Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
ՀԱՅՈՑ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ
Հայոց պատմություն աշխատությունը պատմագիտական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմական զարգացման ամբողջական ընթացքը՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև նորագույն շրջան, այն ընդգրկում է պետականության ձևավորման փուլերը, քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական զարգացումները, մշակութային և հոգևոր կյանքի հիմնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև արտաքին ուժերի ազդեցությունը հայկական պատմության վրա տարբեր ժամանակաշրջաններում, գիրքը վերլուծում է հայ պետականությունների՝ Ուրարտուի, Արտաշեսյանների, Բագրատունիների, Կիլիկյան Հայաստանի և այլ քաղաքական կազմավորումների պատմությունը, միաժամանակ անդրադառնում է կարևոր պատերազմներին, ազատագրական շարժումներին, ցեղասպանության և սփյուռքի ձևավորման գործընթացներին, ներկայացնելով հայ ժողովրդի պատմական փորձը որպես շարունակական զարգացում և ազգային ինքնության պահպանման գործընթաց, որը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից պատմական գիտակցության ձևավորման համար։
Updated: 2026-09-20History
Հողաշինարարությունը և սահմանազատումը Հայաստանում 19-րդ դարի 30-ականներից մինչւ 20-րդ դարի 20-ական թթ և երրորդ հանրապետության տարիներին
Այն նախատեսված է պատմության, իրավագիտության, հողաշինարարության, աշխարհագրության և պետական կառավարման ոլորտների ուսանողների ու մասնագետների համար։ Նյութում իրականացվում է համեմատական վերլուծություն՝ ընդգծելով տարբեր քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական համակարգերի ազդեցությունը հողային հարաբերությունների, սահմանների ձևավորման և հողօգտագործման կազմակերպման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողային բարեփոխումների, վարչատարածքային փոփոխությունների և հողային սեփականության ձևերի էվոլյուցիային տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև սահմանազատման գործընթացների իրավական և վարչական հիմքերը, դրանց իրականացման մեխանիզմները և առկա խնդիրները։ Բացի այդ, քննարկվում են ժամանակակից Հայաստանի հողաշինարարական քաղաքականության առանձնահատկությունները և պատմական փորձի կիրառման հնարավորությունները ներկայիս կառավարման համակարգում։ Նյութը միավորում է պատմական վերլուծությունը և իրավատնտեսական մոտեցումները՝ ապահովելով հողաշինարարության և սահմանազատման գործընթացների ամբողջական և համեմատական պատկերացում։
Updated: 2026-09-21Biology
Гемодинамические корреляты нарушений подвижности позвоночника у лиц с морбидным ожирением
Աշխատությունը նվիրված է հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց մոտ ողնաշարի շարժունակության խանգարումների և հեմոդինամիկ փոփոխությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ողնաշարի շարժունակության սահմանափակման աստիճանը, դրա հնարավոր ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ինչպես նաև մարմնի ավելորդ զանգվածի և հարակից ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների դերը հեմոդինամիկ ցուցանիշների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կլինիկական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ողնաշարի շարժողական հնարավորությունների փոփոխություններն ինչպիսի կապ կարող են ունենալ արյան շրջանառության, սրտի աշխատանքի և անոթային համակարգի վիճակի հետ։ Կարող են գնահատվել սրտի հաճախությունը, զարկերակային ճնշումը, սրտի պոմպային ֆունկցիայի և արյան հոսքի տարբեր ցուցանիշներ, ինչպես նաև ողնաշարի շարժունակությունը բնութագրող կլինիկական և գործիքային տվյալներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հիվանդագին ճարպակալման պայմաններում առաջացող մեխանիկական և նյութափոխանակային գործոններին, որոնք կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես հենաշարժական, այնպես էլ սրտանոթային համակարգերի վրա։ Հետազոտության համեմատական և կլինիկական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեմոդինամիկ փոփոխությունների օրինաչափությունները, գնահատելու դրանց կապը ողնաշարի ֆունկցիոնալ խանգարումների արտահայտվածության հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդների օրգանիզմում տեղի ունեցող փոխկապակցված փոփոխությունների վերաբերյալ։ Ստացված տվյալները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց համալիր բժշկական գնահատման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և վերականգնողական ու բուժական միջոցառումների պլանավորման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սրտաբանության, նյարդաբանության, օրթոպեդիայի, վերականգնողական բժշկության, բարիատրիկ բժշկության և ֆունկցիոնալ ախտորոշման ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին և գիտաշխատողներին։
Updated: 2026-09-18Medicine
Ֆասցելյոզով և դիկրոցելյոզիվ հիվանդ ոչխարների սպանդից ստացված մսեղիքի և լյարդի սանիտարական գնահատականը և սննդային արժեքը
Աշխատությունը նվիրված է ֆասցելյոզով և դիկրոցելյոզով ախտահարված ոչխարների սպանդից ստացված մսեղիքի և լյարդի անասնաբուժասանիտարական գնահատման, ինչպես նաև դրանց սննդային արժեքի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են նշված մակաբուծային հիվանդությունների ազդեցությունը կենդանիների օրգանիզմի, մսի և ներքին օրգանների որակական ցուցանիշների վրա՝ վերլուծելով ֆիզիկաքիմիական, մանրէաբանական և օրգանոլեպտիկ առանձնահատկությունները։ Հեղինակը գնահատում է, թե հիվանդությունների տարբեր աստիճաններն ինչպես են անդրադառնում մթերքի անվտանգության, սննդային արժեքի և սպառման պիտանիության վրա՝ հիմնվելով անասնաբուժական փորձաքննության արդյունքների և գործող սանիտարական նորմերի վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև մսի և լյարդի օգտագործման, սահմանափակման կամ ոչնչացման չափանիշները՝ նպաստելով սննդամթերքի անվտանգության ապահովմանը և հանրային առողջության պահպանմանը։ Հրատարակությունը նախատեսված է անասնաբույժների, անասնաբուժասանիտարական փորձագետների, սննդամթերքի անվտանգության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կենդանական ծագման մթերքների որակի գնահատման և մակաբուծային հիվանդությունների ազդեցության ուսումնասիրությամբ։
Updated: 2026-09-04Economics
Նորարարական տեխնոլոգիաների ստեղծման գործընթացի կառավարման հիմնախնդիրները
Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է նորարարական տեխնոլոգիաների ստեղծման գործընթացի կառավարման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նորարարության ձևավորման փուլերը, գիտահետազոտական և փորձակոնստրուկտորական աշխատանքների կազմակերպման առանձնահատկությունները, տեխնոլոգիական նախագծերի պլանավորման, ֆինանսավորման, ռիսկերի կառավարման և առևտրայնացման մեխանիզմները։ Հեղինակը դիտարկում է նորարարական գործունեության արդյունավետության բարձրացման գործիքները, գիտության, կրթության և արտադրության համագործակցության կարևորությունը, ինչպես նաև պետական քաղաքականության և ինստիտուցիոնալ միջավայրի դերը տեխնոլոգիական զարգացման խթանման գործում։ Աշխատությունը ներկայացնում է առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել նորարարական համակարգերի կատարելագործմանը, մրցունակության բարձրացմանը և գիտատար տնտեսության կայուն զարգացմանը։
Updated: 2026-08-27Technology
Ալյումինաթերմային եղանակով Հայաստանի քրոմիտային խտանյութից ֆերոքրոմի ստացման տեխնոլոգիայի մշակումը
Սույն աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի քրոմիտային խտանյութից ֆերոքրոմի ստացման նոր տեխնոլոգիական մոտեցման մշակմանը՝ կիրառելով ալյումինաթերմային վերականգնման եղանակը, որը հանդիսանում է բարձր ջերմաստիճանային մետալուրգիական գործընթաց և լայնորեն կիրառվում է դժվար վերականգնվող մետաղների ու համաձուլվածքների ստացման մեջ։ Ուսումնասիրության ընթացքում դիտարկվում են քրոմիտային հումքի քիմիական և միներալոգիական առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը վերականգնման արդյունավետության վրա, ինչպես նաև ալյումինի՝ որպես վերականգնիչի դերը ֆերոքրոմի ձևավորման գործընթացում։ Աշխատանքը ներառում է տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության և օպտիմալացման հարցեր՝ ներառյալ ջերմաստիճանային ռեժիմները, բաղադրությունների հարաբերակցությունները և ռեակցիայի ընթացքի կառավարումը, որպեսզի ապահովվի առավել բարձր ելք և արտադրանքի որակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև էներգետիկ արդյունավետությանը, գործընթացի կայունությանը և ստացված համաձուլվածքի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական հատկություններին, որոնք կարևոր են պողպատագործական արդյունաբերության համար։ Բացի այդ քննարկվում են արտադրական կիրառության հնարավորությունները և տեխնոլոգիայի ներդրման հեռանկարները Հայաստանի հանքահումքային բազայի պայմաններում, ինչը կարող է նպաստել տեղական մետալուրգիայի զարգացմանը և բարձր արժեք ունեցող արտադրանքի ստացմանը։
Updated: 2026-09-14