Իշխանությունների բաժանման և հավասարակշռման հայեցակարգի պատմատեսական և իրավական վերլուծություն

Other Subjects

Շինարարական նյութեր աշխատությունը նվիրված է Շինարարական ինժեներություն ոլորտի կարևոր բաղադրիչին՝ շինարարության մեջ կիրառվող նյութերի ուսումնասիրությանը, հատկություններին և օգտագործման առանձնահատկություններին։ Գրքում ներկայացվում են շինանյութերի դասակարգումը՝ ըստ ծագման, կառուցվածքի և կիրառության, ընդգրկելով բնական և արհեստական նյութեր՝ քար, ավազ, ցեմենտ, բետոն, մետաղներ և պոլիմերներ։ Հեղինակը մանրամասնորեն անդրադառնում է նյութերի ֆիզիկական, մեխանիկական և քիմիական հատկություններին՝ ամրություն, խտություն, ջերմահաղորդություն, խոնավակայունություն և մաշակայունություն, որոնք որոշում են դրանց կիրառելիությունը տարբեր շինարարական պայմաններում։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև նյութերի արտադրության տեխնոլոգիաները, մշակման մեթոդները և որակի վերահսկման սկզբունքները, ինչը կարևոր է շինարարական աշխատանքների հուսալիության և երկարակեցության ապահովման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժամանակակից շինանյութերին և նորարարական լուծումներին, որոնք նպաստում են էներգաարդյունավետ և էկոլոգիապես անվտանգ շինարարությանը։ Գիրքը ներառում է օրինակներ, հաշվարկային մոտեցումներ և գործնական խորհուրդներ, որոնք օգնում են մասնագետներին ճիշտ ընտրել և կիրառել համապատասխան նյութերը տարբեր նախագծերում։ Ընդհանուր առմամբ այն հանդիսանում է արժեքավոր ուսումնական և մասնագիտական ձեռնարկ, որը նպաստում է շինարարության որակի բարձրացմանը և ինժեներական գիտելիքների զարգացմանը։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի անձնանվանական համակարգի կարևոր շերտերից մեկի՝ մականունների և դրանց հիման վրա ձևավորված ազգանունների լեզվաբանական, պատմական ու մշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մականունների առաջացման պատճառները, իմաստային խմբերը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բառակազմական միջոցները և ժամանակի ընթացքում դրանց՝ ժառանգական ազգանունների վերածվելու գործընթացներն են։ Մականունը դիտարկվում է որպես անձին բնութագրող լրացուցիչ անվանում, որը կարող էր առաջանալ նրա արտաքին հատկանիշների, բնավորության, զբաղմունքի, հասարակական դիրքի, բնակավայրի, ծագման, որևէ հիշարժան իրադարձության կամ այլ տարբերակիչ առանձնահատկության հիման վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե նման անվանումներն ինչպես են սկզբնական անհատական գործածությունից աստիճանաբար ամրապնդվել ընտանիքի կամ տոհմի անվանման համակարգում և որոշ դեպքերում դարձել սերնդեսերունդ փոխանցվող ազգանուններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մականվանական հիմքերի իմաստաբանական դասակարգմանը՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու դրանցում պահպանված տեղեկությունները հասարակության կենցաղի, մասնագիտությունների, սոցիալական հարաբերությունների, մարդկային հատկանիշների գնահատման և պատմական լեզվամտածողության վերաբերյալ։ Քննվում են նաև ազգանունների կազմության ժամանակ կիրառվող հայկական բնորոշ ածանցներն ու ձևաբանական միջոցները, մականվանական հիմքի և ազգանվանակերտ բաղադրիչի հարաբերությունը, ինչպես նաև հնչյունական ու ձևաբանական փոփոխությունները, որոնք կարող էին տեղի ունենալ անվան երկարատև գործածության ընթացքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրներում, վիմագրերում, ձեռագրերում, պատմական փաստաթղթերում և այլ նյութերում պահպանված անվանական տվյալների համադրումը։ Դրանց միջոցով հնարավոր է հետևել առանձին մականունների տարածմանը, տարբերակներին և ազգանունների ձևավորման պատմական ընթացքին։ Ուշադրություն է դարձվում նաև բարբառային և տարածաշրջանային առանձնահատկություններին, օտար լեզուների հետ շփումների հետևանքով առաջացած անվանական շերտերին և փոխառյալ հիմքերի հայերեն ազգանվանական համակարգում հարմարվելու ձևերին։ Մականունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու նաև այնպիսի բառեր, իմաստներ և լեզվական ձևեր, որոնք ժամանակակից հայերենում կարող են այլևս լայնորեն չգործածվել։ Այս պատճառով նյութը արժեքավոր է ոչ միայն անձնանունների ուսումնասիրության, այլև հայերենի պատմական բառապաշարի, բառակազմության, բարբառագիտության, ազգագրության և հասարակական պատմության համար։ Աշխատությունը նպաստում է հայկական ազգանունների ծագման և զարգացման օրինաչափությունների առավել ամբողջական ըմբռնմանը՝ ցույց տալով, որ անձնանվանական համակարգը լեզվական երևույթ լինելուց բացի նաև ժողովրդի պատմական հիշողության, սոցիալական հարաբերությունների և մշակութային ինքնության կարևոր արտահայտություն է։

Economics

Հրատարակությունը ներկայացնում է գիտատեխնիկական առաջընթացի և դրա ազդեցության վերաբերյալ գրականության հանձնարարական ցանկ՝ Հայաստանի ժողովրդական տնտեսության զարգացման համատեքստում։ Նյութը նպատակ ունի ընթերցողին ուղղորդել համապատասխան գրականության ընտրության հարցում՝ ընդգրկելով գիտության, տեխնիկայի, արտադրության կազմակերպման, նորարարությունների և տնտեսության տարբեր ճյուղերում տեխնիկական վերազինման վերաբերյալ աշխատություններ։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են անդրադառնալ գիտական հայտնագործությունների և տեխնիկական նորամուծությունների ներդրմանը արտադրական գործընթացներում, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, արտադրության արդյունավետության բարելավմանը և տնտեսության զարգացման վրա գիտատեխնիկական գործոնի ազդեցությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի պայմաններում գիտության և արտադրության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև տեխնիկական առաջընթացի կիրառումը արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, էներգետիկայի, տրանսպորտի և տնտեսության այլ ոլորտներում։ Գրականության հանձնարարական ցանկը կարող է ծառայել որպես կողմնորոշիչ աղբյուր ուսանողների, մասնագետների, գիտաշխատողների, գրադարանավարների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ծանոթանալ գիտատեխնիկական առաջընթացի վերաբերյալ առկա մասնագիտական գրականությանը և ուսումնասիրել դրա տնտեսական ու հասարակական նշանակությունը։

Other Subjects

Գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի գիտական գրադարանների գործունեության ուսումնասիրությունը 1986 թվականի ընթացքում՝ ներառելով կատարված աշխատանքների վերլուծություն և դրանց կազմակերպման վերաբերյալ մեթոդական հանձնարարականներ։ Աշխատությունում անդրադարձ է կատարվում գիտական գրադարանների կառավարման, գրքային և տեղեկատվական ֆոնդերի համալրման, ընթերցողների սպասարկման, մատենագիտական գործունեության, գիտական տեղեկատվության տարածման և գրադարանային գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման հարցերին։ Վերլուծվում են տվյալ ժամանակաշրջանի գրադարանային աշխատանքի հիմնական ուղղությունները, ձեռքբերումներն ու խնդիրները, ինչպես նաև ներկայացվում են առաջարկություններ՝ մասնագիտական գործունեության կատարելագործման և ծառայությունների որակի բարձրացման նպատակով։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի գրադարանային գործի պատմության, տեղեկատվական համակարգերի զարգացման և Հայաստանի գրադարանային հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, տեղեկատվության մասնագետների, պատմաբանների, հետազոտողների, գրադարանային ոլորտի ուսանողների և մշակութային հաստատությունների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Պատմաժողովրդագրական և վիճակագրական բնույթի այս փաստաթուղթը նվիրված է Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող Կարսի մարզի ժամանակավորապես բնակվող բնակչության ազգային և կրոնական կազմի ներկայացմանը՝ 1900 թվականի հունվարի 1-ի դրությամբ։ Այն պաշտոնական վիճակագրական տեղեկագիր է, որում բնակչության վերաբերյալ տվյալները համակարգված են ըստ ազգությունների և կրոնական պատկանելության։ Փաստաթուղթն արտացոլում է XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի Կարսի մարզի բազմազգ ու բազմակրոն ժողովրդագրական միջավայրը՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրելու տարածաշրջանում բնակվող տարբեր ազգային և կրոնական համայնքների թվաքանակն ու հարաբերակցությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն հայերի, ռուսների, հույների, թուրքերի, քրդերի և այլ բնակչական խմբերի վերաբերյալ վիճակագրական տեղեկությունները, ինչպես նաև քրիստոնեական տարբեր դավանանքների և մահմեդական բնակչության ներկայացվածությունը։ Տեղեկագրի տվյալները կարող են օգտագործվել բնակչության ժամանակավոր տեղաշարժերի, տարածաշրջանային ժողովրդագրական փոփոխությունների և բնակչության ազգային ու դավանական կառուցվածքի պատմական ուսումնասիրության համար։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է նաև Կարսի մարզի վարչատարածքային պատմության, Ռուսական կայսրության վիճակագրական հաշվառման համակարգի և Հարավային Կովկասի ժողովրդագրական գործընթացների հետազոտության տեսանկյունից։ Դրա ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու տվյալ ժամանակաշրջանի պաշտոնական վիճակագրությունը մարդահամարների, վարչական հաշվետվությունների և այլ պատմական աղբյուրների հետ՝ հաշվի առնելով մշտական ու ժամանակավոր բնակչության հաշվառման տարբերությունները։ Տեղեկագիրը կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, պատմական ժողովրդագրության, ազգագրության, Կովկասագիտության և պատմական վիճակագրության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման, վարչատարածքային զարգացման ռազմավարական ուղղությունների մշակման և կառավարման կազմակերպական, տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում վարչատարածքային կառավարման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, պետական կառավարման տարածքային կազմակերպման սկզբունքները, իշխանության տարբեր մակարդակների միջև լիազորությունների բաշխման առանձնահատկությունները և տարածքային զարգացման գործընթացներում կառավարման մարմինների դերակատարությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային կառուցվածքի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին, մարզային կառավարման և համայնքային ինքնակառավարման փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև կենտրոնական և տեղական կառավարման մարմինների գործունեության համակարգման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են վարչատարածքային միավորների սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափությունները, տարածքային ռեսուրսների բաշխման առանձնահատկությունները, բնակչության կենսամակարդակի տարբերությունները և հանրային ծառայությունների հասանելիության վրա ազդող գործոնները։ Քննարկվում են կառավարման արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումները, կազմակերպական կառուցվածքների կատարելագործման հնարավորությունները, ռազմավարական պլանավորման մեթոդները և տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման ու իրականացման սկզբունքները։ Անդրադարձ է կատարվում վարչատարածքային միավորների ֆինանսական ինքնուրույնության, բյուջետային պլանավորման, տեղական եկամուտների ձևավորման, պետական ֆինանսական աջակցության և հանրային միջոցների նպատակային օգտագործման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կառավարման արդյունավետությունը բնութագրող ցուցանիշների ուսումնասիրությունը՝ ներառելով ֆինանսատնտեսական կայունությունը, հանրային ծառայությունների որակը, կառավարման որոշումների իրականացման արդյունավետությունը, բնակչության մասնակցության մակարդակը և տարածքային զարգացման արդյունքները։ Դիտարկվում են ռազմավարական կառավարման ժամանակակից գործիքների կիրառման հնարավորությունները, երկարաժամկետ զարգացման առաջնահերթությունների սահմանումը, ծրագրային բյուջետավորման սկզբունքները, կատարողականի գնահատման մեխանիզմները և կառավարման արդյունքների մշտադիտարկման համակարգերի նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վարչատարածքային բարեփոխումների, համայնքների խոշորացման, կառավարման գործառույթների ապակենտրոնացման և միջհամայնքային համագործակցության հնարավոր ազդեցություններին տարածքային կառավարման կազմակերպման վրա։ Քննության են առնվում վարչական գործընթացների թվայնացման, էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի ներդրման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և հանրային ծառայությունների մատուցման ընթացակարգերի պարզեցման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև տեղական տնտեսական զարգացման խթանման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, ենթակառուցվածքների արդիականացման, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման և տարածքային մրցունակության բարձրացման ռազմավարական ուղղությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են պետական կառավարման մարմինների, տեղական ինքնակառավարման հաստատությունների, մասնավոր հատվածի և քաղաքացիական հասարակության համագործակցության ձևերը, մասնակցային կառավարման սկզբունքները, որոշումների ընդունման թափանցիկության ապահովումը և հանրային հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի ուսումնասիրության և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ պայմաններին համապատասխան կառավարման մոդելների կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել տարածքային կառավարման ռազմավարական պլանավորման մեթոդաբանության զարգացմանը, վարչատարածքային միավորների կառավարման արդյունավետության գնահատման գործիքակազմի կատարելագործմանը, տարածքային անհամաչափությունների նվազեցմանն ուղղված մոտեցումների հիմնավորմանը և հանրային կառավարման համակարգի կազմակերպական կարողությունների ամրապնդմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մասնագետների, տնտեսագետների, տարածքային զարգացման փորձագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, մարզային և համայնքային կառավարման մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և տնտեսագիտական ու կառավարման մասնագիտությունների ուսանողների համար։