Ещё в разделе История

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    Письмо императора Иоанна Цимисхия к армянскому царю Ашоту III

    Исторический документ представляет собой дипломатическое послание византийского императора John I Tzimiskes армянскому царю Ashot III, отражающее политические, военные и межгосударственные отношения между Византийской империей и Армянским царством во второй половине X века; в тексте рассматриваются вопросы союзнических обязательств, внешней политики, безопасности границ и сотрудничества двух христианских государств в условиях региональных конфликтов, а также содержатся сведения о дипломатическом этикете и политической риторике эпохи; документ представляет значительную ценность для изучения истории армяно-византийских отношений, международной дипломатии Средневековья и политической истории Кавказа и Ближнего Востока.

    Обновлено. 2026-09-20
    Письмо императора Иоанна Цимисхия к армянскому царю Ашоту III
    Онлайн

    Химия

    Получение карбидных катализаторов вольфрама и молибдена в режиме горения

    Այս աշխատությունը նվիրված է անցումային մետաղների՝ վոլֆրամի և մոլիբդենի կարբիդային կատալիզատորների ստացման և ուսումնասիրության ժամանակակից մեթոդներին՝ մասնավորապես այրման (combustion) ռեժիմում իրականացվող սինթեզի տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Նյութում մանրամասն քննարկվում են բարձր ջերմաստիճանային ինքնապարունակվող քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ բարձր ակտիվություն և կայունություն ունեցող կարբիդային կառուցվածքներ, որոնք լայն կիրառություն ունեն կատալիտիկ գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինթեզի պայմանների՝ ջերմաստիճանի, ռեակցիոն խառնուրդի կազմի, նախնական նյութերի ընտրության և էներգետիկ հավասարակշռության ազդեցությանը վերջնական արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև ստացված նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մակերեսային հատկությունները և դրանց կապը կատալիտիկ ակտիվության հետ տարբեր քիմիական ռեակցիաներում, այդ թվում՝ ջրածնացման և հիդրոկրեկինգի գործընթացներում։ Աշխատությունը միավորում է թե՛ տեսական մոդելավորումը, թե՛ փորձարարական արդյունքները՝ ներկայացնելով համալիր մոտեցում բարձր արդյունավետությամբ կատալիզատորների մշակման համար, ինչը կարևոր է էներգետիկայի, նավթաքիմիայի և առաջադեմ նյութերի արտադրության ոլորտներում։

    Обновлено. 2026-09-20
    Получение карбидных катализаторов вольфрама и молибдена в режиме горения
    Онлайн

    Культура

    Կոմիտասագիտությունը հայ երաժշտագիտության մեջ

    Երաժշտագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կոմիտասագիտության ձևավորմանը, զարգացման հիմնական փուլերին և հայ երաժշտագիտության համակարգում դրա զբաղեցրած տեղին ու նշանակությանը։ Քննության են առնվում Կոմիտաս Վարդապետի ստեղծագործական, գիտահետազոտական և երաժշտահասարակական գործունեության ուսումնասիրության պատմությունը, նրա երաժշտական ժառանգության գնահատման սկզբունքները և կոմիտասագիտական հետազոտությունների հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կոմիտասի ժողովրդական երգերի հավաքչական ու մշակման գործունեությանը, հայկական ավանդական երաժշտության ուսումնասիրության մեթոդներին և ազգային երաժշտական մտածողության առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Վերլուծվում են հայ երաժշտագետների կողմից Կոմիտասի ստեղծագործությունների, երաժշտատեսական հայացքների, բազմաձայնության կիրառման սկզբունքների և ժողովրդական երաժշտության հետ նրա ստեղծագործական կապերի մեկնաբանությունները։ Քննարկվում են նաև կոմիտասագիտության զարգացման պատմական նախադրյալները, տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված գիտական մոտեցումները և Կոմիտասի ժառանգության վերաբերյալ հետազոտությունների աղբյուրագիտական ու մեթոդաբանական հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Կոմիտասի ձեռագրերի, երաժշտական գրառումների, նամակագրության և այլ վավերագրական նյութերի նշանակությունը նրա գործունեության համակողմանի ուսումնասիրության համար։ Անդրադարձ է կատարվում կոմիտասագիտության ազդեցությանը հայ ազգային երաժշտության պատմության լուսաբանման, երաժշտական կրթության զարգացման և մշակութային ժառանգության պահպանման գործընթացների վրա։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել երաժշտագիտության, հայ երաժշտության պատմության, էթնոերաժշտագիտության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

    Обновлено. 2026-10-08
    Կոմիտասագիտությունը հայ երաժշտագիտության մեջ
    Онлайн

    Математика

    Изучение у-излучения от радиогалактики Centaurus A и нейтрино высоких энергий от галактических источников. оптическое исследование радиоизлучения

    Այս աշխատությունը վերաբերում է աստղաֆիզիկայի և բազմամեսենջերային (multi-messenger) աստղագիտության ոլորտին՝ ուսումնասիրելով γ-ճառագայթումը (գամմա-ճառագայթում) Centaurus A ռադիոգալակտիկայից, բարձր էներգիաների նեյտրինոները գալակտիկական աղբյուրներից և ռադիոճառագայթման օպտիկական հետազոտությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ակտիվ գալակտիկական միջուկների և բարձր էներգիաների աստղաֆիզիկական պրոցեսների ֆիզիկական մեխանիզմները՝ համադրելով տարբեր սպեկտրալ տիրույթներից ստացված դիտարկումները։ Ուսումնասիրվում է Centaurus A-ի կառուցվածքը և էներգետիկ ակտիվությունը, մասնավորապես՝ ռելյատիվիստական շիթերի (jets) և սև խոռոչի շրջակայքում տեղի ունեցող ոչ ջերմային ճառագայթման գործընթացները, որոնք հանդիսանում են γ-ճառագայթման հիմնական աղբյուրներից մեկը։ Միաժամանակ վերլուծվում են բարձր էներգիաների նեյտրինոների հնարավոր գալակտիկական աղբյուրները՝ supernova մնացորդներ, pulsar wind nebulae և այլ տիեզերական արագացուցիչներ, որոնք կարող են արտադրել մասնիկներ մինչև PeV էներգիաների կարգի։ Օպտիկական հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է ռադիոճառագայթման տարածական կառուցվածքը և դրա կապը օպտիկական և բարձր էներգիական դիտարկումների հետ՝ նպատակ ունենալով հասկանալ ճառագայթման մեխանիզմների ամբողջական պատկերը։ Աշխատությունը հիմնվում է բազմամեսենջերային մոտեցման վրա, որը համադրում է γ-աստղագիտության, նեյտրինո աստղագիտության և ռադիոաստղագիտության տվյալները՝ տիեզերքի բարձր էներգետիկ երևույթների ավելի ամբողջական մոդելավորման համար։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից աստղաֆիզիկայի, մասնիկային աստղագիտության և տիեզերական ճառագայթման աղբյուրների բացահայտման համար։

    Обновлено. 2026-09-12
    Изучение у-излучения от радиогалактики Centaurus A и нейтрино высоких энергий от галактических источников. оптическое исследование радиоизлучения
    Онлайн

    Другие предметы

    1901 թվականի ընդարձակ համազգային հանրագիտական օրացույց

    Կ. Պարոնյանի կազմած այս հրատարակությունը նախատեսված է որպես 1901 թվականի համազգային օրացույց՝ հանրագիտական և տեղեկատու բնույթի նյութերի ընդգրկմամբ։ Օրացույցները 19-րդ դարի հայ տպագիր մշակույթում կարևոր դեր են ունեցել՝ ընթերցողներին տրամադրելով ժամանակի հաշվարկման, ամսաթվերի, տոների և հիշատակի օրերի վերաբերյալ տեղեկություններ, ինչպես նաև տարբեր բնագավառներին առնչվող օգտակար գիտելիքներ։ Համազգային բնույթը մատնանշում է հայ հանրության ավելի լայն շրջանակին ուղղված նպատակը՝ միավորելով օրացուցային տեղեկությունները և հասարակական ու մշակութային հետաքրքրություն ներկայացնող նյութերը։ Հանրագիտական օրացույցները հաճախ ծառայել են որպես բազմակողմանի տեղեկատուներ՝ նպաստելով ընթերցողների ընդհանուր գիտելիքների ընդլայնմանը և ընթացիկ հասարակական կյանքի վերաբերյալ տեղեկությունների տարածմանը։ Դրանք կարևոր աղբյուր են նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակության հետաքրքրությունների, կրթական պահանջների, մշակութային առաջնահերթությունների և տպագիր տեղեկատվության տարածման եղանակների ուսումնասիրության համար։ 20-րդ դարի սկզբին հայերեն պարբերական և տեղեկատու հրատարակությունները նշանակալի դեր էին կատարում տարբեր համայնքների միջև մշակութային կապերի պահպանման և ազգային կյանքի մասին տեղեկությունների շրջանառության գործում։ Այս օրացույցը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մամուլի ու տպագրության պատմության, հանրագիտական հրատարակությունների զարգացման և հայ հասարակական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, մատենագետներին, մշակույթի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և պատմական տեղեկատուների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Обновлено. 2026-10-28
    1901 թվականի ընդարձակ համազգային հանրագիտական օրացույց
    Онлайн

    Религия

    Ապոլոգիաներ առաջին և երկրորդ և նրա վկայության պատմությունը

    Ստեղծագործությունը ներկայացնում է վաղ քրիստոնեական ջատագովական գրականության կարևորագույն ուղղություններից մեկը՝ քրիստոնեական հավատի, ուսմունքի և հավատացյալների իրավունքների պաշտպանությունը փիլիսոփայական, բարոյական և կրոնական փաստարկների միջոցով։ Այն առնչվում է Սուրբ Հուստինոս Փիլիսոփայի ջատագովական երկերին, որոնցում քրիստոնեությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես հասարակական կարգին հակասող կամ անհիմն հավատալիքների ամբողջություն, այլ որպես ճշմարտության, բանականության, բարոյական կատարելության և աստվածային իմաստության վրա հիմնված ուսմունք։ Առաջին և երկրորդ ջատագովությունները արտացոլում են վաղ քրիստոնեական համայնքների պատմական իրադրությունը, երբ նոր կրոնը ենթարկվում էր հասարակական ու պետական կասկածամտության, իսկ քրիստոնյաները հաճախ ստիպված էին պաշտպանել իրենց հավատը տարբեր մեղադրանքներից և անհիմն դատապարտումներից։ Հեղինակը ձգտում է բացատրել քրիստոնեական վարդապետության էությունը, հիմնավորել դրա բարոյական բարձր արժեքը և ցույց տալ, որ քրիստոնյաներին պետք է գնահատել ոչ թե նրանց կրոնական պատկանելության կամ տարածված նախապաշարմունքների հիման վրա, այլ նրանց իրական համոզմունքների, վարքի և գործերի միջոցով։ Երկում կարևոր տեղ է զբաղեցնում հավատքի և բանականության փոխհարաբերության հարցը։ Հուստինոսը քրիստոնեական ճշմարտությունը դիտարկում է փիլիսոփայական որոնումների շարունակության և կատարելագործման համատեքստում՝ ընդգծելով, որ ճշմարտության նկատմամբ անկեղծ ձգտումը, արդարությունը, իմաստությունը և առաքինությունը համահունչ են քրիստոնեական ուսմունքին։ Հեղինակի մտավոր մոտեցման առանձնահատկություններից է հունական փիլիսոփայության հասկացությունների և քրիստոնեական աստվածաբանական գաղափարների համադրությունը, որի շնորհիվ ստեղծագործությունը ձեռք է բերում ոչ միայն կրոնական, այլև փիլիսոփայական նշանակություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հիսուս Քրիստոսի անձին, աստվածային բնությանը, ուսմունքին և փրկագործական առաքելությանը, ինչպես նաև քրիստոնեական հավատքի հիմքում ընկած աստվածաբանական ճշմարտություններին։ Ջատագովական խոսքի միջոցով հեղինակը ներկայացնում է քրիստոնյաների բարոյական սկզբունքները, նրանց վերաբերմունքը կյանքի, հասարակության, իշխանության, արդարության և մարդկային արժանապատվության նկատմամբ՝ հակադրելով քրիստոնեական վարքի սկզբունքները տարածված մոլորություններին ու անարդար դատողություններին։ Երկի մյուս կարևոր բաղադրիչը հեղինակի վկայության պատմությունն է, որն ընդգծում է նրա անձնական մտավոր և հոգևոր որոնումների նշանակությունը։ Հուստինոսի կերպարը մարմնավորում է այն մտածողի ուղին, որը փիլիսոփայական տարբեր դպրոցների գաղափարներին ծանոթանալուց և ճշմարտության որոնումներից հետո հանգում է քրիստոնեական հավատքին՝ այն ընդունելով որպես իմաստության և ճշմարտության առավել ամբողջական արտահայտություն։ Այս առումով ստեղծագործությունն ունի նաև ինքնակենսագրական և հոգևոր վկայության արժեք՝ բացահայտելով քրիստոնեության տարածման վաղ շրջանի մտավոր միջավայրը, կրոնական համոզմունքների ձևավորման գործընթացը և փիլիսոփայական մտածողության ազդեցությունը քրիստոնեական աստվածաբանության զարգացման վրա։ Գրական առումով երկն առանձնանում է փաստարկային, բանավիճային և բացատրական շարադրանքով, տրամաբանական կառուցվածքով, փիլիսոփայական դատողություններով և համոզելու նպատակ ունեցող հռետորական ոճով։ Հեղինակը համադրում է բանական հիմնավորումները, բարոյական դատողությունները և աստվածաբանական մեկնաբանությունները՝ ստեղծելով մի ամբողջություն, որտեղ հավատքի պաշտպանությունը միաժամանակ դառնում է ճշմարտության, արդարության և մարդկային արժանապատվության պաշտպանության խնդիր։ Պատմական և մշակութային առումով ստեղծագործությունն առանձնահատուկ նշանակություն ունի վաղ քրիստոնեական մտքի, եկեղեցու ջատագովական ավանդույթի և քրիստոնեական փիլիսոփայության սկզբնավորման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու քրիստոնեության և անտիկ փիլիսոփայական մշակույթի հանդիպման, վաղ եկեղեցու ինքնության ձևավորման, կրոնական հանդուրժողականության խնդրի և հավատքի ազատ դավանման իրավունքի մասին։ Սուրբ Հուստինոս Փիլիսոփայի գաղափարները կարևոր դեր են ունեցել քրիստոնեական մտքի պատմության մեջ՝ նպաստելով աստվածաբանական լեզվի և փիլիսոփայական հասկացությունների փոխազդեցությանը։ Հայերեն հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ ընթերցողի համար՝ ապահովելով վաղ քրիստոնեական գրավոր ժառանգության և համաքրիստոնեական աստվածաբանական մտքի հասանելիությունը հայերենով։ Այն արժեքավոր է աստվածաբանության, եկեղեցու պատմության, փիլիսոփայության, հայրաբանական գրականության և կրոնական մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև քրիստոնեական վարդապետության սկզբնավորման, հավատի ու բանականության փոխհարաբերության և վաղ քրիստոնեական հասարակության հոգևոր ու մտավոր կյանքի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

    Обновлено. 2026-11-12
    Ապոլոգիաներ առաջին և երկրորդ և նրա վկայության պատմությունը