Հին Հայաստանի արվեստի պատմության ակնարկներ (մ. թ. ա. VI – մ. թ. III դարեր)

Technology

Գիտատեխնիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է եռաչափ մագնիսական դաշտերի հաշվարկման և վերլուծության խնդիրների լուծման համար ավտոմատացված համակարգի մշակմանը։ Քննության են առնվում տարածական մագնիսական դաշտերի մաթեմատիկական նկարագրման սկզբունքները, համապատասխան հաշվարկային մոդելների կառուցումը և թվային մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարդ երկրաչափական կառուցվածքներով համակարգերում մագնիսական դաշտի պարամետրերի որոշմանը, հաշվարկների ճշգրտության ապահովմանը և մեծածավալ տվյալների արդյունավետ մշակմանը։ Վերլուծվում են հաշվարկային ալգորիթմների ընտրության, ծրագրային իրականացման և տարբեր սկզբնական ու սահմանային պայմաններում խնդիրների լուծման մոտեցումները։ Քննարկվում են նաև հաշվարկային գործընթացների ավտոմատացման, արդյունքների մշակման և տարածական ներկայացման հնարավորությունները, ինչպես նաև համակարգի արագագործության ու հուսալիության բարձրացման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համատեղելու էլեկտրամագնիսական դաշտերի մոդելավորման և ժամանակակից հաշվողական տեխնոլոգիաների մեթոդները՝ ինժեներական խնդիրների արդյունավետ լուծման նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էլեկտրադինամիկայի, հաշվողական ֆիզիկայի, էլեկտրատեխնիկայի և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Sociology

Այս սոցիոլոգիական ուսումնասիրությունը նվիրված է ծերացման սոցիալական ասպեկտներին Հայաստանի հասարակության մեջ՝ ընդգրկելով ժողովրդագրական փոփոխությունները, տարեցների սոցիալական վիճակը և հասարակական աջակցության համակարգերի արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ծերացման գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ բնակչության կյանքի տևողության աճը, միգրացիոն գործընթացները, ընտանիքի կառուցվածքի փոփոխությունները և սոցիալ-տնտեսական պայմանները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տարեց մարդկանց սոցիալական ինտեգրման, առողջապահական և սոցիալական ծառայությունների հասանելիության, կենսաթոշակային ապահովության և միայնության խնդիրները՝ որպես ժամանակակից հասարակական մարտահրավերներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջսերնդային հարաբերություններին, ընտանեկան աջակցության նվազմանը և համայնքային սոցիալական քաղաքականության դերին տարեցների կյանքի որակի բարելավման գործում։ Աշխատությունը համադրում է սոցիոլոգիական տեսություններ, վիճակագրական տվյալների վերլուծություն և սոցիալական քաղաքականության գնահատում՝ առաջարկելով ծերացման խնդիրների լուծման հնարավոր մոտեցումներ։ Այն օգտակար է սոցիոլոգների, սոցիալական աշխատողների, հանրային քաղաքականության մասնագետների և ժողովրդագրության հետազոտողների համար։

History

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի մեջ ազգային-պահպանողական հոսանքի ձևավորման, գաղափարական հիմքերի և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են այդ ուղղության գաղափարական աղբյուրները, ազգային ինքնության պահպանման, եկեղեցու և ավանդական արժեքների դերակատարման ընկալումները, ինչպես նաև քաղաքական ու հասարակական կազմակերպությունների գործունեությունը տվյալ պատմական շրջանում։ Հեղինակը քննարկում է արևմտյան ազատական և ռուսական ազդեցությունների պայմաններում ձևավորված գաղափարական պայքարը, ազգային ինքնագիտակցության աճը և հասարակական մտքի բազմազանացումը։ Աշխատությունում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ մտավորականության տարբեր շերտերի դիրքորոշումներին, մամուլի դերին, կրթական և մշակութային հաստատությունների գործունեությանը, որոնք նպաստել են պահպանողական գաղափարների տարածմանը։ Գիրքը ներկայացնում է նաև այդ հոսանքի ազդեցությունը ազգային ինքնության ձևավորման, քաղաքական պահանջների ձևակերպման և հասարակական շարժումների զարգացման վրա։ Այն նախատեսված է պատմաբանների, քաղաքագետների, հասարակագետների, մշակութաբանների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական, այնպես էլ պատմական-վերլուծական մոտեցումներ։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Լևոն Շանթի դրամատուրգիական ժառանգության ուսումնասիրությանը եվրոպական սիմվոլիզմի գեղագիտական և գաղափարական զարգացումների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում քննվում են հայ դրամատուրգի ստեղծագործական մտածողության առանձնահատկությունները, նրա երկերում արտահայտված խորհրդանշական պատկերները, փիլիսոփայական գաղափարները, հոգեբանական հակադրությունները և դրանց առնչությունները 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի եվրոպական դրամատուրգիայի նորարարական միտումների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սիմվոլիստական դրամային բնորոշ իրականության և ներաշխարհի փոխհարաբերությանը, խորհրդանիշների միջոցով գաղափարական բովանդակության արտահայտմանը, կերպարների հոգեբանական խորությանը, պայմանականությանը և դրամատիկական գործողության առանձնահատուկ կառուցվածքին։ Վերլուծվում է այն մշակութային և գրական միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել են հեղինակի գեղարվեստական հայացքները, ինչպես նաև եվրոպական գրական ուղղությունների հնարավոր ազդեցությունը նրա ստեղծագործական մեթոդի զարգացման վրա։ Քննարկվում են անհատի ազատության, ներքին պայքարի, իդեալի և իրականության հակադրության, մարդկային ձգտումների, բարոյական ընտրության և հոգևոր ինքնության հետ կապված գաղափարները, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում նրա դրամատուրգիայում։ Ուսումնասիրության մեջ կարևորվում է նաև դրամատիկական կերպարների կառուցման սկզբունքը, որտեղ արտաքին գործողությանը զուգահեռ մեծ նշանակություն են ստանում ներքին հակասությունները, գաղափարական բախումները և խորհրդանշական իմաստները։ Համեմատական մոտեցման միջոցով բացահայտվում են հայկական և եվրոպական դրամատուրգիական ավանդույթների միջև առկա առնչությունները, ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել հայ դրամայի զարգացման մեջ սիմվոլիստական գեղագիտության ունեցած նշանակության մասին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև լեզվական արտահայտչամիջոցներին, դրամատիկական երկխոսության կառուցմանը, խորհրդանշական տարածության և ժամանակի կազմակերպմանը, ինչպես նաև գեղարվեստական պայմանականության կիրառմանը։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է եվրոպական գրական փորձի հետ ստեղծագործական փոխհարաբերությունը նպաստել հայկական դրամատուրգիայի թեմատիկ, գաղափարական և գեղարվեստական հնարավորությունների ընդլայնմանը՝ միաժամանակ պահպանելով ազգային գրականության ինքնատիպ առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության պատմության, համեմատական գրականագիտության, դրամատուրգիայի, թատերագիտության և եվրոպական սիմվոլիզմի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Literature

«Գազամիա» վերնագրով հրատարակության բովանդակային ուղղությունը միայն վերնագրի հիման վրա հստակ որոշել հնարավոր չէ։ Վերնագիրը կարող է լինել անձնանուն, տեղանուն կամ այլ լեզվից փոխանցված բառային ձև, ուստի այն առանց լրացուցիչ հիմնավորման որևէ կոնկրետ պատմական իրադարձության կամ գրական ժանրի հետ կապելը ճիշտ չի լինի։ XIX դարի հայերեն տպագիր ժառանգության մեջ հանդիպում են տարբեր բնույթի կարճ հրատարակություններ՝ գեղարվեստական պատումներ, հասարակական ու պատմական նյութեր, թարգմանություններ, ինչպես նաև կրոնական կամ ուսուցողական գրքույկներ։ Այսպիսի հրատարակությունները կարևոր են ժամանակաշրջանի ընթերցողական հետաքրքրությունների, գրական լեզվի զարգացման և տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Գիրքը կարող է դիտարկվել որպես հայերեն տպագիր ժառանգության միավոր, որն արտացոլում է Կոստանդնուպոլսի հայալեզու հրատարակչական միջավայրի գործունեությունը XIX դարի կեսերին։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել հայ գրքի պատմությամբ, հին հրատարակությունների մատենագիտությամբ և ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։ Բովանդակության ավելի հստակ բնութագրումը պահանջում է վերնագրի ճշգրիտ ընթերցման կամ գրքի թեման հաստատող լրացուցիչ մատենագիտական տվյալների առկայություն։

Literature

Այս աշխատանքը ներկայացնում է Ղազարոս Աղայանի կյանքի և ստեղծագործական գործունեության մատենագիտական ամբողջական պատկերը՝ ընդգրկելով նրա գրական ժառանգությունը, մանկավարժական գործունեությունը և հասարակական-մշակութային ներդրումը 19-րդ դարի և 20-րդ դարի սկզբի հայ իրականության մեջ։ Նյութում համակարգված կերպով ներկայացվում են նրա ստեղծագործությունները՝ հեքիաթներ, բանաստեղծություններ, արձակ գործեր, մանկավարժական և հրապարակախոսական հոդվածներ, ինչպես նաև դրանց հրատարակությունների ժամանակագրական և թեմատիկ դասակարգումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Աղայանի դերին հայ մանկական գրականության ձևավորման և զարգացման գործընթացում, որտեղ նա կարևորեց ժողովրդական բանահյուսության հիման վրա ստեղծված դաստիարակչական և բարոյական արժեքներով հարուստ ստեղծագործությունները։ Ուսումնասիրությունը ներառում է նաև նրա գործունեությունը որպես ուսուցիչ և հասարակական գործիչ, որը նպաստել է կրթության տարածմանը և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Մատենագիտական նյութը օգնում է ամբողջական պատկերացում կազմել Աղայանի գրական ավանդի մասին՝ ցույց տալով նրա ստեղծագործությունների բազմաժանր բնույթը և դրանց նշանակությունը հայ գրականության պատմության մեջ։