Խալդյան զորությամբ... հոդվածների ժողովածու՝ նվիրված Բորիս Պիոտրովսկու ծննդյան 100-ամյակին

History

Այս գիրքը հին հռոմեական գրականության և պատմագրության կարևորագույն գործերից է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է Հռոմեական կայսրության առաջին տասներկու կայսրերի կենսագրությունները։ Աշխատությունը ընդգրկում է սկսած Հուլիոս Կեսար-ից մինչև Դոմիցիանոս ընկած ժամանակաշրջանը։ Սվետոնիոսը իր աշխատության մեջ ներկայացնում է ոչ միայն կայսրերի քաղաքական գործունեությունը, այլև նրանց անձնական կյանքը, բնավորությունը, սովորությունները և երբեմն նաև սկանդալային դրվագները։ Գիրքը առանձնանում է իր կենսագրական ոճով՝ ուշադրություն դարձնելով մանրամասներին, որոնք հաճախ բացակայում են դասական պատմագրական աշխատություններում։ Աշխատության մեջ նկարագրվում են այնպիսի կարևոր դեմքեր, ինչպիսիք են՝ Օգոստոս Տիբերիոս Ներոն և այլ կայսրեր, որոնց իշխանությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել Հռոմեական կայսրության զարգացման վրա։ Գրքի առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ այն համադրում է պատմությունը և կենսագրությունը՝ երբեմն ընդգրկելով նաև հետաքրքիր,甚至 անսովոր պատմություններ, որոնք բացահայտում են իշխանության մարդկային կողմը։ Թեև որոշ տեղեկություններ կարող են ունենալ սուբյեկտիվ կամ լեգենդային բնույթ, այնուամենայնիվ, գիրքը համարվում է արժեքավոր աղբյուր հին Հռոմի պատմության ուսումնասիրության համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է բջջային ազդանշանային գործընթացներում և սպիտակուցների քայքայման կարգավորման մեջ ներգրավված ֆերմենտների նկատմամբ ազդեցություն ունեցող նոր ցածրամոլեկուլային արգելակիչների հայտնաբերման և կենսաբանական հատկությունների ուսումնասիրման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության կենտրոնում p38 միտոգենով ակտիվացվող պրոտեին կինազն է՝ որպես բջջի տարբեր արտաքին և ներքին ազդակներին արձագանքող ազդանշանային համակարգերի կարևոր բաղադրիչ, ինչպես նաև պրոտեինազները, որոնք մասնակցում են սպիտակուցների սահմանափակ ճեղքմանը, վերափոխմանը և բազմաթիվ ֆիզիոլոգիական գործընթացների կարգավորմանը։ Քննվում է փոքր մոլեկուլների և թիրախային ֆերմենտների փոխազդեցության ընտրողականության նշանակությունը, քանի որ արդյունավետ արգելակիչների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է տարբերակել նպատակային ազդեցությունը այլ ֆերմենտների նկատմամբ հնարավոր ոչ ընտրողական ազդեցություններից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թեկնածու միացությունների կենսաբանական ակտիվության համեմատական գնահատմանը, կառուցվածքի և ակտիվության միջև հնարավոր կապերի բացահայտմանը և առավել հեռանկարային նյութերի ընտրության ընդհանուր սկզբունքներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կենսաքիմիական, բջջային և հաշվարկային մոտեցումներ՝ գնահատելու ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունները, բջջային ազդանշանային պատասխանները և ուսումնասիրվող միացությունների ազդեցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում p38-ով պայմանավորված ազդանշանային ուղիների դերի ուսումնասիրությունը բջջային սթրեսային և բորբոքային պատասխաններում, ինչպես նաև պրոտեինազների գործունեության փոփոխությունների կենսաբանական նշանակության պարզաբանումը։ Դիտարկվում են նաև ցածրամոլեկուլային արգելակիչների ընտրողականության, կենսաբանական հասանելիության և հնարավոր անցանկալի ազդեցությունների հետ կապված ընդհանուր գիտական խնդիրները, որոնք կարևոր են հետագա նախակլինիկական ուսումնասիրությունների հեռանկարները գնահատելու համար։ Նման հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու ֆերմենտային կարգավորման մեխանիզմները և բացահայտելու կենսաբանական ակտիվությամբ օժտված նոր միացությունների ուսումնասիրման ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, ֆերմենտաբանության և դեղաբանական հետազոտությունների մոտեցումները՝ կենտրոնանալով թիրախային ֆերմենտների ակտիվության ընտրողական կարգավորման գիտական հիմքերի վրա։

Law

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում առևտրային բանկերի նկատմամբ Կենտրոնական բանկի կողմից իրականացվող վերահսկողության իրավական ձևերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է բանկային վերահսկողության նշանակությունը ֆինանսական համակարգի կայունության, բանկային գործունեության օրինականության և ավանդատուների ու ֆինանսական ծառայություններից օգտվող անձանց շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Կենտրոնական բանկի իրավական կարգավիճակին, նրա վերահսկողական լիազորություններին և առևտրային բանկերի գործունեության նկատմամբ պետական վերահսկողության իրականացման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են վերահսկողության տարբեր իրավական ձևերը, դրանց կիրառման հիմքերը, ընթացակարգերը և իրավական հետևանքները, ինչպես նաև բանկերի կողմից օրենքով և այլ նորմատիվ իրավական ակտերով սահմանված պահանջների պահպանման նկատմամբ վերահսկողության առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում բանկերի ֆինանսական վիճակի, ռիսկերի կառավարման, կապիտալի և իրացվելիության, ներքին կառավարման և այլ կարևոր ցուցանիշների նկատմամբ վերահսկողության իրավական հիմքերին։ Քննության են առնվում նաև Կենտրոնական բանկի կողմից վերահսկողական և կարգավորիչ միջոցների կիրառման հարցերը, այդ թվում՝ խախտումների բացահայտման, դրանց վերացման պահանջների և անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան ներգործության միջոցների կիրառման գործընթացները։ Կարևորվում է վերահսկողության արդյունավետության և բանկերի ինքնուրույնության միջև հավասարակշռության ապահովումը, քանի որ վերահսկողական միջամտությունը պետք է իրականացվի օրենքով սահմանված լիազորությունների շրջանակում և համապատասխան սկզբունքների պահպանմամբ։ Գրքում ուշադրություն է դարձվում նաև բանկային գաղտնիքի, տեղեկատվության ստացման ու օգտագործման, վերահսկողության ընթացակարգերի և բանկերի իրավունքների պաշտպանության հետ կապված իրավական հարցերին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ բանկային վերահսկողության իրավական մեխանիզմները և Կենտրոնական բանկի դերը ֆինանսական համակարգի հուսալիության ու կայունության ապահովման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել բանկային և ֆինանսական իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, տնտեսագետների, բանկային ոլորտի աշխատակիցների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և ֆինանսական վերահսկողության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է տարբեր ծագման սթրեսային ազդեցությունների պայմաններում առնետների լյարդի ուլտրակառուցվածքային վնասումների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սթրեսի տարբեր տեսակների հետևանքով լյարդային հյուսվածքում առաջացող բջջային և ենթաբջջային փոփոխությունների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ սթրեսային ազդեցությունները կարող են առաջացնել օրգանիզմի ընդհանուր հարմարվողական և ախտաբանական արձագանքներ, որոնց կարևոր թիրախներից մեկը լյարդն է՝ նյութափոխանակության, դետոքսիկացման և հոմեոստազի պահպանման կենտրոնական օրգանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր էթիոլոգիական գործոններով պայմանավորված սթրեսային վիճակներ և դրանց ազդեցությունը հեպատոցիտների, բջջային օրգանելների ու լյարդային միկրոկառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միտոքոնդրիումների, էնդոպլազմային ցանցի, Գոլջիի ապարատի, կորիզի, լիզոսոմների և բջջաթաղանթների կառուցվածքային փոփոխություններին։ Ուլտրակառուցվածքային մակարդակում հնարավոր է բացահայտել այնպիսի փոփոխություններ, որոնք սովորական լուսային մանրադիտակային ուսումնասիրության ժամանակ կարող են մնալ աննկատ, սակայն կարևոր տեղեկություն են տալիս բջջի ֆունկցիոնալ վիճակի և վնասման մեխանիզմների վերաբերյալ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր ծագման սթրեսների հետևանքով առաջացած փոփոխությունների համեմատական վերլուծությունը՝ պարզելու համար, թե որ կառուցվածքային խանգարումներն են ընդհանուր սթրեսային պատասխանի դրսևորումներ, իսկ որոնք կարող են պայմանավորված լինել կոնկրետ էթիոլոգիական գործոնով։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի միտոքոնդրիումների վիճակի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց կառուցվածքային փոփոխությունները կարող են կապված լինել էներգետիկ փոխանակության խանգարման և օքսիդատիվ սթրեսի զարգացման հետ։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև էնդոպլազմային ցանցի լայնացումը, ռիբոսոմների փոփոխությունները, լիպիդային կաթիլների կուտակումը, լիզոսոմային ակտիվության փոփոխությունները և կորիզային կառուցվածքների ձևափոխումները։ Այս փոփոխությունների համադրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու լյարդային բջիջների վնասման խորությունը և տարբեր սթրեսային ազդեցությունների նկատմամբ դրանց արձագանքի բնույթը։ Աշխատությունում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել էլեկտրոնային մանրադիտակային ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է մանրամասնորեն գնահատել լյարդային հյուսվածքի և առանձին բջջային կառուցվածքների վիճակը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել սթրեսի պայմաններում լյարդի վնասման բջջային մեխանիզմների ավելի լավ ըմբռնմանը, ինչպես նաև հարմարվողական և ախտաբանական փոփոխությունների տարբերակմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նաև ընդհանուր պաթոֆիզիոլոգիական գործընթացների՝ օքսիդատիվ սթրեսի, էներգետիկ անբավարարության, թաղանթային վնասման և բջջային դեգեներացիայի փոխկապակցվածությունը հասկանալու համար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են հետաքրքրել հյուսվածաբաններին, բջջաբաններին, ֆիզիոլոգներին, պաթոֆիզիոլոգներին, կենսաբաններին և փորձարարական բժշկության մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը տարբեր էթիոլոգիայի սթրեսների ազդեցությունը լյարդի վրա դիտարկում է ենթաբջջային մակարդակում՝ բացահայտելով հեպատոցիտների և դրանց հիմնական օրգանելների կառուցվածքային փոփոխությունները և փորձելով պարզել տարբեր սթրեսային գործոնների նկատմամբ լյարդային հյուսվածքի վնասման ընդհանուր ու առանձնահատուկ օրինաչափությունները։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հեմորֆին-7-ի հակաուռուցքային ազդեցության մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ուռուցքային բջիջների կենսաբանական գործընթացների վրա դրա հնարավոր ազդեցությունների բացահայտման վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են հակաուռուցքային ազդեցության հիմքում ընկած բջջային և մոլեկուլային գործընթացները, որոնք կարող են կապված լինել ուռուցքային բջիջների աճի, բազմացման, կենսունակության և ծրագրավորված բջջային մահվան կարգավորման հետ։ Գրքում ներկայացվում են ուռուցքային բջիջների կենսաբանության հիմնական առանձնահատկությունները և այն ազդանշանային մեխանիզմները, որոնք մասնակցում են դրանց չկառավարվող բազմացմանն ու գոյատևմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հեմորֆին-7-ի ազդեցության հնարավոր թիրախներին և այն գործընթացներին, որոնց միջոցով նյութը կարող է փոփոխել բջջային ազդանշանների փոխանցումը, նյութափոխանակությունը կամ բջջի կենսունակությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև ապոպտոզի և այլ կարգավորվող բջջային մահվան մեխանիզմները, բջջային ցիկլի վերահսկումը, օքսիդատիվ գործընթացները և գեների արտահայտման փոփոխությունները՝ որպես հակաուռուցքային ազդեցության հնարավոր բաղադրիչներ։ Հեղինակը կիրառում է մոլեկուլային և կենսաքիմիական հետազոտության մոտեցումներ՝ ստացված տվյալների միջոցով գնահատելու նյութի ազդեցության առանձնահատկությունները և բացահայտելու հնարավոր պատճառահետևանքային կապերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Հեմորֆին-7-ի ազդեցության և ուռուցքային բջիջների կենսաբանական պատասխանների միջև կապի բացահայտումը, ինչը կարող է ընդլայնել պատկերացումները տվյալ միացության կենսաբանական ակտիվության վերաբերյալ։ Աշխատությունը կարող է նշանակություն ունենալ նոր հակաուռուցքային նյութերի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ միաժամանակ ընդգծելով մոլեկուլային մակարդակում ազդեցության մեխանիզմների բացահայտման կարևորությունը հետագա դեղաբանական հետազոտությունների համար։ Ներկայացված արդյունքները կարող են հետաքրքրել ուռուցքաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաքիմիայի, դեղագիտության և փորձարարական բժշկության ոլորտների մասնագետներին։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գիտաշխատողներին, բժիշկներին, դեղագետներին, կենսաքիմիկոսներին, ասպիրանտներին և բժշկական ու կենսաբանական ուղղությունների ուսանողներին, ովքեր ուսումնասիրում են ուռուցքային հիվանդությունների մոլեկուլային հիմքերը և նոր հակաուռուցքային միջոցների հնարավորությունները։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է բիսմութ-ստրոնցիում-կալցիում-պղինձ-թթվածին բազմաբաղադրիչ համակարգում ձևավորվող բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչ ֆազերի ֆիզիկական հատկությունների ուսումնասիրությանը, խառնուրդային բաղադրիչների ազդեցության գնահատմանը և գերհաղորդական նոր վիճակների որոնմանը։ Հետազոտության կենտրոնում նյութի քիմիական կազմի, բյուրեղային կառուցվածքի և գերհաղորդիչ բնութագրերի միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունն է։ Քննվում է, թե տարբեր խառնուրդների ներմուծումը ինչպես կարող է փոփոխել բյուրեղային ցանցը, ֆազային կազմը, լիցքակիրների վիճակը և գերհաղորդական անցման բնութագրերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բազմաֆազ համակարգերում տարբեր գերհաղորդիչ կառուցվածքների ձևավորմանը և դրանց կայունության պայմանների ընդհանուր օրինաչափություններին։ Դիտարկվում են կրիտիկական ջերմաստիճանը, էլեկտրական դիմադրության փոփոխությունը, մագնիսական հատկությունները և գերհաղորդիչ վիճակը բնութագրող այլ ֆիզիկական ցուցանիշներ՝ որպես նյութի կառուցվածքային փոփոխությունների գնահատման միջոցներ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում խառնուրդային ատոմների հնարավոր դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանք կարող են ազդել բյուրեղային ցանցի տեղային կառուցվածքի, թթվածնային ենթահամակարգի և էլեկտրոնային հատկությունների վրա՝ դրանով պայմանավորելով գերհաղորդական վարքի փոփոխությունները։ Հետազոտության շրջանակում տարբեր բաղադրությամբ նմուշների կառուցվածքային և ֆիզիկական բնութագրերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կազմ-կառուցվածք-հատկություն կապերը և առանձնացնելու գերհաղորդականության տեսանկյունից առավել հետաքրքիր ֆազերը։ Նոր բարձր ջերմաստիճանային ֆազերի որոնումը դիտարկվում է նյութագիտության կարևոր ուղղություն, որը կապված է ավելի բարձր անցումային ջերմաստիճան, կայունություն կամ բարելավված ֆիզիկական բնութագրեր ունեցող նյութերի հայտնաբերման հետ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ֆազային փոխակերպումների, բյուրեղային արատների և նյութի միկրոկառուցվածքի նշանակությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պինդ մարմնի ֆիզիկայի, գերհաղորդականության տեսության, բյուրեղագիտության և նյութագիտության մոտեցումները՝ բարձր ջերմաստիճանային գերհաղորդիչ նյութերի կառուցվածքային ու ֆիզիկական հատկությունների փոխկապակցվածությունը բացահայտելու և նոր հեռանկարային ֆազերի հնարավորությունները գնահատելու նպատակով։