Ինտերնետի միջոցով իրականացվող առևտրի հարկման հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Geography

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարածքում Արաքսի ավազանի գետերի էքստրեմալ ելքերի հաշվարկին և դրանց հետ կապված ռիսկերի գնահատմանը։ Թեման վերաբերում է այն հիդրոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը, որոնց ժամանակ գետերում դիտվում են սովորականից զգալիորեն բարձր կամ ցածր ջրի ելքեր, և դրանց հնարավոր ազդեցությանը բնակավայրերի, ենթակառուցվածքների, գյուղատնտեսության ու ջրային էկոհամակարգերի վրա։ Աշխատանքը 2014 թվականին պաշտպանված աշխարհագրական գիտությունների թեկնածուական հետազոտություն է՝ Երևանի պետական համալսարանի շրջանակում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Արաքսի ավազանի գետերի հիդրոլոգիական դիտարկումների և բազմամյա տվյալների վերլուծությունը՝ գետային հոսքի ծայրահեղ արժեքների կրկնելիությունը, փոփոխականությունը և տարածական առանձնահատկությունները բացահայտելու նպատակով։ Արաքսի ավազանը Հայաստանի ջրային համակարգի առանցքային հատվածներից է․ Հայաստանի տարածքի մոտ 76%-ը պատկանում է Արաքսի ավազանին, իսկ Արաքսը Հայաստանի տարածքում անցնում է շուրջ 192 կմ՝ ունենալով մոտ 22,560 կմ² ջրահավաք տարածք։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել գետերի բացարձակ առավելագույն և նվազագույն ելքերը, դրանց ձևավորման բնական և մարդածին գործոնները, ինչպես նաև ծայրահեղ հոսքերի ժամանակային փոփոխությունները։ Հատուկ նշանակություն ունի գարնանային վարարումների, տեղատարափ տեղումների, ձնհալի և այլ հիդրոօդերևութաբանական գործընթացների ազդեցության գնահատումը գետային հոսքի վրա։ Արաքսի ավազանի գետերի ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ ծայրահեղ հոսքերի ձևավորման վրա կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես բնական, այնպես էլ մարդածին գործոնները, իսկ տարբեր գետերում առավելագույն և նվազագույն հոսքերի փոփոխության միտումները կարող են էապես տարբերվել։ Ռիսկի գնահատման բաղադրիչը հնարավորություն է տալիս հիդրոլոգիական ծայրահեղ երևույթները կապել դրանց հնարավոր հետևանքների հետ՝ գնահատելով ջրհեղեղների, գետային վարարումների, ջրային ռեսուրսների պակասի և այլ վտանգների նկատմամբ տարածքների խոցելիությունը։ Այս մոտեցումը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ Հայաստանի գետերին բնորոշ են սեզոնային հոսքի զգալի տատանումները՝ գարնանային վարարումներ և ամռանը համեմատաբար ցածր ջրայնություն։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են կիրառվել վիճակագրական հիդրոլոգիական մեթոդներ, հավանականությունների տեսություն, էքստրեմալ արժեքների շարքերի վերլուծություն, կրկնելիության ժամանակաշրջանների գնահատում և ռիսկի քանակական գնահատման մեթոդներ։ Ստացված արդյունքները կարող են օգտագործվել ջրհեղեղների և վարարումների կանխատեսման ու ռիսկի նվազեցման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, հիդրոտեխնիկական կառույցների նախագծման և բնակավայրերի տարածական պլանավորման համար։ Թեմայի արդիականությունը պահպանվում է նաև կլիմայի փոփոխության պայմաններում, քանի որ ջերմաստիճանի և տեղումների փոփոխությունները կարող են ազդել գետային հոսքի ռեժիմի և ծայրահեղ հիդրոլոգիական երևույթների բնույթի վրա։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է մշակման համակարգերի կայունության բարձրացման տեսական և տեխնոլոգիական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ ուլտրաձայնային ազդեցության կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում մեխանիկական մշակման գործընթացների արդյունավետության, ճշգրտության և կայունության բարձրացման խնդիրն է, երբ սովորական մշակման տեխնոլոգիական սխեման լրացվում է բարձր հաճախականությամբ մեխանիկական տատանումներով։ Ուլտրաձայնի կիրառումը դիտարկվում է որպես տեխնոլոգիական գործիք, որը կարող է ազդել կտրող գործընթացի դինամիկայի, գործիքի և մշակվող նյութի փոխազդեցության, շփման պայմանների և առաջացող ուժերի վրա։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են մշակման համակարգերի կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնները՝ տեխնոլոգիական համակարգի կոշտությունը, տատանողական գործընթացները, կտրող ուժերի փոփոխությունը, գործիքի մաշվածությունը, մշակման ռեժիմները և նյութի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մեխանիզմների բացահայտմանը, որոնց միջոցով ուլտրաձայնային տատանումները կարող են նվազեցնել անցանկալի թրթռումները, փոփոխել կտրող գոտում ընթացող գործընթացների բնույթը և բարձրացնել մշակման գործընթացի կայունությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է մշակման համակարգի դինամիկական վարքի մաթեմատիկական և տեսական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է որոշել կայունության պայմանները և գնահատել տարբեր տեխնոլոգիական պարամետրերի ազդեցությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում են ուլտրաձայնային ազդեցության հիմնական պարամետրերը՝ տատանումների հաճախականությունը, ամպլիտուդը, ազդեցության ուղղությունը և դրանց համապատասխանեցումը մշակման ռեժիմներին։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև ուլտրաձայնային սարքավորումների և տեխնոլոգիական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց ինտեգրման եղանակները և աշխատանքի արդյունավետության գնահատման չափանիշները։ Կարևոր նշանակություն ունի փորձարարական ուսումնասիրությունների իրականացումը, որի միջոցով հնարավոր է համեմատել սովորական և ուլտրաձայնային ազդեցությամբ մշակման արդյունքները՝ գնահատելով մակերևույթի որակը, չափային ճշգրտությունը, գործիքի երկարակեցությունը, արտադրողականությունը և գործընթացի կայունությունը։ Ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաների կիրառումը հատկապես հետաքրքրական է դժվարամշակվող, բարձր ամրությամբ կամ հատուկ ֆիզիկամեխանիկական հատկություններով նյութերի մշակման ժամանակ, որտեղ ավանդական մեթոդները կարող են առաջացնել բարձր կտրող ուժեր, գործիքի արագ մաշում կամ անցանկալի թրթռումներ։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակման հնարավորության մեջ, որոնք թույլ կտան բարձրացնել մշակման գործընթացների հուսալիությունն ու արտադրողականությունը, բարելավել պատրաստվող դետալների որակը և նվազեցնել գործիքների ու սարքավորումների շահագործման հետ կապված կորուստները։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել մեքենաշինության, նյութերի մշակման, արտադրական տեխնոլոգիաների, հաստոցաշինության և ավտոմատացման ոլորտների մասնագետներին, ինժեներներին, հետազոտողներին և տեխնիկական բուհերի ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է տեխնոլոգիական գործընթացների տեսական վերլուծությունը, դինամիկական կայունության ուսումնասիրությունը և ուլտրաձայնային ազդեցության գործնական կիրառումը՝ մշակման համակարգերի արդյունավետությունը, ճշգրտությունը և կայունությունը բարձրացնելու նպատակով։

History

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի ձևավորման, զարգացման և պատմական նշանակության ուսումնասիրությանը Օսմանյան կայսրության քաղաքական ու հասարակական միջավայրում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում XIX դարի երկրորդ կեսից հատկապես սրված այն խնդիրներն են, որոնք կապված էին Օսմանյան կայսրության հայ բնակչության իրավական, սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական դրության, անվտանգության ապահովման և բարեփոխումների անհրաժեշտության հետ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել Հայկական հարցը ոչ միայն որպես հայ ժողովրդի ներքին խնդիր, այլև որպես միջազգային հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ, որը XIX դարի վերջին աստիճանաբար դարձավ եվրոպական տերությունների և Օսմանյան կայսրության միջև դիվանագիտական քննարկումների առարկա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ներկայացվել Օսմանյան կայսրության հայաբնակ նահանգներում տիրող իրավիճակը, վարչական կառավարման առանձնահատկությունները, հայ բնակչության իրավունքների սահմանափակումները, բարեփոխումների պահանջները և դրանց իրականացման հետ կապված դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմից հետո ձևավորված միջազգային իրավիճակին, Սան Ստեֆանոյի պայմանագրին և Բեռլինի վեհաժողովին, որոնց արդյունքում Հայկական հարցը ստացավ միջազգային-դիվանագիտական հստակ ձևակերպում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հայկական քաղաքական և հասարակական շարժումների զարգացմանը, ազգային ինքնագիտակցության աճին և այն կազմակերպություններին ու գործիչներին, որոնք տարբեր եղանակներով փորձում էին բարձրացնել հայ բնակչության անվտանգության և իրավունքների պաշտպանության հարցերը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև եվրոպական տերությունների քաղաքականությունը, քանի որ նրանց միջամտությունը և Օսմանյան կայսրության նկատմամբ իրականացվող դիվանագիտական ճնշումները նշանակալի ազդեցություն ունեցան խնդրի միջազգայինացման գործընթացի վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը կարող է դիտարկել իշխանությունների քաղաքականությունը, բռնությունների և հալածանքների դրսևորումները, ինչպես նաև 1890-ական թվականների զանգվածային բռնությունների պատմական համատեքստը։ Հայկական հարցի հետագա զարգացումը սերտորեն կապված է XX դարի սկզբի քաղաքական իրադարձությունների և 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության հետ, որից հետո խնդիրը ձեռք բերեց նոր՝ պատմական հիշողության, արդարության և միջազգային ճանաչման հարթություն։ Աշխատանքը կարող է նաև անդրադառնալ հետագա ժամանակաշրջանում խնդրի ընկալման փոփոխություններին, պատմագրական տարբեր մոտեցումներին և հայ-թուրքական հարաբերություններում դրա շարունակական նշանակությանը։ Այս տեսանկյունից նյութը արժեքավոր է ոչ միայն պատմական փաստերի ուսումնասիրության, այլև ազգային, քաղաքական և միջազգային գործընթացների փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ուսանողներին և Օսմանյան կայսրության ու Հայկական հարցի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Pedagogy

Աշխատությունը ներկայացնում է աուտիզմի համախտանիշ ունեցող երեխաների հետ իրականացվող վաղ միջամտության գործընթացում լոգոպեդական աջակցության կարևորությունը, մեթոդներն ու գործնական կիրառման առանձնահատկությունները։ Գրքում քննարկվում են խոսքի, հաղորդակցման և սոցիալական փոխազդեցության զարգացման հիմնախնդիրները, ինչպես նաև վաղ ախտորոշման և նպատակային միջամտության նշանակությունը երեխայի հետագա զարգացման համար։ Ներկայացվում են լոգոպեդական աշխատանքի կազմակերպման սկզբունքները, անհատական մոտեցման առանձնահատկությունները, հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման արդյունավետ ռազմավարությունները և տարբեր զարգացման մակարդակ ունեցող երեխաների հետ կիրառվող մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ծնողների և բազմամասնագիտական թիմի համագործակցությանը, միջավայրի հարմարեցմանը, երեխայի ներուժի բացահայտմանն ու զարգացմանը նպաստող գործնական լուծումներին։ Հրատարակությունը համադրում է տեսական հիմնավորումները և մասնագիտական փորձը՝ առաջարկելով կիրառելի մոտեցումներ կրթական և վերականգնողական գործընթացում։ Այն օգտակար կլինի լոգոպեդների, հատուկ մանկավարժների, հոգեբանների, նախադպրոցական և դպրոցական կրթության մասնագետների, ուսանողների, ինչպես նաև աուտիզմի համախտանիշ ունեցող երեխաների զարգացման և կրթության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Other Subjects

Այս երկլեզու տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն գրականության նմուշներ, որոնք ուղղված են երիտասարդ ընթերցողների հետաքրքրությունների և կրթական կարիքների բավարմանը։ Նյութը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ օգնելով կողմնորոշվել ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության բազմազան աշխարհում և ընտրել ընթերցանության համար առավել համապատասխան գրքեր՝ ըստ թեմատիկ, ժանրային և ճանաչողական հետաքրքրությունների։ Ցանկում ընդգրկված ստեղծագործությունները ներառում են արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, հոգեբանական և սոցիալական թեմաներով վեպեր, ինչպես նաև կրթական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են լեզվական հմտությունների, ստեղծագործական մտածողության և աշխարհընկալման զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևորում է ընթերցանության դերը պատանեկան զարգացման գործընթացում՝ որպես գիտելիքի ընդլայնման, արժեքային համակարգի ձևավորման և ինքնաճանաչման միջոց, միաժամանակ աջակցելով գրադարանային և կրթական հաստատությունների աշխատանքին՝ ընթերցողների համար գրքերի ընտրության գործընթացը դյուրացնելու նպատակով։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կրտսեր դպրոցականների հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման մեթոդական և մանկավարժական խնդիրների ուսումնասիրությանը մայրենիի դասերի ընթացքում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել այն արդյունավետ մեթոդները, միջոցներն ու մանկավարժական պայմանները, որոնց կիրառմամբ հնարավոր է զարգացնել կրտսեր դպրոցականների բանավոր և գրավոր հաղորդակցման կարողությունները, ձևավորել սեփական մտքերը հստակ և հետևողական արտահայտելու, դիմացինին լսելու, հարցադրումներ կատարելու և երկխոսության մեջ ներգրավվելու հմտություններ։ Աշխատանքում հաղորդակցական կարողությունը դիտարկվում է որպես սովորողի լեզվական, ճանաչողական և սոցիալական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Մայրենիի դասերը այս կարողությունների ձևավորման համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեն, քանի որ լեզվի ուսուցումը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս զարգացնելու բառապաշարը, խոսքի կառուցվածքը, մտածողությունը, երևակայությունը և սոցիալական փոխգործակցության հմտությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կրտսեր դպրոցականների տարիքային և հոգեբանամանկավարժական առանձնահատկությունները, նրանց խոսքային զարգացման մակարդակը և հաղորդակցման ընթացքում հանդիպող հիմնական դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դասի ընթացքում սովորողների ակտիվ խոսքային մասնակցության ապահովմանը։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել երկխոսություններ և դերային խաղեր, քննարկումներ, հարցուպատասխաններ, պատմությունների վերարտադրում և ստեղծում, նկարների կամ իրավիճակների նկարագրություն, խմբային և զույգային աշխատանքներ, ստեղծագործական առաջադրանքներ և հաղորդակցական խնդիրների լուծում։ Նման մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս դասը վերածելու ակտիվ հաղորդակցական միջավայրի, որտեղ սովորողները ոչ միայն յուրացնում են լեզվական գիտելիքներ, այլև սովորում են դրանք օգտագործել իրական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն ունի նաև ուսուցչի դերի ուսումնասիրությունը։ Ուսուցիչը պետք է ստեղծի հոգեբանորեն բարենպաստ և համագործակցային միջավայր, խրախուսի սովորողների ազատ արտահայտվելը, ապահովի յուրաքանչյուր երեխայի մասնակցության հնարավորությունը և ուղղորդի խոսքային փոխգործակցությունը։ Կարևոր է նաև սխալների նկատմամբ աջակցող վերաբերմունքի ձևավորումը, որպեսզի սովորողները չխուսափեն խոսելուց և աստիճանաբար զարգացնեն սեփական խոսքի նկատմամբ վստահությունը։ Հետազոտության ընթացքում կարող են մշակվել հաղորդակցական կարողությունների ձևավորման չափանիշներ և ցուցանիշներ՝ հաշվի առնելով խոսքի հստակությունը, տրամաբանական հաջորդականությունը, բառապաշարի կիրառումը, լսելու և պատասխանելու կարողությունը, երկխոսության պահպանման հմտությունը և հաղորդակցական իրավիճակին համապատասխան լեզվական միջոցների ընտրությունը։ Փորձարարական աշխատանքների միջոցով կարող է գնահատվել առաջարկվող մեթոդների արդյունավետությունը և ուսումնասիրվել սովորողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացման դինամիկան։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել մայրենիի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործմանը և ուսուցման գործընթացում հաղորդակցական մոտեցման առավել արդյունավետ կիրառմանը։ Մշակված մեթոդներն ու առաջադրանքները կարող են կիրառվել տարրական դպրոցի տարբեր դասարաններում՝ հարմարեցվելով սովորողների տարիքային և անհատական առանձնահատկություններին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը կարևոր է այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորման տեսանկյունից, որտեղ մայրենիի ուսուցումը նպաստում է ոչ միայն լեզվական գիտելիքների յուրացմանը, այլև ինքնուրույն մտածող, ակտիվ, լսել և արտահայտվել կարողացող ու արդյունավետ հաղորդակցվող անհատի ձևավորմանը։