Исследование динамически порождаемых процессов и разработка инструментальных средств поддержки приложений в вычислительных системах кластерного типа

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի պաշտոնական հաղորդակցության ոլորտում օտար լեզուներից ներթափանցած բառերի գործածության լեզվաբանական, գործառական և նորմատիվ առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում պետական կառավարման, իրավական, վարչական, գործարար և այլ պաշտոնական բնույթի տեքստերում կիրառվող օտարազգի բառապաշարի տեղն ու դերն է, դրա հարաբերակցությունը հայերեն համարժեքների հետ և ազդեցությունը պաշտոնական խոսքի հստակության ու լեզվական մշակույթի վրա։ Օտար բառերի ներթափանցումը դիտարկվում է որպես լեզուների շփման բնական հետևանք, որը պայմանավորված է հասարակական, քաղաքական, տնտեսական, գիտատեխնիկական և մշակութային զարգացումներով։ Միաժամանակ պաշտոնական լեզուն առանձնանում է կանոնակարգվածությամբ, իմաստային ճշգրտության պահանջով և տերմինաբանական հետևողականությամբ, ինչի պատճառով փոխառությունների ընտրությունն ու կիրառությունը ձեռք են բերում առանձնահատուկ նշանակություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դասակարգվել օտար ծագում ունեցող բառերը ըստ աղբյուր լեզվի, իմաստային ոլորտի, կիրառության հաճախականության և հայերենում յուրացման աստիճանի։ Կարող են քննության առնվել անմիջական փոխառությունները, միջազգային տերմինները, մասնագիտական բառապաշարը, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ օտար բառին զուգահեռ գոյություն ունի հայերեն համարժեք։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել բառերի հնչյունական, ուղղագրական, ձևաբանական և իմաստային հարմարեցմանը հայերենի համակարգին՝ պարզելու, թե փոխառված միավորները որքանով են ենթարկվում հայերենի լեզվական օրինաչափություններին։ Կարևոր խնդիր է նաև օտար բառերի նպատակահարմարության գնահատումը պաշտոնական փաստաթղթերում, քանի որ անհարկի կամ ոչ միանշանակ փոխառությունները կարող են դժվարացնել տեքստի ընկալումը, մինչդեռ որոշ միջազգային եզրույթներ անհրաժեշտ են մասնագիտական հասկացությունների ճշգրիտ արտահայտման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ընդգրկել պաշտոնական փաստաթղթերի, իրավական ակտերի, վարչական գրագրության և պետական կառույցների հաղորդակցության լեզվական նյութի համեմատական վերլուծություն։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու պաշտոնական հայերենի բառապաշարի զարգացման միտումները, փոխառությունների տարածման օրինաչափությունները և լեզվական նորմի հետ դրանց հարաբերությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բառագիտության, տերմինաբանության, լեզվական նորմավորման և գործառական ոճագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով ժամանակակից պաշտոնական հայերենի բառապաշարի զարգացման գործընթացների և օտարալեզու ազդեցությունների համակարգային ըմբռնմանը։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայ եկեղեցու պատմության, ձևավորման, զարգացման և հասարակական-մշակութային դերի ուսումնասիրությանը՝ հայ ժողովրդի հոգևոր և ազգային ինքնության ձևավորման համատեքստում։ Նյութում ներկայացվում են քրիստոնեության տարածման նախադրյալները Հայաստանում, եկեղեցական կառույցի ձևավորման գործընթացը և դրա հետագա զարգացումը՝ սկսած վաղ քրիստոնեական շրջանից մինչև պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայ եկեղեցու ինքնուրույն ավանդույթների, դավանաբանական առանձնահատկությունների, ծիսական համակարգի և հոգևոր ժառանգության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում է եկեղեցու նշանակությունը հայ ժողովրդի պատմական կյանքում, հատկապես այն ժամանակաշրջաններում, երբ պետականության բացակայության պայմաններում այն ստանձնել է նաև կրթական, մշակութային, սոցիալական և ազգային ինքնության պահպանման կարևոր գործառույթներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ եկեղեցական վարչական կառուցվածքին, նվիրապետական համակարգին, կաթողիկոսական աթոռի պատմությանը, թեմերի գործունեությանը և հոգևորականության դերին։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև հայկական վանքերի և եկեղեցիների՝ որպես հոգևոր, կրթական, ձեռագրական և մշակութային կենտրոնների նշանակությանը։ Նյութում կարող են քննարկվել հայ եկեղեցական ճարտարապետության, մանրանկարչության, ձեռագրական մշակույթի, աստվածաբանական գրականության և եկեղեցական երաժշտության զարգացումը՝ որպես ազգային մշակույթի կարևոր բաղադրիչներ։ Առանձին ուշադրության են արժանի Հայ եկեղեցու հարաբերությունները տարբեր պետությունների, քրիստոնեական այլ եկեղեցիների և հասարակական կառույցների հետ, ինչպես նաև պատմական փոփոխությունների ազդեցությունը նրա գործունեության վրա։ Եկեղեցու դերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու դրա ազդեցությունը ոչ միայն կրոնական կյանքի, այլև հայ ժողովրդի կրթության, մշակույթի, հասարակական կազմակերպման և ազգային ինքնագիտակցության զարգացման վրա։ Աշխատությունը կարող է ընդգրկել նաև ժամանակակից շրջանի խնդիրներ՝ եկեղեցական կառույցների գործունեություն, համայնքային կյանք, հոգևոր ժառանգության պահպանում և հասարակության հետ փոխհարաբերություններ։ Նյութը կարևոր է Հայ եկեղեցու՝ որպես պատմական և մշակութային ինստիտուտի ամբողջական ընկալման համար և կարող է նպաստել հայ ժողովրդի հոգևոր պատմության ու մշակութային ժառանգության ավելի խոր ուսումնասիրմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, եկեղեցագետների, մշակութաբանների, կրոնի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, դասախոսների, ուսուցիչների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և Մեծ Բրիտանիայի միջև հարաբերությունների զարգացման ուսումնասիրությանը 1991–2000 թվականների ընթացքում՝ Հայաստանի անկախության վերականգնման և միջազգային հարաբերությունների նոր համակարգում ձևավորման պայմաններում։ Վերլուծվում են երկու երկրների դիվանագիտական կապերի հաստատման և զարգացման գործընթացները, քաղաքական երկխոսությունը, տնտեսական համագործակցության ուղղությունները և միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում փոխգործակցությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են Մեծ Բրիտանիայի դիրքորոշումը Հայաստանի անկախության, տարածաշրջանային անվտանգության, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացների նկատմամբ։ Քննարկվում են նաև առևտրատնտեսական հարաբերությունների, ներդրումների, մշակութային կապերի և զարգացման աջակցության ծրագրերի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ձևավորման առաջին տասնամյակի, հայ-բրիտանական հարաբերությունների պատմության և հետխորհրդային միջազգային գործընթացների ուսումնասիրման համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով պատմաբանների, դիվանագետների, քաղաքագետների և միջազգային հարաբերությունների մասնագետների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է հայերի և Միջերկրածովյան աշխարհի միջև ձևավորված պատմական, մշակութային, առևտրային և հասարակական կապերի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հայկական ներկայությունը դիտարկելով միջերկրածովյան տարածքի փոխկապակցված պատմության համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն ուղիներն ու միջավայրերն են, որոնց միջոցով հայկական համայնքները, վաճառականները, ճանապարհորդները, հոգևորականները և մշակութային գործիչները ներգրավվել են Միջերկրական ծովի ավազանի տարբեր հասարակությունների տնտեսական ու մշակութային կյանքում։ Քննվում են մարդկանց, ապրանքների, գաղափարների, գրքերի և մշակութային սովորույթների տեղաշարժերը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ծովային և ցամաքային հաղորդակցությունները նպաստել տարբեր տարածաշրջանների միջև կապերի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հայկական համայնքային կենտրոնների զարգացմանը, առևտրային ցանցերին, նավահանգստային քաղաքների հետ կապերին և սփյուռքյան հաստատությունների դերին հայկական ինքնության պահպանման ու միաժամանակ տեղական հասարակությունների հետ փոխգործակցության գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև Կիլիկիայի, Լևանտի, Կոստանդնուպոլսի, իտալական քաղաքների և Միջերկրածովյան այլ կենտրոնների հետ հայկական աշխարհի հարաբերություններին՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում դրանց ունեցած նշանակության տեսանկյունից։ Կարևորվում է կրոնական և մշակութային հաստատությունների, կրթության, ձեռագրերի ու տպագիր գրքերի շրջանառության դերը, որոնց միջոցով ձևավորվել են մտավոր և մշակութային կապեր աշխարհագրորեն հեռու հայկական համայնքների միջև։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է հայկական սփյուռքի պատմության դիտարկումը ոչ միայն առանձին համայնքների պատմությունների հանրագումարի, այլև փոխկապակցված միջտարածաշրջանային ցանցերի համակարգի տեսանկյունից։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են հայերը պահպանել լեզվական, կրոնական և մշակութային առանձնահատկությունները՝ միաժամանակ մասնակցելով բազմազգ քաղաքների տնտեսական ու հասարակական կյանքին։ Առևտրային փաստաթղթերը, ճանապարհորդական նկարագրությունները, նամակագրությունը, եկեղեցական և համայնքային նյութերը կարող են ծառայել որպես նման փոխհարաբերությունների ուսումնասիրման կարևոր աղբյուրներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայկական սփյուռքի պատմության, միջերկրածովյան ուսումնասիրությունների, տնտեսական ու մշակութային պատմության մոտեցումները՝ հայկական աշխարհի և Միջերկրածովյան տարածաշրջանի միջև դարերի ընթացքում ձևավորված փոխադարձ կապերի ամբողջական պատկեր ստեղծելու նպատակով։

Informatics

Աշխատանքը նվիրված է իրական և վիրտուալ միջավայրերի միջև օգտագործողի ինտերֆեյսի նախագծման և թեստավորման բազիսային գործիքների մշակմանը՝ որոշակի կիրառական խնդիրների լուծման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում իրական աշխարհի օբյեկտների, գործողությունների և ազդանշանների վիրտուալ միջավայրում ներկայացման, ինչպես նաև օգտագործողի գործողությունների և հրահանգների թվային համակարգին փոխանցման գործընթացներն են։ Նման ինտերֆեյսները կարևոր նշանակություն ունեն այն համակարգերում, որտեղ անհրաժեշտ է ապահովել մարդու և վիրտուալ կամ համակարգչային միջավայրի բնական, արագ և հուսալի փոխազդեցություն։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ինտերֆեյսի կառուցվածքային սկզբունքները, մուտքային և ելքային սարքերի ընտրությունը, տվյալների փոխակերպման մեխանիզմները, իրական ժամանակում տեղեկատվության մշակումը և վիրտուալ միջավայրում օգտագործողի գործողությունների արտացոլումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նախագծման այնպիսի գործիքների ստեղծմանը, որոնք թույլ են տալիս ոչ միայն մշակել ինտերֆեյսի առանձին բաղադրիչները, այլև փորձարկել դրանց աշխատանքը տարբեր պայմաններում։ Թեստավորման գործընթացը կարող է ներառել արձագանքման արագության, տվյալների փոխանցման ճշտության, համակարգի կայունության, օգտագործման հարմարավետության և մարդու գործողությունների ճիշտ ճանաչման գնահատում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև իրական և վիրտուալ միջավայրերի միջև կապի ապահովման տեխնիկական խնդիրներին, այդ թվում՝ սենսորների, մուտքային սարքերի, ծրագրային մոդուլների և տվյալների մշակման համակարգերի փոխգործակցությանը։ Կարևոր ուղղություն է տարբեր կիրառությունների համար ընդհանուր կամ վերօգտագործելի գործիքների մշակումը, որոնք կարող են հեշտացնել նման համակարգերի նախագծումը և կրճատել նոր ինտերֆեյսների ստեղծման համար անհրաժեշտ ժամանակն ու ռեսուրսները։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են կիրառվել մոդելավորման և սիմուլյացիայի մեթոդներ՝ իրական համակարգի կառուցումից առաջ ինտերֆեյսի վարքագիծը ուսումնասիրելու և հնարավոր թերությունները բացահայտելու նպատակով։ Նման լուծումները կարող են կիրառվել վիրտուալ ուսուցման, տեխնիկական սիմուլյատորների, արդյունաբերական կառավարման, բժշկական համակարգերի, ռոբոտատեխնիկայի, համակարգչային վարժասարքերի և այլ ինտերակտիվ միջավայրերի մշակման ժամանակ։ Աշխատության նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ արդյունավետ ինտերֆեյսը պետք է միաժամանակ ապահովի տեխնիկական հուսալիություն, արագ արձագանք և օգտագործողի համար հասկանալի փոխազդեցություն։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել իրական և վիրտուալ միջավայրերի ինտեգրման համար կիրառվող նախագծային և թեստավորման մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել ծրագրային և համակարգչային ինժեներներին, վիրտուալ իրականության մասնագետներին, մարդ-համակարգիչ փոխազդեցության հետազոտողներին, համակարգերի նախագծողներին և համապատասխան տեխնիկական ուղղությունների ուսանողներին։

Medicine

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պարբերական հիվանդությամբ (Familial Mediterranean Fever) տառապող հայ ազգության հիվանդների արյան իմունոգենետիկ մարկերների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են իմունոգենետիկայի և մարդու իմունային համակարգի հիմնական սկզբունքները, ինչպես նաև HLA համակարգի դերը հիվանդությունների նկատմամբ գենետիկական նախատրամադրվածության ձևավորման մեջ։ Հեղինակը վերլուծում է պարբերական հիվանդության կլինիկական և գենետիկական առանձնահատկությունները՝ կենտրոնանալով իմունոգենետիկ մարկերների՝ հատկապես HLA-հապլոտիպերի, ալելային տարբերակների և դրանց հաճախականության ուսումնասիրության վրա հայ պացիենտների շրջանում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հիվանդության պաթոգենեզի իմունաբանական մեխանիզմները, բորբոքային պատասխանների կարգավորումը և գեն-միջավայր փոխազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ստացված տվյալների վիճակագրական վերլուծությանը, պոպուլյացիոն առանձնահատկություններին և կլինիկական նշանակությանը՝ հիվանդության վաղ ախտորոշման և ռիսկի գնահատման համատեքստում։ Գիրքը նախատեսված է իմունոլոգների, գենետիկների, ռևմատոլոգների, լաբորատոր ախտորոշման մասնագետների, բժշկական հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և կիրառական մոտեցումներ իմունոգենետիկ հետազոտությունների ոլորտում։