Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Անկախ պետականության հաստատման և զարգացման գործընթացը Հայաստանում (1990-2001 թթ.)
Աշխատությունը նվիրված է 1990–2001 թվականներին Հայաստանում անկախ պետականության վերականգնման, պետական ինստիտուտների ձևավորման և երկրի քաղաքական, տնտեսական ու հասարակական զարգացման գործընթացների պատմական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Խորհրդային Միության փլուզման նախադրյալները, Հայաստանի անկախության հռչակման պատմաքաղաքական պայմանները, ինքնիշխան պետական կառավարման համակարգի ստեղծումը և նոր պետականության իրավական հիմքերի ձևավորումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1990 թվականի Անկախության հռչակագրի ընդունմանը, 1991 թվականի անկախության հանրաքվեին, պետական իշխանության մարմինների կազմավորմանը և 1995 թվականի Սահմանադրության ընդունման նշանակությանը։ Ուսումնասիրվում են բազմակուսակցական քաղաքական համակարգի ձևավորման, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման, տնտեսական ազատականացման, սեփականաշնորհման և շուկայական հարաբերություններին անցման առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում Արցախյան հակամարտության ազդեցությանը պետականաշինության գործընթացի վրա, Հայաստանի պաշտպանական համակարգի ձևավորմանը, արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղություններին և միջազգային հարաբերությունների զարգացմանը։ Կարևորվում են անկախության առաջին տասնամյակում առաջացած սոցիալ-տնտեսական դժվարությունները, էներգետիկ ճգնաժամը, հասարակական վերափոխումները և պետական կառավարման համակարգի կայացման մարտահրավերները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Հայաստանի նորագույն պատմության կարևորագույն շրջափուլերից մեկը՝ գնահատելով պետականության ամրապնդման գործընթացի ձեռքբերումները, հակասությունները և հետագա զարգացման նախադրյալները։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հայագիտության հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-13
Biology
Տարբեր ստրուկտուրային հողերում երեք ծառատեսակների Robinia pseudoacacia L., Cupressus arzonica Greene, Fraxinus rotundifolia Mill. կողմից կապարի և կադիումի աբսորբցիայի արագության համեմատկան գնահատումը
Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ստրուկտուրային հողերում երեք ծառատեսակների՝ Robinia pseudoacacia L., Cupressus arizonica Greene և Fraxinus rotundifolia Mill., կողմից կապարի և կադմիումի կլանման արագության համեմատական գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել ծանր մետաղների կուտակման և կլանման գործընթացները տարբեր հողային պայմաններում և պարզել, թե ինչպես են հողի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և ծառատեսակի կենսաբանական հատկությունները ազդում այդ գործընթացների արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է բույսերի և հողի միջև փոխազդեցությունը, ինչպես նաև կապարի ու կադմիումի՝ հողից բույսերի օրգանիզմ անցնելու, կուտակվելու և տարբեր հյուսվածքներում բաշխվելու առանձնահատկությունները։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ուսումնասիրվող ծառատեսակների միջև ծանր մետաղների կլանման արագության և կուտակման ներուժի տարբերությունները, ինչպես նաև գնահատելու դրանց հնարավոր կիրառելիությունը աղտոտված հողերի կենսաբանական վերականգնման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի կառուցվածքին՝ որպես ծանր մետաղների շարժունակության, հասանելիության և բույսերի կողմից յուրացման վրա ազդող կարևոր գործոնի։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տարբեր ծառատեսակների ֆիտոռեմեդիացիոն ներուժի գնահատմանը և շրջակա միջավայրում ծանր մետաղներով աղտոտված տարածքների վերականգնման ավելի արդյունավետ մոտեցումների մշակմանը։ Աշխատանքը կարևոր է նաև քաղաքային և արդյունաբերական տարածքների կանաչապատման, հողերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման և բույսերի միջոցով աղտոտիչների կուտակման մեխանիզմների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել էկոլոգների, բուսաբանների, հողագետների, շրջակա միջավայրի պահպանության մասնագետների, գյուղատնտեսական և կենսաբանական գիտությունների հետազոտողների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների։
Updated: 2026-09-18
Medicine
Оптимальная тактика ведения ургентных гинекологических больных применением эндоскопической техники
Աշխատությունը նվիրված է անհետաձգելի գինեկոլոգիական վիճակներով հիվանդների վարման օպտիմալ մարտավարության մշակմանը և էնդոսկոպիկ տեխնիկայի կիրառման արդյունավետության գնահատմանը։ Դիտարկվում են շտապ բժշկական միջամտություն պահանջող գինեկոլոգիական հիվանդությունների և բարդությունների ախտորոշման, բուժման ու հետվիրահատական հսկողության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լապարոսկոպիկ և այլ նվազ ինվազիվ մեթոդների կիրառման հնարավորություններին, դրանց ցուցումներին և կլինիկական արդյունավետությանը։ Վերլուծվում են հիվանդի վիճակի արագ գնահատման, ախտորոշման ճշգրտման և համապատասխան վիրաբուժական մարտավարության ընտրության սկզբունքները՝ հաշվի առնելով ախտաբանական գործընթացի բնույթը և ծանրության աստիճանը։ Քննարկվում են էնդոսկոպիկ միջամտությունների առավելությունները ավանդական վիրաբուժական մոտեցումների համեմատ՝ կապված վիրահատական վնասվածքի նվազեցման, վերականգնման ժամանակահատվածի կրճատման և բուժման արդյունքների բարելավման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև հնարավոր բարդությունների կանխարգելմանը, հետվիրահատական շրջանի կազմակերպմանը և հիվանդների հետագա հսկողությանը։ Կարևորվում է ախտորոշիչ և բուժական միջոցառումների հաջորդականության ճիշտ ընտրությունը, քանի որ անհետաձգելի իրավիճակներում ժամանակին իրականացված միջամտությունը կարող է էական նշանակություն ունենալ բուժման արդյունավետության համար։ Հետազոտությունը նպաստում է շտապ գինեկոլոգիական օգնության կազմակերպման և նվազ ինվազիվ վիրաբուժական մեթոդների կիրառման մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գինեկոլոգների, վիրաբույժների, էնդոսկոպիկ վիրաբուժության մասնագետների, շտապ օգնության բժիշկների, հետազոտողների և բժշկական մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-30
Technology
Разработка методов измерения характеристик приземных телекоммуникационных устройств
Աշխատությունը նվիրված է վերգետնյա հեռահաղորդակցական սարքավորումների տեխնիկական և գործառական բնութագրերի չափման մեթոդների մշակման ու կատարելագործման խնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում հեռահաղորդակցական համակարգերի աշխատանքի որակը բնութագրող պարամետրերի որոշման, չափման արդյունքների ճշգրտության բարձրացման և սարքավորումների վիճակի օբյեկտիվ գնահատման մեթոդաբանական սկզբունքներն են։ Հեռահաղորդակցական սարքերը դիտարկվում են որպես ազդանշանների ընդունման, փոխանցման, փոխակերպման և մշակման փոխկապակցված համակարգեր, որոնց արդյունավետ աշխատանքը պայմանավորված է բազմաթիվ էլեկտրական, ռադիոտեխնիկական և ազդանշանային բնութագրերով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ազդանշանի մակարդակի, հաճախականային բնութագրերի, թողունակության, աղմուկների, աղավաղումների, զգայունության և հաղորդման կայունության գնահատման ընդհանուր մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել չափման համակարգերի կառուցվածքին, չափիչ սարքերի ընտրության սկզբունքներին, ստացված տվյալների մշակմանը և չափման անորոշությունների գնահատմանը։ Կարևոր խնդիր է տարբեր աշխատանքային պայմաններում սարքավորումների բնութագրերի համադրելի չափումների ապահովումը, քանի որ արտաքին միջավայրի, էլեկտրամագնիսական խանգարումների և համակարգի առանձին հանգույցների վիճակի փոփոխությունները կարող են ազդել չափումների արդյունքների վրա։ Հետազոտության մեջ կարող են դիտարկվել ավտոմատացված չափման և տվյալների գրանցման համակարգերի կիրառման հնարավորությունները, որոնք թույլ են տալիս մեծացնել փորձարկումների արագությունը, նվազեցնել սուբյեկտիվ գործոնների ազդեցությունը և իրականացնել մեծածավալ տվյալների համակարգված վերլուծություն։ Առանձին ուղղություն կարող է լինել չափման արդյունքների համեմատումը տեսական կամ հաշվարկային մոդելների հետ՝ սարքավորումների աշխատանքի համապատասխանությունը սահմանված տեխնիկական պահանջներին գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում են նաև չափագիտական ապահովման հարցերը՝ չափումների վերարտադրելիության, արդյունքների հավաստիության և տարբեր չափիչ համակարգերի միջև համապատասխանության տեսանկյունից։ Մշակվող մեթոդները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հեռահաղորդակցական սարքավորումների նախագծման, փորձարկման, տեխնիկական սպասարկման և աշխատանքի որակի վերահսկման գործընթացներում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է հեռահաղորդակցության, ռադիոտեխնիկայի, էլեկտրոնիկայի և չափագիտության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով զարգացնել հեռահաղորդակցական սարքավորումների տեխնիկական բնութագրերի ճշգրիտ և արդյունավետ գնահատման մեթոդական հիմքերը։
Updated: 2026-09-28
Finance
ՀՀ ներդրումային միջավայրի բարելավման ֆինանսական հիմնախնդիրները ԵԱՏՄ ինտեգրման արդի փուլում
Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ներդրումային միջավայրի բարելավման ֆինանսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը ԵԱՏՄ ինտեգրման ժամանակակից պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են Հայաստանի տնտեսության ներդրումային գրավչության վրա ազդող ֆինանսական, տնտեսական, իրավական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, ինչպես նաև ԵԱՏՄ միասնական տնտեսական տարածքին Հայաստանի անդամակցության պայմաններում առաջացող նոր հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային ռեսուրսների ձևավորման և արդյունավետ օգտագործման աղբյուրներին, ֆինանսական շուկաների զարգացման մակարդակին, բանկային համակարգի դերին, վարկավորման հասանելիությանը, տոկոսադրույքներին և ներդրումային ռիսկերի կառավարմանը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման խնդիրները, դրանց ծավալի և կառուցվածքի վրա ազդող գործոնները, ինչպես նաև ներդրողների համար կանխատեսելի և կայուն ֆինանսական միջավայրի ձևավորման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում է ԵԱՏՄ շուկայի հնարավորությունների օգտագործումը Հայաստանի ներդրումային ներուժի ընդլայնման, արտադրության զարգացման, արտահանման խթանման և արտաքին կապիտալի ներգրավման նպատակով։ Միաժամանակ դիտարկվում են ինտեգրացիոն գործընթացների հետ կապված ֆինանսական և շուկայական ռիսկերը, մրցակցային միջավայրի փոփոխությունները, արտաքին տնտեսական կախվածության հնարավոր դրսևորումները և Հայաստանի փոքր ներքին շուկայի սահմանափակումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև կապիտալի շուկայի խորացման, ֆինանսական գործիքների բազմազանեցման, ներդրումային ծրագրերի պետական աջակցության, հարկային և մաքսային քաղաքականության կատարելագործման և ներդրողների իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմներին։ Առանձին կարևորություն ունի ֆինանսական միջնորդության արդյունավետության բարձրացումը, քանի որ մատչելի և երկարաժամկետ ֆինանսական ռեսուրսների առկայությունը կարող է խթանել արտադրական ներդրումները և նպաստել տնտեսության կառուցվածքային զարգացմանը։ Աշխատանքի շրջանակում առաջարկվում են ներդրումային ռիսկերի նվազեցման, ֆինանսական ենթակառուցվածքների զարգացման, ներդրումային գործիքների ընդլայնման և միջազգային ու տարածաշրջանային ֆինանսական համագործակցության արդյունավետության բարձրացման ուղղություններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի ներդրումային քաղաքականության կատարելագործմանը, ԵԱՏՄ ինտեգրման հնարավորությունների առավել արդյունավետ օգտագործմանը և այնպիսի ֆինանսական միջավայրի ձևավորմանը, որը կխթանի երկարաժամկետ ներդրումները, տնտեսական աճը, արտադրության արդիականացումը և Հայաստանի տնտեսության մրցունակության բարձրացումը։
Updated: 2026-09-16
Biology
Гемодинамические корреляты нарушений подвижности позвоночника у лиц с морбидным ожирением
Աշխատությունը նվիրված է հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց մոտ ողնաշարի շարժունակության խանգարումների և հեմոդինամիկ փոփոխությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ողնաշարի շարժունակության սահմանափակման աստիճանը, դրա հնարավոր ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ինչպես նաև մարմնի ավելորդ զանգվածի և հարակից ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների դերը հեմոդինամիկ ցուցանիշների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կլինիկական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ողնաշարի շարժողական հնարավորությունների փոփոխություններն ինչպիսի կապ կարող են ունենալ արյան շրջանառության, սրտի աշխատանքի և անոթային համակարգի վիճակի հետ։ Կարող են գնահատվել սրտի հաճախությունը, զարկերակային ճնշումը, սրտի պոմպային ֆունկցիայի և արյան հոսքի տարբեր ցուցանիշներ, ինչպես նաև ողնաշարի շարժունակությունը բնութագրող կլինիկական և գործիքային տվյալներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հիվանդագին ճարպակալման պայմաններում առաջացող մեխանիկական և նյութափոխանակային գործոններին, որոնք կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես հենաշարժական, այնպես էլ սրտանոթային համակարգերի վրա։ Հետազոտության համեմատական և կլինիկական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեմոդինամիկ փոփոխությունների օրինաչափությունները, գնահատելու դրանց կապը ողնաշարի ֆունկցիոնալ խանգարումների արտահայտվածության հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդների օրգանիզմում տեղի ունեցող փոխկապակցված փոփոխությունների վերաբերյալ։ Ստացված տվյալները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց համալիր բժշկական գնահատման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և վերականգնողական ու բուժական միջոցառումների պլանավորման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սրտաբանության, նյարդաբանության, օրթոպեդիայի, վերականգնողական բժշկության, բարիատրիկ բժշկության և ֆունկցիոնալ ախտորոշման ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին և գիտաշխատողներին։
Updated: 2026-09-18