Խորհրդահայ ակումբային շենքերի և մշակույթի պալատների ճարտարապետական ժառանգությունը

History

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի Թուրքեստանի երկրամասում անձնական գրադարանների ձևավորման, գրքային մշակույթի զարգացման և գրքերի սեփականատերերի սոցիալ-մշակութային դերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են մասնավոր գրադարանների առաջացման պատճառները, դրանց հավաքածուների կազմը, գրքերի ձեռքբերման և տարածման ուղիները, ինչպես նաև այդ գրադարանների նշանակությունը կրթական, գիտական և հասարակական կյանքի զարգացման գործում։ Ուսումնասիրվում են տարբեր սոցիալական խմբերի ներկայացուցիչների՝ պետական ծառայողների, մտավորականների, գիտնականների, հոգևոր գործիչների և կրթված հասարակական շրջանակների գրքային հետաքրքրությունները, ընթերցողական մշակույթը և գիտելիքի տարածման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքերի հավաքագրման ավանդույթներին, ձեռագիր և տպագիր նյութերի պահպանմանը, մասնավոր հավաքածուների ազդեցությանը տարածաշրջանի մշակութային միջավայրի ձևավորման վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են նաև Թուրքեստանի գրքային կյանքի առանձնահատկությունները, գրահրատարակչության զարգացումը և անձնական գրադարանների դերը պատմական հիշողության պահպանման գործում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, մշակութաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների, արևելագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են Կենտրոնական Ասիայի մշակութային պատմությամբ, գրքային ժառանգությամբ և XIX–XX դարերի սահմանագծի հասարակական-մտավոր կյանքով։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է 19–20-րդ դարերում հայերեն երաժշտական տերմինաբանության ձևավորման, զարգացման և համակարգման գործընթացների լեզվաբանական ու պատմամշակութային ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երաժշտության տեսությանը, կատարողական արվեստին, գործիքագիտությանը, ձայնային երևույթներին, երաժշտական ձևերին և ժանրերին վերաբերող մասնագիտական բառապաշարն է՝ դիտարկված տարբեր ժամանակաշրջանների գրավոր աղբյուրների և երաժշտագիտական գրականության համատեքստում։ Քննվում են տերմինների ծագման հիմնական ուղիները, հայերենի ներքին բառակազմական հնարավորությունների օգտագործումը, հին և միջին հայերենից ժառանգված բառերի նոր իմաստային կիրառությունները, ինչպես նաև այլ լեզուներից կատարված փոխառություններն ու պատճենումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե եվրոպական երաժշտական մշակույթի և մասնագիտական կրթության զարգացման հետ մեկտեղ ինչպես են հայերենում ձևավորվել նոր հասկացությունների անվանումները և ինչ սկզբունքներով են դրանք հարմարեցվել լեզվի հնչյունական, ձևաբանական ու բառակազմական համակարգին։ Ուսումնասիրվում են միևնույն հասկացության համար տարբեր ժամանակներում գործածված զուգահեռ անվանումները, դրանց մրցակցությունը և աստիճանական տերմինաբանական կայունացումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում արևելահայ և արևմտահայ լեզվական միջավայրերում ձևավորված երաժշտական բառապաշարի համեմատությունը՝ բացահայտելով ընդհանուր հիմքերը և տերմինագործածության տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում երաժշտագիտական աշխատությունների, դասագրքերի, բառարանների, պարբերական մամուլի և թարգմանական գրականության նշանակությանը մասնագիտական բառապաշարի տարածման և նորմավորման գործում։ Տերմինները դիտարկվում են ոչ միայն որպես մասնագիտական հասկացությունների անվանումներ, այլև որպես երաժշտական մշակույթի զարգացման պատմությունը արտացոլող լեզվական միավորներ։ Նրանց փոփոխությունները հնարավորություն են տալիս հետևելու երաժշտական գիտելիքի նոր ոլորտների ներմուծմանը, ազգային երաժշտագիտական մտքի զարգացմանը և միջազգային տերմինաբանության հետ հայերենի փոխազդեցությանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է տերմինագիտության, պատմական բառագիտության, երաժշտագիտության և լեզվամշակութաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով հայերեն երաժշտական մասնագիտական բառապաշարի զարգացման և համակարգման հիմնական օրինաչափությունները։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է հայ գրականության և թատրոնի զարգացման մեջ Ալեքսանդր Շիրվանզադեի ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով նրա դրամատուրգիական մտածողության, բեմարվեստի վերաբերյալ պատկերացումների և գեղարվեստական սկզբունքների վրա։ Հետազոտության շրջանակում քննվում է գրողի վերաբերմունքը թատրոնի հասարակական ու մշակութային նշանակությանը, դրամատիկական ստեղծագործության կառուցվածքին, բեմական գործողության կազմակերպմանը, կերպարների հոգեբանական զարգացմանը և դերասանական արվեստին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ռեալիստական գեղագիտության դրսևորումներին, որոնց միջոցով հասարակական միջավայրը, ընտանեկան հարաբերությունները, բարոյական հակասությունները և անհատի ներքին դրաման վերածվում են բեմական գործողության հիմնական շարժիչ ուժերի։ Քննվում է դրամատուրգի ստեղծած կերպարների համակարգը՝ բացահայտելով սոցիալական պայմանների և անհատական հոգեբանության փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնցով արտաքին հակամարտությունը կապվում է հերոսների ներքին հակասությունների հետ։ Կարևորվում է երկխոսության կառուցման արվեստը, խոսքի բնականությունը, ենթատեքստի նշանակությունը և կերպարների լեզվական անհատականացումը։ Ուսումնասիրվում են դրամատիկական կոնֆլիկտի կառուցման սկզբունքները, գործողությունների հաջորդականությունը, հանգուցալուծման առանձնահատկությունները և բեմական լարվածության ձևավորման միջոցները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թատրոնի և գրականության փոխհարաբերությանը՝ ցույց տալով, որ դրամատիկական երկը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ընթերցման համար նախատեսված գրական տեքստ, այլև որպես բեմական մարմնավորում պահանջող ստեղծագործություն։ Այդ տեսանկյունից քննվում են բեմադրության, դերասանական մեկնաբանության, ռեժիսորական աշխատանքի և հանդիսատեսի ընկալման հետ կապված գեղագիտական հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև գրողի թատերական հոդվածները, քննադատական դիտարկումները, հուշագրական նյութերը և այլ հրապարակումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել նրա թատերական հայացքների մասին։ Կարևորվում է նրա վերաբերմունքը դերասանի մասնագիտական վարպետությանը, կերպարի հոգեբանական հավաստիությանը և բեմական պայմանականության ու կյանքի իրականության հարաբերակցությանը։ Շիրվանզադեի թատերական մտածողությունը դիտարկվում է նաև իր ժամանակաշրջանի հայ թատրոնի զարգացման համատեքստում՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու նրա կապերը ժամանակակից բեմական մշակույթի, գրական ուղղությունների և հասարակական գաղափարների հետ։ Աշխատությունը կարող է նպաստել գրողի դրամատուրգիայի և հայ թատրոնի պատմության միջև առկա կապերի առավել խոր ընկալմանը՝ ներկայացնելով նրա ստեղծագործությունը որպես գրական և բեմական մշակույթի փոխազդեցության կարևոր դրսևորում։ Այն կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության, դրամատուրգիայի, թատերագիտության, գրական գեղագիտության և հայ մշակույթի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Religion

Աստվածաշունչը քրիստոնեական հավատքի հիմնարար սուրբ գիրքն է, որը միավորում է Հին և Նոր կտակարանների գրությունները և ներկայացնում քրիստոնեական դավանանքի, հոգևոր կյանքի ու բարոյական ուսուցման հիմնական դրույթները։ Այն ներառում է տարբեր ժամանակներում ստեղծված պատմական, կրոնական, իմաստության և մարգարեական բնույթի գրություններ, որոնցում անդրադարձ է կատարվում աշխարհի արարմանը, մարդկության պատմությանը, Աստծո և մարդու հարաբերությանը, հավատքի պահպանմանը և բարոյական պատասխանատվությանը։ Հին կտակարանը ներկայացնում է աստվածաշնչյան ավանդության վաղ շրջանի պատմություններն ու ուսմունքները, աստվածային պատվիրանները, սաղմոսներն ու մարգարեական խոսքերը։ Նոր կտակարանը կենտրոնանում է Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության և ուսմունքի, նրա առակների ու պատգամների, ինչպես նաև առաքյալների գործունեության և վաղ քրիստոնեական համայնքների ձևավորման վրա։ Ժողովածուն կարևոր նշանակություն ունի քրիստոնեական աստվածաբանության, եկեղեցական ավանդության, պաշտամունքի և հոգևոր դաստիարակության համար։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու հավատքի հիմնադրույթներին, աղոթքներին, բարոյական սկզբունքներին և մարդկային կյանքի իմաստի, սիրո, արդարության ու ներողամտության վերաբերյալ խորհրդածություններին։ Միաժամանակ այն կարևոր գրական և մշակութային ժառանգություն է, որի լեզուն, պատկերները և գաղափարները դարերի ընթացքում ազդեցություն են ունեցել հայ հոգևոր կյանքի, գրականության, արվեստի ու հասարակական մտածողության վրա։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է լապարոտոմիկ և լապարոսկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ընթացքում սրտի և իմունային համակարգի ֆունկցիոնալ փոփոխությունների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով վիրահատական միջամտության տարբեր մեթոդների ազդեցությունը օրգանիզմի հոմեոստազի վրա։ Հեղինակը վերլուծում է վիրահատական սթրեսի պատասխան մեխանիզմները՝ հեմոդինամիկ փոփոխություններ, սիմպաթիկ-ադրենալ համակարգի ակտիվացում և սրտային գործունեության դինամիկ ցուցանիշների տատանումներ։ Գրքում դիտարկվում են նաև իմունային համակարգի արձագանքները՝ բորբոքային ցիտոկինների մակարդակի փոփոխություններ, բջջային իմունիտետի ճնշում կամ ակտիվացում և հետվիրահատական իմունային դիսֆունկցիաների ռիսկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում երկու վիրաբուժական մոտեցումների՝ բաց (լապարոտոմիկ) և նվազ ինվազիվ (լապարոսկոպիկ) մեթոդների համեմատական գնահատմանը՝ հեմոդինամիկ կայունության, իմունային արձագանքի և վերականգնման արագության տեսանկյունից։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև կլինիկական ցուցանիշների մոնիտորինգի տվյալները՝ սրտային ռիթմ, արյան ճնշում, լեյկոցիտային և ցիտոկինային պրոֆիլներ։ Աշխատությունը ընդգծում է նվազ ինվազիվ վիրաբուժության առավելությունները՝ կապված օրգանիզմի սթրեսային արձագանքի նվազեցման և վերականգնման բարելավման հետ։ Այն օգտակար է վիրաբույժների, սրտաբանների և կլինիկական իմունոլոգների համար։

Pedagogy

Սույն աշխատանքը ներկայացնում է ռուսաց լեզվի պրոպեդևտիկ դասընթացի դերը որպես ապագա ուսուցչի մասնագիտական պատրաստության կարևոր բաղադրիչ, ընդգծելով լեզվական հմտությունների և գրական մշակույթի համալրման նշանակությունը մանկավարժի կրթության մեջ։ Աշխատությունը վերլուծում է դասընթացի կառուցվածքը, նպատակներն ու առաջադրանքները, ներառյալ խոսքի զարգացումը, դիդակտիկ նյութերի ճիշտ օգտագործումը, գրավոր և բանավոր հմտությունների ձևավորումը, ինչպես նաև լեզվաբանական գիտելիքների պրակտիկ կիրառությունը դասարանում։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես պրոպեդևտիկ նյութերը նպաստում են մասնագիտական competencias-ի ձևավորմանը, ուսուցչի ունակությանը արդյունավետ հաղորդակցվել, կրթական գործընթացը կազմակերպել և ուսանողների մոտ հետաքրքրություն առաջացնել առարկայի նկատմամբ։ Աշխատանքը ներառում է մեթոդական մոտեցումներ, դասագրքային և ինտերակտիվ միջոցների օգտագործման օրինակներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ապահովել ուսուցչի հետագա մասնագիտական գործունեության հաջողություն և ստեղծել ամուր լեզվական ու մանկավարժական հիմք։