Կիլիկյան Հայաստանը և Այյուբյան պետությունները

Religion

«Ձայնագրեալ շարական հոգևոր երգոց» ժողովածուն նվիրված է Հայաստանյայց առաքելական սուրբ և ուղղափառ եկեղեցու հոգևոր երգեցողության ավանդույթին։ Այն ներկայացնում է հայ եկեղեցական շարականների ժառանգությունը՝ որպես քրիստոնեական պաշտամունքի, աղոթքի և հոգևոր մշակույթի կարևոր բաղադրիչ։ Շարականները հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության ու երաժշտության առանձնահատուկ տեսակ են, որոնցում համադրվում են աստվածաբանական բովանդակությունը, բանաստեղծական խոսքը և մեղեդային կառուցվածքը։ Դրանք կատարվում են եկեղեցական արարողությունների, տոնական պաշտամունքների և սրբերի հիշատակության ընթացքում՝ արտահայտելով Աստծո փառաբանությունը, հավատացյալների աղոթական ապրումները և քրիստոնեական ուսմունքի հիմնական գաղափարները։ Վերնագրում գործածված «ձայնագրեալ» բառը մատնանշում է երգերի ձայնային կամ երաժշտական գրառման հետ կապված առանձնահատկությունը։ Այդ հանգամանքը կարևոր է հայ հոգևոր երաժշտության ուսումնասիրության համար, քանի որ երաժշտական ավանդույթի գրավոր ամրագրումը նպաստում է մեղեդիների պահպանմանը, փոխանցմանը և կատարողական ավանդույթի շարունակականությանը։ Հայ եկեղեցական երաժշտությունն ունի ձայնեղանակների և երգեցողության ձևերի հարուստ համակարգ, որը ձևավորվել է երկարատև պատմական զարգացման ընթացքում և սերտորեն կապված է եկեղեցական ծեսի ու հայ հոգևոր կյանքի հետ։ Շարականների թեմատիկան ավանդաբար ընդգրկում է Սուրբ Երրորդության փառաբանությունը, Քրիստոսի կյանքին ու փրկագործությանը վերաբերող գաղափարները, Սուրբ Աստվածածնի մեծարումը, առաքյալների և սրբերի հիշատակը, ինչպես նաև եկեղեցական տոների և ծիսական արարողությունների բովանդակությունը։ Դրանց լեզուն և պատկերային համակարգը կարևոր նյութ են հայ գրական լեզվի, միջնադարյան բանաստեղծության և քրիստոնեական աստվածաբանական մտքի ուսումնասիրության համար։ Վաղարշապատում՝ Սուրբ Էջմիածնի տպարանում, հրատարակված այս ժողովածուն առնչվում է Հայոց եկեղեցու հոգևոր և հրատարակչական կենտրոնի գործունեությանը։ Սուրբ Էջմիածինը երկար ժամանակ եղել է հայ եկեղեցական կյանքի, կրթության, ձեռագրական ժառանգության պահպանման և հայերեն կրոնական գրքերի հրատարակության կարևոր կենտրոններից մեկը։ Այսպիսի ծավալուն ժողովածուները կարող էին ծառայել հոգևորականների, եկեղեցական երգեցողությամբ զբաղվողների և հոգևոր երաժշտության ուսումնասիրողների կարիքներին՝ միաժամանակ նպաստելով երգեցողության միասնական ավանդույթի պահպանմանը։ Գիրքը արժեքավոր է հայ եկեղեցական երաժշտության պատմության, շարականագրության, երաժշտական գրառման ավանդույթների և 19-րդ դարի հայ հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նաև հայ երաժշտագիտությամբ, եկեղեցական ծեսերով և ազգային մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Միայն մատենագիտական տվյալների հիման վրա, սակայն, հնարավոր չէ հստակեցնել ժողովածուում ընդգրկված բոլոր երգերի կազմը կամ կիրառված ձայնագրության համակարգի առանձնահատկությունները։

Other Subjects

Ինժեներատեխնիկական և գյուղատնտեսական մեքենաշինության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է հատիկի թեփահանման համար նախատեսված փոքրաչափ մեքենայի կառուցվածքի մշակմանը և դրա հիմնական աշխատանքային ու կառուցվածքային պարամետրերի հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում հատիկի թեփահանման տեխնոլոգիական գործընթացի առանձնահատկությունները, հումքի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և մշակման արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մեքենայի աշխատանքային օրգանների կառուցվածքին, դրանց փոխազդեցությանը հատիկային զանգվածի հետ, շարժման ռեժիմներին և անհրաժեշտ հզորության ընտրությանը։ Վերլուծվում են արտադրողականության, էներգածախսի, թեփահանման աստիճանի և հատիկի վնասման նվազեցման միջև առկա փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են մեքենայի չափերի, աշխատանքային արագության, բացվածքների, բեռնվածության և այլ տեխնիկական ցուցանիշների որոշման ու օպտիմալացման մոտեցումները։ Փոքրաչափ կառուցվածքի մշակումը կարող է նպաստել սարքավորման կիրառմանը փոքր և միջին գյուղացիական տնտեսություններում ու հատիկի վերամշակման տեղական արտադրամասերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, սննդամթերքի վերամշակման տեխնոլոգիաների և մեքենաների նախագծման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է ընթացիկ սեյսմիկ վտանգի գնահատման հնարավորություններին՝ երկրամագնիսական դաշտի ժամանակային և տարածական փոփոխությունների ուսումնասիրության հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում երկրակեղևում ընթացող երկրադինամիկական գործընթացների և գեոմագնիսական դաշտում գրանցվող փոփոխությունների միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների բացահայտումն է։ Երկրամագնիսական դաշտը մշտապես ենթարկվում է տարբեր ծագման տատանումների, որոնք կարող են պայմանավորված լինել ինչպես Երկրի ներքին գործընթացներով, այնպես էլ արտաքին՝ արևային և իոնոլորտային գործոններով, ինչի պատճառով սեյսմիկ գործընթացների հետ հնարավոր կապ ունեցող ազդանշանների առանձնացումը պահանջում է տվյալների մանրամասն վերլուծություն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել գեոմագնիսական դիտակայաններում երկարաժամկետ գրանցված տվյալները, դաշտի տարբեր բաղադրիչների ժամանակային փոփոխությունները, անոմալ տատանումները և դրանց տարածական բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բնական ֆոնային փոփոխությունները հնարավոր երկրադինամիկական ազդակներից տարբերակելու խնդրին, քանի որ գեոմագնիսական տատանումների առկայությունն ինքնին չի կարող համարվել մոտալուտ երկրաշարժի միանշանակ ցուցիչ։ Այդ պատճառով կարևոր նշանակություն ունեն վիճակագրական վերլուծությունը, ժամանակային շարքերի ուսումնասիրությունը և տարբեր դիտակետերից ստացված տվյալների համադրումը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև երկրաշարժերի ժամանակային և տարածական բաշխման ու գեոմագնիսական պարամետրերի փոփոխությունների համեմատական գնահատում՝ հնարավոր օրինաչափությունների և կրկնվող առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Կարևորվում է բազմապարամետրային մոտեցումը, որի դեպքում գեոմագնիսական դիտարկումները դիտարկվում են սեյսմոլոգիական, երկրաբանական և այլ երկրաֆիզիկական տվյալների հետ համատեղ։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են նպաստել սեյսմիկ վտանգի գնահատման գիտական մեթոդների կատարելագործմանը, սակայն պահանջում են զգուշավոր մեկնաբանություն, քանի որ երկրաշարժերի ճշգրիտ ժամանակի, վայրի և ուժգնության կանխատեսումը միայն երկրամագնիսական փոփոխությունների հիման վրա գիտականորեն հուսալի մեթոդ չի համարվում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սեյսմոլոգիայի, գեոմագնիսականության, երկրաֆիզիկական մոնիթորինգի և տվյալների վերլուծության մոտեցումները՝ երկրամագնիսական դաշտի դինամիկայի և սեյսմիկ ակտիվության միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրության ու սեյսմիկ վտանգի գնահատման տեղեկատվական հիմքի ընդլայնման նպատակով։

Literature

Հանձնարարական մատենագիտական ցանկը նվիրված է հայրենասիրության թեմայի արտացոլմանը հայ գեղարվեստական գրականության մեջ և նախատեսված է դպրոցականների ընթերցանության կազմակերպման, գրական հետաքրքրությունների զարգացման ու ազգային մշակութային արժեքների ճանաչման համար։ Ներկայացվում են հայրենիքի, հայրենասիրության, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և ժողովրդի հոգևոր ժառանգության հետ առնչվող գրական ստեղծագործությունների ուսումնասիրության հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ գրողների ստեղծագործություններում հայրենի բնաշխարհի, մայրենի լեզվի, ազգային ավանդույթների, պատմական անցյալի և հայրենիքի նկատմամբ պատասխանատվության գաղափարների գեղարվեստական արտահայտությանը։ Մատենագիտական նյութը կարող է ընդգրկել բանաստեղծություններ, պատմվածքներ, վիպակներ, վեպեր և գրական այլ ստեղծագործություններ, որոնք նպաստում են սովորողների գեղագիտական ճաշակի, ընթերցողական կարողությունների և ազգային մշակույթի նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը։ Կարևորվում են գրականության միջոցով հայրենասիրական դաստիարակության իրականացումը, գեղարվեստական կերպարների և գաղափարների ընկալումը, ինչպես նաև ընթերցված ստեղծագործությունների շուրջ ինքնուրույն դատողություններ և քննարկումներ ծավալելու կարողությունների զարգացումը։ Հանձնարարական ցանկը կարող է ծառայել որպես օժանդակ ուղեցույց արտադասարանային ընթերցանության, գրական միջոցառումների, թեմատիկ ցուցահանդեսների և դպրոցական գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման համար։ Այն օգտակար է դպրոցականների, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչների, գրադարանավարների, մանկավարժների և հայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Medicine

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանկական բնակչության դեղորայքային ապահովման վիճակի համակողմանի ուսումնասիրությանը և դրա հիմնական խնդիրների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխաների համար անհրաժեշտ դեղերի հասանելիության, մատչելիության, որակի և ժամանակին տրամադրման հետ կապված հարցերն են, ինչպես նաև առողջապահական համակարգի կողմից մանկական բնակչության դեղորայքային կարիքների բավարարման արդյունավետության գնահատումը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են մանկական տարիքի տարբեր խմբերի դեղորայքային պահանջարկի առանձնահատկությունները, երեխաների շրջանում առավել հաճախ հանդիպող հիվանդությունների բուժման համար անհրաժեշտ դեղերի տեսականին և դրանց հասանելիության պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ մանկական դեղորայքային ապահովումն ունի առանձնահատկություններ՝ պայմանավորված երեխաների օրգանիզմի տարիքային և ֆիզիոլոգիական տարբերություններով, դեղաչափերի հաշվարկման անհրաժեշտությամբ և երեխաների համար նախատեսված դեղաձևերի սահմանափակ կամ տարբերակված հասանելիությամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է դեղերի շուկայի և ապահովման համակարգի գնահատումը՝ ներառյալ դեղերի ձեռքբերման, բաշխման, պահպանման և վերջնական սպառողին հասանելի դարձնելու գործընթացները։ Վերլուծվում են նաև պետական և այլ ֆինանսավորման մեխանիզմների, արտոնյալ կամ անվճար դեղորայքի տրամադրման համակարգերի և սոցիալապես խոցելի ընտանիքների համար դեղերի մատչելիության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ դեղորայքային ապահովման արդյունավետության վրա ազդող տնտեսական, կազմակերպչական, իրավական և սոցիալական գործոններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անհրաժեշտ դեղերի ֆիզիկական և ֆինանսական հասանելիության գնահատումը, քանի որ բուժման արդյունավետությունը մեծապես կախված է ոչ միայն համապատասխան դեղամիջոցի առկայությունից, այլև այն ժամանակին և անվտանգ կերպով ձեռք բերելու հնարավորությունից։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել վիճակագրական տվյալների, դեղերի սպառման ցուցանիշների և առողջապահական համակարգի գործունեությունը բնութագրող այլ տվյալների վերլուծության մեթոդներ։ Ստացված արդյունքները կարող են հնարավորություն տալ բացահայտելու մանկական դեղորայքային ապահովման համակարգի ուժեղ և թույլ կողմերը, գնահատելու առկա խնդիրների պատճառները և մշակելու դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ երեխաների համար անհրաժեշտ դեղերի կայուն և մատչելի հասանելիությունը առողջապահական ծառայությունների արդյունավետության կարևոր բաղադրիչ է։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել առողջապահության կազմակերպիչներին, դեղագետներին, բժիշկներին, հանրային առողջապահության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և բժշկական ու դեղագիտական կրթություն ստացող ուսանողներին։

Biology

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է կենսաքիմիական կարևորագույն ֆերմենտներից մեկի՝ ադենոզինդեզամինազի ուսումնասիրմանը խոշոր եղջերավոր անասունի գլխուղեղի տարբեր բաժիններում։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը ֆերմենտի առանձնացումն ու մաքրումն է, ինչպես նաև ստացված մաքրված ֆերմենտի հատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքում դիտարկվում են գլխուղեղի հինգ տարբեր հատվածներ, ինչը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես կարող է նույն ֆերմենտի ակտիվությունը, քանակական պարունակությունը կամ կենսաքիմիական բնութագրերը տարբեր լինել նյարդային համակարգի տարբեր կառուցվածքներում։ Ուսումնասիրության առանցքում գտնվում է ադենոզինդեզամինազը՝ պուրինային նուկլեոտիդների փոխանակությանը մասնակցող ֆերմենտ, որը կատալիզում է ադենոզինի դեզամինացման գործընթացը և այդպիսով կապված է բջջային նյութափոխանակության ու նյարդային հյուսվածքի կենսաքիմիական գործընթացների հետ։ Հեղինակների մոտեցումը ներառում է ֆերմենտի առանձնացման, մաքրման և դրա ֆիզիկաքիմիական ու ֆերմենտային հատկությունների գնահատման խնդիրներ։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են հատկապես այն պատճառով, որ տարբեր հյուսվածքներում և գլխուղեղի տարբեր հատվածներում ֆերմենտների տարածական բաշխվածության ուսումնասիրությունը կարող է տեղեկություն տալ դրանց հնարավոր ֆունկցիոնալ նշանակության մասին։ Աշխատանքը նաև արժեքավոր է ֆերմենտների կառուցվածքաֆունկցիոնալ հատկությունների հետազոտության տեսանկյունից, քանի որ բարձր մաքրության ֆերմենտային պատրաստուկի ստացումը թույլ է տալիս ավելի հստակ ուսումնասիրել դրա ակտիվությունը, սուբստրատային առանձնահատկությունները և տարբեր գործոնների ազդեցությունը։ Մասնագիտական գրականության մեջ այս հետազոտությունը հիշատակվում է որպես ադենոզինդեզամինազի՝ խոշոր եղջերավոր անասունի գլխուղեղի հինգ բաժիններից առանձնացման, մաքրման և համեմատական ուսումնասիրության աշխատանք, որը հրապարակվել է «Биохимия» ամսագրում 1994 թվականին, 59-րդ հատորի 2-րդ համարում՝ 239–245 էջերում։ Հետազոտության թեմատիկ նշանակությունը դուրս է գալիս միայն տվյալ կենդանու գլխուղեղի կենսաքիմիայի սահմաններից, քանի որ ադենոզինդեզամինազի ուսումնասիրությունը հետագայում կարող է հիմք ծառայել տարբեր օրգանիզմներում ֆերմենտի կառուցվածքի, ակտիվության կարգավորման և պուրինային փոխանակության առանձնահատկությունների համեմատության համար։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել կենսաքիմիկոսների, ֆերմենտաբանների, նեյրոքիմիայի և մոլեկուլային կենսաբանության մասնագետների, ինչպես նաև գլխուղեղի հյուսվածքի նյութափոխանակային գործընթացներն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։