Հայաստանի ստվերային տնտեսությունը և դրա կրճատման ուղիները

Finance

Ֆինանսատնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի գնահատման, վերլուծության և կանխատեսման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների օրինակով։ Քննության են առնվում ֆինանսական վերլուծության հիմնական սկզբունքները, կազմակերպության ֆինանսական կայունության գնահատման մեթոդները և ֆինանսատնտեսական գործունեության արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվեկշռի կառուցվածքի, ակտիվների և պարտավորությունների հարաբերակցության, իրացվելիության, վճարունակության, շահութաբերության և գործարար ակտիվության գնահատմանը։ Վերլուծվում են սննդի արդյունաբերության կազմակերպությունների ֆինանսական գործունեության առանձնահատկությունները, արտադրական ծախսերի կառուցվածքը, շրջանառու կապիտալի կառավարումը և ֆինանսական ռիսկերի առաջացման հնարավոր պատճառները։ Քննարկվում են նաև ֆինանսական հաշվետվությունների տվյալների մշակման, տնտեսական ցուցանիշների համեմատական գնահատման, ֆինանսական գործակիցների կիրառման և կազմակերպության զարգացման միտումների բացահայտման մեթոդաբանական հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ֆինանսական կանխատեսման մոդելների, վիճակագրական մեթոդների, սցենարային վերլուծության և տնտեսական պլանավորման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ֆինանսական կառավարման կատարելագործմանը, կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացմանը, ներդրումային որոշումների հիմնավորմանը և ֆինանսական կայունության ապահովման ռազմավարական մոտեցումներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ֆինանսական վերլուծության, կորպորատիվ ֆինանսների, տնտեսագիտության, արդյունաբերական կառավարման և Հայաստանի սննդի արդյունաբերության զարգացման ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Culture

Մարտիրոս Սարյանը հայ կերպարվեստի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից և գեղանկարչության խոշոր վարպետներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները մեծապես նպաստել են հայ ազգային գեղանկարչության ձևավորմանն ու զարգացմանը։ Նա ծնվել է Նոր Նախիջևանում և վաղ տարիքից հետաքրքրվել է արվեստով՝ հետագայում ուսանելով Մոսկվայի գեղարվեստական ուսումնարանում, որտեղ ստացել է բարձր մասնագիտական կրթություն։ Սարյանի արվեստը առանձնանում է վառ գույներով, արևային լուսավորությամբ և բնության հանդեպ առանձնահատուկ սիրով, որի միջոցով նա կարողացել է ստեղծել իր ուրույն գեղարվեստական աշխարհը։ Նրա նկարներում հաճախ պատկերված են Հայաստանի բնաշխարհը, լեռները, գյուղերը, ինչպես նաև արևելյան կոլորիտը, որը նրան առանձնացնում է եվրոպական գեղանկարչական դպրոցներից։ Սարյանի ստեղծագործությունները համադրում են իրականությունն ու հուզական ընկալումը՝ ստեղծելով կենսախինդ և դրական տրամադրությամբ լի պատկերներ։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայաստան», «Արարատյան դաշտ», «Ծաղկած լեռներ», ինչպես նաև բազմաթիվ դիմանկարներ և բնանկարներ, որոնք համարվում են հայ գեղանկարչության դասական նմուշներ։ Սարյանը մեծ դեր է ունեցել նաև հայկական արվեստի կազմակերպման և զարգացման գործում՝ մասնակցելով արվեստի հաստատությունների ստեղծմանը և նոր սերնդի նկարիչների կրթությանը։ Նրա արվեստը գնահատվել է ոչ միայն Հայաստանում, այլև միջազգային ցուցահանդեսներում, որտեղ նա ստացել է բարձր պարգևներ և ճանաչում։ Մարտիրոս Սարյանի ստեղծագործական ժառանգությունը համարվում է հայ մշակույթի անգնահատելի հարստություն, իսկ նրա նկարները պահվում են աշխարհի տարբեր թանգարաններում։ Նրա անունը այսօր խորհրդանշում է հայկական գեղանկարչության պայծառությունը, ազգային ինքնությունը և ստեղծագործական ազատությունը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է պիեզոէլեկտրական միջավայրերում մակերեսային էլեկտրաուժային ալիքների տարածման ընթացքում առաջացող ոչ գծային երևույթների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով ալիքային գործընթացների ֆիզիկական մեխանիզմներն ու դրանց կախվածությունը նյութի հատկություններից։ Հեղինակը վերլուծում է մակերեսային ալիքների տարածման հիմնական օրենքները պիեզոէլեկտրիկ միջավայրերում՝ հաշվի առնելով էլեկտրամեխանիկական կապը և լարվածությունների ու էլեկտրական դաշտերի փոխազդեցությունը։ Գրքում դիտարկվում են ոչ գծային ազդեցությունները՝ ալիքի ամպլիտուդային կախված արագություն, ներդաշնակությունների առաջացում, էներգիայի վերաբաշխում և դիսպերսիոն հատկությունների փոփոխություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելավորմանը՝ ոչ գծային դիֆերենցիալ հավասարումների կիրառմամբ, ինչպես նաև սահմանային պայմանների ազդեցությանը ալիքների վարքագծի վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև փորձարարական և կիրառական կողմերը՝ ակուստոէլեկտրոնային սարքերում նման ալիքների օգտագործման հնարավորությունները, ներառյալ սենսորային տեխնոլոգիաները և ազդանշանների մշակման համակարգերը։ Աշխատությունը ընդգծում է պիեզոէլեկտրական նյութերում ոչ գծային ալիքային երևույթների կարևորությունը ժամանակակից ֆիզիկայի և ինժեներական կիրառությունների համար։ Այն օգտակար է ֆիզիկոսների, նյութագետների և ակուստոէլեկտրոնիկայի մասնագետների համար։

Philosophy

Փիլիսոփայական, պատմագիտական և մշակութաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի 40–60-ական թվականների հայ լուսավորական փիլիսոփայության ձևավորման, զարգացման և գաղափարական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական մտքի պատմական նախադրյալները, ազգային լուսավորական շարժման հիմնական ուղղությունները և եվրոպական ու ռուսական փիլիսոփայական գաղափարների ազդեցությունը հայ մտավորական միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանականության, գիտության, կրթության, ազատության, հասարակական առաջընթացի և մարդու բարոյական կատարելագործման վերաբերյալ լուսավորական պատկերացումներին։ Վերլուծվում են հայ լուսավորական մտածողների փիլիսոփայական հայացքները, հասարակության վերափոխման վերաբերյալ նրանց մոտեցումները և ազգային ինքնագիտակցության զարգացման հետ կապված գաղափարական հիմնախնդիրները։ Քննարկվում են աշխարհիկ կրթության տարածման, գիտական աշխարհայացքի ձևավորման, ավանդական մտածողության վերաիմաստավորման և հասարակական հարաբերությունների բարեփոխման գաղափարները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Միքայել Նալբանդյանի, Ստեփանոս Նազարյանցի և ժամանակաշրջանի այլ հայ մտավորականների փիլիսոփայական ու հասարակական հայացքները՝ դրանց ընդհանրությունների և տարբերությունների համեմատական վերլուծությամբ։ Անդրադարձ է կատարվում փիլիսոփայական մտքի և ազգային գրականության, հրապարակախոսության, կրթական գործունեության ու հասարակական շարժումների փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում է ազատամտության, անհատի իրավունքների, ազգային մշակույթի զարգացման և հասարակական արդիականացման գաղափարների տեղը հայ լուսավորական մտածողության համակարգում։ Աշխատանքը կարող է նպաստել XIX դարի հայ փիլիսոփայության զարգացման օրինաչափությունների բացահայտմանը, լուսավորական գաղափարների պատմական նշանակության գնահատմանը և հայ հասարակական մտքի զարգացման փուլերի համակարգմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայ փիլիսոփայության պատմության, գաղափարների պատմության, հայագիտության, մշակութաբանության և XIX դարի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Literature

«Էպիկուրի պարտեզը» խորագիրը հղում է հին հունական փիլիսոփա Էպիկուրի ուսմունքին և նրա հիմնադրած փիլիսոփայական դպրոցին, որը հայտնի էր որպես «Պարտեզ»։ Էպիկուրի փիլիսոփայության կենտրոնում մարդու երջանկության, հոգեկան անդորրի և բարեկեցիկ կյանքի հարցերն էին։ Նրա ուսմունքի համաձայն՝ երջանկության հասնելու համար կարևոր են չափավոր ցանկությունները, մարմնական տառապանքներից և հոգեկան անհանգստությունից հնարավորինս ազատ լինելը, բարեկամությունը և բանական դատողությունը։ Էպիկուրական մտածողությունը հաճույքը դիտարկում էր ոչ թե որպես անսահման վայելքների հետապնդում, այլ որպես հավասարակշռված կյանքի, ներքին խաղաղության և ավելորդ վախերից ազատագրվելու պայման։ «Պարտեզը» խորհրդանշում էր նաև փիլիսոփայական համայնք, որտեղ գիտելիքի, զրույցի և համատեղ մտորումների միջոցով մարդիկ ձգտում էին հասկանալ կյանքի իմաստն ու մարդկային երջանկության հիմքերը։ Այս խորագրով աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում անտիկ փիլիսոփայության, էթիկայի և երջանկության մասին փիլիսոփայական պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է դիտարկվել նաև որպես 19-րդ դարի հայալեզու ընթերցողական միջավայրում դասական փիլիսոփայական գաղափարների նկատմամբ հետաքրքրության արտահայտություն՝ նպաստելով հին հունական մտքի և բարոյագիտական հարցադրումների ուսումնասիրությանը։

Medicine

Այս աշխատանքը նվիրված է արգանդի և նրա հավելումների քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների պաթոլոգիական անատոմիայի և պաթոգենեզի ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով տվյալ ախտաբանությունների ձևաբանական փոփոխությունները, զարգացման մեխանիզմները և ընթացքի առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հյուսվածքային մակարդակում տեղի ունեցող կառուցվածքային փոփոխությունները, բորբոքային պրոցեսների տարածման ուղիները, ինչպես նաև օրգանիզմի պաշտպանական և հարմարվողական ռեակցիաները, որոնք ձևավորում են հիվանդության քրոնիկ ընթացքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էթիոլոգիական գործոններին, միկրոօրգանիզմների դերին, իմունաբանական մեխանիզմներին և այն պայմաններին, որոնք նպաստում են հիվանդության երկարատև պահպանմանը և կրկնմանը։ Աշխատությունը կարևոր է կլինիկական և տեսական բժշկության համար, քանի որ այն օգնում է ավելի խորությամբ հասկանալ կանանց վերարտադրողական համակարգի քրոնիկական բորբոքային հիվանդությունների զարգացման հիմքերը, բարելավել ախտորոշման մոտեցումները և մշակել ավելի արդյունավետ բուժական ռազմավարություններ։