Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական ինտեգրման հիմնախնդիրները հարևան երկրների հետ

Culture

Աշխատությունը ներկայացնում է նոր գրականության մատենագիտական ցանկ՝ նվիրված կուլտուրայի և արվեստի տարբեր ոլորտներին, որի նպատակն է համակարգել և մատչելի դարձնել համապատասխան գիտական, ուսումնամեթոդական և վերլուծական հրապարակումները։ Հեղինակը կամ կազմող խումբը հավաքագրում է արդի գրականություն՝ ընդգրկելով արվեստի պատմություն, կերպարվեստ, երաժշտություն, թատրոն, կինո, ինչպես նաև մշակութային գործընթացների տեսական և կիրառական ուսումնասիրություններ։ Գրքում նյութերը դասակարգված են թեմատիկ և ոլորտային սկզբունքով, ինչը հեշտացնում է տեղեկատվության որոնումն ու օգտագործումը հետազոտական և ուսումնական նպատակներով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր հրատարակությունների ընդգրկմանը, որոնք արտացոլում են ժամանակակից մշակութային զարգացումները և գիտական մոտեցումների փոփոխությունները արվեստագիտության ոլորտում։ Մատենագիտական ցանկը կարող է ներառել ինչպես հայերեն, այնպես էլ օտարալեզու աղբյուրներ՝ ապահովելով լայն գիտական ընդգրկում և համեմատական ուսումնասիրության հնարավորություն։ Աշխատությունը օգտակար է արվեստաբանների, մշակութաբանների, ուսանողների և գրադարանային աշխատողների համար՝ որպես տեղեկատվական հուսալի ուղեցույց գիտական հետազոտությունների համար։

Linguistics

«Հավելված» բառը հայերենում բազմիմաստ է և կիրառվում է տարբեր ոլորտներում՝ ըստ համատեքստի։ Ամենատարածված իմաստով այն նշանակում է որևէ հիմնական փաստաթղթին, օրենքին, գրքին կամ աշխատանքին կցված լրացուցիչ նյութ, որը պարզաբանում կամ ընդլայնում է հիմնական բովանդակությունը։ Օրինակ՝ իրավական փաստաթղթերում հավելվածը կարող է պարունակել լրացուցիչ պայմաններ, աղյուսակներ կամ բացատրություններ, որոնք անհրաժեշտ են ամբողջական ընկալման համար, բայց չեն ներառվել հիմնական տեքստում։ Կրթական և գիտական աշխատանքներում հավելվածը հաճախ օգտագործվում է որպես հավելյալ նյութերի բաժին, որտեղ տեղադրվում են գծագրեր, հաշվարկներ, վիճակագրական տվյալներ կամ այլ օժանդակ տեղեկություններ։ Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտում «հավելված» բառը կարող է նշանակել նաև ծրագրային հավելում (application), այսինքն՝ ինքնուրույն գործող ծրագրային համակարգ կամ բջջային հավելված, որը կատարում է որոշակի գործառույթներ օգտատիրոջ համար։ Բառի ընդհանուր իմաստային առանձնահատկությունն այն է, որ այն միշտ կապված է հիմնական բովանդակությանը լրացնող կամ ընդլայնող տեղեկատվության հետ։ Հավելվածները կարևոր դեր ունեն տեղեկատվության կառուցվածքային ներկայացման մեջ, քանի որ թույլ են տալիս հիմնական տեքստը պահել հստակ և համառոտ, իսկ մանրամասները ներկայացնել առանձին բաժնում։ Այսպիսով, «հավելված» հասկացությունը կիրառվում է ինչպես իրավական, գիտական և կրթական ոլորտներում, այնպես էլ տեխնոլոգիական միջավայրում՝ ունենալով լրացնող և ընդլայնող նշանակություն։

History

Իրան-ի սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական զարգացումները 1954–1979 թվականներին խորապես պայմանավորված էին նավթային ռեսուրսների վերահսկմամբ, արտահանման եկամուտների աճով և պետության արագացված արդիականացման քաղաքականությամբ, որը ձևավորվեց հատկապես 1953 թվականի պետական հեղաշրջումից հետո և նավթային հատվածի վերակառուցման գործընթացում։ Այդ ժամանակաշրջանում նավթը դարձավ երկրի հիմնական տնտեսական հենասյունը՝ ապահովելով պետական բյուջեի մեծ մասը և թույլ տալով իրականացնել լայնածավալ արդյունաբերականացման և ենթակառուցվածքային ծրագրեր, որոնք նախաձեռնվում էին շահական վարչակարգի կողմից՝ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավի-ի ղեկավարությամբ։ 1954 թվականի նավթային կոնսորցիումի համաձայնագրից հետո արևմտյան ընկերությունները պահպանեցին զգալի ազդեցություն արդյունահանման և արտահանման ոլորտներում, սակայն պետությունը աստիճանաբար մեծացրեց իր վերահսկողությունը, ինչը հատկապես ընդգծվեց 1970-ականներին նավթային եկամուտների կտրուկ աճի ժամանակ։ «Սպիտակ հեղափոխություն» կոչվող բարեփոխումների ծրագիրը նպատակ ուներ արդիականացնել գյուղատնտեսությունը, ընդլայնել կրթությունը և թուլացնել ավանդական ֆեոդալական հարաբերությունները, սակայն միաժամանակ խորացրեց սոցիալական անհավասարությունը և արագացրեց ուրբանիզացիան, ինչը ստեղծեց նոր սոցիալական լարվածություններ։ Նավթային հարստության կենտրոնացումը պետության և էլիտայի ձեռքում հանգեցրեց տնտեսական կախվածության կառուցվածքի ձևավորմանը, որտեղ ոչ նավթային ոլորտները զարգանում էին անհամաչափ, իսկ գյուղական բնակչության մի մասը տեղափոխվում էր քաղաքներ՝ առաջացնելով սոցիալական անհամապատասխանություններ։ Քաղաքական տեսանկյունից շահական իշխանությունը գնալով ավելի ավտորիտար բնույթ ստացավ՝ հենվելով անվտանգության ծառայությունների վրա և սահմանափակելով ընդդիմադիր շարժումները, ինչը, զուգորդվելով սոցիալական անհավասարության և մշակութային հակասությունների հետ, դարձավ 1979 թվականի իրանական հեղափոխության նախադրյալներից մեկը։ Ընդհանուր առմամբ, այս փուլը բնութագրվում է որպես նավթային եկամուտներով խթանված արագ արդիականացման և խորացող սոցիալական-քաղաքական ճգնաժամերի համադրություն, որը ձևավորեց ժամանակակից Իրանի պատմական շրջադարձը։

Other Subjects

Վիճակագրական և գրադարանագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի գրադարանային համակարգի 2014 թվականի գործունեության հիմնական ցուցանիշների ուսումնասիրմանն ու վերլուծությանը։ Քննության են առնվում գրադարանների գործունեությունը բնութագրող վիճակագրական տվյալները, գրադարանային ցանցի կառուցվածքը, հավաքածուների վիճակը, ընթերցողների սպասարկումը և գրադարանային ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների քանակական ցուցանիշների, գրքային և այլ տեղեկատվական պաշարների, գրանցված օգտվողների, հաճախումների և գրականության սպասարկման վերաբերյալ տվյալների համադրմանը։ Վերլուծվում են տարբեր գրադարանների և տարածքային միավորների միջև առկա առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գրադարանային գործունեության հիմնական միտումները։ Քննարկվում են գրադարանների նյութատեխնիկական հնարավորությունների, տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության և բնակչության գրադարանային սպասարկման հետ կապված հարցերը։ Վիճակագրական տվյալների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու տվյալ ժամանակահատվածում գրադարանային ոլորտի ընդհանուր վիճակը և առանձնացնելու դրա զարգացման համար նշանակություն ունեցող ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, հետազոտողների և գրադարանային ոլորտի կառավարմամբ զբաղվող մասնագետների համար։

History

Պատմագիտական, քաղաքագիտական և միջազգային հարաբերությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1948–2006 թվականներին քրդերի և հրեաների փոխառնչությունների պատմական զարգացման, քաղաքական, հասարակական և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում քրդական և հրեական համայնքների պատմական շփումների նախադրյալները, Մերձավոր Արևելքի քաղաքական վերափոխումները և 1948 թվականին Իսրայել պետության ստեղծումից հետո ձևավորված տարածաշրջանային իրողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Իրաքի, Իրանի, Թուրքիայի և Սիրիայի քրդական համայնքների պատմական դրությանը, ինչպես նաև այդ երկրներում բնակված հրեական համայնքների հետ նրանց հարաբերությունների առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են քրդական ազգային շարժումների զարգացման, Իսրայելի տարածաշրջանային քաղաքականության և Մերձավոր Արևելքի պետությունների միջև հարաբերությունների ազդեցությունները քուրդ-հրեական փոխառնչությունների վրա։ Քննարկվում են քաղաքական շահերի համընկնման և հակասությունների, հնարավոր համագործակցության, դիվանագիտական շփումների և տարածաշրջանային անվտանգության հետ կապված հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Իրաքյան Քուրդիստանի քաղաքական զարգացումները, քրդական կազմակերպությունների արտաքին կապերը, Իսրայելում քրդական ծագում ունեցող հրեաների համայնքային կյանքը և պատմամշակութային ժառանգության պահպանման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ազգային ինքնության, էթնիկ հիշողության, մշակութային փոխազդեցությունների և սփյուռքյան համայնքների դերին երկու ժողովուրդների հարաբերությունների զարգացման գործում։ Կարևորվում է 1948–2006 թվականների ընթացքում տեղի ունեցած իրադարձությունների ուսումնասիրությունը՝ տարածաշրջանային քաղաքականության, ազգային շարժումների և միջէթնիկ հարաբերությունների պատմական համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Մերձավոր Արևելքի պատմության, քրդագիտության, հրեագիտության, միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական դպրոցի քիմիայի դասընթացում փոխներգործուն (ինտերակտիվ) մեթոդների կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը՝ որպես ուսուցման որակի և աշակերտների ճանաչողական ակտիվության բարձրացման միջոց։ Վերլուծվում են ժամանակակից մանկավարժական մոտեցումները, որոնք հիմնված են աշակերտակենտրոն ուսուցման, համագործակցային աշխատանքի, խնդիրահեն ուսուցման և փորձարարական մեթոդների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտերակտիվ մեթոդների՝ խմբային քննարկումների, դերային խաղերի, նախագծային ուսուցման և թվային կրթական գործիքների կիրառման ազդեցությանը քիմիական հասկացությունների յուրացման, տրամաբանական մտածողության և փորձարարական հմտությունների զարգացման վրա։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է ուսուցման ավանդական և փոխներգործուն մեթոդների արդյունավետության համեմատական վերլուծությունը՝ ընդգծելով ուսումնական մոտիվացիայի բարձրացման և գիտելիքների կայունացման գործընթացները։ Աշխատությունը ներկայացնում է գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել քիմիայի դասավանդման մեթոդների արդիականացմանը և ուսուցման արդյունքների բարելավմանը հանրակրթական դպրոցում։