ՀԱՅՐԵՆԻՔ-ՍՓՅՈՒՌՔ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ. 1918 ԹՎԱԿԱՆԻՑ ՄԻՆՉԵՒ ՄԵՐ ՕՐԵՐ

Literature

Հայկական և ռուսական հարսանեկան երգերի տիպահամեմատական ուսումնասիրությունը բացահայտում է երկու ժողովրդական երաժշտական ավանդույթների կառուցվածքային, գործառութային և գաղափարական ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ ընդգծելով հարսանեկան ծեսի երաժշտական արտահայտման դերը որպես սոցիալական անցման (transition ritual) կարևոր բաղադրիչ։ Հայկական հարսանեկան երգերում գերակշռում են քնարական-ծիսական բնույթ ունեցող ստեղծագործությունները, որոնք կապված են հարսի հրաժեշտի, ծնողական տան լքման, նոր ընտանիք մտնելու և համայնքային օրհնության գաղափարների հետ, որտեղ հաճախ արտահայտվում է ցավի և ուրախության միաժամանակյա զգացմունքային համադրություն։ Ռուսական հարսանեկան երգերում նույնպես առկա է ծիսական բազմաստիճան կառուցվածք՝ «փեսայի գալուստ», «հարսի լաց», «օրհնության և խրախճանքի» փուլեր, սակայն դրանցում ավելի ընդգծված է համայնքային խաղային և ծիսական-դրամատիկ տարրը՝ հաճախ ուղեկցված երգ-պարային ձևերով և երկխոսական կառուցվածքներով։ Երկու ավանդույթներում էլ հարսանեկան երգերը կատարում են սոցիալական կարգավորման և դերաբաշխման ֆունկցիա՝ ամրապնդելով ընտանեկան և համայնքային կապերը, ինչպես նաև փոխանցելով ավանդական արժեքներ՝ կապված ամուսնության, կնոջ դերի և ընտանիքի կառուցվածքի հետ։ Տիպաբանական առումով հայկական երգերում հաճախ հանդիպում են մոնոֆոնիկ կառուցվածքներ և ավելի խիստ լադային մտածողություն, մինչդեռ ռուսական ավանդույթում ավելի հաճախ են հանդիպում բազմաձայնության տարրեր և խմբային կատարողական ձևեր։ Համեմատական վերլուծությունը ցույց է տալիս նաև, որ երկու մշակույթներում էլ հարսանեկան երգերը կրում են անցման ծեսի խորհրդանշական իմաստ, որտեղ անհատի սոցիալական կարգավիճակի փոփոխությունը արտահայտվում է երաժշտական լեզվով։ Ընդհանուր առմամբ, հայկական և ռուսական հարսանեկան երգերի տիպահամեմատական ուսումնասիրությունը բացահայտում է ինչպես ընդհանուր ինդոեվրոպական ծիսական-երաժշտական շերտեր, այնպես էլ յուրաքանչյուր մշակույթի ինքնատիպ գեղարվեստական և սոցիալական առանձնահատկություններ, որոնք ձևավորվել են պատմական և էթնոմշակութային զարգացման ընթացքում։

Biology

Այս աշխատանքը նվիրված է լյարդի վերականգնման առանձնահատկությունների և լճային գորտի օրգանիզմում փայծաղի ռեակտիվ փոփոխությունների դինամիկայի ուսումնասիրությանը՝ մասնակի հեպատէկտոմիայի ազդեցության պայմաններում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում է, թե ինչպես է օրգանիզմը արձագանքում լյարդի մի մասի վիրահատական հեռացմանը՝ ակտիվացնելով վերականգնողական և փոխհատուցող մեխանիզմներ, որոնք ապահովում են հյուսվածքային կառուցվածքի և ֆունկցիոնալ կարողությունների աստիճանական վերականգնումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հիստոլոգիական փոփոխություններին, բջջային պրոլիֆերացիայի ակտիվությանը և նյութափոխանակային վերակազմակերպմանը, որոնք արտահայտում են լյարդի բարձր ռեգեներատիվ պոտենցիալը երկկենցաղների մոտ։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է փայծաղի ռեակտիվ արձագանքը, որը դրսևորվում է արյունաստեղծ և իմունային գործընթացների ակտիվացման, բջջային կազմի փոփոխությունների և կառուցվածքային վերափոխումների միջոցով՝ որպես համակարգային հոմեոստազի պահպանման կարևոր օղակ։ Ստացված տվյալները թույլ են տալիս հասկանալ լյարդի և փայծաղի ֆունկցիոնալ փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունները հյուսվածքային վնասվածքի պայմաններում։

Literature

Թատերագիտական և պատմամշակութային բնույթի այս ատենախոսությունը նվիրված է նացիստական Գերմանիայում ձևավորված թատերական առանձնահատուկ երևույթի՝ թինգշփիլի (Thingspiel) ուսումնասիրությանը՝ որպես նացիստական գաղափարախոսության քարոզչության և հասարակական գիտակցության վրա ազդեցություն գործելու միջոց։ Քննության են առնվում թինգշփիլի առաջացման պատմաքաղաքական նախադրյալները, դրա գաղափարական հիմքերը և նացիստական վարչակարգի մշակութային քաղաքականության մեջ ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թինգշփիլի՝ որպես երգչախմբային, զանգվածային և ազգային-պաշտամունքային թատրոնի առանձնահատկություններին, բեմադրական կառուցվածքին, խորհրդանշական արտահայտչամիջոցներին և հանդիսատեսի ներգրավման մեխանիզմներին։ Վերլուծվում են թատերական ներկայացումների միջոցով զանգվածային ինքնության ձևավորման, հասարակության գաղափարական համախմբման և նացիստական «ազգային միաբանության» (Volksgemeinschaft) գաղափարի տարածման նպատակները։ Քննարկվում են թինգշփիլի գեղարվեստական և քարոզչական գործառույթների փոխհարաբերությունները, թատերական արվեստի քաղաքական գործիքավորման մեխանիզմները և զանգվածային ներկայացումների ազդեցության հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են թինգշփիլի կապերը գերմանական թատերական ավանդույթների, ծիսական ներկայացումների, քաղաքական խորհրդանշանների և ամբողջատիրական մշակույթի դրսևորումների հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նացիստական գաղափարախոսության տարածման գործում թատրոնի օգտագործման պատմական փորձին, արվեստի և քաղաքական իշխանության փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև քարոզչական թատրոնի գեղագիտական ու գաղափարական հակասություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել թատերագիտության, գերմանական թատրոնի պատմության, մշակութաբանության, քաղաքական քարոզչության և ամբողջատիրական վարչակարգերի մշակութային քաղաքականության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Այս աշխատությունը նվիրված է ֆրանչայզինգի տեսության հիմքերին, զարգացման տրամաբանությանը և տնտեսական համակարգում նրա դերին։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է ֆրանչայզինգը որպես բիզնես մոդել, որի դեպքում մեկ կազմակերպություն (ֆրանչայզատեր) տրամադրում է իր բրենդը, բիզնես գաղափարը և գործառնական ստանդարտները մեկ այլ անկախ ձեռնարկությանը (ֆրանչայզառու)՝ պայմանագրային հիմունքներով։ Հեղինակը անդրադառնում է ֆրանչայզինգի տեսական հիմքերին՝ գործարքային ծախսերի տեսություն, բրենդի արժեքի տեսություն և ցանցային տնտեսության մոտեցումներ, որոնք բացատրում են այս մոդելի արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆրանչայզային հարաբերությունների կառուցվածքին, կողմերի միջև ռիսկերի և շահույթի բաշխմանը, ինչպես նաև վերահսկման և մոտիվացիայի մեխանիզմներին։ Գրքում քննարկվում են ֆրանչայզինգի հիմնական ձևերը՝ արտադրական, առևտրային և ծառայությունների ֆրանչայզինգ, ինչպես նաև դրանց կիրառման ոլորտները համաշխարհային տնտեսությունում։ Վերլուծվում է ֆրանչայզինգի դերը բիզնեսի ընդլայնման, շուկաների արագ մուտք գործելու և ձեռնարկատիրական ռիսկերի նվազեցման գործում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և տնտեսական վերլուծությունը՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, ձեռնարկատերերի, մարքեթինգի մասնագետների և կառավարման ոլորտի ուսանողների համար։

Economics

Տնտեսագիտական և սոցիալական քաղաքականության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բյուջետային քաղաքականության ձևավորման, իրականացման և սոցիալական հիմնախնդիրների լուծման գործընթացում դրա ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում պետական բյուջեի տնտեսական և սոցիալական գործառույթները, բյուջետային եկամուտների ու ծախսերի կառուցվածքը, հարկաբյուջետային կարգավորման հիմնական սկզբունքները և պետական ֆինանսական ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնակչության կենսամակարդակի բարձրացման, աղքատության նվազեցման, սոցիալական անհավասարության մեղմման, զբաղվածության խթանման և սոցիալական պաշտպանության համակարգի ֆինանսավորման հիմնախնդիրներին։ Վերլուծվում են կրթության, առողջապահության, կենսաթոշակային ապահովության, սոցիալական աջակցության և հասարակական ծառայությունների ոլորտներում պետական ծախսերի արդյունավետության գնահատման հնարավոր մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև բյուջետային պլանավորման, պետական եկամուտների ձևավորման, ֆինանսական կայունության պահպանման և սոցիալական ծրագրերի նպատակային ֆինանսավորման հետ կապված հարցերը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման առանձնահատկությունները, պետական բյուջեի վերաբաշխողական գործառույթը և հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը բնակչության տարբեր սոցիալական խմբերի բարեկեցության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում բյուջետային քաղաքականության կատարելագործման, սոցիալական ծախսերի հասցեականության բարձրացման, պետական ֆինանսների կառավարման թափանցիկության և երկարաժամկետ սոցիալական կայունության ապահովման հնարավոր ուղղություններին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պետական ֆինանսների, հարկաբյուջետային քաղաքականության, սոցիալական տնտեսագիտության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմնախնդիրներն ուսումնասիրող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Other Subjects

Տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը սերտորեն փոխկապակցված են, քանի որ տրանսպորտային համակարգերը մի կողմից ապահովում են տնտեսության և հասարակության շարժունակությունը, իսկ մյուս կողմից ունեն զգալի ազդեցություն բնության վրա։ Տրանսպորտի հիմնական տեսակները՝ ավտոմոբիլային, երկաթուղային, օդային և ջրային, տարբեր չափով նպաստում են շրջակա միջավայրի փոփոխություններին։ Ամենամեծ ազդեցությունն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտը, որը արտանետում է մեծ քանակությամբ վնասակար գազեր՝ ածխաթթու գազ, ազոտի օքսիդներ և մանր փոշի, որոնք նպաստում են մթնոլորտի աղտոտմանը և կլիմայական փոփոխություններին։ Բացի օդի աղտոտումից, տրանսպորտը առաջացնում է նաև աղմուկային աղտոտում, որը ազդում է մարդկանց առողջության և կյանքի որակի վրա։ Ճանապարհների կառուցումը կարող է հանգեցնել հողի դեգրադացիայի, բնական միջավայրերի մասնատման և կենսաբազմազանության կորստի։ Օդային և ջրային տրանսպորտը նույնպես ունեն էկոլոգիական ազդեցություն՝ վառելիքի օգտագործման և հնարավոր արտահոսքերի պատճառով։ Սակայն ժամանակակից պայմաններում զարգանում են էկոլոգիապես ավելի մաքուր լուծումներ՝ էլեկտրական մեքենաներ, հասարակական տրանսպորտի բարելավում և էներգախնայող տեխնոլոգիաներ, որոնք նպատակ ունեն նվազեցնել վնասակար ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա։ Կարևոր է նաև քաղաքային պլանավորումը և կանաչ ենթակառուցվածքների զարգացումը, որոնք կարող են նվազեցնել տրանսպորտային ծանրաբեռնվածությունը։ Այսպիսով, տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը գտնվում են հավասարակշռության բարդ հարաբերության մեջ, որտեղ տնտեսական զարգացման պահանջները պետք է համադրվեն բնապահպանական կայունության հետ։