Հայոց հայրենիքը

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է միջողնային սկավառակների ախտաբանական փոփոխությունների հետ կապված գոտկային ռադիկուլոպաթիայի կլինիկական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և բուժական մոտեցումների գիտական գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում հիվանդության կլինիկական դրսևորումների, նյարդային համակարգի գործառական փոփոխությունների և դրանց միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածություններն են։ Քննության են առնվում գոտկային հատվածի նյարդարմատների ախտահարման հետ կապված ցավային, զգայական և շարժողական խանգարումների ընդհանուր բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հիվանդների շարժունակության, ֆիզիկական ակտիվության և կյանքի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական հետազոտության և ֆիզիոլոգիական գնահատման տվյալների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու ախտաբանական գործընթացի բնույթի և արտահայտվածության մասին։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել պահպանողական բուժման տարբեր ուղղությունների արդյունքների համեմատական գնահատում՝ առանց որևէ մեթոդի արդյունավետությունը նախապես ենթադրելու, ինչպես նաև բուժման ընթացքում կլինիկական և գործառական ցուցանիշների փոփոխությունների ուսումնասիրություն։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ցավային համախտանիշի, մկանային գործառույթի, շարժումների սահմանափակման և նյարդաբանական վիճակի դինամիկ գնահատումը։ Կլինիկաֆիզիոլոգիական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բուժման արդյունքները դիտարկել ոչ միայն հիվանդի գանգատների փոփոխության, այլև նյարդամկանային համակարգի գործառական վիճակի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև հիվանդության ընթացքի և բուժման նկատմամբ արձագանքի անհատական տարբերություններին՝ կարևորելով յուրաքանչյուր դեպքի համալիր գնահատումը։ Առանձին նշանակություն ունի վերականգնողական գործընթացի ուսումնասիրությունը, քանի որ հիվանդի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների վերականգնումը և առօրյա գործունեության բարելավումը կլինիկական արդյունքի կարևոր բաղադրիչներ են։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է նյարդաբանության, կլինիկական ֆիզիոլոգիայի և վերականգնողական բժշկության մոտեցումները՝ գոտկային ռադիկուլոպաթիայի կլինիկական ընթացքի, գործառական փոփոխությունների և բուժման արդյունքների վերաբերյալ գիտական պատկերացումները խորացնելու նպատակով։

Literature

Աշխատությունը նվիրված է ամերիկյան արձակի նշանավոր ներկայացուցչի ստեղծագործություններում ռեալիստական գեղարվեստական սկզբունքների, կերպարային համակարգի, սոցիալական միջավայրի պատկերման և հեղինակային աշխարհընկալման ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրականության գեղարվեստական վերարտադրման այն միջոցներն են, որոնց միջոցով ներկայացվում են հասարակության տարբեր շերտերի կյանքը, մարդու և սոցիալական միջավայրի փոխհարաբերությունները, տնտեսական դժվարությունները, անհատի բարոյական ընտրությունը, մարդկային արժանապատվության և գոյապայքարի խնդիրները։ Քննվում է, թե ինչպես է առօրյա կյանքի մանրամասների, բնական միջավայրի, աշխատանքի, ընտանեկան հարաբերությունների և հասարակական հակասությունների պատկերումը նպաստում համոզիչ ու բազմաշերտ գեղարվեստական իրականության ստեղծմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հասարակ մարդկանց կերպարներին, որոնց կենսափորձի միջոցով բացահայտվում են ավելի լայն սոցիալական և բարոյահոգեբանական խնդիրներ։ Վերլուծվում են կերպարների անհատականացման միջոցները, նրանց խոսքը, վարքագիծը, ներքին հակասությունները և միջավայրի ազդեցությունը նրանց աշխարհընկալման ու գործողությունների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում սոցիալական ռեալիզմի և հոգեբանական պատկերման փոխհարաբերությունը, քանի որ արտաքին հասարակական պայմանները հաճախ ներկայացվում են հերոսների անձնական ճակատագրերի և ներքին ապրումների միջոցով։ Ուսումնասիրվում է նաև բնապատկերի գործառույթը, որը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների տարածք, այլև որպես կերպարների հոգեվիճակների, հասարակական փոփոխությունների և մարդու գոյության խորհրդանշական արտահայտման միջոց։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել Մեծ ճգնաժամի ժամանակաշրջանի սոցիալական իրողությունների, աղքատության, աշխատանքային անապահովության, տեղահանության, համայնքային համերաշխության և անհատի ու հասարակության միջև լարվածության գեղարվեստական արտացոլումները։ Անդրադարձ է կատարվում լեզվի պարզությանը, կենդանի երկխոսություններին, խոսակցական տարրերին, հեգնանքին և պատմողական տարբեր եղանակներին, որոնց միջոցով ստեղծվում է իրականությանը մոտ գեղարվեստական միջավայր։ Միաժամանակ քննվում է ռեալիստական պատկերման և խորհրդանշական շերտերի համադրությունը, որը ստեղծագործություններին հաղորդում է սոցիալական փաստագրությունից ավելի լայն փիլիսոփայական և համամարդկային նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ամերիկյան ռեալիստական արձակի զարգացման առանձնահատկությունները և հասկանալու, թե ինչպես են սոցիալական դիտարկումը, հոգեբանական խորությունը, բնության պատկերումը և մարդասիրական գաղափարները միավորվում ամբողջական գեղարվեստական համակարգում։

Finance

Ֆինանսական համակարգը տնտեսության այն կազմակերպված կառուցվածքն է, որը ապահովում է փողի շրջանառությունը, խնայողությունների հավաքագրումը, ներդրումների իրականացումը և ֆինանսական ռեսուրսների բաշխումը հասարակության տարբեր ոլորտների միջև։ Այն ներառում է բանկային համակարգը, ապահովագրական ընկերությունները, արժեթղթերի շուկան և պետական ֆինանսները, որոնք միասին նպաստում են տնտեսական կայունությանը և զարգացմանը։ Ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչներից է պետական բյուջեն, որը պետության եկամուտների և ծախսերի տարեկան ֆինանսական պլանն է։ Պետական բյուջեն ձևավորվում է հիմնականում հարկերից, տուրքերից և այլ պետական եկամուտներից, իսկ ծախսերը ուղղվում են կրթության, առողջապահության, պաշտպանության, ենթակառուցվածքների և սոցիալական ծրագրերի ֆինանսավորմանը։ Բյուջեի ճիշտ կառավարումը կարևոր է երկրի տնտեսական կայունության համար, քանի որ այն ազդում է գնաճի, զբաղվածության և տնտեսական աճի վրա։ Պետական պարտքը ձևավորվում է այն դեպքում, երբ պետությունը ծախսում է ավելի շատ, քան հավաքում է եկամուտներ, և ստիպված է լինում փոխառություններ վերցնել ներքին կամ արտաքին աղբյուրներից։ Պետական պարտքը կարող է լինել զարգացման գործիք, եթե այն օգտագործվում է արդյունավետ ներդրումների համար, սակայն չափազանց մեծ պարտքը կարող է վտանգել ֆինանսական կայունությունը և մեծացնել տնտեսական ռիսկերը։ Այսպիսով, ֆինանսական համակարգը, պետական բյուջեն և պետական պարտքը փոխկապակցված են և միասին ձևավորում են երկրի տնտեսական քաղաքականության հիմքը։

Pedagogy

Այս աշխատանքը նվիրված է 7-9-րդ դասարաններում երկրաչափության դասընթացի շրջանակում հարթաչափական հիմնական հասկացությունների սահմանումների արդյունավետ ուսուցման մեթոդիկային։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այնպիսի հիմնարար երկրաչափական հասկացությունների յուրացումն է, որոնց ճիշտ ընկալումն ու սահմանումների իմացությունը կարևոր հիմք են հետագա տեսական գիտելիքների, երկրաչափական դատողությունների և խնդիրների լուծման հմտությունների ձևավորման համար։ Աշխատանքը դիտարկում է, թե ինչպես կարելի է սովորողներին աստիճանաբար և հասանելի ձևով ներկայացնել երկրաչափական հասկացությունների էությունը, տարբերակել դրանց էական հատկանիշները, ձևակերպել սահմանումները և կիրառել դրանք տարբեր իրավիճակներում։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում ուսուցման այնպիսի մեթոդների և հնարների կիրառմանը, որոնք սովորողին չեն սահմանափակում սահմանումը պարզապես անգիր հիշելով, այլ նպաստում են դրա գիտակցված ըմբռնմանը։ Կարևորվում է տեսողական նյութերի, գծագրերի, համեմատությունների, հարցադրումների, դիտարկումների, օրինակների և հակաօրինակների օգտագործումը, քանի որ երկրաչափական հասկացությունների ձևավորումն անմիջականորեն կապված է դրանց պատկերային ընկալման և տարածական մտածողության զարգացման հետ։ Աշխատանքում կարող են քննարկվել նաև ուսուցման տարբեր փուլերը՝ նոր հասկացության ներմուծում, դրա հիմնական հատկանիշների բացահայտում, սահմանման ձևակերպում, ամրապնդում և գործնական կիրառություն։ Ուշադրություն է դարձվում սովորողների տարիքային և ճանաչողական առանձնահատկություններին, նրանց տրամաբանական մտածողության զարգացմանը և ինքնուրույն եզրահանգումներ կատարելու կարողության ձևավորմանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև ուսուցչի դերը՝ որպես սովորողների գործունեությունը կազմակերպող և ուղղորդող, ինչպես նաև դասի ընթացքում առաջացող սխալ պատկերացումների ու սահմանումների ոչ ճիշտ կիրառման բացահայտման և շտկման գործընթացը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ինչպես ապագա և գործող մաթեմատիկայի ուսուցիչների, այնպես էլ մանկավարժական կրթությամբ զբաղվող ուսանողների համար, քանի որ առաջարկվող մեթոդական մոտեցումները հնարավորություն են տալիս երկրաչափական սահմանումների ուսուցումը դարձնել ավելի համակարգված, հասկանալի և արդյունավետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալ, որ երկրաչափական սահմանումների ուսուցումը պետք է կառուցվի ոչ միայն հիշողության, այլև դիտարկման, տրամաբանության, համեմատության, հիմնավորման և գործնական կիրառության վրա՝ նպաստելով սովորողների մաթեմատիկական մտածողության և երկրաչափական գրագիտության համակողմանի զարգացմանը։

Economics

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության շրջանակներում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ներդրումային գործընթացների զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական, ֆինանսական, ինստիտուցիոնալ և կազմակերպական խնդիրները և ուսումնասիրել պետական ու մասնավոր հատվածների համագործակցության միջոցով դրանց հաղթահարման հնարավորությունները։ Աշխատանքում ներդրումային քաղաքականությունը դիտարկվում է որպես տնտեսական զարգացման կարևոր գործիք, որի արդյունավետ իրականացումը կարող է նպաստել կապիտալի ներգրավմանը, արտադրության ընդլայնմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, ենթակառուցվածքների զարգացմանը և տնտեսության մրցունակության բարձրացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պետության և մասնավոր հատվածի շահերի համադրմանը, քանի որ խոշոր և երկարաժամկետ ներդրումային ծրագրերի իրականացումը հաճախ պահանջում է ինչպես մասնավոր կապիտալի, այնպես էլ պետական աջակցության և կարգավորման համատեղ կիրառում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության տարբեր ձևերը, այդ թվում՝ համատեղ ներդրումային ծրագրերը, հանրային ենթակառուցվածքների ֆինանսավորումը, պետական և մասնավոր ռեսուրսների համաֆինանսավորումը, արտոնությունների տրամադրումը և ներդրումային ռիսկերի բաշխման մեխանիզմները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է ՀՀ ներդրումային միջավայրի գնահատումը՝ հաշվի առնելով իրավական և ինստիտուցիոնալ դաշտը, ֆինանսական շուկայի զարգացվածությունը, ներդրողների պաշտպանության մակարդակը, հարկային պայմանները, վարչարարական գործընթացները և տնտեսական կանխատեսելիությունը։ Կարող են վերլուծվել նաև օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման խնդիրները, ներքին ներդրումային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը և մասնավոր հատվածի մասնակցությունը երկրի ռազմավարական նշանակություն ունեցող ծրագրերին։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային ռիսկերի նվազեցման մեխանիզմներին, պետական երաշխիքների կիրառմանը, ֆինանսավորման աղբյուրների բազմազանեցմանը և ներդրումային նախագծերի գնահատման ու ընտրության չափանիշների կատարելագործմանը։ Պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության արդյունավետ համակարգը կարող է հնարավորություն տալ մասնավոր կապիտալը ուղղորդել այն ոլորտներ, որոնք ունեն բարձր տնտեսական կամ սոցիալական նշանակություն, սակայն պահանջում են մեծածավալ և երկարաժամկետ ներդրումներ։ Այդպիսի ոլորտների շարքում կարող են դիտարկվել տրանսպորտային և էներգետիկ ենթակառուցվածքները, ջրային տնտեսությունը, առողջապահությունը, կրթությունը, զբոսաշրջությունը, արդյունաբերությունը և նորարարական գործունեությունը։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել ներդրումային գործընթացների վիճակագրական և համեմատական վերլուծության, տնտեսական արդյունավետության գնահատման, ռիսկերի գնահատման և տարբեր երկրների փորձի ուսումնասիրության մեթոդներ։ Հետազոտության արդյունքների հիման վրա կարող են առաջարկվել ՀՀ ներդրումային քաղաքականության կատարելագործման ուղղություններ՝ ներդրումային միջավայրի բարելավում, պետական աջակցության թիրախավորում, մասնավոր կապիտալի ներգրավման նոր մեխանիզմների զարգացում, համագործակցության պայմանագրային և իրավական հիմքերի հստակեցում, ռիսկերի արդարացի բաշխում և ներդրումային ծրագրերի կառավարման արդյունավետության բարձրացում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ՀՀ տնտեսական քաղաքականության մշակման, ներդրումային ծրագրերի պլանավորման, հանրային ենթակառուցվածքների զարգացման և պետություն-մասնավոր հատված համագործակցության մեխանիզմների կատարելագործման համար՝ նպաստելով կայուն տնտեսական աճի և ներդրումային ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ձնածածկույթի ձևավորման, տարածական և ժամանակային փոփոխությունների, ինչպես նաև դրա ջրաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ձյան կուտակման և հալման գործընթացները, դրանց կախվածությունը բարձրությունից, ռելիեֆից, կլիմայական պայմաններից և օդերևութաբանական գործոններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձնածածկույթի՝ որպես ջրային ռեսուրսների ձևավորման կարևոր բնական բաղադրիչի դերին, քանի որ ձմռանը կուտակված ձյան զանգվածը գարնանային և վաղամառային հալոցքի ժամանակ կարող է զգալի ներդրում ունենալ գետերի հոսքի, լճերի սնուցման և ջրամբարների ջրային պաշարների համալրման գործում։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ձնածածկույթի տարածքային բաշխման առանձնահատկությունները Հայաստանի տարբեր բարձրադիր և կլիմայական գոտիներում, դրա պահպանման տևողությունը և հալման ինտենսիվությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ձյան ջրային պաշարների գնահատմանը և դրանց հնարավոր ազդեցությանը գետային հոսքի սեզոնային ռեժիմի վրա։ Այս տեսանկյունից ձնածածկույթի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ջրային ռեսուրսների պլանավորման, գյուղատնտեսական ջրամատակարարման, ոռոգման համակարգերի կառավարման և ջրային հաշվեկշռի գնահատման համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում ձնածածկույթի քանակի, տարածման և հալման ժամկետների հնարավոր փոփոխություններին, որոնք կարող են ազդեցություն ունենալ Հայաստանի ջրային ռեսուրսների սեզոնային հասանելիության վրա։ Ձնածածկույթի վերաբերյալ երկարաժամկետ դիտարկումների և ջրաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալ ձյան դերը երկրի ջրային հաշվեկշռում և կանխատեսել դրա փոփոխությունների հնարավոր հետևանքները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել ջրային ռեսուրսների կառավարման, հիդրոլոգիական կանխատեսումների, կլիմայական հետազոտությունների, գյուղատնտեսության և բնական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ջրաբաններին, կլիմայագետներին, աշխարհագրագետներին, բնապահպաններին, գյուղատնտեսության մասնագետներին, ինչպես նաև Հայաստանի ջրային ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին և ուսանողներին։