Իրավունքի գործառույթները և զարգացման հիմնական միտումները անցումային ժամանակաշրջանում

Agriculture

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի բնակլիմայական պայմաններում հացահատիկային մշակաբույսերի արմատային փտախտների տարածվածության, զարգացման առանձնահատկությունների և դրանց դեմ պայքարի քիմիական միջոցների արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում բույսերի հիվանդությունների այն խմբի ուսումնասիրությունն է, որը կարող է զգալի վնաս հասցնել հացահատիկային մշակաբույսերի արմատային համակարգին, թուլացնել բույսերի աճն ու զարգացումը և արդյունքում նվազեցնել բերքատվությունն ու բերքի որակը։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում Շիրակի մարզին բնորոշ հողակլիմայական պայմանների, մշակաբույսերի աճեցման առանձնահատկությունների և հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնների փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրվում են արմատային փտախտների դրսևորումները, դրանց տարածման և վնասակարության աստիճանը, ինչպես նաև տարբեր հացահատիկային մշակաբույսերի նկատմամբ հիվանդության ազդեցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչը քիմիական պայքարի միջոցների փորձարկումն է, որի նպատակն է պարզել, թե կիրառվող պատրաստուկներից կամ մշակման եղանակներից որոնք կարող են առավել արդյունավետ սահմանափակել հիվանդության զարգացումը և նվազեցնել դրա բացասական ազդեցությունը բույսերի վրա։ Փորձարկումների արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր միջոցների ազդեցությունը, գնահատել դրանց գործնական արդյունավետությունը և որոշել գյուղատնտեսական արտադրության պայմաններում կիրառման առավել նպատակահարմար տարբերակները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ բույսերի հիվանդությունների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է տվյալ տարածաշրջանի բնական պայմանների, մշակաբույսերի առանձնահատկությունների և հիվանդության զարգացման օրինաչափությունների համատեղ ուսումնասիրություն։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հացահատիկային մշակաբույսերի բերքատվության պահպանման, հիվանդությունների վնասակարության նվազեցման և բույսերի պաշտպանության միջոցառումների կատարելագործման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, ֆիտոպաթոլոգներին, բույսերի պաշտպանության մասնագետներին, գյուղատնտեսական խորհրդատուներին, ֆերմերներին, գիտաշխատողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ հատկապես Շիրակի մարզում և նմանատիպ բնակլիմայական պայմաններ ունեցող տարածքներում հացահատիկային մշակաբույսերի հիվանդությունների կառավարմամբ զբաղվողներին։

Medicine

Աճուկային ճողվածք ունեցող հիվանդների մոտ էնդովիդեովիրաբուժական միջամտությունների ժամանակակից մոտեցումները հիմնված են նվազ ինվազիվ տեխնոլոգիաների կիրառման վրա, որոնք նպատակ ունեն նվազեցնել հետվիրահատական ցավը, բարդությունները և վերականգնման ժամանակը՝ միաժամանակ ապահովելով ճողվածքի կրկնության ցածր ռիսկ։ Այս մոտեցումների հիմնական ուղղություններից են լապարոսկոպիկ տեխնիկաները՝ TAPP (տրանսաբդոմինալ պրեպերիտոնեալ) և TEP (լիովին արտապերիտոնեալ), որոնք թույլ են տալիս ներսից կամ պերիտոնեալ խոռոչից դուրս մուտքով տեղադրել սինթետիկ ցանց և ամրացնել որովայնային պատի թույլ հատվածը։ Ժամանակակից վիրաբուժական պրակտիկայում լայնորեն կիրառվում են նաև ռոբոտացված համակարգերը, որոնք ապահովում են ավելի բարձր ճշգրտություն, եռաչափ տեսանելիություն և գործիքների ավելի մեծ մանևրունակություն, հատկապես բարդ անատոմիական դեպքերում կամ կրկնվող ճողվածքների ժամանակ։ Էնդովիդեովիրաբուժական մեթոդների ընտրությունը կախված է հիվանդի ընդհանուր վիճակից, ճողվածքի չափից և տեսակից, ինչպես նաև վիրաբույժի փորձից և տեխնիկական հնարավորություններից։ Սինթետիկ ցանցերի կիրառումը համարվում է ստանդարտ մոտեցում, քանի որ այն նվազեցնում է ռեցիդիվների հավանականությունը՝ ապահովելով հյուսվածքների ամրապնդում և երկարաժամկետ կայունություն։ Բացի այդ, ժամանակակից մոտեցումները ներառում են արագ վերականգնման (ERAS) պրոտոկոլների կիրառում, որոնք ընդգրկում են ցավի վերահսկման օպտիմալ ռազմավարություններ, վաղ ակտիվացում և կարճ հոսպիտալիզացիա, ինչը զգալիորեն բարելավում է բուժման ընդհանուր արդյունքները։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսության պայմաններում տեխնոլոգիական զարգացման և միջազգային տեխնոլոգիաների փոխանցման նշանակության ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես կարող են արտերկրում ստեղծված նորարարական տեխնոլոգիաների, գիտելիքի, կառավարման փորձի, արտադրական մեթոդների և տեխնիկական լուծումների ներգրավումն ու արդյունավետ կիրառումը նպաստել տնտեսական համակարգի կայունացմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և մրցունակության ամրապնդմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անցումային տնտեսություններին բնորոշ կառուցվածքային փոփոխություններին, շուկայական ինստիտուտների ձևավորմանը, արտադրության արդիականացման անհրաժեշտությանը և այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են տեխնոլոգիական հետամնացության հաղթահարման գործընթացում։ Հայաստանի օրինակով ներկայացվում են տեխնոլոգիական փոխանցման հնարավորությունները, դրա հիմնական ուղղություններն ու մեխանիզմները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են խթանել կամ սահմանափակել նոր տեխնոլոգիաների ներմուծումն ու տեղայնացումը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է օտարերկրյա ներդրումների, միջազգային տնտեսական համագործակցության, գիտության և կրթության համակարգերի, մասնավոր հատվածի ու պետական քաղաքականության փոխկապակցված դերը տեխնոլոգիական զարգացման գործում։ Քննարկվում են նաև տեխնոլոգիական կախվածության, ֆինանսական սահմանափակումների, մասնագիտական կադրերի պակասի, ինստիտուցիոնալ միջավայրի և նորարարությունների յուրացման կարողությունների հետ կապված խնդիրները։ Աշխատության հիմնական գաղափարն այն է, որ տեխնոլոգիաների միջազգային փոխանցումը միայն պատրաստի տեխնիկական միջոցների կամ սարքավորումների ներմուծման գործընթաց չէ, այլ գիտելիքի, հմտությունների, կառավարչական փորձի և նորարարական մշակույթի տարածման համալիր մեխանիզմ, որի արդյունավետությունը մեծապես կախված է ընդունող երկրի ներքին տնտեսական և ինստիտուցիոնալ պայմաններից։ Հայաստանի համար այս գործընթացի ճիշտ կազմակերպումը կարող է նպաստել արտադրության տեխնոլոգիական վերազինմանը, արտահանման ներուժի ընդլայնմանը, բարձր ավելացված արժեք ունեցող ոլորտների զարգացմանը, աշխատուժի որակավորման բարձրացմանը և երկարաժամկետ տնտեսական կայունությանը։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ տեխնոլոգիական փոխանցման արդյունքները առավել արդյունավետ են դառնում այն դեպքում, երբ ներմուծվող լուծումները համապատասխանեցվում են երկրի տնտեսական առանձնահատկություններին և զուգակցվում են տեղական գիտական, կրթական ու ձեռնարկատիրական ներուժի զարգացման հետ։ Այսպիսով, աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հետազոտողներին, ուսանողներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև տեխնոլոգիական զարգացման, ներդրումների և միջազգային համագործակցության հարցերով զբաղվող անձանց։

Other Subjects

Գյուղատնտեսական և հողագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ոռոգելի հողատարածությունների աղաջրային ռեժիմի ձևավորման օրինաչափությունների, դրա կանխատեսման մեթոդների և արդյունավետ կարգավորման միջոցառումների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հողում ջրի և լուծված աղերի տեղաշարժման ֆիզիկական հիմքերը, ոռոգման ազդեցությունը հողի խոնավության ու աղային հաշվեկշռի վրա, ինչպես նաև հողերի աղակալման և երկրորդային աղակալման առաջացման հիմնական պատճառները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստորերկրյա ջրերի մակարդակի, ոռոգման ջրի որակի, հողի մեխանիկական կազմի, գոլորշիացման և բնական ջրահեռացման պայմանների ազդեցությանը աղաջրային ռեժիմի փոփոխությունների վրա։ Վերլուծվում են հողի խոնավության և աղերի պարունակության տարածաժամանակային փոփոխությունները, ջրային ու աղային հաշվեկշիռների հաշվարկման սկզբունքները և կանխատեսման մաթեմատիկական մոդելների կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ոռոգման ռեժիմների օպտիմալացման, դրենաժային համակարգերի արդյունավետության բարձրացման, աղերի լվացման և հողերի մելիորատիվ վիճակի բարելավման միջոցառումները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հողային և ջրային ռեսուրսների մշտադիտարկման, աղակալման վտանգի գնահատման և ոռոգելի տարածքների կայուն օգտագործման մեթոդները։ Անդրադարձ է կատարվում գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բերքատվության պահպանման, ջրօգտագործման արդյունավետության բարձրացման և հողերի դեգրադացիայի կանխարգելման խնդիրներին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հողագիտության, հիդրոմելիորացիայի, ոռոգման համակարգերի կառավարման և գյուղատնտեսական բնօգտագործման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Այս նյութը վերաբերում է խորհրդային շրջանում գրադարանների դերակատարմանը գաղափարական աշխատանքի և պետական քաղաքականության տարածման գործընթացում՝ հատկապես ՍՄԿՊ Կենտկոմի հունիսյան պլենումի որոշումների պրոպագանդման համատեքստում։ Այն ներկայացնում է, թե ինչպես էին գրադարանները օգտագործվում որպես մշակութային-կրթական ինստիտուտներ՝ զանգվածների քաղաքական իրազեկվածությունը բարձրացնելու, կուսակցական որոշումների բովանդակությունը բացատրելու և հասարակության մեջ գաղափարական ազդեցություն տարածելու նպատակով։ Շեշտադրվում է գրադարանային աշխատողների կազմակերպչական և մեթոդական գործունեությունը՝ գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ քննարկումների, ընթերցողական հանդիպումների և քարոզչական նյութերի տարածման միջոցով։ Նյութը նաև ընդգծում է գրադարանների ինտեգրումը պետական գաղափարախոսական համակարգին, որտեղ դրանք ոչ միայն տեղեկատվության պահպանման վայրեր էին, այլ նաև ակտիվ դեր ունեին հասարակական կարծիքի ձևավորման մեջ՝ համապատասխանեցնելով իրենց աշխատանքը կուսակցական որոշումների պահանջներին և ուղղություններին։

Pedagogy

Կրեդիտային համակարգի ներդրումը Հայաստանի Հանրապետությունում բարձրագույն կրթության ոլորտում իրականացված կարևոր բարեփոխումներից է, որը նպատակ ուներ կրթական գործընթացը համապատասխանեցնել եվրոպական չափանիշներին և ապահովել ուսանողների շարժունություն, ուսման ճկունություն և կրթության որակի բարձրացում։ Կրեդիտային համակարգը ուսանողի ուսումնական բեռը չափում է կրեդիտներով, որոնք արտահայտում են ուսանողի կողմից առարկայի յուրացման համար անհրաժեշտ աշխատանքային ծավալը։ Այս համակարգի ներդրումը ՀՀ-ում անմիջականորեն կապված է Բոլոնիայի գործընթացին միանալու հետ, որի նպատակն է ստեղծել միասնական եվրոպական բարձրագույն կրթական տարածք։ Հայաստանը պաշտոնապես միացել է Բոլոնիայի գործընթացին 2005 թվականին՝ Բերգենի համաժողովում, ինչից հետո սկսվել են համակարգային փոփոխություններ կրթության ոլորտում։ 2005–2007 թվականների ազգային հաշվետվություններում արձանագրվել է, որ երկրում իրականացվել են կարևոր քայլեր՝ ուղղված երկաստիճան կրթական համակարգի (բակալավր և մագիստրոս) ներդրմանը, կրեդիտների կուտակման և փոխանցման համակարգի կիրառմանը (ECTS), ինչպես նաև ուսումնական ծրագրերի վերանայմանը։ Բոլոնիայի գործընթացի մոդելը հիմնված է բարձրագույն կրթության համադրելիության, որակի ապահովման և միջազգային համագործակցության վրա։ ՀՀ-ում իրականացված բարեփոխումները ներառել են նաև ուսանողների և դասախոսների շարժունության խթանումը, որակի ապահովման ներքին և արտաքին համակարգերի ստեղծումը, ինչպես նաև ուսումնական ծրագրերի արդիականացումը։ Կրեդիտային համակարգի ներդրումը հնարավորություն է տվել ուսանողներին ավելի ճկուն կերպով կազմակերպել իրենց ուսումը, ընտրել առարկաներ և տեղափոխվել այլ համալսարաններ՝ կրեդիտների ճանաչման միջոցով։ Չնայած հաջողություններին, գործընթացը ուղեկցվել է նաև որոշ դժվարություններով՝ կապված ուսումնական ծրագրերի հարմարեցման, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների և նոր մեթոդների ներդրման հետ։