Исследование факторов, влияющих на эффективность и развитие побочных эффектов метотрексата при ревматоидном артрите и серонегативных спондилоартропатиях

Medicine

Գիտական աշխատությունը նվիրված է լեղապարկի քրոնիկական ոչ քարային բորբոքային հիվանդությունների և աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության խանգարումների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև պրոբիոտիկ պատրաստուկների կիրառման արդյունավետության գնահատմանը համալիր բուժման և վերականգնողական բժշկության շրջանակներում։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակում քննության են առնվում լեղապարկի և լեղուղիների ֆիզիոլոգիական գործառույթները, լեղարտադրության և լեղազատման գործընթացների առանձնահատկությունները, մարսողական համակարգի տարբեր օրգանների փոխազդեցությունը և աղիքային միկրոբիոտայի նշանակությունը օրգանիզմի բնականոն գործունեության ապահովման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քրոնիկական խոլեցիստիտի զարգացման ախտածնական մեխանիզմներին, լեղապարկի շարժողական և ֆունկցիոնալ խանգարումներին, բորբոքային գործընթացների առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությանը հիվանդության կլինիկական ընթացքի վրա։ Ուսումնասիրվում են աղիքային դիսբիոզի առաջացման պատճառները, օգտակար և պայմանական ախտածին միկրոօրգանիզմների հարաբերակցության փոփոխությունները, մարսողական գործընթացների խանգարումները և դրանց կապը լյարդալեղային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի հետ։ Քննարկվում են պրոբիոտիկների կենսաբանական հատկությունները, կաթնաթթվային բակտերիաների մասնակցությունը աղիքային միկրոբիոտայի հավասարակշռության պահպանմանը, դրանց հնարավոր ազդեցությունը նյութափոխանակային գործընթացների, տեղային պաշտպանական մեխանիզմների և մարսողական համակարգի գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հայրենական արտադրության «Նոր Նարինե» պրոբիոտիկի կիրառման գիտական նախադրյալներին, դրա կենսաբանական առանձնահատկություններին և աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումների շտկմանն ուղղված բուժական մոտեցումներում ունեցած հնարավոր նշանակությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պրոբիոտիկի կիրառման արդյունքների գնահատումը հիվանդության կլինիկական ախտանշանների, աղիքային միկրոօրգանիզմների կազմի, կենսաքիմիական ցուցանիշների և օրգանիզմի ընդհանուր ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների համատեքստում։ Դիտարկվում են համալիր վերականգնողական բուժման սկզբունքները, պրոբիոտիկների և բնական բուժական գործոնների համատեղ կիրառման հնարավորությունները, ինչպես նաև ֆիզիոթերապևտիկ միջամտությունների նշանակությունը մարսողական համակարգի քրոնիկական հիվանդությունների բուժման գործընթացում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում աղիքային միկրոբիոցենոզի փոփոխությունների գնահատման լաբորատոր մեթոդներին, արյան լիպիդային կազմի, հակաօքսիդանտային համակարգի և էներգետիկ փոխանակության ցուցանիշների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կլինիկական հետազոտությունների կազմակերպման, հիվանդների վիճակի համեմատական գնահատման, բուժումից առաջ և հետո ստացված տվյալների վերլուծության և բուժական արդյունավետության որոշման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Կարևորվում են նաև քրոնիկական հիվանդությունների ընթացքի վրա աղիքային միկրոբիոտայի փոփոխությունների ազդեցության ուսումնասիրությունը, վերականգնողական բուժման անհատականացման հնարավորությունները և հիվանդների կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված միջոցառումները։ Թեմային առնչվող կլինիկական հետազոտություններից մեկում ուսումնասիրվել են քրոնիկական ոչ քարային խոլեցիստիտով և աղիքային դիսբիոզով 60 հիվանդներ։ Հրապարակված արդյունքներում նկարագրվել է պրոբիոտիկի, «Ջերմուկ» հանքային ջրի և ֆիզիկական բուժական գործոնների համակցված կիրառման պայմաններում կլինիկական ցուցանիշների բարելավում և աղիքային միկրոբիոցենոզի, լիպիդային փոխանակության ու հակաօքսիդանտային համակարգի ցուցանիշների կարգավորման միտում։

Technology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի բազմամետաղային հանքանյութերից գունավոր մետաղների և երկաթի կորզման հիդրոմետալուրգիական գործընթացների տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների մշակմանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են հանքաքարերի կազմը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և դրանցից մետաղների արդյունահանման ֆիզիկաքիմիական մեխանիզմները։ Աշխատությունում ներկայացվում են հիդրոմետալուրգիայի հիմնական փուլերը՝ լվացման (լիչինգ), լուծույթների մաքրման, մետաղների կուտակման և վերականգնման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բազմամետաղային հանքավայրերի առանձնահատկություններին և դրանց արդյունաբերական վերամշակման հնարավորություններին՝ հաշվի առնելով հումքի բարդ կազմը և արժեքավոր տարրերի համատեղ առկայությունը։ Վերլուծվում են մետաղների կորզման նոր տեխնոլոգիական մոտեցումները, քիմիական ռեագենտների կիրառման արդյունավետությունը, գործընթացների էներգետիկ և տնտեսական ցուցանիշները, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման ուղիները։ Աշխատությունը նաև առաջարկում է տեխնոլոգիական լուծումներ, որոնք կարող են բարձրացնել մետաղների կորզման տոկոսը և ապահովել հումքի ավելի լիարժեք օգտագործում։ Հետազոտությունը կարևոր է լեռնամետալուրգիայի, քիմիական տեխնոլոգիաների, նյութագիտության և արդյունաբերական ինժեներիայի ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով Հայաստանի հանքարդյունաբերության գիտական և տեխնոլոգիական զարգացմանը։

French

Բ. Պոզաճյանի աշխատությունը ֆրանսերենի քերականության ուսուցման համար նախատեսված հայերեն բացատրություններով ուսումնական ձեռնարկ է, որը նպատակ ունի հայախոս ընթերցողին մատչելի ձևով ներկայացնելու ֆրանսերենի լեզվական կառուցվածքն ու հիմնական քերականական կանոնները։ Հայերեն մեկնաբանությունների կիրառումը հնարավորություն է տալիս սովորողին մայրենի լեզվով հասկանալու ֆրանսերենի քերականական առանձնահատկությունները և համադրելու երկու լեզուների կառուցվածքային տարբերությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը վերաբերում է քերականության այն հիմնական բաժիններին, որոնք անհրաժեշտ են լեզվի սկզբնական և հետագա ուսուցման համար՝ խոսքի մասեր, գոյականի և ածականի գործածություն, դերանուններ, բայերի խոնարհում, ժամանակաձևեր, նախադասության կառուցվածք և բառերի միջև քերականական կապեր։ Նման ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել օտար լեզուների տարածման և հայերենով լեզվական գիտելիքի փոխանցման գործում՝ ֆրանսերեն սովորելը հասանելի դարձնելով հայ ընթերցողին։ Գիրքը արժեքավոր է նաև XIX դարի վերջի հայալեզու կրթական գրականության, ֆրանսերենի դասավանդման մեթոդների և հայերեն քերականագիտական տերմինաբանության ձևավորման պատմության ուսումնասիրության համար։

Chemistry

Սա գիտական հետազոտական աշխատանք է, որը նվիրված է Hoechst 33258 ֆլուորեսցենտ ներկանյութի և դրա նոր սինթետիկ ածանցյալների՝ ԴՆԹ-ի հետ փոխազդեցության ֆիզիկաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, որտեղ վերլուծվում են մոլեկուլային կապման մեխանիզմները, կապման կայունությունը և սպեկտրոսկոպիկ հատկությունների փոփոխությունները կենսաբանական մակրոմոլեկուլի հետ փոխազդեցության ընթացքում, ինչպես նաև գնահատվում է այդ միացությունների կիրառական նշանակությունը բջջային կենսաբանության և գենետիկական հետազոտությունների ոլորտներում, ներառյալ ԴՆԹ-ի մարկավորման, ֆլուորեսցենտ պատկերավորման և ախտորոշիչ մեթոդների կատարելագործման հնարավորությունները, միաժամանակ քննարկվում են կառուցվածք–ակտիվություն կապերը և այն, թե ինչպես քիմիական կառուցվածքի փոփոխությունները ազդում են կապման ընտրողականության և ինտենսիվության վրա՝ ապահովելով ավելի արդյունավետ և ճշգրիտ կենսաքիմիական գործիքների մշակման հիմք։

Biology

Գրքում գնահատվում է Հայաստանի մի շարք շրջաններում գենոտոքսիկ աղտոտման մակարդակը՝ տարբեր կենսաինդիկատորների կիրառմամբ, վերլուծվում են շրջակա միջավայրում առկա մուտագեն և գենոտոքսիկ գործոնների աղբյուրները՝ ներառյալ արդյունաբերական արտանետումները, գյուղատնտեսական քիմիական նյութերը և քաղաքային աղտոտումը, ներկայացվում են բույսերի, կենդանիների և միկրոօրգանիզմների վրա հիմնված բիոմոնիթորինգի մեթոդները, ինչպես նաև բջջային և գենետիկական մակարդակներում վնասների գնահատման փորձարարական մոտեցումները, ուսումնասիրության շրջանակում կիրառվում են ցիտոգենետիկական անալիզներ, միկրոնուկլեուսի թեստեր և այլ կենսաբանական ցուցիչներ՝ շրջակա միջավայրի մուտագեն ազդեցության աստիճանը որոշելու համար, քննարկվում են աղտոտվածության տարածքային առանձնահատկությունները և ռիսկային գոտիների քարտեզագրումը, աշխատանքը միավորում է էկոլոգիական, կենսաբանական և վիճակագրական վերլուծությունները՝ նպատակ ունենալով գնահատել և կանխատեսել գենոտոքսիկ աղտոտման ազդեցությունը մարդու առողջության և էկոհամակարգերի կայունության վրա Հայաստանում։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայկական լեռնաշխարհի և հին Իրանի քաղաքաշինական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը մ.թ.ա. VIII–VII դարերի ճարտարապետական համատեքստում՝ ընդգծելով երկու քաղաքակրթությունների միջև ձևավորված մշակութային, տեխնոլոգիական և կառուցողական փոխազդեցությունները։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են այդ ժամանակաշրջանի քաղաքաշինական համակարգերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բնակավայրերի պլանավորման սկզբունքները, պաշտպանական ամրությունների և վարչական կենտրոնների ձևավորման մոդելները։ Աշխատությունում դիտարկվում է Ուրարտական և վաղ իրանական պետական կազմավորումների ճարտարապետության համեմատական վերլուծությունը՝ առանձնացնելով նրանց միջև գոյություն ունեցող ընդհանրություններն ու տարբերությունները, հատկապես քաղաքային տարածքների կազմակերպման, քարե և կավաշեն շինարարության տեխնիկայի, ինչպես նաև ինժեներական լուծումների ոլորտում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միջմշակութային կապերին, առևտրային և քաղաքական շփումների ազդեցությանը քաղաքաշինական ավանդույթների փոխհարստացման վրա։ Վերլուծվում են նաև հնագիտական պեղումների տվյալները, որոնք հնարավորություն են տալիս վերականգնել հին բնակավայրերի կառուցվածքային պատկերը և գնահատել ճարտարապետական մտածողության զարգացման մակարդակը։ Աշխատությունը ընդգծում է, որ հայ-իրանական քաղաքաշինական փոխազդեցությունները կարևոր դեր են ունեցել տարածաշրջանի վաղ քաղաքակրթությունների ձևավորման և ճարտարապետական ավանդույթների զարգացման գործընթացում։