ՀՀ-ում մանկական տարիքի անձանց թունավորումների բնութագիրը և թունաբանական ծառայության կազմակերպման հիմնադրույթները

Literature

Այս ժողովածուն ներկայացնում է Պերճ Պռոշյանի ստեղծագործական ժառանգությունը՝ ընդգրկելով նրա վեպերից, պատմվածքներից և արձակ գործերից ընտրված նմուշներ, որոնք արտացոլում են XIX դարի հայ գյուղական կյանքի սոցիալական և բարոյական պատկերները։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում գյուղացիության կյանքը, կրթության և լուսավորության գաղափարները, ինչպես նաև հասարակական հարաբերությունների փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Պռոշյանը վարպետորեն ներկայացնում է մարդկանց կենցաղը, հոգեբանական առանձնահատկությունները և սոցիալական խնդիրները՝ համադրելով ռեալիստական պատումը և դաստիարակչական գաղափարները։ Այս ընտրանին հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ծանոթանալ հայ ռեալիստական արձակի ձևավորման փուլերին և գնահատել Պռոշյանի ներդրումը ազգային գրականության զարգացման գործում։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է հասարակական, քաղաքական և հումանիտար գիտությունների տարբեր ոլորտներում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական գրականության լայն դաշտում։ Այն ընդգրկում է հասարակական-քաղաքական գիտություններ, բանասիրական գիտություններ, գրականագիտություն, լեզվաբանություն, պատմություն և պատմական գիտություններ, աշխարհագրություն, հնագիտություն և ազգագրություն՝ արտացոլելով այս ոլորտներում ձևավորվող ժամանակակից գիտական մոտեցումները, տեսական զարգացումները և մեթոդաբանական նորարարությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների հիման վրա և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների և ուսումնական գործընթացի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր հրատարակություններին, գնահատել դրանց գիտական արժեքը և կիրառել դրանք տարբեր հումանիտար ուսումնասիրությունների շրջանակներում։ Այն նաև նպաստում է միջգիտակարգային կապերի զարգացմանը՝ ապահովելով գիտելիքի համակարգված տարածում և աջակցելով հումանիտար գիտությունների զարգացման շարունակականությանը։

History

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հայկական պահանջատիրության ձևավորման, զարգացման և դրսևորման գործընթացներին սփյուռքում 1965–1975 թվականների ընթացքում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում Հայոց ցեղասպանության պատմական հիշողության պահպանման, միջազգային հանրության ուշադրությունը հայկական հարցի նկատմամբ ակտիվացնելու և արդարության ու ճանաչման պահանջները քաղաքական ու հասարակական օրակարգում առաջ մղելու ուղղությամբ սփյուռքահայ համայնքների գործունեությունն է։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ 1965 թվականի՝ Հայոց ցեղասպանության 50-ամյակի հետ կապված հիշատակի միջոցառումներին և դրանց նշանակությանը հայկական պահանջատիրության հետագա զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սփյուռքահայ կազմակերպությունների, հասարակական ու քաղաքական կառույցների, մտավորականների և երիտասարդական շրջանակների գործունեությանը, ինչպես նաև տարբեր երկրներում պահանջատիրական գաղափարների տարածման և կազմակերպչական ձևերի առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննարկվել հանրահավաքները, հիշատակի միջոցառումները, հրապարակային հայտարարությունները, մամուլի հրապարակումները, քաղաքական նախաձեռնությունները և միջազգային կառույցների ու օտարերկրյա հասարակությունների շրջանում իրազեկման աշխատանքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև այն հարցը, թե ինչպես փոխվեց հայկական հարցի ընկալումը սփյուռքում տվյալ ժամանակահատվածում և ինչպիսի ազդեցություն ունեցան միջազգային քաղաքական իրադարձությունները, սփյուռքի ներքին զարգացումները և նոր սերնդի ակտիվացումը պահանջատիրական շարժման վրա։ 1970-ականների առաջին կեսը դիտարկվում է որպես մի շրջան, երբ հայկական պահանջատիրությունը աստիճանաբար ստացավ ավելի կազմակերպված և հրապարակային բնույթ՝ նախապատրաստելով հետագա տասնամյակների քաղաքական և հասարակական գործընթացները։ Աշխատությունը կարող է կարևոր աղբյուր լինել սփյուռքահայ քաղաքական մտքի, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և հայկական հարցի միջազգայինացման գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Այն հատկապես օգտակար է պատմաբանների, հայագետների, սփյուռքագետների, քաղաքական գործընթացների հետազոտողների, ինչպես նաև հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողների և ընթերցողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստարտափների զարգացման հիմնախնդիրների և դրանց հաղթահարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ստարտափը դիտարկվում է որպես նորարարության, ձեռնարկատիրական ակտիվության, տեխնոլոգիական զարգացման և տնտեսական աճի կարևոր գործոն։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Հայաստանի ստարտափային էկոհամակարգի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա հիմնական մասնակիցները, փոխհարաբերությունները և այն պայմանները, որոնք նպաստում կամ խոչընդոտում են նորաստեղծ ընկերությունների կայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստարտափների ֆինանսավորման խնդիրներին, ներդրումային ռեսուրսների հասանելիությանը, պետական աջակցության մեխանիզմներին, ինկուբատորների և աքսելերատորների դերին, տեխնոլոգիական ու գիտական ներուժի օգտագործմանը և միջազգային շուկաներ դուրս գալու հնարավորություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև ստարտափների զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների բացահայտումը՝ ներառյալ ֆինանսական սահմանափակումները, մասնագիտական կադրերի ներգրավման և պահպանման դժվարությունները, շուկայի փոքր ծավալը, մրցակցության առանձնահատկությունները, կառավարչական փորձի պակասը և նորարարական գաղափարների առևտրայնացման խնդիրները։ Աշխատությունը ներկայացնում է նաև արդի մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել ստարտափների կենսունակության և մրցունակության բարձրացմանը՝ ներառելով թվայնացումը, նորարարական բիզնես մոդելների կիրառումը, միջազգային համագործակցության ընդլայնումը, վենչուրային ֆինանսավորման զարգացումը, տեխնոլոգիական գիտելիքի և ձեռնարկատիրական կրթության համադրումը։ Կարևորվում է համալսարանների, գիտահետազոտական կազմակերպությունների, մասնավոր հատվածի և պետական կառույցների համագործակցությունը՝ որպես նորարարական գաղափարների ստեղծման, զարգացման և շուկա դուրսբերման արդյունավետ միջավայր ձևավորող գործոն։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ՀՀ ստարտափային ոլորտի առկա ներուժը և զարգացման հեռանկարները, ինչպես նաև առաջարկել այնպիսի կազմակերպական և տնտեսական լուծումներ, որոնք կարող են նպաստել նորաստեղծ ընկերությունների կայուն աճին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, ձեռնարկատերերին, ներդրողներին, պետական կառավարման և տնտեսական զարգացման ոլորտների մասնագետներին, բիզնեսի և նորարարության հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է միջուկային էներգետիկայում թորիում պարունակող վառելիքային համակարգերի կիրառման տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ ջրաջրային էներգետիկ ռեակտորների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում վառելիքային ցիկլի նեյտրոնաֆիզիկական առանձնահատկություններն են, թորիումի ներգրավման ազդեցությունը ռեակտորի հիմնական ֆիզիկական բնութագրերի, վառելիքի օգտագործման արդյունավետության և իզոտոպային կազմի փոփոխությունների վրա։ Քննվում է թորիումային վառելիքային ցիկլի առանձնահատկությունը, որի դեպքում սկզբնական նյութի միջուկային փոխակերպումները կարող են հանգեցնել էներգետիկ նշանակություն ունեցող նոր ճեղքվող նյութի առաջացմանը։ Այդ գործընթացները դիտարկվում են ռեակտորային ֆիզիկայի ընդհանուր օրինաչափությունների, նեյտրոնների բազմացման, կլանման և վառելիքի այրման տեսանկյունից։ Աշխատությունում կարող են համեմատվել վառելիքային տարբեր հայեցակարգեր՝ գնահատելով դրանց ազդեցությունը էներգետիկ արդյունավետության, վառելիքային պաշարների օգտագործման և միջուկային թափոնների բնութագրերի վրա։ Պլուտոնիումի և բարձր հարստացված ուրանի ներգրավումը դիտարկվում է բացառապես միջուկային վառելիքային ցիկլի գիտական վերլուծության շրջանակում՝ առանց դրանց ստացման կամ գործնական մշակման տեխնոլոգիական ընթացակարգերի ներկայացման։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեակտորի անվտանգության հետ կապված ընդհանուր նեյտրոնաֆիզիկական պարամետրերին, վառելիքի բաղադրության փոփոխության հնարավոր հետևանքներին և գործող էներգետիկ ռեակտորների համար այլընտրանքային վառելիքային ցիկլերի գնահատման խնդիրներին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև միջուկային նյութերի արդյունավետ օգտագործման, երկարաժամկետ ռադիոտոքսիկության նվազեցման և վառելիքային ցիկլի կայունության վերաբերյալ մոտեցումների քննարկումը։ Նման ուսումնասիրությունները սովորաբար հիմնվում են ռեակտորային ֆիզիկայի մաթեմատիկական մոդելների և հաշվարկային մեթոդների վրա, որոնց միջոցով հնարավոր է համեմատել տարբեր վառելիքային համակարգերի ընդհանուր վարքը՝ առանց իրական ռեակտորային փորձարկումների։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միջուկային ֆիզիկայի, ռեակտորային ֆիզիկայի և միջուկային էներգետիկայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով թորիումային վառելիքային ցիկլերի գիտական հնարավորություններն ու սահմանափակումները էներգետիկ ռեակտորների զարգացման համատեքստում։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է ֆրուկտոզով պայմանավորված նյութափոխանակային խանգարումների նեյրոնային և անոթային դրսևորումների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև բուսական ծագման հակախոլինէսթերազային ակտիվությամբ օժտված միջոցների հնարավոր պաշտպանիչ ազդեցության գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում նյութափոխանակության խանգարումների և նյարդային ու անոթային համակարգերի գործունեության փոխկապակցվածությունն է։ Ուսումնասիրվում են այն փոփոխությունները, որոնք կարող են առաջանալ ֆրուկտոզի բարձր կամ երկարատև ազդեցության հետևանքով՝ ուշադրություն դարձնելով նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակին, անոթային կարգավորմանը և օրգանիզմի նյութափոխանակային հավասարակշռությանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև հակախոլինէսթերազային ակտիվություն ունեցող բուսական միջոցների ուսումնասիրությունը՝ պարզելու համար դրանց հնարավոր դերը առաջացած խանգարումների մեղմացման կամ կանխարգելման գործընթացում։ Հակախոլինէսթերազային ազդեցությունը դիտարկվում է հատկապես խոլիներգիկ հաղորդակցության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ ացետիլխոլինի փոխանակության փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ ինչպես նյարդային համակարգի գործունեության, այնպես էլ անոթային տոնուսի կարգավորման վրա։ Հետազոտությունը համադրում է նյութափոխանակային, նեյրոնային և անոթային ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ փորձելով բացահայտել դրանց միջև առկա փոխկապակցվածությունները և գնահատել բուսական ծագման կենսաբանական ակտիվ միացությունների պաշտպանիչ ներուժը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել կենսաբժշկական հետազոտությունների, նեյրոֆիզիոլոգիայի, դեղագիտության, ֆարմակոլոգիայի, նյութափոխանակության խանգարումների և բուսական ծագման բուժական միջոցների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն նաև կարող է հետաքրքրել հետազոտողներին, ովքեր ուսումնասիրում են սննդային գործոնների ազդեցությունը նյարդաանոթային համակարգի վրա և բնական միացությունների կիրառման հնարավորությունները նյութափոխանակային ու նյարդաանոթային խանգարումների պայմաններում։