Пропедевтический курс русского языка как составная часть профессиональной подготовки будущего учителя

Փիլիսոփայություն

Դավիթ Անհաղթ. Հոդվածների ժողովածու-ը փիլիսոփայական և գիտական ուսումնասիրությունների ժողովածու է, որը նվիրված է Դավիթ Անհաղթին՝ հայ միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկին, աշխատությունում ընդգրկված են նրա փիլիսոփայական գաղափարների, տրամաբանության և իմացաբանության վերաբերյալ տարբեր հեղինակների ուսումնասիրություններ և մեկնաբանություններ, միաժամանակ վերլուծվում են Դավիթ Անհաղթի տեղն ու դերը անտիկ և միջնադարյան փիլիսոփայական ավանդույթի մեջ, նրա ազդեցությունը հայ փիլիսոփայական դպրոցի ձևավորման վրա, ինչպես նաև նրա գաղափարների կապը հունական փիլիսոփայության՝ հատկապես Արիստոտելի ավանդույթի հետ, հատուկ ուշադրություն է դարձվում տրամաբանության, իմացության տեսության և բարոյագիտության հիմնախնդիրներին, աշխատությունը նպատակ ունի ձևավորելու համակարգված պատկերացում Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայական ժառանգության և նրա գիտական նշանակության մասին հայ և համաշխարհային մտքի պատմության մեջ։

Գրականություն

Ժողովածուն ընդգրկում է նրա բազմաժանր ստեղծագործական աշխարհը՝ հատկապես ուղղված մանկական և պատանեկան ընթերցողին։ Այս գրքում ներկայացված են քնարական բանաստեղծություններ, դաստիարակչական բովանդակությամբ առակներ, ինչպես նաև հեքիաթներ և պոեմներ, որոնք ունեն պարզ, հասկանալի լեզու և ընդգծված բարոյախրատական ուղղվածություն։ Խնկոյանի ստեղծագործությունների հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ նա հաճախ կենդանիների, բնության և առօրյա կյանքի օրինակներով փոխանցում է մարդկային վարքի մասին ուսուցողական գաղափարներ՝ սովորեցնելով բարություն, ազնվություն, աշխատասիրություն, ընկերասիրություն և արդարություն։ Նրա առակներում հաճախ հանդիպում են հստակ բարոյական եզրահանգումներ, որոնք ընթերցողին ուղղորդում են ճիշտ և սխալ արարքների տարբերակման մեջ, իսկ հեքիաթներում գերակշռում է երևակայական աշխարհը, որտեղ բարին սովորաբար հաղթում է չարին։ Բանաստեղծությունները ավելի քնարական բնույթ ունեն՝ արտահայտելով բնության գեղեցկությունը, մանկական զգացմունքների անմիջականությունը և կյանքի պարզ ուրախությունները։ Պոեմները հաճախ ավելի ընդարձակ պատմողական կառուցվածք ունեն և համադրում են հեքիաթային ու իրական տարրերը։ Ընդհանուր առմամբ ժողովածուն ունի ուժեղ դաստիարակչական և կրթական նշանակություն՝ նպաստելով երեխաների բարոյական ձևավորմանը և գրական ճաշակի զարգացմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Babolsar River-ի էկոլոգիական բնութագրերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ջրային էկոհամակարգի կառուցվածքը, կենսաբազմազանությունը և շրջակա միջավայրի վրա ազդող բնական ու մարդածին գործոնները։ Գրքում վերլուծվում են գետի հիդրոքիմիական ցուցանիշները, ջրի որակի փոփոխությունները տարբեր սեզոններում, ինչպես նաև աղտոտման հիմնական աղբյուրները՝ գյուղատնտեսական արտահոսքեր, քաղաքային կեղտաջրեր և արդյունաբերական ազդեցություններ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ջրային կենսաբազմազանության վիճակը՝ ներառյալ ձկնատեսակները, մակրոանողնաշարավորները և ջրային բուսականությունը՝ որպես էկոհամակարգի առողջության կարևոր ցուցանիշներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գետի ավազանի էկոլոգիական հավասարակշռությանը, էրոզիոն գործընթացներին և կլիմայական փոփոխությունների ազդեցությանը ջրային ռեժիմի վրա։ Քննարկվում են նաև պահպանության և վերականգնման միջոցառումները՝ ուղղված էկոհամակարգի կայունության ապահովմանը և բնական ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է էկոլոգների, հիդրոլոգների, բնապահպանների և ջրային ռեսուրսների կառավարման ոլորտի մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մեքենաշինական ձեռնարկությունների ակտիվների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ակտիվները դիտարկվում են որպես ձեռնարկության արտադրական ներուժի և տնտեսական գործունեության կարևորագույն բաղադրիչ, որի արդյունավետ օգտագործումը անմիջականորեն ազդում է արտադրության ծավալների, ինքնարժեքի, շահութաբերության և ֆինանսական կայունության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիմնական և շրջանառու ակտիվների կազմի ու կառուցվածքի ուսումնասիրությանը, դրանց տեխնիկական վիճակի գնահատմանը, արտադրական հզորությունների օգտագործման մակարդակին և ակտիվների շրջանառելիության արագությանը։ Մեքենաշինական ձեռնարկությունների համար կարևոր խնդիր է նաև սարքավորումների ֆիզիկական և բարոյական մաշվածության նվազեցումը, քանի որ հնացած հիմնական միջոցները կարող են մեծացնել արտադրական ռիսկերը և նվազեցնել արդյունավետությունը։ Աշխատանքում վերլուծվում են ակտիվների օգտագործման արդյունավետությունը բնութագրող տնտեսական ցուցանիշները, դրանց փոփոխության վրա ազդող գործոնները և չօգտագործված ներուժի բացահայտման մեթոդները։ Կարևորվում են արտադրական հզորությունների բեռնվածության բարձրացումը, սարքավորումների շահագործման և տեխնիկական սպասարկման կատարելագործումը, պարապուրդների կրճատումը, արտադրական գործընթացների արդիականացումը և նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը։ Ժամանակակից հետազոտությունները ևս ցույց են տալիս, որ կապիտալի ավելի արդյունավետ բաշխումը կարող է էապես բարձրացնել մշակող արդյունաբերության ընդհանուր արտադրողականությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նաև շրջանառու ակտիվների կառավարմանը՝ պաշարների օպտիմալ մակարդակի ապահովմանը, դեբիտորական պարտքերի կառավարմանը և դրամական միջոցների արդյունավետ օգտագործմանը, քանի որ դրանց միջև հավասարակշռությունը կարևոր է արտադրության և շրջանառության անընդհատության համար։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ակտիվների օգտագործման արդյունավետության բարձրացման կազմակերպատնտեսական մեխանիզմների մշակումը՝ ներառյալ ներդրումային քաղաքականության կատարելագործումը, տեխնիկական վերազինումը, արտադրության կազմակերպման բարելավումը, աշխատողների որակավորման բարձրացումը և նյութական խթանման արդյունավետ համակարգերի կիրառումը։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել մեքենաշինական ձեռնարկությունների արտադրական ներուժի առավել լիարժեք օգտագործմանը, ծախսերի նվազեցմանը, արտադրողականության և մրցունակության բարձրացմանը, ինչպես նաև լրացուցիչ ներդրումների անհրաժեշտությունը սահմանափակելու միջոցով առկա ռեսուրսների ավելի արդյունավետ կիրառմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ձեռնարկությունների ղեկավարներին, ֆինանսական և արտադրական կառավարման մասնագետներին, մեքենաշինության ոլորտի մասնագետներին, վերլուծաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է Աղվանից, կամ Գանձասարի կաթողիկոսության պատմությանը XVII-XIX դարերում՝ ներկայացնելով նրա հոգևոր, քաղաքական, վարչական և մշակութային գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է կաթողիկոսության դերը տարածաշրջանի հայկական համայնքների և հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում, ինչպես նաև նրա հարաբերությունները Հայոց եկեղեցու այլ նվիրապետական կենտրոնների, տեղական իշխանությունների և տարբեր քաղաքական ուժերի հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Գանձասարի վանքի՝ որպես հոգևոր և մշակութային կարևոր կենտրոնի նշանակությանը, կաթողիկոսական աթոռի իրավասության տարածքին և դրա պահպանման ու ընդլայնման հետ կապված խնդիրներին։ Քննարկվում են XVII-XVIII դարերի ընթացքում տարածաշրջանում տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, պարսկական և հետագայում ռուսական իշխանությունների ազդեցությունը, տեղական իշխանական տների ու հոգևոր առաջնորդների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև կաթողիկոսության դիրքի փոփոխությունները։ Առանձին տեղ է հատկացվում կաթողիկոսների գործունեությանը, նրանց վարչական և եկեղեցական քաղաքականությանը, թեմերի կառավարմանը, հոգևորականության պատրաստմանը և եկեղեցական կառույցների պահպանմանը։ Գիրքը կարևոր տեղեկություններ է ներկայացնում նաև վանական համալիրների, եկեղեցաշինության, ձեռագրական ժառանգության, կրթության և մշակութային կյանքի մասին՝ ցույց տալով, թե ինչպես է կաթողիկոսությունը նպաստել հայկական ինքնության և հոգևոր ավանդույթների պահպանմանը տարածաշրջանում։ XIX դարի իրադարձությունների համատեքստում ուսումնասիրվում են կաթողիկոսության կարգավիճակի և գործունեության փոփոխությունները, նոր վարչաքաղաքական պայմանները և այն գործընթացները, որոնք հանգեցրին նրա պատմական դերակատարության վերափոխմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն եկեղեցական պատմության, այլև Արցախի և Արևելյան Հայաստանի քաղաքական, սոցիալական ու մշակութային պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, եկեղեցագիտության և կրոնագիտության մասնագետների, մշակութաբանների, ձեռագրագետների, ուսանողների և տարածաշրջանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է կարտոֆիլի առողջ տնկանյութի ստացման, բազմացման և արտադրության կենսատեխնոլոգիական ու ագրոտեխնիկական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի տարբեր բնակլիմայական պայմանների հաշվառմամբ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել կարտոֆիլի բարձրորակ և ֆիտոսանիտարապես առողջ տնկանյութի արտադրության այն մեթոդներն ու տեխնոլոգիական մոտեցումները, որոնք կարող են նպաստել բերքատվության բարձրացմանը, սորտային հատկանիշների պահպանմանը և կարտոֆիլի արտադրության արդյունավետության ավելացմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը բույսերի կենսատեխնոլոգիական բազմացումն է, որը հնարավորություն է տալիս ստանալ հիվանդություններից հնարավորինս զերծ, գենետիկորեն կայուն և միատարր տնկանյութ։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի կարտոֆիլի միկրոբազմացումը՝ in vitro պայմաններում առողջ սկզբնական նյութի ստացման և հետագա բազմացման նպատակով։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև միկրոկլոնալ բազմացման, բույսերի կտրոնավորման, մինի-պալարների և այլ բարձրակարգ տնկանյութի ստացման տեխնոլոգիական փուլերին, ինչպես նաև դրանց արտադրական պայմաններում կիրառման հնարավորություններին։ Միաժամանակ ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է առողջ տնկանյութի հետագա ագրոտեխնիկան, քանի որ կենսատեխնոլոգիական եղանակով ստացված բարձրորակ նյութի առավելությունները լիարժեք դրսևորվում են միայն համապատասխան հողային, կլիմայական և մշակության պայմանների ապահովման դեպքում։ Հայաստանի բնակլիմայական բազմազանությունը՝ բարձրությունների, ջերմաստիճանային ռեժիմների, տեղումների, խոնավության և հողային պայմանների տարբերություններով, պահանջում է կարտոֆիլի մշակության տեխնոլոգիայի տեղայնացում և յուրաքանչյուր գոտու առանձնահատկություններին համապատասխան ագրոտեխնիկական միջոցառումների ընտրություն։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել տնկման ժամկետների, տնկանյութի չափերի և որակի, բույսերի սնուցման, ոռոգման, հողի մշակության, միջշարային խնամքի, հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարի, ինչպես նաև բերքահավաքի և պահպանության հետ կապված հարցեր։ Առանձին նշանակություն ունի այն խնդիրը, թե տարբեր բնակլիմայական գոտիներում ինչ պայմաններ են առավել նպաստավոր առողջ տնկանյութի արագ բազմացման և բարձր բերքատվության ապահովման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել կարտոֆիլի սերմնաբուծության և արտադրության համակարգերի կատարելագործման, առողջ տնկանյութի տեղական արտադրության ընդլայնման և ներմուծվող տնկանյութից կախվածության նվազեցման նպատակով։ Աշխատությունը միավորում է բույսերի կենսատեխնոլոգիայի, բուսաբուծության, ագրոնոմիայի, բույսերի պաշտպանության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման խնդիրները՝ ներկայացնելով կարտոֆիլի առողջ տնկանյութի ստացման ամբողջական շղթան՝ լաբորատոր փուլից մինչև դաշտային արտադրություն։ Այն կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության մասնագետներին, բույսերի կենսատեխնոլոգներով զբաղվող հետազոտողներին, ագրոնոմներին, սերմնաբույծներին, ֆերմերներին, գյուղատնտեսական խորհրդատուներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Հայաստանի պայմանների վրա կենտրոնացված ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է երկրի տարբեր գյուղատնտեսական գոտիներում կարտոֆիլի արտադրության տեխնոլոգիաների գիտականորեն հիմնավորված ընտրության և բարձրորակ, առողջ ու արդյունավետ տնկանյութի արտադրության զարգացման տեսանկյունից։