Կենսածին տարրերի հոսքերի անթրոպոգեն տրանսֆորմացիան լեռնային էկոհամակարգերում և դրանց կանխատեսումը (Արագածի լեռնազանգվածի օրինակով)

Economics

Աշխատությունը նվիրված է տեղեկատվական համակարգերի զարգացման դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման արդյունավետության բարձրացման գործընթացում։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պետական և համայնքային կառավարման մարմիններում տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման, պահպանման, փոխանակման և օգտագործման մեխանիզմները, ինչպես նաև ժամանակակից թվային տեխնոլոգիաների կիրառման հնարավորությունները կառավարչական որոշումների ընդունման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միասնական տեղեկատվական շտեմարանների, էլեկտրոնային փաստաթղթաշրջանառության, աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, համայնքային տվյալների թվայնացման և կառավարման ավտոմատացված գործիքների ներդրմանը։ Վերլուծվում է տեղեկատվական համակարգերի ազդեցությունը տարածքային զարգացման ծրագրերի մշակման, համայնքային բյուջեների կառավարման, գույքի և հողային ռեսուրսների հաշվառման, ենթակառուցվածքների վերահսկման, բնակչությանը մատուցվող ծառայությունների կազմակերպման և վարչական գործընթացների պարզեցման վրա։ Կարևորվում է պետական կառավարման տարբեր մակարդակների միջև տվյալների արագ և անվտանգ փոխանակումը, քանի որ ամբողջական ու արդիական տեղեկատվության հասանելիությունը հնարավորություն է տալիս բարձրացնել որոշումների հիմնավորվածությունը և նվազեցնել կառավարման ընթացքում առաջացող ժամանակային ու վարչարարական ծախսերը։ Քննության են առնվում նաև համայնքների միջև տեխնիկական հնարավորությունների տարբերությունները, համապատասխան մասնագետների պատրաստվածության, տեղեկատվական անվտանգության, տվյալների պաշտպանության և թվային ենթակառուցվածքների զարգացման հետ կապված խնդիրները։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրոնային կառավարման գործիքների միջոցով բնակչության և տեղական իշխանությունների փոխգործակցության ընդլայնման հնարավորությունները՝ կարևորելով ծառայությունների հասանելիությունը, կառավարման թափանցիկությունը, հաշվետվողականությունը և քաղաքացիների մասնակցությունը համայնքային որոշումների ընդունմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում տեղեկատվական համակարգերի փոխգործունակությանը և միասնական չափորոշիչների ձևավորմանը, որոնք կարող են ապահովել տարբեր պետական ու համայնքային կառույցներում կուտակվող տվյալների արդյունավետ համադրումը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել թվային տեխնոլոգիաների կիրառման կազմակերպական, իրավական և տեխնիկական խոչընդոտները և ներկայացնել դրանց հաղթահարման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել տարածքային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման համակարգերի արդիականացմանը, կառավարչական գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը և Հայաստանի համայնքներում բնակչությանը մատուցվող հանրային ծառայությունների որակի բարելավմանը։

Literature

Արաբական գրականության պատմություն (19–20-րդ դարի առաջին կես) աշխատությունը գրականագիտության և արևելագիտության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է արաբական գրականության զարգացման հիմնական փուլերը XIX դարի վերածննդից մինչև XX դարի առաջին կեսը, այն վերլուծում է Նահդայի (արաբական վերածնունդ) շարժման ազդեցությունը գրական գործընթացների վրա, ինչպես նաև նոր գրական ժանրերի ձևավորումը՝ վեպ, պատմվածք, էսսե և լրագրողական գրականություն, գիրքը անդրադառնում է այդ շրջանի կարևոր հեղինակներին, նրանց գաղափարական և գեղարվեստական առանձնահատկություններին, միաժամանակ ընդգծելով եվրոպական գրականության ազդեցությունը արաբական մտավոր կյանքի վրա և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր արևելագիտության, գրականության պատմության և մշակութային ուսումնասիրությունների համար։

Other Subjects

Այս մատենագիտական ցանկը նվիրված է 1945-1975 թվականների ընթացքում հայ և լատիշ ժողովուրդների միջև ձևավորված գրական և մշակութային կապերի ուսումնասիրությանն ու մատենագիտական ներկայացմանը։ Այն համակարգում և ներկայացնում է տվյալ ժամանակաշրջանում հայ և լատիշ գրականությունների փոխադարձ առնչություններին, գրողների ու ստեղծագործությունների տարածմանը, թարգմանական գործունեությանը և գրական-մշակութային հաղորդակցությանը վերաբերող մատենագիտական նյութերը։ Ցանկը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի, քանի որ հնարավորություն է տալիս բացահայտել երկու ժողովուրդների գրական ժառանգությունների փոխճանաչման, թարգմանության և տարածման գործընթացները, ինչպես նաև հետևել դրանց զարգացման ժամանակագրական և թեմատիկ առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են ընդգրկվել հայ գրողների ստեղծագործությունների լատիշերեն թարգմանությունները, լատիշ հեղինակների երկերի հայերեն ներկայացումները, գրականագիտական և քննադատական հոդվածները, գրախոսությունները, ժողովածուները, պարբերական մամուլում հրապարակված նյութերը և հայ-լատիշ մշակութային կապերին վերաբերող այլ հրատարակություններ։ Առանձնահատուկ արժեք է ներկայացնում մատենագիտական նյութերի դասակարգումը, որը հետազոտողին հնարավորություն է տալիս արագորեն կողմնորոշվել ուսումնասիրվող շրջանի գրական փոխազդեցությունների հիմնական ուղղություններում և բացահայտել համապատասխան աղբյուրները։ Ժամանակաշրջանի ընդգրկումը թույլ է տալիս դիտարկել Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ձևավորված մշակութային միջավայրում հայ և լատիշ գրական կապերի զարգացումը՝ ներառյալ թարգմանական փոխանակումները, գրական միջոցառումները, հեղինակների ստեղծագործական ժառանգության հանրահռչակումը և գրականագիտական ուսումնասիրությունները։ Ցանկը կարող է արժեքավոր լինել նաև հայ և լատիշ գրականությունների համեմատական ուսումնասիրության, թարգմանագիտության և միջմշակութային հաղորդակցության հետազոտության համար։ Մատենագիտական բնույթի շնորհիվ այն ոչ միայն ամփոփում է առկա գրականության վերաբերյալ տեղեկությունները, այլև ձևավորում է հետագա գիտական աշխատանքի համար անհրաժեշտ աղբյուրների որոնման և ընտրության հարմար հիմք։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրականագետների, մատենագետների, հայագետների, լատիշագիտության և բալթագիտության մասնագետների, թարգմանիչների, մշակույթի պատմաբանների, գրադարանագետների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է կամուրջների հեծանային թռիչքային կառուցվածքներում ժամանակավոր բեռնվածքի ազդեցության ուսումնասիրությանը և դրա լայնական վերաբաշխման օրինաչափությունների գնահատմանը՝ կառուցվածքի տարածական աշխատանքի հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում կամրջային համակարգի առանձին կրող տարրերի համատեղ աշխատանքն է, քանի որ շարժական կամ այլ ժամանակավոր բեռնվածքի ազդեցությունը իրական պայմաններում չի սահմանափակվում միայն անմիջապես բեռնավորված հեծանով, այլ տարբեր կառուցվածքային կապերի միջոցով փոխանցվում և վերաբաշխվում է հարակից տարրերի միջև։ Քննվում են այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են այդ վերաբաշխման բնույթն ու ինտենսիվությունը՝ հեծանների փոխադարձ դասավորությունը, թռիչքի երկրաչափական պարամետրերը, լայնական կապերի և երթևեկելի մասի կրող տարրերի աշխատանքը, նյութերի մեխանիկական հատկությունները և կառուցվածքային համակարգի ընդհանուր կոշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հարթ հաշվարկային սխեմաների և տարածական մոդելավորման արդյունքների համեմատությանը՝ պարզելու համար, թե կառուցվածքի իրական տարածական փոխազդեցության հաշվառումն ինչ ազդեցություն կարող է ունենալ ներքին ուժերի, դեֆորմացիաների և առանձին հեծանների բեռնավորվածության գնահատման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել ժամանակավոր բեռների տարբեր դիրքեր և դրանցից առաջացող առավել անբարենպաստ հաշվարկային իրավիճակները՝ նպատակ ունենալով գնահատել բեռնվածքի լայնական բաշխման գործակիցների փոփոխությունը։ Տարածական աշխատանքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել կամրջի կրող համակարգի իրական վարքի մասին և բացահայտել այն դեպքերը, երբ պարզեցված հաշվարկային մոտեցումները կարող են բավարար ճշգրտությամբ չարտացոլել առանձին տարրերի փոխազդեցությունը։ Կարևորվում է նաև հաշվարկային մոդելի ընտրության, սահմանային պայմանների և տարրերի միջև կապերի ճիշտ ներկայացման նշանակությունը, քանի որ դրանք անմիջականորեն ազդում են ստացվող արդյունքների հավաստիության վրա։ Նման վերլուծությունը կիրառական նշանակություն ունի ինչպես նոր կամուրջների նախագծային հաշվարկների կատարելագործման, այնպես էլ գործող կառույցների կրողունակության և շահագործման ընթացքում ձևավորվող բեռնվածքային վիճակի գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է շինարարական մեխանիկայի, կամրջաշինության, կառուցվածքների տարածական հաշվարկի և ինժեներական մոդելավորման մոտեցումները՝ ուղղված հեծանային թռիչքային կառուցվածքների աշխատանքի առավել ճշգրիտ գնահատմանը։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մակրոտնտեսական խոցելիության հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունների, արտաքին շոկերի նկատմամբ զգայունության և ներքին անհավասարակշռությունների ազդեցությունը տնտեսական կայունության վրա։ Վերլուծվում են արտաքին առևտրային կախվածության բարձր մակարդակը, դրամական փոխանցումների դերը, պետական բյուջեի սահմանափակումները, պետական պարտքի դինամիկան և ֆինանսական համակարգի ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մակրոտնտեսական քաղաքականության գործիքների՝ դրամավարկային, հարկաբյուջետային և փոխարժեքային քաղաքականությունների փոխկապակցվածությանը և դրանց արդյունավետությանը խոցելիությունների նվազեցման գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը նաև գնահատում է արտաքին տնտեսական ցնցումների ազդեցությունը՝ ներառյալ գլոբալ գների տատանումները և տարածաշրջանային ռիսկերը, ինչպես նաև առաջարկում է կառուցվածքային բարեփոխումներ՝ ուղղված տնտեսական դիվերսիֆիկացմանը և դիմադրողականության բարձրացմանը։ Աշխատությունը ներկայացնում է վերլուծական եզրակացություններ և քաղաքականության առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել Հայաստանի մակրոտնտեսական կայունության ամրապնդմանը։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Ֆրիկի ստեղծագործությունների լեզվական առանձնահատկությունները՝ ընդգծելով նրա պոետական խոսքի ոճական, բառապաշարային և արտահայտչական համակարգը միջնադարյան հայ գրականության համատեքստում։ Նշվում է, որ Ֆրիկի լեզուն ձևավորվում է միջին հայերենի զարգացման փուլում և կրում է ինչպես գրաբարյան ավանդույթի ազդեցությունը, այնպես էլ խոսակցական լեզվի տարրերի ներթափանցումը, ինչը ստեղծում է յուրահատուկ լեզվական համադրություն։ Վերլուծվում է, որ նրա ստեղծագործություններում հաճախ կիրառվում են պարզ և անմիջական շարահյուսական կառուցվածքներ, որոնք նպաստում են մտքի հստակ և սոցիալ-քննադատական արտահայտմանը՝ առանց չափազանցված ոճական բարդությունների։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարին, որտեղ համադրվում են կրոնական, սոցիալական և առօրյա կյանքի հետ կապված բառային շերտեր, որոնք միասին արտացոլում են հեղինակի աշխարհայացքի բազմակողմանիությունը։ Նշվում է նաև, որ Ֆրիկի լեզվական ոճը հաճախ բնութագրվում է հուզական անմիջականությամբ, պատկերային պարզությամբ և քննադատական տոնայնությամբ, ինչը հատկապես ուժեղացնում է նրա սոցիալական բողոքի բնույթ ունեցող ստեղծագործությունների ազդեցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, Ֆրիկի ստեղծագործությունների լեզուն դիտարկվում է որպես միջնադարյան հայ պոեզիայի կարևոր փուլերից մեկը, որտեղ համադրվում են գրական ավանդույթը և ժողովրդախոսակցական տարրերը՝ ձևավորելով ինքնատիպ և արտահայտիչ ոճական համակարգ։