Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionCulture
Հայ կոմպոզիտորների կանտատ-օրատորիալ ժանրի ստեղծագործությունները 20-րդ դարի վերջին 30-ամյակում
Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի վերջին երեք տասնամյակներում հայ կոմպոզիտորների ստեղծած վոկալ-սիմֆոնիկ երկերի գեղարվեստական, ժանրային և ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում կանտատի և օրատորիայի պատմականորեն ձևավորված սկզբունքների զարգացումն ու վերաիմաստավորումն է հայկական պրոֆեսիոնալ երաժշտության մեջ՝ տվյալ ժամանակաշրջանի գեղագիտական որոնումների և ազգային երաժշտական մտածողության համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գրական տեքստի և երաժշտության փոխհարաբերությանը, քանի որ այս ժանրերում բանաստեղծական, պատմական, հոգևոր կամ փիլիսոփայական բովանդակությունը կարևոր դեր է կատարում երաժշտական ձևի և դրամատուրգիական զարգացման կառուցման մեջ։ Քննվում են երգչախմբի, մենակատարների և նվագախմբի գործառույթները, դրանց փոխհարաբերության տարբեր ձևերը, ինչպես նաև վոկալ և գործիքային շերտերի միջոցով ստեղծվող գեղարվեստական ամբողջականությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում երաժշտական դրամատուրգիայի ուսումնասիրությունը՝ թեմատիկ նյութի զարգացման, հակադրությունների, գագաթնակետերի և ստեղծագործության կառուցվածքային ամբողջականության տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում մեղեդային լեզվին, հարմոնիկ մտածողությանը, ռիթմական կազմակերպմանը, բազմաձայնությանը և նվագախմբային գունավորմանը՝ բացահայտելով ժամանակաշրջանի ստեղծագործական բազմազանությունը։ Ուսումնասիրվում է ազգային երաժշտական ավանդույթների կիրառումը՝ ժողովրդական և հոգևոր երաժշտությանը բնորոշ ինտոնացիաների, ձայնակարգային մտածողության և պատմամշակութային թեմաների վերաիմաստավորման միջոցով։ Միաժամանակ դիտարկվում է ժամանակակից կոմպոզիտորական միջոցների ազդեցությունը, որի արդյունքում ավանդական ժանրային սահմանները կարող են ընդլայնվել, իսկ կանտատի և օրատորիայի տարրերը՝ փոխներթափանցել այլ վոկալ-սիմֆոնիկ ձևերի հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում պատմական հիշողության, ազգային ինքնության, բարոյափիլիսոփայական և հոգևոր թեմաների երաժշտական արտահայտությանը։ Ժանրային զարգացումների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր միտումները, այնպես էլ առանձին հեղինակների անհատական ոճական լուծումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանի հայկական վոկալ-սիմֆոնիկ երաժշտությունը որպես ավանդույթի և նորարարության ակտիվ փոխազդեցության ոլորտ՝ նպաստելով հայ կոմպոզիտորական դպրոցի ժանրային զարգացման, երաժշտական լեզվի և գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։
Updated: 2026-09-19
History
Բանբեր Մատենադարանի
«Բանբեր Մատենադարանի»-ն հայագիտական գիտական պարբերական է, որը նվիրված է հայ ժողովրդի գրավոր ժառանգության, միջնադարյան և նոր շրջանի ձեռագրական մշակույթի, պատմության, գրականության, լեզվի, փիլիսոփայության, արվեստի և հոգևոր կյանքի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Պարբերականը կարևոր գիտական հարթակ է հայ ձեռագրագիտության և մատենագիտության զարգացման, պատմական սկզբնաղբյուրների բացահայտման, հետազոտման, գիտական շրջանառության մեջ դնելու և դրանց բովանդակային նշանակությունը ներկայացնելու համար։ Հրապարակվող ուսումնասիրություններն ընդգրկում են հայերեն ձեռագրերի ստեղծման, ընդօրինակման, պահպանման, նկարազարդման, կազմության, նյութական առանձնահատկությունների և պատմական ճակատագրի հետ կապված հարցեր՝ բացահայտելով ձեռագրական ժառանգության նշանակությունը ոչ միայն հայ մշակույթի, այլև համաշխարհային քաղաքակրթության պատմության համատեքստում։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում միջնադարյան մատենագիրների երկերի, պատմական վկայությունների, հիշատակարանների, վիմագրական նյութերի, վավերագրերի և այլ սկզբնաղբյուրների ուսումնասիրությանը, դրանց գիտական հրատարակությանը, բնագրագիտական քննությանը, մեկնաբանությանը և համեմատական վերլուծությանը։ Պարբերականի հետազոտական շրջանակը ներառում է նաև հայ պատմության տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական, հասարակական, տնտեսական և մշակութային իրադարձությունները, Հայաստանի և հարևան ժողովուրդների պատմական փոխհարաբերությունները, կրոնական ու գաղափարական շարժումները, կրթության և գիտության զարգացումը, ինչպես նաև հայ մտավոր կյանքի ձևավորման ու շարունակականության հիմնահարցերը։ Լեզվաբանական և գրականագիտական ուսումնասիրություններում ուշադրություն է դարձվում հայերենի պատմական զարգացմանը, գրաբարի և միջին հայերենի առանձնահատկություններին, լեզվական հուշարձաններին, գրական երկերի ժանրային և ոճական բնութագրերին, հեղինակային ժառանգությանը և հայ գրական մտքի պատմությանը։ Կարևոր ուղղություններից են նաև հայ միջնադարյան փիլիսոփայության, աստվածաբանության, թարգմանական գրականության, գիտական մտքի, արվեստի և մանրանկարչության ուսումնասիրությունները, որոնց միջոցով բացահայտվում են հայկական մշակույթի ձևավորման, զարգացման և այլ քաղաքակրթությունների հետ փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Պարբերականը կարևոր նշանակություն ունի նաև համաշխարհային արևելագիտության համար, քանի որ հայերեն ձեռագրերում և պատմական աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները հաճախ արժեքավոր նյութ են ներկայացնում տարածաշրջանի ժողովուրդների, պետությունների, կրոնական համայնքների, քաղաքական իրադարձությունների և մշակութային կապերի ուսումնասիրության համար։ Գիտական նյութերի հրապարակման ընթացքում էական դեր ունեն աղբյուրագիտական ճշգրտությունը, բնագրերի համեմատական քննությունը, պատմական փաստերի վերլուծությունը և գիտական մեկնաբանության սկզբունքները, ինչի շնորհիվ պարբերականը նպաստում է հայագիտական գիտելիքի հարստացմանն ու հետազոտական մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Մատենադարանի հարուստ ձեռագրական հավաքածուի և ընդհանրապես հայկական գրավոր ժառանգության գիտական ճանաչելիության բարձրացման, ազգային հիշողության պահպանման և մշակութային արժեքների հանրահռչակման գործում։ Պարբերականում ներկայացվող ուսումնասիրությունները հետաքրքրություն են ներկայացնում հայագետների, պատմաբանների, բանասերների, լեզվաբանների, արևելագետների, ձեռագրագետների, արվեստաբանների, փիլիսոփայության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, ինչպես նաև հայ ժողովրդի պատմամշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ոչ միայն գիտական հետազոտությունների հրապարակման միջոց է, այլև հայագիտության տարբեր ճյուղերի միջև մասնագիտական երկխոսության, գիտական ավանդույթների շարունակականության և նոր հետազոտական ուղղությունների զարգացման կարևոր հարթակ՝ նպաստելով հայկական ձեռագրական ու մատենագրական ժառանգության խորքային ուսումնասիրմանն ու դրա համամարդկային արժեքի բացահայտմանը։
Updated: 2026-11-17
Economics
Արտաքին առևտրատնտեսական կապերի ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա Հայաստանի Հանրապետությունում
Տնտեսագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում արտաքին առևտրատնտեսական կապերի և տնտեսական աճի փոխազդեցության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում արտաքին առևտրի զարգացման հիմնական ուղղությունները, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքը, արտաքին շուկաների հետ տնտեսական հարաբերությունները և դրանց նշանակությունը երկրի տնտեսական զարգացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արտաքին առևտրաշրջանառության փոփոխությունների, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնման և ներմուծումից կախվածության ազդեցությանը տնտեսական ակտիվության վրա։ Վերլուծվում են միջազգային առևտրային կապերի, ներդրումային հոսքերի, արտադրության մրցունակության և ներքին տնտեսական աճի միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են արտաքին տնտեսական քաղաքականության, առևտրային համագործակցության և միջազգային տնտեսական ինտեգրման դերը ազգային տնտեսության զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են նաև արտաքին առևտրի արդյունավետության բարձրացման, արտահանման կառուցվածքի կատարելագործման և արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի մրցունակության ամրապնդման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային տնտեսական հարաբերությունների, արտաքին առևտրի, մակրոտնտեսագիտության և Հայաստանի տնտեսության զարգացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-03
Culture
Երգեր և եղանակներ տղաների համար
Ժողովածուն նախատեսված է տղաների համար և միավորում է երգային ստեղծագործություններն ու դրանց երաժշտական եղանակները՝ նպաստելով երգեցողության միջոցով երեխաների երաժշտական և գեղագիտական դաստիարակությանը։ Երգի խոսքի և մեղեդու համադրությունը կարևոր նշանակություն ունի երաժշտական նյութի յուրացման, ռիթմի զգացողության, լսողական հիշողության և արտահայտիչ կատարման հմտությունների զարգացման համար։ Նման ժողովածուները կարող էին կիրառվել դպրոցներում, ուսումնական խմբերում և ընտանեկան միջավայրում՝ ինչպես անհատական պարապմունքների, այնպես էլ խմբային երգեցողության նպատակով։ Դրանք նաև նպաստում էին երգային մշակույթի տարածմանը և երաժշտական ստեղծագործությունների պահպանմանը գրավոր ձևով։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ մանկական երգարանների պատմության, XIX դարի երաժշտական մանկավարժության և հայալեզու կրթական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է ծառայել որպես աղբյուր՝ բացահայտելու երեխաների համար նախատեսված երաժշտական նյութերի կազմման ու տարածման ավանդույթները և դրանց տեղը ժամանակաշրջանի կրթամշակութային կյանքում։ Գիրքը արժեքավոր է հայ երաժշտական մշակույթի պատմությամբ, մանկական կրթությամբ և պատմական տպագիր հրատարակություններով զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր ժամանակներում լույս տեսած մանկական երգարանները և ուսումնասիրելու երգեցողության դերը երեխաների մշակութային կրթության մեջ։
Updated: 2026-10-28
History
Գերմանա-թուրքական հարաբերությունները Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը (դաշնակցային կապերի փոխակերպումները)
Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտից մինչև Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սկիզբը Գերմանիայի և Թուրքիայի միջև ձևավորված քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմավարական հարաբերությունների զարգացմանն ու փոխակերպումներին։ Այն դիտարկում է երկու պետությունների հարաբերությունների պատմական ընթացքը՝ հետպատերազմյան միջազգային նոր իրադրության, քաղաքական վերադասավորումների, արտաքին քաղաքական առաջնահերթությունների փոփոխության և Եվրոպայում ու Մերձավոր Արևելքում ուժերի հարաբերակցության վերափոխման համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախկին դաշնակցային կապերի վերանայմանը, դրանց շարունակականության և փոփոխության առանձնահատկություններին, ինչպես նաև այն հանգամանքներին, որոնք պայմանավորեցին Գերմանիայի և Թուրքիայի միջև համագործակցության նոր ձևերի ու քաղաքական փոխըմբռնման հնարավորությունների առաջացումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Առաջին համաշխարհային պատերազմում պարտությունից հետո երկու երկրների արտաքին քաղաքականության վերակողմնորոշումը։ Գերմանիայի համար հետպատերազմյան շրջանը նշանավորվեց միջազգային մեկուսացման, քաղաքական և տնտեսական սահմանափակումների հաղթահարման ու միջազգային ասպարեզում նախկին դիրքերը վերականգնելու ձգտմամբ, մինչդեռ Թուրքիան Օսմանյան կայսրության փլուզումից հետո անցնում էր պետականության վերակազմավորման, ազգային անկախության համար պայքարի և հանրապետական նոր կարգի հաստատման բարդ գործընթացով։ Այս պայմաններում գերմանա-թուրքական հարաբերությունները ձեռք բերեցին նոր բովանդակություն՝ աստիճանաբար հարմարվելով երկու պետությունների փոփոխված պետական շահերին և միջազգային քաղաքական իրադրությանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ նաև միջպատերազմյան ժամանակաշրջանի եվրոպական դիվանագիտության, Գերմանիայի արտաքին քաղաքականության վերափոխման, Թուրքիայի միջազգային դիրքավորման և երկու երկրների միջև տնտեսական, ռազմական ու քաղաքական կապերի նշանակությանը։ Առանձնահատուկ պատմագիտական հետաքրքրություն է ներկայացնում դաշնակցային հարաբերությունների բնույթի փոփոխությունը՝ նախկին ռազմաքաղաքական համագործակցության փորձի ազդեցությունը նոր պայմաններում, փոխադարձ շահերի համադրումը և միջազգային իրադարձությունների ներգործությունը երկկողմ հարաբերությունների վրա։ Հետազոտությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ գերմանա-թուրքական կապերը դիտարկվում են ոչ թե որպես մեկուսացված երկկողմ հարաբերություններ, այլ որպես ավելի լայն աշխարհաքաղաքական գործընթացների բաղադրիչ, որոնցում նշանակալի դեր ունեին եվրոպական տերությունների մրցակցությունը, Մերձավոր Արևելքի ռազմավարական նշանակությունը և նոր աշխարհակարգի ձևավորման գործընթացները։ Աշխատանքը նպաստում է միջպատերազմյան ժամանակաշրջանի միջազգային հարաբերությունների ավելի ամբողջական ընկալմանը, բացահայտում է պատմական դաշնակցությունների փոփոխական բնույթը և ցույց տալիս, թե ինչպես կարող են պատերազմից հետո ստեղծված նոր քաղաքական իրողությունները վերափոխել նախկինում հաստատված միջպետական կապերը։ Այն արժեքավոր է Առաջին և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմների միջև ընկած ժամանակաշրջանի պատմությամբ, Գերմանիայի և Թուրքիայի արտաքին քաղաքականությամբ, եվրոպական ու մերձավորարևելյան դիվանագիտությամբ և միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների և հետազոտողների համար։
Updated: 2026-11-18
Literature
Բարոյական զգացողության և պատասխանատվության գաղափարները Նաթանիել Հոթորնի ստեղծագործություններում
Ուսումնասիրությունը նվիրված է բարոյական զգացողության և պատասխանատվության գաղափարների քննությանը Նաթանիել Հոթորնի գրական ժառանգության մեջ։ Աշխատության կենտրոնում մարդու ներաշխարհի, խղճի, մեղքի, բարոյական ընտրության և սեփական արարքների հետևանքների նկատմամբ պատասխանատվության խնդիրներն են։ Հեղինակի ստեղծագործություններում բարոյական հակասությունները հաճախ ներկայացվում են որպես մարդու ներքին պայքարի դրսևորումներ, որտեղ անձնական ցանկությունները բախվում են հասարակական նորմերին, կրոնական պատկերացումներին և սեփական խղճի պահանջներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է Հոթորնը գեղարվեստականորեն ներկայացնում մեղքի գիտակցումը, ամոթի և մեղավորության զգացումները, գաղտնիքի ազդեցությունը մարդու հոգեբանության վրա և բարոյական պատասխանատվությունից խուսափելու կամ այն ընդունելու հետևանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի և հասարակության փոխհարաբերությանը, քանի որ հերոսների բարոյական ընտրությունները հաճախ պայմանավորված են ոչ միայն անձնական համոզմունքներով, այլև հասարակական դատողությամբ ու միջավայրի ճնշմամբ։ Աշխատության մեջ բարոյականությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես միանշանակ և պարզ համակարգ, այլ որպես բարդ ներքին գործընթաց, որի ընթացքում մարդը ստիպված է վերանայել սեփական արժեքները, որոշումները և հարաբերությունները շրջապատի հետ։ Հոթորնի խորհրդանշական և հոգեբանական պատկերավորման միջոցով ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են մեղքը, խիղճը, պատասխանատվությունը և բարոյական վերափոխումը դառնում ստեղծագործությունների գաղափարական առանցքային թեմաներ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ամերիկյան գրականության, գրականության տեսության և հոգեբանական արձակի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև փիլիսոփայության, բարոյագիտության և գրականագիտության ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու Հոթորնի ստեղծագործությունների գաղափարական աշխարհը և դրանցում մարդու բարոյական բնույթի, ազատ ընտրության ու պատասխանատվության վերաբերյալ բարձրացված հարցերը։
Updated: 2026-09-17