրկուն պատկեր։ Յուրաքանչյուր վեպ կարող է ունենալ իր ներքին կառուցվածքն ու սյուժետային կենտրոնը, սակայն ամբողջ շարքը միավորվում է ընդհանուր գաղափարական տրամաբանությամբ։ Այդպիսի կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս աստիճանաբար զարգացնել թեմաները և կերպարների ճակատագրերը՝ ընթերցողին ներկայացնելով երկարատև պատմական կամ մարդկային գործընթացի տարբեր փուլերը։ Ուսումնասիրության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև վեպ-եռագրության լեզվաոճական առանձնահատկություններին։ Պատումի բազմաշերտությունը, կերպարների խոսքի անհատականացումը, հոգեբանական դիտարկումները, նկարագրական մանրամասները և պատմողական տարբեր եղանակների համադրումը նպաստում են ստեղծագործության ամբողջական մթնոլորտի ձևավորմանը։ Հեղինակը արտաքին իրադարձությունները հաճախ կապում է ներքին ապրումների հետ՝ հնարավորություն տալով նույն դրվագը դիտարկել և՛ իրադարձային, և՛ հոգեբանական տեսանկյունից։ Այսպիսի մոտեցումը խորացնում է կերպարների ներաշխարհի բացահայտումը և եռագրությանը հաղորդում բազմաձայնություն։ Հակոբ Ասատուրյանի վեպ-եռագրության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ այն հնարավորություն է տալիս դիտարկել վեպի լայնածավալ կառուցվածքի գեղարվեստական հնարավորությունները։ Եռագրությունը կարող է միավորել անձնական պատմությունը և հասարակական համայնապատկերը, անհատի հոգեբանական զարգացումը և ժամանակաշրջանի փոփոխությունները, մասնավոր ճակատագիրը և ընդհանրական գաղափարները։ Այդ համադրության շնորհիվ ստեղծագործությունը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես առանձին հերոսների կյանքի պատմություն, այլև որպես որոշակի ժամանակի, միջավայրի և մարդկային հարաբերությունների գեղարվեստական ուսումնասիրություն։ Այս ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հակոբ Ասատուրյանի վեպ-եռագրության գաղափարական բովանդակության, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և գեղարվեստական արժեքի մասին։ Այն կարող է հետաքրքրել հայ գրականությամբ, ժամանակակից արձակով, վեպի ժանրի կառուցվածքային հնարավորություններով և կերպարների հոգեբանական զարգացման խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին, ուսանողներին և գրականագետներին՝ օգնելով բացահայտել եռագրության ներքին միասնությունն ու դրա նշանակությունը հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության մեջ։