Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի զարգացման պատմությունը 20-րդ դարում

Psychology

Սա սոցիալ-հոգեբանական և մանկավարժական հետազոտություն է, որը նվիրված է ծնողազուրկ և ծնողական խնամքից զրկված երեխաների սոցիալական հարմարեցման գործընթացին, ինչպես նաև այդ գործընթացի ընթացքում առաջացող դժվարությունների հոգեբանական պատճառների վերլուծությանը, որտեղ ուսումնասիրվում են երեխայի անձի ձևավորման առանձնահատկությունները խնամքի բացակայության պայմաններում, հուզական կապերի խաթարումը, վստահության և անվտանգության զգացողության նվազումը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սոցիալական վարքագծի, հաղորդակցման հմտությունների և ինքնագնահատականի վրա, աշխատանքը ընդգծում է նաև ինստիտուցիոնալ խնամքի միջավայրի դերը՝ որպես սոցիալականացման միջավայր, և այն մարտահրավերները, որոնք կապված են խմբային դաստիարակության, անհատական ուշադրության պակասի և սոցիալական ինտեգրման դժվարությունների հետ, միաժամանակ դիտարկվում են հոգեբանական աջակցման, վերականգնողական ծրագրերի և մանկավարժական միջամտությունների հնարավորությունները՝ նպատակ ունենալով բարելավել երեխաների ադապտացիան և կյանքի որակը։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների ինքնագնահատման կարողության ձևավորման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երեխայի անձնային զարգացման և կրթական գործընթացի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ինքնագնահատման էությունը, կառուցվածքը, զարգացման առանձնահատկությունները և դրա նշանակությունը կրտսեր դպրոցականների ինքնագիտակցության, ինքնավստահության ու ուսումնական գործունեության արդյունավետության ձևավորման գործում։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են ուսուցչի դերը, կրթական միջավայրի ազդեցությունը, գնահատման մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն մանկավարժական պայմանները, որոնք նպաստում են երեխայի կողմից սեփական հնարավորությունների, հաջողությունների և դժվարությունների օբյեկտիվ ընկալմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է ինքնագնահատման կարողության զարգացման մեթոդներ և գործնական մոտեցումներ՝ ներառելով համագործակցային ուսուցման, ինքնավերլուծության, հետադարձ կապի և խրախուսման արդյունավետ ձևեր։ Հետազոտությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ ճիշտ ձևավորված ինքնագնահատումը նպաստում է ոչ միայն ուսումնական առաջադիմությանը, այլև երեխայի սոցիալական հարմարվողականությանը, պատասխանատվության զգացմանը և ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու կարողությանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տարրական դպրոցի ուսուցիչների, մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, հոգեբանների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր այն մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են երեխայի անձնային զարգացման և կրթական գործընթացի կատարելագործման հարցերով։

Other Subjects

Աշխատանքը նվիրված է Հովհաննես Սարկավագի գիտական, գրական և մշակութային գործունեության ուսումնասիրությանը և նրա օրացուցային-բանասիրական երկի քննությանը։ Հեղինակը միջնադարյան Հայաստանի մտավոր կյանքի կարևոր ներկայացուցիչներից է, որի գործունեությունը կապված է XI-XII դարերի գիտության, կրթության, փիլիսոփայության, աստղագիտության, ժամանակագրության և գրական մշակույթի զարգացման հետ։ Ուսումնասիրության առանցքում նրա աշխատությունն է, որը վերաբերում է հայկական տոմարագիտությանը և ժամանակի հաշվարկման համակարգին։ Այն կարևոր աղբյուր է միջնադարյան հայերի օրացուցային պատկերացումների, ժամանակի չափման եղանակների, տոմարական հաշվարկների և այդ գիտելիքների տեսական հիմքերի ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքում կարող է մանրամասն քննության առնվել հայկական տոմարի կառուցվածքը, դրա կիրառման սկզբունքները և տարբեր ժամանակային միավորների հաշվարկման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել արեգակնային և լուսնային ժամանակաշրջանների հարաբերակցությանը, տարվա կառուցվածքին, ամսանուններին, նահանջ տարվա հաշվարկին և օրացուցային ցիկլերի որոշմանը։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչ մակարդակի էին հասել միջնադարյան Հայաստանում աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հովհաննես Սարկավագի՝ որպես գիտնականի և ուսուցչի գործունեությունը գնահատելու տեսանկյունից։ Նրա գիտական հետաքրքրությունները չեն սահմանափակվել միայն տոմարագիտությամբ․ նա զբաղվել է փիլիսոփայությամբ, աստղագիտությամբ, մաթեմատիկայով, քերականությամբ և այլ գիտակարգերով։ Այս բազմակողմանիությունը բնորոշ է միջնադարյան հայ գիտական մտքի այն ավանդույթին, որտեղ տարբեր գիտությունների միջև սահմանները համեմատաբար փոխկապակցված էին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է երկի աղբյուրների և գիտական ազդեցությունների բացահայտումը։ Միջնադարյան հայկական տոմարագիտական գիտելիքը ձևավորվել է տեղական ավանդույթների և հին ու միջնադարյան այլ մշակույթներից փոխանցված գիտական պատկերացումների փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ պատճառով աշխատության քննությունը կարող է բացահայտել հայ գիտնականի կողմից նախորդ գիտական ժառանգության յուրացման, համակարգման և վերաիմաստավորման եղանակները։ Հատուկ հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել տեքստում կիրառվող տերմինաբանությունը։ Տոմարագիտական և աստղագիտական հասկացությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացնելու միջնադարյան հայ գիտական լեզվի զարգացումը, մասնագիտական բառապաշարի ձևավորումը և գիտելիքի փոխանցման առանձնահատկությունները։ Բանասիրական տեսանկյունից կարևոր է նաև երկի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը։ Ձեռագրերի համեմատությունը կարող է օգնել պարզելու տեքստի պահպանված տարբերակների փոխհարաբերությունները, ընդօրինակման ընթացքում կատարված փոփոխությունները և հնարավոր խմբագրական միջամտությունները։ Այդպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է բնագրի առավել հավաստի ընթերցումը վերականգնելու և երկի պատմական տեղը հայ մատենագրության մեջ ճշգրտելու համար։ Աշխատանքում կարող է անդրադարձ կատարվել նաև միջնադարյան հայկական կրթական միջավայրին։ Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունը կապված էր գիտելիքի ուսուցման և տարածման հետ, ուստի նրա տոմարագիտական աշխատությունը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես տեսական գիտական երկ, այլև որպես կրթական նշանակություն ունեցող նյութ։ Այն կարող էր ծառայել ժամանակի հաշվարկի, եկեղեցական տոների որոշման, աստղագիտական երևույթների և օրացուցային համակարգերի վերաբերյալ գիտելիքների փոխանցմանը։ Երկի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև Հայ եկեղեցու տոնացույցի և ծիսական կյանքի հետ կապված խնդիրների տեսանկյունից։ Հայկական եկեղեցական օրացույցում տոների ճիշտ ժամանակագրական որոշումը պահանջում էր բարդ տոմարական հաշվարկներ, իսկ այդ համակարգի գիտական հիմնավորումը կապված էր աստղագիտական և մաթեմատիկական գիտելիքների հետ։ Հետևաբար աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտության և եկեղեցական մշակույթի փոխկապակցվածությունը միջնադարյան Հայաստանում։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել նաև հեղինակի պատկերացումները տիեզերքի, ժամանակի և բնության օրինաչափությունների վերաբերյալ։ Այդ նյութը կարևոր է միջնադարյան հայկական բնափիլիսոփայական և գիտական մտածողության առանձնահատկությունները բացահայտելու համար։ Տոմարագիտությունը այդ ժամանակաշրջանում միայն օրերի հաշվարկի տեխնիկական համակարգ չէր․ այն կապված էր տիեզերական ժամանակի ընկալման, աստղագիտական դիտարկումների և աշխարհի կառուցվածքի մասին պատկերացումների հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը Հովհաննես Սարկավագի գործունեությունն ու նրա տոմարագիտական երկը ներկայացնում է որպես միջնադարյան հայ գիտական մտքի կարևոր դրսևորում։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու հայկական օրացույցի և ժամանակագրության տեսական հիմքերը, միջնադարյան աստղագիտական ու մաթեմատիկական գիտելիքները, հայ գիտական լեզվի զարգացումը, ձեռագրական ավանդույթը և գիտելիքի փոխանցման ձևերը։ Երկը արժեքավոր աղբյուր է հայագիտության, միջնադարյան գիտության պատմության, բանասիրության, տոմարագիտության և հայկական մտավոր մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Կարաքլիս բնակավայրի՝ որպես կլիմայական առողջարանային կենտրոնի ձևավորման, զարգացման և նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը ներկայացնում է տարածքի բնական պայմանները, կլիմայական առանձնահատկությունները, աշխարհագրական դիրքը և դրանց ազդեցությունը առողջարանային ներուժի ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են բնակավայրի առողջարարական գործոնները, օդային միջավայրի, եղանակային պայմանների և բնական ռեսուրսների դերը մարդու առողջության պահպանման ու վերականգնման գործընթացներում։ Ներկայացվում են նաև առողջարանային ենթակառուցվածքների զարգացման պատմությունը, բուժական-կանխարգելիչ հնարավորությունները և տարածաշրջանի նշանակությունը հանգստի ու առողջապահական զբոսաշրջության ոլորտում։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է տեղագրության, կլիմայագիտության, բժշկական աշխարհագրության, առողջարանաբանության և տարածաշրջանային պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու հետազոտողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հարթ քրոմոֆոր պարունակող լիգանդների և նուկլեինաթթուների փոխազդեցության մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են լիգանդների կապման տարբեր եղանակները, դրանց կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ԴՆԹ-ի և ՌՆԹ-ի հետ առաջացող փոխազդեցությունների բնույթն ու կայունությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է սպեկտրոսկոպիական, կենսաքիմիական և կենսաֆիզիկական հետազոտությունների արդյունքները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են տարբեր գործոններ ազդում կապման արդյունավետության, մոլեկուլային ճանաչման և կենսաբանական ակտիվության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև նման փոխազդեցությունների նշանակությունը դեղանյութերի նախագծման, հակաուռուցքային և հակամանրէային միացությունների մշակման, ինչպես նաև մոլեկուլային կենսաբանության և կենսատեխնոլոգիայի տարբեր կիրառությունների համար։ Հրատարակությունը նախատեսված է քիմիկոսների, կենսաքիմիկոսների, մոլեկուլային կենսաբանների, կենսաֆիզիկոսների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար՝ որպես մասնագիտական և գիտահետազոտական արժեք ունեցող աղբյուր։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդության՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի, ժամանակ զարգացող ամիլոիդոզի կլինիկական և ձևաբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ամիլոիդային սպիտակուցային զանգվածների առաջացման, հյուսվածքներում դրանց կուտակման և օրգանների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների միջև կապի բացահայտումն է։ Պարբերական հիվանդությունը բնորոշվում է կրկնվող տենդային և բորբոքային նոպաներով, իսկ երկարատև ընթացքի դեպքում կարող է առաջացնել երկրորդային ամիլոիդոզ, որը հիվանդության կարևոր բարդություններից է։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ամիլոիդոգենեզի զարգացման մեխանիզմներին, դրա փուլային ընթացքին և հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ փոխկապակցվածությանը։ Հատուկ նշանակություն է տրվում տարբեր օրգանների և հյուսվածքների ախտահարմանը, հատկապես երիկամների, որոնց ներգրավումը կարող է հանգեցնել սպիտամիզության, երիկամային ֆունկցիայի աստիճանական խանգարման և ծանր դեպքերում՝ քրոնիկ երիկամային անբավարարության։ Ուսումնասիրության ձևաբանական բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս մանրամասն դիտարկել հյուսվածքային փոփոխությունները, ամիլոիդի կուտակման տեղակայումը, օրգանների կառուցվածքային վերափոխումները և դրանց համապատասխանությունը հիվանդության կլինիկական պատկերին։ Կարևորվում է նաև ամիլոիդոզի վաղ հայտնաբերման և ախտորոշման խնդիրը, քանի որ գործընթացի վաղ փուլերում համապատասխան բուժական միջամտությունը կարող է նշանակալիորեն ազդել հիվանդության հետագա զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ կլինիկական, լաբորատոր, հյուսվածաբանական և ախտաբանաանատոմիական տվյալների համադրմանը՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ամիլոիդոգենեզի պաթոգենետիկ մեխանիզմների վերաբերյալ։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է պարբերական հիվանդության և ամիլոիդային ախտահարման միջև կապի խորքային ուսումնասիրությամբ, իսկ գործնական նշանակությունը՝ բարդության վաղ հայտնաբերման, հիվանդների վիճակի գնահատման և հնարավոր բարդությունների կանխարգելման համար ախտորոշիչ մոտեցումների կատարելագործմամբ։ Թեման կարող է հետաքրքրել ռևմատոլոգներին, նեֆրոլոգներին, ախտաբաններին, ներքին հիվանդությունների մասնագետներին, լաբորատոր ախտորոշման ոլորտի աշխատակիցներին, բժշկական բուհերի ուսանողներին և պարբերական հիվանդության ախտորոշմամբ ու բուժմամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարբերական հիվանդության ժամանակ ամիլոիդային ախտահարումը դիտարկել միասնական կլինիկաձևաբանական տեսանկյունից՝ միավորելով հիվանդության կլինիկական ընթացքի, հյուսվածքային փոփոխությունների և օրգանների ախտահարման վերաբերյալ տվյալները։