ԷԹՆՈՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԿՈՆՖԼԻԿՏՆԵՐ

Մշակույթ

Պարբերականը ներկայացնում է գրադարանային ոլորտի գիտամեթոդական ուսումնասիրություններ, որոնք անդրադառնում են Հայաստանի գրադարանային համակարգի զարգացմանը, գրադարանագիտության արդի խնդիրներին, մատենագիտության, թվայնացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և գրքային մշակույթի պահպանման հարցերին։ Թողարկման նյութերում ուսումնասիրվում են գրադարանների պատմական զարգացումը, տեղեկատվական ռեսուրսների կառավարման ժամանակակից մոտեցումները, էլեկտրոնային գրքերի և թվային գրադարանների ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև գրադարանների դերը գիտության, կրթության և հասարակական կյանքի զարգացման գործում։ Հոդվածները ներառում են ինչպես տեսական վերլուծություններ, այնպես էլ գործնական փորձի ներկայացումներ՝ կարևորելով գրադարանային ծառայությունների կատարելագործումը և տեղեկատվական միջավայրի փոփոխություններին համապատասխանեցումը։ Հանդեսը նախատեսված է գրադարանագետների, մատենագետների, արխիվային և մշակութային ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար՝ որպես մասնագիտական գիտելիքների փոխանակման և ոլորտային խնդիրների ուսումնասիրման կարևոր աղբյուր։ «Բանբեր Հայաստանի գրադարանների» գիտամեթոդական հանդեսը հրատարակվում է Հայաստանի ազգային գրադարանի կողմից և ընդգրկում է գրադարանային, մատենագիտական ու հարակից ոլորտների արդիական թեմաներ։ 2015 թվականի առաջին համարը ներառում է նյութեր, որոնք վերաբերում են Հայաստանում թվային գրադարանների զարգացման պատմությանը, էլեկտրոնային գրքերի կիրառմանը, գրադարանների գործունեության տարբեր ուղղություններին և գրքային մշակույթի ուսումնասիրությանը։

Այլ առարկաներ

Գիրքը ուսումնասիրում է վարկավորման գործառնությունների կառավարման առանձնահատկությունները Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի գործունեության օրինակով՝ ներկայացնելով վարկային գործընթացների կազմակերպման, վերահսկման և արդյունավետության բարձրացման հիմնական մոտեցումները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են վարկային քաղաքականության ձևավորման սկզբունքները, վարկային պորտֆելի կառավարման մեթոդները, վարկային ռիսկերի գնահատման և նվազեցման գործիքները, ինչպես նաև բանկերի ներքին վերահսկողության համակարգի դերը վարկավորման գործընթացում։ Հեղինակը անդրադառնում է վարկի տրամադրման փուլերին՝ հայտի ընդունում, վարկունակության գնահատում, պայմանագրի ձևավորում, մոնիթորինգ և վերադարձելիության ապահովում՝ ընդգծելով յուրաքանչյուր փուլի կառավարչական նշանակությունը։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ բանկային համակարգի առանձնահատկություններին, օրենսդրական կարգավորումներին, կենտրոնական բանկի պահանջներին և միջազգային բանկային փորձի կիրառելիությանը։ Քննարկվում են նաև թվային բանկինգի զարգացումը, վարկային գործընթացների ավտոմատացումը և ֆինանսական տեխնոլոգիաների ազդեցությունը վարկավորման արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում ՀՀ առևտրային բանկերում վարկավորման գործառնությունների կառավարման վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, բանկային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Արևելյան Հայաստանի բնակչության էթնաժողովրդագրական ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով XIX դարը և XX դարի սկիզբը։ Այս ժամանակաշրջանը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի պատմության մեջ՝ քաղաքական, վարչական, տնտեսական և հասարակական փոփոխությունների, բնակչության տեղաշարժերի ու բնակեցման կառուցվածքի վերափոխումների տեսանկյունից։ Էթնաժողովրդագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու բնակչության թվաքանակը, կազմը, տարածքային բաշխումը և ժողովրդագրական փոփոխությունների ընթացքը՝ դիտարկելով տարբեր էթնիկ խմբերի բնակեցման առանձնահատկությունները և նրանց հարաբերակցությունը տարածաշրջանի ընդհանուր բնակչության մեջ։ Աշխատանքի թեմատիկ շրջանակը վերաբերում է նաև բնակչության աճի ու տեղաշարժերի, բնակավայրերի զարգացման, սոցիալական և տնտեսական պայմանների, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների՝ ժողովրդագրական գործընթացների վրա ունեցած ազդեցության քննությանը։ Արևելյան Հայաստանի բնակչության պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր է տարածաշրջանի էթնիկ պատկերի ձևավորման, բնակեցման պատմական առանձնահատկությունների և հասարակական կառուցվածքի փոփոխությունների վերաբերյալ գիտական պատկերացում կազմելու համար։ Էթնաժողովրդագրական տվյալների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել պատմական աղբյուրների համադրմանը, ժողովրդագրական միտումների բացահայտմանը և Հայաստանի անցյալի ավելի ամբողջական վերակազմությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ պատմաբաններին, ժողովրդագրագետներին, ազգագրագետներին, սոցիալական պատմության և պատմական աշխարհագրության մասնագետներին, ինչպես նաև XIX դարի և XX դարի սկզբի Հայաստանի բնակչության պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։

Տնտեսագիտություն

Հայաստանի Հանրապետությունում պետական ձեռնարկությունների մասնավորեցման հիմնախնդիրները կապված են երկրում անցումային տնտեսության պայմաններում պետական սեփականության փոխանցման գործընթացի կառավարման, օրենսդրական ռեգլամենտների անորոշության և ֆինանսական, կազմակերպչական ենթակառուցվածքների թույլ զարգացման հետ, ինչը հանգեցնում է գործընթացի արդյունավետության պակասի և ոսկորահաս արագ կորստի ռիսկի։ Հիմնական դժվարություններից մեկն այն է, որ պետական ձեռնարկությունների գնահատումը հաճախ կատարվում է հնացած տվյալների և ֆինանսական հաշվետվությունների հիման վրա, ինչը նվազեցնում է նրանց շուկայական արժեքի ճշգրտությունը և ստեղծում է արտասովոր շուկայական պայմաններ։ Մյուս հիմնախնդիրը կապված է մրցակցության բացակայության և մոնոպոլիայի վտանգի հետ, քանի որ որոշ ոլորտներում մասնավորեցման արդյունքում առաջանում են տնտեսվարողների գերակշռող դիրքեր, ինչը սահմանափակում է շուկայի ազատ զարգացումը և նվազեցնում է ծառայությունների և արտադրանքի որակը։ Նաեւ զգալի դժվարություն է կադրերի, կառավարման փորձի և կազմակերպչական հմտությունների պակասը, ինչը հատկապես վերաբերում է ձեռնարկությունների նոր սեփականատերերին, որոնք հաճախ չեն կարող արդյունավետորեն կառավարել և արդիականացնել արտադրական գործընթացները։ Բացի այդ, սոցիալական հետևանքներն էլ չեն հաշվի առնվում, ինչն առաջացնում է աշխատանքային ուժի անկարգություններ, կրճատումներ և աշխատողների սոցիալական պաշտպանվածության նվազում, ինչը խոչընդոտում է գործընթացի հանրային ընդունելիությանը։ Մասնավորեցման քաղաքականության անհամապատասխանությունն ու թերի իրավական հենքը, ինչպես նաև վերահսկողության և թափանցիկության պակասը նպաստում են կոռուպցիոն ռիսկերի և կառավարչական սխալների աճին, ինչն էլ կրկնակի դժվարացնում է տնտեսության ընդհանուր արդյունավետության բարձրացումը և պետական միջոցների օպտիմալ օգտագործումը։ Այս խնդիրների համալիր լուծման համար անհրաժեշտ են օրենսդրական բարեփոխումներ, կադրային վերապատրաստում, շուկայի դիտարկման մեխանիզմների ներդրում և սոցիալական անվտանգության ծրագրերի խթանում՝ ապահովելով պետության և հասարակության միջև հավասարակշռված շահերի պաշտպանություն մասնավորեցման գործընթացում։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայկական կերպարվեստում ոչ առարկայական և վերացական գեղարվեստական մտածողության ձևավորման, զարգացման ու փոխակերպումների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով Հայաստանի մշակութային կյանքի և միջազգային արվեստային գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում այն գեղագիտական փոփոխություններն են, որոնց արդյունքում արվեստագետները աստիճանաբար հեռանում են իրականության անմիջական պատկերումից և ստեղծագործության հիմնական արտահայտչամիջոցներ դարձնում գույնը, գիծը, ձևը, ռիթմը, տարածությունը և դրանց փոխհարաբերությունները։ Քննվում են վերացական մտածողության նախադրյալները, հայկական արվեստի ավանդական ձևային համակարգերի հնարավոր ազդեցությունները և եվրոպական ու համաշխարհային մոդեռնիստական ուղղությունների հետ ստեղծագործական առնչությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն պատմամշակութային միջավայրին, որի պայմաններում նորարարական գեղարվեստական լեզուները ընդունվել, սահմանափակվել կամ վերաիմաստավորվել են տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Ուսումնասիրվում են նկարիչների անհատական որոնումները, կոմպոզիցիոն կառուցվածքի փոփոխությունները, գունային հարաբերությունների ինքնուրույն նշանակությունը և երկրաչափական կամ ազատ ձևերի կիրառման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև խորհրդային ժամանակաշրջանի պաշտոնական գեղագիտական սկզբունքների և արվեստագետների նորարարական ձգտումների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հետագա փուլերում ստեղծագործական ազատության ընդլայնման ազդեցությունը վերացական արվեստի զարգացման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել գեղանկարչությունը, գրաֆիկան, քանդակագործությունը և արվեստի այլ ձևեր՝ բացահայտելու համար վերացական մտածողության բազմազան դրսևորումները։ Առանձին նշանակություն ունի հայկական ազգային մշակութային ժառանգության և արդիական գեղարվեստական լեզվի փոխհարաբերության խնդիրը, քանի որ որոշ ստեղծագործություններում ավանդական զարդարվեստի, միջնադարյան արվեստի կամ բնապատկերային ընկալումների տարրերը կարող են վերափոխվել ժամանակակից ձևային կառուցվածքների։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ցուցահանդեսային կյանքի, արվեստագիտական քննադատության, մասնագիտական միջավայրի և միջազգային մշակութային կապերի դերակատարությանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու հայկական վերացական արվեստի զարգացման հիմնական փուլերին և գեղագիտական որոնումներին՝ այն ներկայացնելով որպես հայկական ժամանակակից կերպարվեստի ինքնուրույն ու բազմաշերտ երևույթ։

Գրականություն

«Հովուականք» վերնագիրը կապված է հովվերգական գրականության հետ, որի հիմնական թեմաներն են բնությունը, հովիվների կյանքը, գյուղական միջավայրը և մարդու ու բնության ներդաշնակ հարաբերությունները։ Հովվերգական ստեղծագործություններում հաճախ պատկերվում են հովիվների առօրյան, դաշտերի ու լեռների գեղեցկությունը, կենդանիների խնամքը, պարզ ու խաղաղ կյանքի պատկերները, ինչպես նաև սիրո, ընկերության և մարդկային զգացմունքների տարբեր դրսևորումները։ Այս գրական ժանրը ձևավորվել է դեռևս անտիկ աշխարհում և մեծ ազդեցություն է ունեցել եվրոպական ու հայ գրական ավանդույթների վրա։ Հովվերգական երկերում բնությունը սովորաբար հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես ներքին ապրումների, հոգեկան խաղաղության և գեղեցկության խորհրդանիշ։ «Հովուականք» անվանումը կարող է մատնանշել հովվերգական թեմաներով ստեղծագործությունների ժողովածու կամ դասական հովվերգական գրականությանն առնչվող երկ, սակայն առանց հեղինակի անվան և գրքի բովանդակության հնարավոր չէ հստակ որոշել դրա ժանրային պատկանելությունը, գրական սկզբնաղբյուրը կամ առանձին ստեղծագործությունների կազմը։ Հովվերգական գրականությունը հաճախ հակադրում է գյուղական կյանքի պարզությունն ու բնության ներդաշնակությունը քաղաքային կյանքի բարդություններին՝ ստեղծելով խաղաղության, անմիջականության և բնական գեղեցկության իդեալականացված պատկեր։ Միաժամանակ այն կարող է արտահայտել սիրային ապրումներ, կարոտ, բաժանում, կյանքի անցողիկության գիտակցում և մարդու հոգևոր աշխարհի հետ կապված այլ թեմաներ։ Վենետիկում՝ Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանության տպարանում, հրատարակված այս գիրքը տեղավորվում է հայ գրական և թարգմանական մշակույթի զարգացման պատմության համատեքստում։ Մխիթարյանները կարևոր դեր են ունեցել դասական գրականության ուսումնասիրման, թարգմանության և հայերեն հրատարակությունների տարածման գործում։ Նրանց տպագրական գործունեությունը նպաստել է հայ ընթերցողներին համաշխարհային գրական ժառանգությանը ծանոթացնելուն և գրական տարբեր ժանրերի նկատմամբ հետաքրքրության զարգացմանը։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հովվերգական գրականության, դասական գրականության ազդեցությունների, հայ թարգմանական գրականության և 19-րդ դարի հայ տպագրության պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Գրքի հեղինակին, լեզվական բնույթին և կոնկրետ բովանդակությանը վերաբերող եզրակացությունները, սակայն, հնարավոր կլինի ճշգրտել միայն հրատարակության ամբողջական տեքստի կամ տիտղոսաթերթի ուսումնասիրությամբ։