Ещё в разделе Экономика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Психология

    Զինվորական անձնակազմի մարտական ակտիվությունը պայմանավորող հոգեբանական գործոնները

    Աշխատությունը նվիրված է զինվորական անձնակազմի մարտական ակտիվության ձևավորման և դրսևորման վրա ազդող հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը՝ ռազմական հոգեբանության, անձի հոգեբանության և խմբային փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Քննարկվում են զինծառայողների հոգեբանական պատրաստվածության, մասնագիտական մոտիվացիայի, կամային հատկանիշների, հուզական կայունության և պատասխանատվության զգացման նշանակությունը ծառայողական պարտականությունների կատարման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սթրեսային իրավիճակներում անձի վարքագծին, հոգեբանական լարվածության հաղթահարման կարողություններին, ինքնատիրապետմանը, որոշումների ընդունման հոգեբանական առանձնահատկություններին և փոփոխվող պայմաններին հարմարվելու հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների, ինքնագնահատականի, ինքնավստահության, արժեքային կողմնորոշումների և մասնագիտական ինքնագիտակցության ազդեցությունները զինծառայողների ակտիվության ու նախաձեռնողականության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում զինվորական կոլեկտիվում միջանձնային հարաբերություններին, խմբային համախմբվածությանը, փոխադարձ վստահությանը, հրամանատարի առաջնորդական հատկանիշներին և բարոյահոգեբանական մթնոլորտի ձևավորմանը։ Կարևորվում են զինծառայողների հոգեբանական վիճակի գնահատման, մասնագիտական հարմարման, հոգեբանական աջակցության և հոգեկան դիմակայունության զարգացման մեթոդները։ Դիտարկվում են նաև ռազմական ծառայության առանձնահատուկ պայմանների ազդեցությունը անձի հուզակամային ոլորտի վրա, հոգեբանական գերլարվածության կանխարգելման հնարավորությունները և զինվորական անձնակազմի բարոյահոգեբանական պատրաստվածության ամրապնդման ուղիները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ռազմական հոգեբանության տեսական մոտեցումները, հոգեբանական հետազոտության մեթոդները և զինվորական ծառայության կազմակերպման գործնական առանձնահատկությունները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի զինծառայողների հոգեբանական բարեկեցության պահպանման, մասնագիտական պատրաստվածության կատարելագործման և զինվորական կոլեկտիվներում արդյունավետ համագործակցության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ռազմական հոգեբանների, զինվորական մանկավարժների, հրամանատարական կազմի ներկայացուցիչների, հոգեբանության ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-14
    Զինվորական անձնակազմի մարտական ակտիվությունը պայմանավորող հոգեբանական գործոնները
    Онлайн

    Экономика

    Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացումները և մարդկային կապիտալի վերարտադրության հիմնախնդիրները անկախության տարիներին

    Այս գիրքը վերլուծում է Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործընթացները անկախության տարիներին՝ կենտրոնանալով տնտեսական համակարգի փոխակերպման, շուկայական հարաբերությունների ձևավորման և կառուցվածքային բարեփոխումների վրա։ Այն ուսումնասիրում է անցումը պլանային տնտեսությունից դեպի շուկայական տնտեսություն, պետական ինստիտուտների վերափոխումը և տնտեսական աճի հիմնական փուլերը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը բնակչության կյանքի որակի և սոցիալական կառուցվածքի վրա։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային կապիտալի վերարտադրության հիմնախնդիրներին՝ կրթության, առողջապահության, աշխատաշուկայի և միգրացիոն գործընթացների համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է նաև ժողովրդագրական միտումները, զբաղվածության կառուցվածքը և սոցիալական անհավասարության խնդիրները՝ ցույց տալով դրանց կապը երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման հետ։ Նյութը համադրում է մակրոտնտեսական և սոցիալական վերլուծական մոտեցումներ՝ ապահովելով ամբողջական պատկերացում ՀՀ զարգացման մարտահրավերների և հեռանկարների վերաբերյալ անկախության շրջանում։

    Обновлено. 2026-09-05
    Հայաստանի Հանրապետության սոցիալ-տնտեսական զարգացումները և մարդկային կապիտալի վերարտադրության հիմնախնդիրները անկախության տարիներին
    Онлайн

    Литература

    Քեմալական գաղափարախոսության արտացոլումը Յաքուփ Քադրի Քարաօսմանօղլուի արձակում

    Աշխատությունը նվիրված է Յաքուփ Քադրի Քարաօսմանօղլուի արձակի գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրությամբ քեմալական գաղափարախոսության արտացոլմանը նրա ստեղծագործություններում։ Հետազոտության շրջանակում գրողի արձակը դիտարկվում է Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման, հասարակական վերափոխումների և ազգային ինքնության կառուցման պատմաքաղաքական համատեքստում։ Ուսումնասիրությունը բացահայտում է այն գաղափարները, արժեքներն ու հասարակական պատկերացումները, որոնք գրական կերպով արտահայտում են հանրապետականացման, աշխարհիկացման, ազգային պետության ձևավորման և հասարակության արդիականացման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն եղանակներին, որոնց միջոցով գաղափարախոսական դրույթները վերածվում են գեղարվեստական նյութի՝ արտահայտվելով կերպարների, նրանց փոխհարաբերությունների, հակասությունների, աշխարհայացքի և վարքագծի միջոցով։ Կարևորվում է նաև գրողի վերաբերմունքը ավանդական և նորացող հասարակության հակադրությանը, քանի որ այդ հակադրության միջոցով ներկայացվում են Թուրքիայի սոցիալական ու մշակութային փոփոխությունների բարդությունները։ Արձակ ստեղծագործությունների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև անհատի և պետության, ավանդույթի և արդիականության, գյուղի և քաղաքի, կրթության և հասարակական առաջընթացի փոխհարաբերությունները։ Աշխատանքը միաժամանակ անդրադառնում է այն հարցին, թե ինչպես է գրականությունը դառնում տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական գաղափարների արտահայտման միջոց և ինչպիսի գեղարվեստական ձևերով է հեղինակը ներկայացնում ազգային վերափոխման գործընթացը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել թուրքագիտությամբ, գրականագիտությամբ, պատմությամբ և քաղաքական գաղափարների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են Թուրքիայի Հանրապետության վաղ շրջանի մշակութային ու գրական զարգացումներով։

    Обновлено. 2026-09-12
    Քեմալական գաղափարախոսության արտացոլումը Յաքուփ Քադրի Քարաօսմանօղլուի արձակում
    Онлайн

    Медицина

    Դիոդային լազերի կիրառման արդյունավետության գնահատականը պարօդոնտի բորբոքային հիվանդությունների համալիր բուժման ժամանակ

    Բժշկագիտական, ստոմատոլոգիական և կլինիկական հետազոտական բնույթի աշխատությունը նվիրված է պարօդոնտի բորբոքային հիվանդությունների համալիր բուժման շրջանակում դիոդային լազերային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունների, դրանց կլինիկական արդյունավետության և բուժական արդյունքների գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է պարօդոնտի հյուսվածքներում զարգացող բորբոքային գործընթացների առանձնահատկությունների, հիվանդությունների առաջացման և զարգացման գործոնների, ինչպես նաև ժամանակակից ֆիզիկական բուժական մեթոդների կիրառման գիտական հիմնավորման հետ։ Պարօդոնտի հիվանդությունները ստոմատոլոգիական տարածված խնդիրներից են, որոնք կարող են ախտահարել լնդերը, ատամների հենարանային կապանային ապարատը, արմատի ցեմենտը և ալվեոլային ոսկրային հյուսվածքը։ Դրանց առաջացման և զարգացման գործում կարևոր դեր ունեն մանրէային կենսաթաղանթները, օրգանիզմի բորբոքային և իմունային արձագանքները, բերանի խոռոչի հիգիենայի առանձնահատկությունները և ընդհանուր առողջական վիճակի հետ կապված տարբեր գործոններ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է գինգիվիտի և պարօդոնտիտի կլինիկական դրսևորումները, դրանց ախտորոշման հիմնական սկզբունքները, բորբոքային գործընթացների զարգացման մեխանիզմները և բուժման ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի պարօդոնտի հյուսվածքների կառուցվածքային և գործառական փոփոխությունները, լնդային բորբոքման արտահայտվածությունը, պարօդոնտալ գրպանների ձևավորումը, հյուսվածքների վնասման աստիճանը և հիվանդության առաջընթացի վրա ազդող գործոնները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է լազերային ճառագայթման կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով լազերային էներգիայի և կենսաբանական հյուսվածքների փոխազդեցության ֆիզիկական ու կենսաքիմիական առանձնահատկությունները։ Դիոդային լազերները ստոմատոլոգիական պրակտիկայում կիրառվող սարքավորումներ են, որոնց ազդեցությունը պայմանավորված է ճառագայթման ալիքի երկարությամբ, էներգետիկ բնութագրերով, ազդեցության տևողությամբ և հյուսվածքների օպտիկական հատկություններով։ Այս գործոնները կարող են որոշել լազերային էներգիայի կլանման աստիճանը, ջերմային ազդեցության բնույթը և հյուսվածքային արձագանքի առանձնահատկությունները։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել դիոդային լազերի կիրառման հնարավորությունները պարօդոնտալ բուժման տարբեր փուլերում՝ որպես ավանդական մեխանիկական մաքրման և այլ անհրաժեշտ բուժական միջոցառումների լրացուցիչ բաղադրիչ։ Պարօդոնտի բորբոքային հիվանդությունների բուժման հիմքում կարևոր տեղ են զբաղեցնում մանրէային կենսաթաղանթի վերահսկումը, ատամնաքարերի և ախտաբանական նստվածքների հեռացումը, բերանի խոռոչի հիգիենայի բարելավումը և հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնների կառավարումը։ Լազերային տեխնոլոգիաների կիրառման արդյունավետությունը անհրաժեշտ է գնահատել այս հիմնական բուժական միջոցառումների հետ համադրությամբ՝ պարզելու համար, թե արդյոք դրանց ավելացումը ապահովում է կլինիկապես նշանակալի լրացուցիչ առավելություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է դիոդային լազերի հնարավոր ազդեցության ուսումնասիրությունը պարօդոնտալ գրպաններում մանրէային ծանրաբեռնվածության, լնդային բորբոքման և բուժումից հետո հյուսվածքների վիճակի վրա։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ լազերային բուժման վերաբերյալ կլինիկական ապացույցները կարող են տարբեր լինել՝ կախված կիրառվող սարքավորումից, բուժման պայմաններից, հիվանդության ծանրությունից և համեմատության համար ընտրված բուժական մեթոդից։ Այդ պատճառով լազերային տեխնոլոգիաների կիրառումը չի կարելի ինքնաբերաբար համարել բոլոր հիվանդների համար առավել արդյունավետ կամ ավանդական պարօդոնտալ բուժմանը փոխարինող միջոց։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում բուժման արդյունքների գնահատման կլինիկական չափանիշները, մասնավորապես՝ լնդերի արյունահոսության աստիճանը, պարօդոնտալ գրպանների խորությունը, կլինիկական ամրացման մակարդակը, ատամնափառի ցուցանիշները և բորբոքման արտաքին դրսևորումները։ Նշված ցուցանիշների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու բուժման ընթացքում և դրանից հետո տեղի ունեցող փոփոխությունները, համեմատելու տարբեր բուժական մոտեցումների արդյունքները և որոշելու դրանց կլինիկական նշանակությունը։ Աշխատության թեմատիկան ընդգրկում է նաև հիվանդների սուբյեկտիվ զգացողությունների, բուժումից հետո անհարմարության, ցավային դրսևորումների և վերականգնողական շրջանի առանձնահատկությունների գնահատման հնարավորությունները։ Բուժման արդյունավետության բազմակողմանի գնահատումը պահանջում է ոչ միայն կլինիկական ցուցանիշների ուսումնասիրություն, այլև հիվանդների կյանքի որակի, բուժման հանդեպ ընդունելիության և երկարաժամկետ արդյունքների դիտարկում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է լազերային ազդեցության և պարօդոնտի հյուսվածքների վերականգնողական գործընթացների հնարավոր փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը։ Բորբոքային գործընթացների նվազեցումը և հյուսվածքների ապաքինումը պայմանավորված են բազմաթիվ կենսաբանական գործոններով, այդ թվում՝ բջջային ակտիվությամբ, տեղային արյան շրջանառությամբ, իմունային արձագանքով և հյուսվածքային վնասման աստիճանով։ Այս համատեքստում հետաքրքրություն է ներկայացնում լազերային ազդեցության հնարավոր մասնակցությունը տեղային կենսաբանական գործընթացների փոփոխությանը, սակայն նման ազդեցությունների կլինիկական նշանակությունը պետք է հիմնավորվի համապատասխան հետազոտական տվյալներով։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև պարօդոնտալ բուժման արդյունավետության վրա ազդող անհատական գործոնները, մասնավորապես՝ հիվանդի տարիքը, բերանի խոռոչի հիգիենայի մակարդակը, ծխախոտի օգտագործումը, ուղեկցող հիվանդությունները և բուժման նկատմամբ հետևողականությունը։ Նման գործոնների հաշվառումը կարևոր է տարբեր բուժական խմբերի արդյունքները համեմատելու և հնարավոր շփոթեցնող ազդեցությունները նվազեցնելու համար։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել կլինիկական զննման, պարօդոնտալ ցուցանիշների չափման, համեմատական կլինիկական հետազոտության, հիվանդների վիճակի դինամիկ դիտարկման և բժշկական վիճակագրության մեթոդներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի բուժումից առաջ և հետո ստացված ցուցանիշների համեմատությունը, ինչպես նաև լազերային միջամտությամբ և առանց դրա իրականացվող համալիր բուժման արդյունքների գնահատումը։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս պարզելու լրացուցիչ լազերային միջամտության հնարավոր ազդեցությունը և տարբերակելու այն հիմնական բուժման արդյունքում առաջացող փոփոխություններից։ Կարևոր է նաև բուժական արդյունքների գնահատման ժամանակահատվածների ընտրությունը, քանի որ կարճաժամկետ բարելավումները միշտ չէ, որ արտացոլում են հիվանդության երկարաժամկետ վերահսկման արդյունավետությունը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է լազերային տեխնոլոգիաների կիրառման անվտանգության հարցերին, ներառյալ փափուկ հյուսվածքների ջերմային վնասման կանխարգելումը, սարքավորումների անվտանգ շահագործումը և բուժական միջամտությունների համապատասխանությունը մասնագիտական պահանջներին։ Դիոդային լազերի կիրառումը պահանջում է մասնագիտական պատրաստվածություն, սարքավորման տեխնիկական բնութագրերի իմացություն և հիվանդի կլինիկական վիճակի անհատական գնահատում։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է պարօդոնտի բորբոքային հիվանդությունների համալիր բուժման մեթոդների համեմատական ուսումնասիրությամբ, լազերային տեխնոլոգիաների հնարավոր կլինիկական ազդեցությունների գնահատմամբ և բուժական արդյունքների վրա ազդող գործոնների բացահայտմամբ։ Աշխատության կիրառական արժեքը կապված է ապացույցների վրա հիմնված ստոմատոլոգիական բուժման մոտեցումների կատարելագործման, լրացուցիչ բուժական տեխնոլոգիաների նպատակահարմարության գնահատման և հիվանդների համար անվտանգ ու արդյունավետ բուժական ծրագրերի ընտրության հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել բժիշկ-ստոմատոլոգներին, պարօդոնտոլոգներին, բերանի խոռոչի վիրաբուժության մասնագետներին, լազերային բժշկության հետազոտողներին, կլինիկական ախտորոշման մասնագետներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ստոմատոլոգիական կրթություն ստացող ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի կլինիկական, ստոմատոլոգիական, բժշկատեխնոլոգիական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով պարօդոնտի բորբոքային հիվանդությունների բուժման ժամանակակից մոտեցումների, դիոդային լազերային տեխնոլոգիաների հնարավորությունների, բուժական արդյունքների գնահատման չափանիշների և համալիր բուժման արդյունավետության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։

    Обновлено. 2026-10-11
    Դիոդային լազերի կիրառման արդյունավետության գնահատականը պարօդոնտի բորբոքային հիվանդությունների համալիր բուժման ժամանակ
    Онлайн

    История

    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ, լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմություն, պատմագրություն: (Ինֆորմացիոն բյուլետեն) (1971, №4)

    Այս տեղեկատվական բյուլետենը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների, լեզվաբանության, գրականագիտության, պատմության և պատմագրության ոլորտներում հրատարակված նոր գրքերի համառոտ տեղեկատվական ցուցակ, որտեղ ընդգրկված են ժամանակակից և դասական ուսումնասիրություններ, գիտական մենագրություններ, ժողովածուներ և վերլուծական աշխատություններ, որոնք անդրադառնում են հասարակական գործընթացների զարգացման օրինաչափություններին, լեզվի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկություններին, գրական ստեղծագործությունների գեղարվեստական ու գաղափարական վերլուծությանը, ինչպես նաև պատմական իրադարձությունների և պատմագրական մոտեցումների ուսումնասիրությանը տարբեր ժամանակաշրջաններում, միաժամանակ ներկայացնելով նոր գիտական արդյունքներ, տեսական մոտեցումներ և մեթոդաբանական նորարարություններ, որոնք նպատակ ունեն ընդլայնելու գիտական հետազոտությունների շրջանակը և աջակցելու կրթական ու հետազոտական գործընթացների զարգացմանը։

    Обновлено. 2026-09-15
    Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ, լեզվաբանություն, գրականագիտություն, պատմություն, պատմագրություն: (Ինֆորմացիոն բյուլետեն) (1971, №4)
    Онлайн

    Литература

    Հովուականք

    «Հովուականք» վերնագիրը կապված է հովվերգական գրականության հետ, որի հիմնական թեմաներն են բնությունը, հովիվների կյանքը, գյուղական միջավայրը և մարդու ու բնության ներդաշնակ հարաբերությունները։ Հովվերգական ստեղծագործություններում հաճախ պատկերվում են հովիվների առօրյան, դաշտերի ու լեռների գեղեցկությունը, կենդանիների խնամքը, պարզ ու խաղաղ կյանքի պատկերները, ինչպես նաև սիրո, ընկերության և մարդկային զգացմունքների տարբեր դրսևորումները։ Այս գրական ժանրը ձևավորվել է դեռևս անտիկ աշխարհում և մեծ ազդեցություն է ունեցել եվրոպական ու հայ գրական ավանդույթների վրա։ Հովվերգական երկերում բնությունը սովորաբար հանդես է գալիս ոչ միայն որպես գործողությունների միջավայր, այլև որպես ներքին ապրումների, հոգեկան խաղաղության և գեղեցկության խորհրդանիշ։ «Հովուականք» անվանումը կարող է մատնանշել հովվերգական թեմաներով ստեղծագործությունների ժողովածու կամ դասական հովվերգական գրականությանն առնչվող երկ, սակայն առանց հեղինակի անվան և գրքի բովանդակության հնարավոր չէ հստակ որոշել դրա ժանրային պատկանելությունը, գրական սկզբնաղբյուրը կամ առանձին ստեղծագործությունների կազմը։ Հովվերգական գրականությունը հաճախ հակադրում է գյուղական կյանքի պարզությունն ու բնության ներդաշնակությունը քաղաքային կյանքի բարդություններին՝ ստեղծելով խաղաղության, անմիջականության և բնական գեղեցկության իդեալականացված պատկեր։ Միաժամանակ այն կարող է արտահայտել սիրային ապրումներ, կարոտ, բաժանում, կյանքի անցողիկության գիտակցում և մարդու հոգևոր աշխարհի հետ կապված այլ թեմաներ։ Վենետիկում՝ Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանության տպարանում, հրատարակված այս գիրքը տեղավորվում է հայ գրական և թարգմանական մշակույթի զարգացման պատմության համատեքստում։ Մխիթարյանները կարևոր դեր են ունեցել դասական գրականության ուսումնասիրման, թարգմանության և հայերեն հրատարակությունների տարածման գործում։ Նրանց տպագրական գործունեությունը նպաստել է հայ ընթերցողներին համաշխարհային գրական ժառանգությանը ծանոթացնելուն և գրական տարբեր ժանրերի նկատմամբ հետաքրքրության զարգացմանը։ Այս հրատարակությունը կարող է հետաքրքրել հովվերգական գրականության, դասական գրականության ազդեցությունների, հայ թարգմանական գրականության և 19-րդ դարի հայ տպագրության պատմությամբ զբաղվող ուսումնասիրողներին։ Գրքի հեղինակին, լեզվական բնույթին և կոնկրետ բովանդակությանը վերաբերող եզրակացությունները, սակայն, հնարավոր կլինի ճշգրտել միայն հրատարակության ամբողջական տեքստի կամ տիտղոսաթերթի ուսումնասիրությամբ։

    Обновлено. 2026-10-24
    Հովուականք