Հին և Նոր Կտակարանների պատմությունը

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է կալիումի պերսուլֆատի և չորրորդային ամոնիումային աղերի փոխազդեցության արդյունքում առաջացող նյութերի և դրանց հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են պերսուլֆատային միացությունների քիմիական ակտիվությունը, չորրորդային ամոնիումային աղերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանց փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեակցիայի պայմանների ազդեցությանը, փոխազդեցության ընթացքում ձևավորվող արտադրանքների բաղադրությանը, կառուցվածքին և ֆիզիկաքիմիական հատկություններին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել տարբեր բաղադրությամբ ամոնիումային աղերի և օքսիդիչ համակարգերի փոխազդեցության օրինաչափությունները, ինչպես նաև ստացված նյութերի կայունությունը և հետագա քիմիական փոխակերպումների նկատմամբ վարքագիծը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ռեակցիոն համակարգում ընթացող օքսիդավերականգնման և այլ քիմիական գործընթացների բնույթի բացահայտումը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու պերսուլֆատների և ազոտ պարունակող օրգանական միացությունների փոխազդեցության մեխանիզմները։ Ստացված արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ օքսիդացման գործընթացների, մակերևութային ակտիվ նյութերի քիմիայի, սինթետիկ քիմիայի և նոր ֆունկցիոնալ միացությունների ստացման ուղղություններով հետագա հետազոտությունների համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, քիմիական տեխնոլոգներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության չափահաս աշխատունակ բնակչության փաստացի սննդակարգի ուսումնասիրությանը և սննդային ստատուսի հիգիենիկ գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել բնակչության սննդի իրական կառուցվածքն ու որակը, գնահատել սննդանյութերի և էներգիայի ընդունման համապատասխանությունը օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական պահանջներին և բացահայտել սննդակարգի հնարավոր անհավասարակշռությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սննդի օրական քանակական և որակական կազմը, սպիտակուցների, ճարպերի և ածխաջրերի հարաբերակցությունը, վիտամինների և հանքային տարրերի ընդունումը, սննդի ռեժիմը և տարբեր սննդային խմբերի օգտագործման հաճախականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աշխատունակ տարիքի բնակչության սննդային առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով ֆիզիկական ակտիվության մակարդակը, աշխատանքի բնույթը և օրգանիզմի էներգետիկ պահանջները։ Սննդային ստատուսի գնահատումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես սննդանյութերի անբավարար կամ ավելցուկային ընդունման, այնպես էլ սննդակարգի կառուցվածքային անհավասարակշռության հետ կապված հնարավոր խնդիրները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ բնակչության սննդային վիճակի բարելավման, առողջ սննդակարգի վերաբերյալ հիգիենիկ առաջարկությունների մշակման և սննդակարգի հետ կապված հիվանդությունների կանխարգելման համար։ Աշխատությունը կարևոր է հանրային առողջապահության տեսանկյունից, քանի որ բնակչության սննդային վիճակը անմիջականորեն կապված է աշխատունակության, ֆիզիկական և մտավոր գործունեության արդյունավետության, հիվանդությունների կանխարգելման և կյանքի որակի հետ։ Նյութը կարող է հետաքրքրել հիգիենիստներին, սննդաբաններին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, բժիշկներին, հետազոտողներին և բժշկական ու առողջապահական ոլորտների ուսանողներին՝ որպես բնակչության փաստացի սննդի և սննդային ստատուսի գնահատման մեթոդաբանությանը վերաբերող ուսումնասիրություն։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է անտառային էկոհամակարգերի կոլեկտիվ կառավարման մեթոդների ուսումնասիրմանը և դրանց արդյունավետության գնահատմանը՝ բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման ու էկոլոգիական ամբողջականության պահպանման համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են անտառների կառավարման մասնակցային մոտեցումները, տեղական համայնքների ներգրավվածության դերը, բնական միջավայրի պահպանության մեխանիզմները և անտառային ռեսուրսների օգտագործման սոցիալ-տնտեսական ու բնապահպանական ազդեցությունները։ Ուշադրություն է դարձվում Իրանի Իսլամական Հանրապետության Մազանդարան նահանգի բնական պայմաններին, անտառային տարածքների առանձնահատկություններին, կառավարման առկա խնդիրներին և կայուն զարգացման հնարավորություններին։ Աշխատությունը ներկայացնում է գիտական և գործնական մոտեցումներ, որոնք կարող են նպաստել անտառների արդյունավետ կառավարմանը, կենսաբազմազանության պահպանմանը և բնական էկոհամակարգերի երկարաժամկետ կայունությանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բնապահպաններին, անտառագետներին, էկոլոգներին, գյուղատնտեսական և բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտի մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին:

Economics

Տնտեսագիտական և մաթեմատիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է միգրացիոն գործընթացների քանակական գնահատման և տնտեսամաթեմատիկական վերլուծության մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Քննության են առնվում բնակչության տեղաշարժերի հիմնական ցուցանիշները, դրանց փոփոխությունների օրինաչափությունները և սոցիալ-տնտեսական գործոնների հետ փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միգրացիոն հոսքերի գնահատման համար վիճակագրական տվյալների մշակմանը, համապատասխան ցուցանիշների ընտրությանը և տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը։ Վերլուծվում են զբաղվածության, եկամուտների, աշխատաշուկայի վիճակի, ժողովրդագրական փոփոխությունների և այլ տնտեսական գործոնների հնարավոր ազդեցությունները միգրացիոն գործընթացների ինտենսիվության ու ուղղությունների վրա։ Քննարկվում են մաթեմատիկական և վիճակագրական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները միգրացիայի միտումների բացահայտման, տարբեր գործոնների ազդեցության գնահատման և կանխատեսումների իրականացման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված գնահատելու միգրացիոն գործընթացների տնտեսական բաղադրիչը և կատարելագործելու դրանց քանակական վերլուծության մեթոդական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, ժողովրդագրության, միգրացիոն ուսումնասիրությունների և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի կետադրական համակարգի կառուցվածքի, գործառույթների և կիրառության օրինաչափությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կետադրական նշանների դերն է գրավոր խոսքի կառուցվածքային, իմաստային և հնչերանգային կազմակերպման գործում։ Կետադրությունը դիտարկվում է որպես գրավոր լեզվի կարևոր համակարգ, որի միջոցով արտահայտվում են նախադասությունների և դրանց բաղադրիչների միջև քերականական ու իմաստային հարաբերությունները, առանձնացվում են խոսքի կառուցվածքային միավորները և ընթերցողին փոխանցվում են բանավոր խոսքին բնորոշ որոշ հնչերանգային առանձնահատկություններ։ Ուսումնասիրվում են հայերենի կետադրական նշանների հիմնական խմբերը, դրանց գործառական առանձնահատկությունները և փոխհարաբերությունները՝ պարզաբանելով տարբեր շարահյուսական կառույցներում դրանց ընտրության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տրոհության նշանների կիրառությանը պարզ և բարդ նախադասություններում, համադաս և ստորադաս բաղադրիչների սահմանազատմանը, համասեռ անդամների, բացահայտիչների, միջանկյալ ու ներդրյալ կառույցների և շարահյուսական այլ միավորների կետադրական ձևավորմանը։ Քննվում են նաև հայերենին բնորոշ առոգանության և բացահայտության նշանների գործառույթները, որոնց կիրառությունը սերտորեն կապված է արտահայտության իմաստի, հաղորդակցական նպատակի և հնչերանգի հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կետադրական նորմի և իրական լեզվագործածության հարաբերակցության ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով այն դեպքերը, երբ նույն կամ նմանատիպ շարահյուսական կառույցներում կետադրական ընտրությունը կարող է կախված լինել հեղինակային մտադրությունից, իմաստային շեշտադրումից կամ նախադասության կառուցվածքային առանձնահատկությունից։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև կետադրության պատմական զարգացման որոշ միտումներ և արդի գրական հայերենում նորմավորման խնդիրները՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու ավանդական կանոնների և ժամանակակից գրավոր հաղորդակցության պահանջների փոխհարաբերությունը։ Կետադրական համակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն տեսական քերականության, այլև ուղղագրության, խմբագրության, լեզվի դասավանդման և գրավոր խոսքի մշակույթի համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շարահյուսական, իմաստաբանական, հնչերանգային և նորմատիվ մոտեցումները՝ ներկայացնելով կետադրությունը որպես արդի հայերենի գրավոր խոսքի կազմակերպման ամբողջական և փոխկապակցված համակարգ։

Literature

Այս աշխատանքը ներկայացնում է հայ արձակագիրների ստեղծագործական ժառանգության, գրական գործունեության և հայ գեղարվեստական արձակի զարգացման ուղիների ուսումնասիրությունը՝ կենտրոնանալով տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծագործած հեղինակների ավանդի և նրանց գրական առանձնահատկությունների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է հայ արձակի թեմատիկ բազմազանությունը, գեղարվեստական մտածողության զարգացման փուլերը և այն գաղափարական ու մշակութային միջավայրը, որի պայմաններում ձևավորվել են գրական տարբեր ուղղություններ և հեղինակային ոճեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կերպարների ստեղծման արվեստին, պատմողական կառուցվածքին, լեզվի արտահայտչական հնարավորություններին և ազգային կյանքի պատկերացման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է հայ արձակագիրների դերը հասարակական մտքի ձևավորման, ազգային ինքնագիտակցության պահպանման և մշակութային արժեքների փոխանցման գործընթացում։ Ներկայացվում են գրողների կենսագրական տվյալներ, ստեղծագործությունների բնութագրեր և գրական ազդեցությունների վերլուծություն, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել հայ գեղարվեստական արձակի զարգացման մասին։ Շեշտվում է, որ հայ արձակագիրների ստեղծագործությունները կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն ազգային գրականության պատմության, այլև համաշխարհային մշակութային ժառանգության համատեքստում՝ արտացոլելով ժողովրդի պատմական փորձը, հոգևոր արժեքները և հասարակական փոփոխությունները։