Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Mathematics

    Спектральное, морфологическое и кинематическое исследование галактик Казаряна

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Կազարյանի գալակտիկաների սպեկտրային, մորֆոլոգիական և կինեմատիկական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են այս գալակտիկաների ֆիզիկական հատկությունները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները, աստղագոյացման գործընթացները, գազային միջավայրի վիճակը և շարժման դինամիկան։ Աշխատությունում կիրառվում են աստղագիտական դիտարկումների և սպեկտրային վերլուծության մեթոդներ՝ բացահայտելու գալակտիկաների քիմիական կազմը, արագությունների դաշտերը, ներքին կառուցվածքը և էվոլյուցիոն առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ներկայացնում է դիտողական տվյալների մշակման արդյունքներ, համեմատական վերլուծություններ և տեսական մեկնաբանություններ, որոնք նպաստում են ակտիվ և կապույտ կոմպակտ գալակտիկաների բնույթի, առաջացման և զարգացման գործընթացների ավելի խոր ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի աստղագիտության, աստղաֆիզիկայի և գալակտիկաների էվոլյուցիայի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-18
    Спектральное, морфологическое и кинематическое исследование галактик Казаряна
    Online

    Other Subjects

    Ֆիզիկական գործոններով դդմիկի նախացանքային մշակման ազդեցությունը բույսերի արդյունավետության և սերմի որակի վրա պարարտացման տարբեր ֆոներում

    Աշխատությունը նվիրված է դդմիկի սերմերի նախացանքային մշակման ժամանակ տարբեր ֆիզիկական գործոնների կիրառման ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ բույսերի աճի, զարգացման, բերքատվության և ստացված սերմանյութի որակական ցուցանիշների տեսանկյունից՝ պարարտացման տարբեր պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում նախացանքային մշակումը դիտարկվում է որպես գյուղատնտեսական մշակաբույսերի կենսաբանական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը նպաստող ագրոտեխնիկական միջոցառում։ Ուսումնասիրվում է ֆիզիկական ազդեցությունների հնարավոր դերը սերմերի ծլունակության, ծլման արագության, բույսերի սկզբնական զարգացման, վեգետատիվ աճի և հետագա պտղաբերման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախացանքային մշակման և բույսերի սնուցման պայմանների փոխազդեցությանը, քանի որ պարարտացման մակարդակը կարող է էականորեն ազդել կիրառվող միջոցների արդյունավետության վրա։ Համեմատվում են պարարտացման տարբեր ֆոներում աճեցվող բույսերի կենսաչափական, ֆիզիոլոգիական և արտադրական ցուցանիշները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել առավել նպաստավոր համակցությունները։ Գնահատվում են բերքի քանակական և որակական բնութագրերը, բույսերի զարգացման փուլերի ընթացքը, պտղատվության առանձնահատկությունները և մշակության պայմանների ազդեցությունը ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նաև ստացված սերմերի որակի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանց կենսունակությունը, ծլունակությունը, ֆիզիկական հատկությունները և հետագա օգտագործման համար կարևոր այլ ցուցանիշներ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե նախացանքային ֆիզիկական մշակման ազդեցությունը որքանով է պահպանվում բույսի զարգացման տարբեր փուլերում և ինչպիսի կապ ունի վերջնական բերքատվության ու սերմանյութի որակի հետ։ Առանձին վերլուծության առարկա կարող են լինել պարարտանյութերի կիրառման մակարդակների և ֆիզիկական մշակման տարբերակների համատեղ ազդեցությունները, ինչը կարևոր է ագրոտեխնիկական միջոցառումների համալիր համակարգի մշակման համար։ Ստացված տվյալների համադրումը կարող է հնարավորություն տալ ընտրելու մշակման այնպիսի տարբերակներ, որոնք նպաստում են արտադրողականության բարձրացմանը՝ միաժամանակ ապահովելով բարձրորակ սերմանյութի ստացում և օգտագործվող ռեսուրսների առավել արդյունավետ կառավարում։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են գործնական նշանակություն ունենալ բանջարաբուծության և սերմնաբուծության տեխնոլոգիաների կատարելագործման, պարարտացման համակարգերի օպտիմալացման և մշակաբույսերի աճի խթանման ոչ քիմիական մեթոդների կիրառման համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ագրոնոմիայի, բանջարաբուծության, բույսերի ֆիզիոլոգիայի, սերմնաբուծության և գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների ոլորտներում աշխատող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-21
    Ֆիզիկական գործոններով դդմիկի նախացանքային մշակման ազդեցությունը բույսերի արդյունավետության և սերմի որակի վրա պարարտացման տարբեր ֆոներում
    Online

    Law

    Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվությունը ժամանակակից իրավունքում և դրա կենսագործման հիմնախնդիրները

    Աշխատությունը նվիրված է պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվության ինստիտուտի համակողմանի ուսումնասիրությանը ժամանակակից իրավական համակարգերում՝ ընդգծելով դրա տեսական հիմքերը, իրավական բովանդակությունը և գործնական կիրառման առանձնահատկությունները։ Վերլուծվում են պետական մարմինների և պաշտոնատար անձանց պատասխանատվության սահմանադրաիրավական մեխանիզմները, իրավական վերահսկողության ձևերը և հաշվետվողականության ապահովման գործիքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատասխանատվության ինստիտուտի կենսագործման խնդիրներին՝ ներառյալ դատական պաշտպանության արդյունավետությունը, վարչական վերահսկողության սահմանները և հանրային իշխանության գործողությունների օրինականության երաշխիքները։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է իրավունքի գերակայության, մարդու իրավունքների պաշտպանության և պետական իշխանության սահմանափակման սկզբունքների փոխկապակցվածությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական և համեմատական իրավական վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով բացահայտել պետական պատասխանատվության համակարգի կատարելագործման ուղիները ժամանակակից իրավական պետության պայմաններում։

    Updated: 2026-09-21
    Պետական իշխանության հանրային իրավական պատասխանատվությունը ժամանակակից իրավունքում և դրա կենսագործման հիմնախնդիրները
    Online

    History

    Կիմերները և սկյութները Հայկական լեռնաշխարհի արեվելքում (ըստ հնագիտական տվյալների)

    Աշխատանքը նվիրված է Կիմերների և սկյութների՝ Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան հատվածում հայտնվելու, տարածվելու և տեղական բնակչության ու մշակութային միջավայրի հետ փոխազդեցության ուսումնասիրությանը՝ հիմնականում հնագիտական տվյալների հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում վաղ երկաթի դարի և դրան հաջորդող ժամանակաշրջանի այն պատմամշակութային գործընթացներն են, որոնք կապված են հյուսիսային տափաստանային շրջաններից դեպի Առաջավոր Ասիա և Հայկական լեռնաշխարհ շարժված քոչվորական կամ կիսաքոչվորական խմբերի հետ։ Աշխատանքը կարևորում է հնագիտական նյութը որպես պատմական իրադարձությունների վերականգնման հիմնական աղբյուր, քանի որ նյութական մշակույթի առանձին տարրերը՝ զենքերը, ձիասարքավորումները, զարդերը, կենցաղային առարկաները, թաղման կառույցներն ու ծիսական համալիրները, հնարավորություն են տալիս բացահայտելու տարբեր մշակութային ավանդույթների տարածման ուղղություններն ու փոխազդեցությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել Կիմերներին և սկյութներին վերագրվող հնագիտական գտածոների տարածքային բաշխումը, դրանց թվագրությունը, տեխնոլոգիական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները և տեղական մշակույթների հետ ունեցած նմանություններն ու տարբերությունները։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ զենքի և ձիասարքավորումների ուսումնասիրությունը, քանի որ նման առարկաները հաճախ կարևոր ցուցիչներ են հնագույն ռազմական մշակույթի, շարժունակության և միջմշակութային կապերի բացահայտման համար։ Սկյութական մշակութային շրջանակին բնորոշ որոշ իրեր, մասնավորապես կենդանական ոճով զարդարված առարկաները, նետասլաքների տարբեր ձևերը, երկաթե զենքերը և ձիու հանդերձանքի տարրերը, կարող են օգտագործվել տարածաշրջանում այդ մշակութային ազդեցությունների տարածման ժամանակագրությունն ու աշխարհագրությունը պարզելու համար։ Միաժամանակ աշխատանքը կարևորում է հնագիտական նյութի մեկնաբանման զգուշավոր մոտեցումը, քանի որ որոշ առարկաների տարածումը պարտադիր չի նշանակում տվյալ էթնիկ խմբի անմիջական ներկայություն․ դրանք կարող էին տարածվել առևտրի, փոխանակման, մշակութային ընդօրինակման կամ տարբեր խմբերի փոխազդեցության արդյունքում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Կիմերների և սկյութների հնարավոր տեղաշարժերի համադրումը գրավոր աղբյուրների տեղեկությունների հետ։ Հին հեղինակների հաղորդումները կարող են լրացուցիչ տվյալներ տրամադրել այդ ժողովուրդների շարժերի և տարածաշրջանի քաղաքական իրադարձությունների վերաբերյալ, սակայն հնագիտական նյութի հետ դրանց համապատասխանեցումը պահանջում է ժամանակագրական և տարածական մանրակրկիտ վերլուծություն։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև տեղական բնակչության և եկվոր խմբերի փոխհարաբերությունը՝ պարզելու համար, թե արդյոք առկա են նյութական մշակույթի փոփոխություններ, նոր թաղման սովորույթների ներթափանցում, ռազմական տեխնոլոգիաների տարածում կամ տնտեսական ու սոցիալական կապերի խորացում։ Այս տեսանկյունից Կիմերների և սկյութների ներկայությունը կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես ռազմական ներխուժումների կամ տեղաշարժերի պատմություն, այլև որպես տարածաշրջանային մշակութային փոխազդեցությունների բարդ գործընթաց։ Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան հատվածի ուսումնասիրությունը հատկապես կարևոր է, քանի որ այն գտնվում էր տարբեր աշխարհագրական և մշակութային գոտիների շփման տարածքում և կարող էր հանդես գալ որպես հյուսիսային տափաստանների, Կովկասի, Իրանական բարձրավանդակի և Առաջավոր Ասիայի միջև հաղորդակցության կարևոր միջավայր։ Հետազոտության ընթացքում կարող են օգտագործվել հնագիտական պեղումների նյութերը, թաղման համալիրները, բնակավայրերի գտածոները, առանձին իրերի տիպաբանական և համեմատական վերլուծությունը, ինչպես նաև քարտեզագրական ու ժամանակագրական մեթոդներ։ Այդպիսի համակցված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնելու հնագույն բնակչության շարժերը և մշակութային ազդեցությունների տարածման մեխանիզմները։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ այն նպաստում է Հայկական լեռնաշխարհի արևելյան շրջանների հնագույն պատմության վերականգնմանը և այդ տարածքում տեղի ունեցած լայնածավալ էթնոմշակութային գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Միաժամանակ այն հնարավորություն է տալիս գնահատելու Կիմերների և սկյութների դերը տարածաշրջանի ռազմական, նյութական և մշակութային պատմության մեջ՝ խուսափելով միայն գրավոր աղբյուրների վրա հիմնված եզրակացություններից։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը Կիմերների և սկյութների ներկայությունն ու ազդեցությունը Հայկական լեռնաշխարհի արևելքում ուսումնասիրում է հնագիտական փաստերի, տարածական բաշխման, ժամանակագրության և տեղական մշակույթների հետ փոխազդեցության համադրմամբ՝ նպատակ ունենալով առավել ամբողջական կերպով վերականգնել այդ բարդ պատմամշակութային ժամանակաշրջանի պատկերը։

    Updated: 2026-09-05
    Կիմերները և սկյութները Հայկական լեռնաշխարհի արեվելքում (ըստ հնագիտական տվյալների)
    Online

    Culture

    Графика Ерванда Кочара

    Աշխատությունը նվիրված է Երվանդ Քոչարի գրաֆիկական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ առանձնացնելով նրա գեղարվեստական մտածողության այն կողմերը, որոնք առավել ամբողջականորեն դրսևորվում են գծանկարի և գրաֆիկական արվեստի տարբեր ձևերում։ Ա. Հակոբյանի այս ուսումնասիրությունը հրատարակվել է Երևանում 2007 թվականին՝ «Գրաբար» հրատարակչությունում, 96 էջ ծավալով, իսկ դրա հիմքում ընկած հետազոտությունը նախկինում ներկայացվել է նաև որպես թեկնածուական ատենախոսություն։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել նկարչի գրաֆիկական ժառանգության գաղափարագեղագիտական հիմքերը, ձևի և պլաստիկ մտածողության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ներկայացնել նրա ստեղծագործական ուղու տարբեր փուլերում գրաֆիկայի փոփոխվող բնույթը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նրանով, որ Քոչարի արվեստը հաճախ ընկալվում է առաջին հերթին նրա քանդակագործական և տարածական-գեղարվեստական նորարարությունների միջոցով, մինչդեռ գրաֆիկան նրա ստեղծագործական մտածողության ինքնուրույն և բազմազան դրսևորումներից է։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում վաղ շրջանի ստեղծագործություններին, Թիֆլիսյան և մոսկովյան տարիներին, ինչպես նաև հատկապես Փարիզյան ժամանակաշրջանին, երբ Քոչարը հայտնվել էր եվրոպական ավանգարդի ակտիվ միջավայրում և շփվում էր ժամանակի առաջատար գեղարվեստական ուղղությունների ու արվեստագետների հետ։ Նրա ստեղծագործական ուղու այս փուլը կարևոր նշանակություն ունի գրաֆիկական լեզվի ձևավորման համար, քանի որ աշխատանքներում նկատվում են ձևի վերափոխման, տարածական ընկալման, վերացարկման և արտահայտչականության նոր մոտեցումներ։ Քոչարի արվեստը զարգացել է եվրոպական մոդեռնիզմի լայն համատեքստում, իսկ նրա գրաֆիկական ստեղծագործությունները ներառում են տարբեր տեխնիկական և արտահայտչական միջոցներով կատարված աշխատանքներ՝ մատիտային ուրվանկարներից և թանաքով գծանկարներից մինչև գուաշ և այլ գրաֆիկական տեխնիկաներ։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում Փարիզում ստեղծված գրաֆիկական թերթերին, այդ թվում՝ գուաշներին և այսպես կոչված գոֆրաժներին, որոնք ցույց են տալիս նկարչի տեխնիկական փորձարարությունների լայն շրջանակը։ Կարևոր թեմատիկ ուղղություն են նաև «Սասունցի Դավիթ» էպոսի նկարազարդումները, որոնք ստեղծվել են 1939 թվականին և համարվում են ոչ միայն Քոչարի, այլև ամբողջ հայ գրաֆիկական արվեստի նշանակալի ստեղծագործություններից։ Դրանց միջոցով ազգային դիցապատմական նյութը վերածվում է ժամանակակից գեղարվեստական լեզվով արտահայտված պատկերային համակարգի, որտեղ ավանդական թեման միավորվում է նկարչի անհատական պլաստիկական մտածողության հետ։ Աշխատության արժեքավոր կողմերից է գրաֆիկական ստեղծագործությունների դիտարկումը ոչ միայն որպես առանձին պատկերների ամբողջություն, այլ որպես նկարչի ընդհանուր գեղարվեստական մտածողության կարևոր բաղադրիչ։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գծի, հարթության, ծավալի, տարածության, ռիթմի և ձևի փոխհարաբերությունները և հասկանալու, թե ինչպես են գրաֆիկական որոնումները կապված Քոչարի նկարչության և քանդակագործության հետ։ Նրա արվեստում գրաֆիկական լուծումները հաճախ նախանշում կամ լրացնում են ավելի լայն պլաստիկական գաղափարներ, որոնք հետագայում արտահայտվում են նաև տարածական և քանդակային աշխատանքներում։ Քոչարի գրաֆիկական ժառանգության ուսումնասիրությունը նաև կարևոր աղբյուր է նրա ստեղծագործական էվոլյուցիան հասկանալու համար, քանի որ տարբեր տարիների աշխատանքներում կարելի է հետևել ոճական փոփոխություններին, գեղարվեստական նոր որոնումներին և ազգային ու եվրոպական մշակութային ազդեցությունների փոխակերպմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, գրաֆիկայի և կերպարվեստի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, հայագետներին, մշակութաբաններին, թանգարանագետներին, նկարիչներին, արվեստի պատմության դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

    Updated: 2026-09-06
    Графика Ерванда Кочара
    Online

    History

    Ղարաբաղյան ու տարածաշրջանային մյուս զինված հակամարտությունները Անդրկովկասում և Ռուսաստանի Դաշնությունը (1991-1994 թթ.)

    Ուսումնասիրությունը նվիրված է 1991-1994 թվականներին Անդրկովկասում տեղի ունեցած Ղարաբաղյան և տարածաշրջանային այլ զինված հակամարտություններին ու դրանցում Ռուսաստանի Դաշնության ունեցած դերակատարությանը։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են Խորհրդային Միության փլուզումից հետո տարածաշրջանում ձևավորված նոր քաղաքական իրադրությունը, ազգային և տարածքային հակասությունների սրումը, զինված բախումների առաջացումը և դրանց ազդեցությունը Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի, Ռուսաստանի ու տարածաշրջանի մյուս դերակատարների հարաբերությունների վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Ղարաբաղյան հակամարտության զարգացման հիմնական փուլերին, ինչպես նաև Աբխազիայի, Հարավային Օսիայի և Անդրկովկասի այլ հակամարտությունների քաղաքական ու ռազմական համատեքստին։ Հետազոտությունը փորձում է բացահայտել Ռուսաստանի քաղաքական, դիվանագիտական և ռազմական ներգրավվածության առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով Ռուսաստանի Դաշնության սեփական տարածաշրջանային շահերը, նախկին խորհրդային տարածքում ազդեցությունը պահպանելու ձգտումը և անվտանգության նոր համակարգի ձևավորման գործընթացները։ Նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև հակամարտությունների կարգավորման առաջին միջազգային և տարածաշրջանային նախաձեռնությունները, զինադադարի հաստատման գործընթացները, կողմերի միջև բանակցությունները և հետխորհրդային Անդրկովկասում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հետազոտողների, պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների և տարածաշրջանի նորագույն պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես 1991-1994 թվականների Անդրկովկասի բարդ ռազմաքաղաքական զարգացումների և Ռուսաստանի ներգրավվածության ուսումնասիրության աղբյուր։

    Updated: 2026-09-22
    Ղարաբաղյան ու տարածաշրջանային մյուս զինված հակամարտությունները Անդրկովկասում և Ռուսաստանի Դաշնությունը (1991-1994 թթ.)