Հայոց պատմության համառոտ ակնարկ

Другие предметы

Ավտոմատ կառավարման միկրոպրոցեսորային համակարգերը ներկայացնում են կառավարման համակարգերի ժամանակակից տեսակ, որտեղ տեխնոլոգիական գործընթացների վերահսկումն ու կարգավորումը իրականացվում է միկրոպրոցեսորի կամ միկրոկոնտրոլերի հիման վրա կառուցված հաշվարկային սարքերի միջոցով՝ ապահովելով բարձր ճշգրտություն, արագ արձագանք և ճկուն ծրագրավորվող կառավարում։ Դրանք հիմնված են ավտոմատ կառավարման համակարգեր գաղափարի վրա, որտեղ չափիչ սենսորներից ստացված ազդանշանները մշակվում են թվային ալգորիթմներով, և համապատասխան հրամաններ են ուղարկվում կատարող մեխանիզմներին՝ գործընթացը ցանկալի վիճակում պահելու համար։ Միկրոպրոցեսորային բաղադրիչը թույլ է տալիս իրականացնել բարդ հաշվարկներ, կիրառել ադապտիվ և կանխատեսող կառավարման մեթոդներ, ինչպես նաև ինտեգրել համակարգը համակարգչային ցանցերի և արդյունաբերական ավտոմատացման հարթակների հետ։ Այս համակարգերը լայն կիրառություն ունեն արտադրությունում, էներգետիկայում, տրանսպորտում և ռոբոտատեխնիկայում՝ ապահովելով գործընթացների օպտիմալացում, էներգախնայողություն և մարդկային գործոնի նվազեցում։ Դրանց հիմնական առավելություններից են բարձր հուսալիությունը, ծրագրային վերակազմավորման հնարավորությունը և տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացների համատեղ կառավարումը մեկ միասնական հարթակում։

Литература

Աշխատությունը հին հռոմեական գրականության և գեղագիտական մտքի կարևորագույն երկերից մեկի՝ հռոմեացի նշանավոր բանաստեղծ Քվինտոս Հորացիոս Փլակկոսի քերթողական արվեստին նվիրված ստեղծագործության հայերեն ներկայացումն է։ Այն պատկանում է դասական պոետիկայի և գրական տեսության այն երկերի շարքին, որոնք ձևավորել են եվրոպական գրականագիտական մտածողության հիմնարար սկզբունքները և դարեր շարունակ ազդեցություն ունեցել բանաստեղծության, դրամատուրգիայի ու գեղարվեստական ստեղծագործության ընկալման վրա։ Ստեղծագործության հիմնական թեման պոեզիայի բնույթն է, բանաստեղծական երկի ստեղծման սկզբունքները, գրական ստեղծագործության կառուցվածքը, գեղարվեստական ամբողջականությունը և արվեստի հասարակական ու դաստիարակչական նշանակությունը։ Հորացիոսը քերթողական արվեստը դիտարկում է որպես գիտելիքի, տաղանդի, աշխատանքի, փորձի և գեղարվեստական ճաշակի համադրություն՝ կարևորելով ստեղծագործության բովանդակության ու ձևի ներդաշնակությունը։ Աշխատության գաղափարական առանցքը գեղարվեստական երկի կատարելության ձգտումն է, որի համար անհրաժեշտ են չափի զգացում, մտքի հստակություն, լեզվական ճշգրտություն, կառուցվածքային ներդաշնակություն և ստեղծագործական հետևողականություն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն սկզբունքին, որ գրական ստեղծագործությունը պետք է ունենա ներքին ամբողջականություն, իսկ նրա առանձին բաղադրիչները պետք է փոխկապակցված լինեն և ծառայեն ընդհանուր գեղարվեստական մտահղացմանը։ Հորացիոսը կարևորում է նաև ստեղծագործության հավաստիությունն ու բնականությունը՝ ընդգծելով, որ գրական կերպարները, գործողությունները և խոսքը պետք է համապատասխանեն իրենց բնույթին, իրավիճակին ու տրամաբանական զարգացումներին։ Աշխատության կարևոր գաղափարներից է գրականության երկակի առաքելությունը՝ հաճելի լինելու և օգտակարություն բերելու սկզբունքը։ Այս մոտեցմամբ բանաստեղծությունը միաժամանակ դիտարկվում է որպես գեղագիտական հաճույքի աղբյուր և որպես մարդու մտավոր ու բարոյական դաստիարակության միջոց։ Գրական երկը պետք է ոչ միայն գրավի ընթերցողի ուշադրությունը, այլև նպաստի նրա ճաշակի զարգացմանը, գիտելիքի հարստացմանը և մարդկային արժեքների ճանաչմանը։ Կարևորվում է նաև գրողի պատասխանատվությունը սեփական ստեղծագործության նկատմամբ, քանի որ իսկական գեղարվեստական արդյունքը պահանջում է մշտական աշխատանք, ինքնաքննադատություն, լեզվի խոր իմացություն և կատարելագործման ձգտում։ Հորացիոսը անդրադառնում է գրական ստեղծագործության ժանրային առանձնահատկություններին, բանաստեղծական խոսքի համապատասխանությանը թեմային, կերպարների բնութագրման սկզբունքներին, դրամատիկական երկի կառուցվածքին և ստեղծագործական չափանիշներին։ Նրա դիտարկումներում կարևոր տեղ ունեն նաև գրական քննադատության, ընթերցողական ճաշակի և գրական հեղինակության հարցերը։ Ընդգծվում է, որ ստեղծագործության գնահատումը պետք է հիմնված լինի գիտելիքի, փորձի և մասնագիտական դատողության վրա, իսկ գրողը պետք է պատրաստ լինի ընդունելու հիմնավորված քննադատությունը։ Գրականագիտական առումով աշխատությունն առանձնանում է խրատական, տեսական և գեղագիտական դատողությունների համադրությամբ։ Դրա շարադրանքը ներկայացնում է պոետիկան ոչ միայն որպես բանաստեղծական ձևերի ու կանոնների ամբողջություն, այլև որպես ստեղծագործական մտածողության, գրական ճաշակի և արվեստի փիլիսոփայության համակարգ։ Պատմական նշանակությունը պայմանավորված է հին հունական գեղագիտական ավանդույթների և հռոմեական գրական փորձի ընդհանրացմամբ։ Հորացիոսի ձևակերպած սկզբունքները մեծ ազդեցություն են ունեցել Վերածննդի, կլասիցիզմի և եվրոպական նոր գրականության զարգացման վրա՝ դառնալով գրական տեսության և գեղարվեստական քննադատության կարևոր հենակետերից մեկը։ Նրա գաղափարները երկար ժամանակ կիրառվել են գրական կրթության մեջ՝ որպես բանաստեղծական ստեղծագործության, դրամատուրգիայի և գրական ճաշակի ուսուցման հիմնարար նյութ։ Հայ մշակութային միջավայրում այս երկի ներկայացումը կարևոր նշանակություն ունի դասական ժառանգության յուրացման և եվրոպական գրականագիտական մտքի տարածման տեսանկյունից։ Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը մեծ դեր է ունեցել հայ իրականության մեջ անտիկ գրականության, դասական լեզուների և գեղագիտական մտածողության ուսումնասիրության ու տարածման գործում։ Հին հռոմեական գրականության նման երկերի հայերեն հրատարակությունը նպաստել է հայ ընթերցողի ծանոթությանը համաշխարհային գրականության հիմնարար արժեքներին, ինչպես նաև հայ գրականագիտական ու մանկավարժական մտքի հարստացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է դասական պոետիկայի պատմության, հռոմեական գրականության, գեղագիտության, գրական քննադատության և հայ թարգմանական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականագետների, բանասերների, թարգմանիչների, մանկավարժների, գրողների, դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հայ հին տպագիր գրքի հետազոտողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է գեղարվեստական ստեղծագործության հիմնարար սկզբունքներին ծանոթանալու, գրական ճաշակը զարգացնելու, պոեզիայի հասարակական ու գեղագիտական նշանակությունը հասկանալու և անտիկ աշխարհի գրական մտքի ժառանգությանը հաղորդակից դառնալու հնարավորությամբ։ Այս երկը կարևոր տեղ ունի ինչպես համաշխարհային պոետիկայի պատմության, այնպես էլ հայերեն դասական գրականագիտական ժառանգության մեջ՝ ներկայացնելով գրական արվեստի այն սկզբունքները, որոնց արդիականությունը պահպանվում է նաև ժամանակակից գրականության և գեղարվեստական քննադատության ուսումնասիրության մեջ։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ազգային կրթության գաղափարին և դրա նշանակությանը ժողովրդի մտավոր, մշակութային ու հասարակական զարգացման գործում։ Այն անդրադառնում է կրթության՝ որպես անհատի ձևավորման և ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդման կարևոր միջոցի ընկալմանը՝ ընդգծելով գիտելիքի, դաստիարակության և կրթական հաստատությունների դերը հասարակության առաջընթացում։ Ազգային կրթության հարցը դիտարկվում է ոչ միայն ուսուցման կազմակերպման տեսանկյունից, այլև որպես լեզվի, պատմական հիշողության, մշակութային ժառանգության և արժեքային համակարգի պահպանման ու փոխանցման միջոց։ Այս մոտեցմամբ կրթությունը դառնում է սերունդների միջև կապի պահպանման, հասարակական պատասխանատվության ձևավորման և ազգային կյանքի շարունակական զարգացման հիմքերից մեկը։ Գրվածքի թեմատիկան առնչվում է 19-րդ դարի հայ լուսավորական մտքի կարևոր խնդիրներին՝ կրթության մատչելիությանը, ուսումնական գործի բարելավմանը, գիտելիքի տարածմանը և ազգային կրթական համակարգի զարգացման անհրաժեշտությանը։ Այն արժեքավոր է հայ մանկավարժական և հասարակական մտքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է կրթության միջոցով ազգային վերելքի հասնելու ձգտումները։

История

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Վանի արձանագրությունների ուսումնասիրությանը և դրանց պատմական նշանակության գնահատմանը Հին Առաջավոր Ասիայի պատմության վերականգնման գործում։ Ուսումնասիրության հիմքում Վանի ավազանում և հարակից տարածքներում հայտնաբերված սեպագիր արձանագրություններն են, որոնք կարևոր սկզբնաղբյուր են Ուրարտուի պետության քաղաքական, ռազմական, տնտեսական և մշակութային պատմության ուսումնասիրման համար։ Աշխատության շրջանակում կարող են քննության առնվել արձանագրությունների բովանդակությունը, լեզվական և գրային առանձնահատկությունները, դրանց ստեղծման ժամանակաշրջանը, տեղադրությունը և պատմական իրադարձությունների վերաբերյալ հաղորդած տեղեկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ արձանագրությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել Ուրարտուի արքաների գործունեությունը, պետության տարածքային ընդլայնումը, ռազմական արշավանքները, ամրաշինական և ջրատեխնիկական աշխատանքները, տնտեսական կազմակերպվածությունը և տարբեր տարածքների նկատմամբ իշխանության հաստատման գործընթացները։ Արձանագրությունների համադրումը հնագիտական նյութերի և տարածաշրջանի այլ գրավոր աղբյուրների հետ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հին Առաջավոր Ասիայի քաղաքական ու մշակութային զարգացումների մասին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև սեպագիր նյութերի աղբյուրագիտական արժեքի գնահատումը, դրանց մեկնաբանության մեթոդների ուսումնասիրությունը և առանձին արձանագրությունների միջոցով պատմական ժամանակագրության ու աշխարհագրության ճշգրտումը։ Վանի արձանագրությունները հատկապես կարևոր են Հայկական լեռնաշխարհի հին պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ դրանցում պահպանված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտել տարածաշրջանի բնակավայրերի, քաղաքական միավորների և տնտեսական ու մշակութային գործընթացների վերաբերյալ բազմաթիվ տվյալներ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հնագետներին, ուրարտագետներին, արևելագետներին, սեպագրագետներին և Հին Առաջավոր Ասիայի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է Ցեֆեյի համաստեղության ընտրված՝ մոտ 17 քառակուսի աստիճան մակերես ընդգրկող տիրույթում M սպեկտրային դասի աստղերի հայտնաբերմանը, սպեկտրալ դասակարգմանը և մանրամասն աստղագիտական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է առանձնացնել տվյալ երկնային տիրույթում M տիպի աստղերը, որոշել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանց հիման վրա ուսումնասիրել աստղերի ֆիզիկական ու աստղագիտական բնութագրերը։ M դասի աստղերը համեմատաբար ցածր մակերևութային ջերմաստիճան ունեցող աստղեր են, որոնց սպեկտրներում կարևոր դեր ունեն մոլեկուլային կլանման գոտիները, հատկապես տիտանի օքսիդի և այլ մոլեկուլային միացությունների առաջացրած առանձնահատկությունները։ Այդ պատճառով դրանց սպեկտրալ դասակարգումը պահանջում է ոչ միայն ընդհանուր սպեկտրային տեսքի գնահատում, այլև տարբեր ախտորոշիչ գծերի ու մոլեկուլային գոտիների մանրամասն վերլուծություն։ Աշխատանքում կարող են օգտագործվել աստղագիտական սպեկտրների ստացման և մշակման մեթոդներ՝ հետազոտվող աստղերի սպեկտրային դասերը, ենթադասերը և լուսատվության դասերը որոշելու համար։ Սպեկտրալ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս աստղերին համակարգել ըստ նրանց ֆիզիկական վիճակի և մակերևութային ջերմաստիճանի, իսկ հետագա վերլուծությունը կարող է ներառել ջերմաստիճանի, լուսատվության, շառավղի և այլ աստղաֆիզիկական պարամետրերի գնահատում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դիտարկվող տիրույթում աստղերի նույնականացման խնդրին, քանի որ երկնքի մեկ փոքր հատվածում կարող են միաժամանակ առկա լինել ինչպես տվյալ համաստեղության ֆիզիկական անդամներ, այնպես էլ տեսագծի երկայնքով պատահաբար հայտնվող ավելի հեռավոր կամ ավելի մոտ աստղեր։ Այդ պատճառով կարևոր է նաև աստղերի տարածական դիրքի, սեփական շարժման, հեռավորության և այլ մատչելի տվյալների համադրումը սպեկտրային արդյունքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև M տիպի աստղերի բազմազանությունը՝ առանձնացնելով տարբեր ենթատիպեր և լուսատվության դասեր։ Այդ տարբերությունները կարևոր են աստղերի էվոլյուցիոն վիճակը հասկանալու համար, քանի որ M սպեկտրային դասում կարող են ընդգրկվել ինչպես ցածր զանգվածով և համեմատաբար թույլ լուսատվությամբ աստղեր, այնպես էլ շատ ավելի մեծ և լուսավոր ուշ տիպի աստղեր։ Սպեկտրային հատկությունների մանրամասն ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել նաև առանձնահատուկ աստղային օբյեկտներ, փոփոխականության հնարավոր նշաններ կամ այլ ֆիզիկական գործընթացների հետ կապված առանձնահատկություններ։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել դիտողական տվյալների համադրումը աստղային կատալոգների և նախկին ուսումնասիրությունների արդյունքների հետ։ Այդ եղանակով հնարավոր է ճշտել արդեն հայտնի օբյեկտների դասակարգումները, լրացնել տվյալների շտեմարանները և առանձնացնել հետագա մանրամասն ուսումնասիրության արժանի աստղեր։ Հետազոտությունը նշանակություն ունի նաև աստղային պոպուլյացիաների ուսումնասիրության համար, քանի որ ուշ սպեկտրային դասի աստղերի տարածական բաշխումը, ֆիզիկական հատկությունները և էվոլյուցիոն բնութագրերը տեղեկություններ են տալիս տվյալ երկնային շրջանի աստղային կազմի մասին։ Ցեֆեյի համաստեղության ուղղությամբ կատարված ուսումնասիրությունները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել նաև Գալակտիկայի կառուցվածքի և աստղաստեղծման գործընթացների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ այդ ուղղությամբ դիտվում են տարբեր հեռավորությունների և էվոլյուցիոն փուլերի բազմաթիվ աստղեր։ Աշխատության գործնական արժեքը պայմանավորված է նաև սպեկտրալ դասակարգման մեթոդների կիրառմամբ և դիտողական աստղագիտության տվյալների համակարգմամբ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել հետագա աստղաֆիզիկական հետազոտությունների, աստղային կատալոգների կատարելագործման, փոփոխական աստղերի որոնման և տվյալ տարածաշրջանի աստղային բնակչության ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է դիտողական աստղագիտության և աստղաֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով Ցեֆեյի համաստեղության սահմանափակ երկնային տիրույթում բացահայտել և դասակարգել M տիպի աստղերը, ուսումնասիրել դրանց սպեկտրային առանձնահատկությունները և դրանցից ստացվող տվյալների հիման վրա ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այդ աստղերի ֆիզիկական բնույթի ու աստղային պոպուլյացիայի մասին։

История

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունում 1983–1984 թվականներին իրականացված դաշտային հնագիտական աշխատանքների արդյունքներին նվիրված գիտական նստաշրջանի զեկուցումների թեզիսները։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանում Հայաստանի տարածքում հնագիտական ուսումնասիրությունների ընթացքը, հետազոտական հիմնական ուղղությունները և պեղումների ու դաշտային դիտարկումների արդյունքում ստացված գիտական տվյալների քննարկման շրջանակը։ Դաշտային հնագիտական աշխատանքները կարևոր նշանակություն ունեն տարբեր ժամանակաշրջանների բնակավայրերի, ամրոցների, դամբարանադաշտերի և այլ հուշարձանների բացահայտման ու ուսումնասիրության, ինչպես նաև հնագույն և միջնադարյան հասարակությունների կյանքի, նյութական մշակույթի ու պատմական զարգացման վերակազմության համար։ Զեկուցումների թեզիսները գիտական քննարկումների համառոտ ձևաչափով ներկայացնում են հետազոտությունների հիմնական խնդիրները, դիտարկումները և եզրակացությունները՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմելու հնագիտական գիտության տվյալ շրջանի ձեռքբերումների ու ուսումնասիրության ենթակա հարցերի մասին։ Նյութերը կարևոր են Հայաստանի տարբեր տարածաշրջաններում կատարված հնագիտական աշխատանքների պատմությունը, հետազոտական մեթոդների զարգացումը և հնագիտական գիտելիքների կուտակման ընթացքը հասկանալու համար։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր Հայաստանի հնագիտության պատմության, հնագիտական հուշարձանների ուսումնասիրության և գիտական հետազոտությունների կազմակերպման վերաբերյալ աշխատանքների համար։ Այն օգտակար է հնագետներին, պատմաբաններին, հնագիտական նյութեր ուսումնասիրող մասնագետներին, գիտական աշխատողներին և Հայաստանի հնագույն անցյալով ու հնագիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։