Կոմիտասագիտությունը հայ երաժշտագիտության մեջ

History

1945–1965 թվականներին Հայաստանում կրթության և լուսավորության ոլորտները զարգանում էին խորհրդային պետական քաղաքականության շրջանակներում՝ նպատակ ունենալով վերացնել անգրագիտությունը, բարձրացնել բնակչության կրթական մակարդակը և պատրաստել որակյալ մասնագետներ տնտեսության ու գիտության համար։ Հետպատերազմյան տարիներին առաջնահերթ խնդիրներից էր դպրոցական ցանցի վերականգնումն ու ընդլայնումը, քանի որ պատերազմի հետևանքով շատ կրթական հաստատություններ վնասվել էին կամ ունեին նյութական սուղ պայմաններ։ Աստիճանաբար ներդրվեց պարտադիր յոթամյա, ապա ութամյա և միջնակարգ կրթության համակարգը, ինչը նպաստեց կրթության հասանելիության աճին։ Միևնույն ժամանակ մեծ ուշադրություն էր դարձվում ուսուցիչների պատրաստմանը և վերապատրաստմանը, քանի որ կրթական համակարգի արդյունավետությունը մեծապես կախված էր մանկավարժական կադրերի որակից։ Բարձրագույն կրթության ոլորտում զարգացան բուհերը, ընդլայնվեցին մասնագիտությունների շրջանակները, և ավելացավ ուսանողների թիվը, ինչը կապված էր երկրի արդյունաբերականացման և գիտության զարգացման պահանջների հետ։ Կարևոր դեր ուներ նաև գրագիտության և մշակութային լուսավորության տարածումը գյուղական բնակչության շրջանում՝ գրադարանների, մշակույթի տների և քարոզչական միջոցառումների միջոցով։ Սակայն կրթության ոլորտում կային նաև մի շարք խնդիրներ։ Դրանցից էին նյութատեխնիկական բազայի ոչ բավարար մակարդակը, դասագրքերի և ուսումնական միջոցների պակասը, ինչպես նաև որոշ դեպքերում կրթության գաղափարականացված բնույթը, որը սահմանափակում էր ազատ մտածողությունը։ Գյուղական և քաղաքային կրթական հնարավորությունների միջև դեռևս կային տարբերություններ, ինչը երբեմն ազդում էր կրթության որակի վրա։ Չնայած այդ դժվարություններին՝ 1945–1965 թվականներին կրթությունը Հայաստանում զգալի զարգացում ապրեց և դարձավ հասարակության սոցիալական առաջընթացի կարևոր հիմքերից մեկը՝ ապահովելով գրագիտության բարձր մակարդակ և մասնագիտական կադրերի ձևավորում։

Philosophy

Այս գիրքը նախատեսված է փիլիսոփայության և հոգեբանության ուսանողների համար՝ համադրելով անգլերեն լեզվի ուսուցումը մտածողության, զգացմունքների և մարդու ներաշխարհի ուսումնասիրության հետ։ Այն բացատրում է, թե ինչպես են «մտքերը» ձևավորվում որպես զգացմունքների և գիտակցական գործընթացների փոխազդեցության արդյունք՝ դիտարկելով դրանք որպես մարդու հոգեբանական կյանքի ստվերային, բայց կարևոր շերտ։ Գրքում ներկայացվում են հիմնական փիլիսոփայական և հոգեբանական հասկացություններ անգլերենով՝ ուղեկցված բացատրություններով, օրինակներով և տեքստային վարժություններով, որոնք օգնում են զարգացնել ինչպես լեզվական հմտությունները, այնպես էլ վերլուծական մտածողությունը։ Հեղինակը անդրադառնում է գիտակցության, ընկալման, հույզերի և ինքնագիտակցության թեմաներին՝ ցույց տալով դրանց կապը մարդու վարքի և մտավոր գործընթացների հետ։ Նյութը կառուցված է այնպես, որ ուսանողը աստիճանաբար կարողանա կարդալ և հասկանալ մասնագիտական անգլերեն տեքստեր՝ միաժամանակ խորացնելով իր գիտելիքները փիլիսոփայության և հոգեբանության ոլորտներում։

Agriculture

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Դամղանի հովտի հողերի գնահատման արդյունավետ մեթոդների կիրառմանը՝ գարու և աշնանացան ցորենի առավել նպատակահարմար տեղաբաշխման նպատակով։ Ուսումնասիրության հիմնական խնդիրը հողային ռեսուրսների որակական և արտադրատնտեսական ներուժի գնահատումն է և դրա հիման վրա տարբեր հողատարածքների համապատասխանության որոշումը տվյալ գյուղատնտեսական մշակաբույսերի աճեցման համար։ Հողի արդյունավետ օգտագործումը պահանջում է ոչ միայն դրա ընդհանուր բերրիության գնահատում, այլև տվյալ տարածքի կլիմայական, ջրային, ֆիզիկական և քիմիական պայմանների համակողմանի ուսումնասիրություն։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հողի մեխանիկական կազմը, հումուսի պարունակությունը, թթվայնությունը, աղայնությունը, սննդատարրերի առկայությունը, խոնավության ռեժիմը, ջրաթափանցելիությունը, կառուցվածքը և այլ ագրոքիմիական ու ագրոֆիզիկական հատկություններ։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս որոշելու հողերի պիտանիության աստիճանը տարբեր մշակաբույսերի համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գարու և աշնանացան ցորենի կենսաբանական և ագրոտեխնիկական պահանջներին։ Չնայած երկու մշակաբույսերն էլ հացահատիկային են և ունեն որոշակի ընդհանուր պահանջներ, դրանց աճի և բերքատվության վրա կարող են տարբեր կերպ ազդել հողի խոնավությունը, սննդային ռեժիմը, ջերմաստիճանային պայմանները, հողի կառուցվածքը և այլ գործոններ։ Հետևաբար մշակաբույսերի ճիշտ տեղաբաշխումը պետք է հիմնված լինի ոչ միայն հողի ընդհանուր որակի, այլև կոնկրետ մշակաբույսի պահանջների և տվյալ տարածքի բնական պայմանների համապատասխանության վրա։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է հողերի գնահատման տարբեր մեթոդների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Հողերի բոնիտավորումը, որակական գնահատումը, ագրոէկոլոգիական խմբավորումը և այլ մոտեցումներ կարող են օգտագործվել հողային ռեսուրսների արտադրական ներուժը որոշելու համար։ Ժամանակակից մոտեցումները կարող են ներառել նաև աշխարհագրական տեղեկատվական համակարգերի, քարտեզագրման և տարածական վերլուծության գործիքների կիրառություն, որոնք հնարավորություն են տալիս հողերի հատկությունները կապել կոնկրետ տարածքների հետ և կազմել մշակաբույսերի տեղաբաշխման համապատասխան քարտեզներ։ Հողերի գնահատման արդյունքների հիման վրա հնարավոր է առանձնացնել տարբեր պիտանիության գոտիներ՝ առավել բարենպաստ, սահմանափակ պիտանի կամ ոչ նպատակահարմար տարածքներ։ Նման գոտիավորումը թույլ է տալիս յուրաքանչյուր հողատարածքի համար ընտրել առավել համապատասխան մշակաբույս և մշակության եղանակ՝ նպաստելով բերքատվության բարձրացմանը և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տնտեսական արդյունավետության հարցը։ Ճիշտ տեղաբաշխումը կարող է նվազեցնել պարարտանյութերի, ոռոգման, հողի մշակության և այլ ագրոտեխնիկական միջոցառումների ավելորդ ծախսերը՝ միաժամանակ բարձրացնելով բերքի կայունությունն ու որակը։ Աշխատանքը կարող է հաշվի առնել նաև հողերի երկարաժամկետ պահպանության խնդիրները, քանի որ մշակաբույսերի անհամապատասխան տեղաբաշխումը կամ հողի նկատմամբ ոչ ճիշտ ագրոտեխնիկական մոտեցումները կարող են նպաստել հողի դեգրադացմանը, էրոզիայի, սննդատարրերի նվազմանը և բերրիության անկմանը։ Հետևաբար հողերի գնահատման մեթոդների կիրառումը պետք է դիտարկվի ոչ միայն ընթացիկ բերքատվության բարձրացման, այլև հողային ռեսուրսների կայուն կառավարման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է Դամղանի հովտի հողային ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների բացահայտման մեջ։ Ստացված տվյալները կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական արտադրության պլանավորման, մշակաբույսերի տարածքային տեղաբաշխման, հողի կառավարման և բերքատվության կանխատեսման նպատակներով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է հողագիտության, ագրոնոմիայի և տարածական պլանավորման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն հիմնավորել գարու և աշնանացան ցորենի տեղաբաշխումը՝ հաշվի առնելով հողերի որակական հատկությունները և տվյալ տարածքի բնական պայմանները։

Pedagogy

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության մանկավարժական բուհերում «Ձեռնարկատիրական գործունեության հիմունքներ» դասընթացի մոդելավորման և ուսուցման մեթոդների ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ձեռնարկատիրական կրթության տեսական հիմքերը, ուսումնական ծրագրերի կառուցման սկզբունքները և ապագա մանկավարժների համար անհրաժեշտ տնտեսական ու գործարար կարողությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է դասընթացի բովանդակության կառուցվածքը, ուսուցման ինտերակտիվ և գործնական մեթոդները՝ ներառյալ դեպքի ուսումնասիրությունները, նախագծային ուսուցումը, սիմուլյացիոն խաղերը և թիմային աշխատանքը։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև կրթական միջավայրի կազմակերպման խնդիրները, ուսանողների մոտ ձեռնարկատիրական մտածողության զարգացման ուղիները և գնահատման արդյունավետ համակարգերի կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարձրագույն մանկավարժական կրթության արդիականացմանը, աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան մասնագիտական հմտությունների ձևավորմանը և կրթական նորարարությունների ներդրմանը։ Գիրքը նախատեսված է մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, մեթոդիստների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական մեթոդական լուծումներ ձեռնարկատիրական կրթության ոլորտում։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական, քաղաքական կամ հասարակական գործչի սպանության քրեաիրավական և քրեաբանական հիմնահարցերի համալիր ուսումնասիրությանը։ Այն դիտարկում է տվյալ հանցագործության առանձնահատուկ հասարակական վտանգավորությունը՝ պայմանավորված ոչ միայն մարդու կյանքի դեմ ոտնձգությամբ, այլև պետական կառավարման, քաղաքական գործընթացների և հասարակական կյանքի բնականոն գործունեության վրա դրա հնարավոր ազդեցությամբ։ Հետազոտության քրեաիրավական հատվածում վերլուծվում են արարքի իրավական բնութագիրը, հանցակազմի օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ հատկանիշները, հանցագործության օբյեկտը, տուժողի հատուկ կարգավիճակի նշանակությունը, մեղավորության ձևը, հանցավոր նպատակը և շարժառիթը, ինչպես նաև սպանության այլ տեսակներից տվյալ արարքի սահմանազատման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ պետական, քաղաքական կամ հասարակական գործունեություն իրականացնող անձի դեմ ուղղված սպանությունը կարող է ունենալ ոչ միայն անհատական, այլև քաղաքական և հասարակական նշանակություն, ինչն անհրաժեշտ է հաշվի առնել արարքի քրեաիրավական որակավորման և պատասխանատվության հարցերը լուծելիս։ Քրեաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը վերաբերում է նման հանցագործությունների պատճառներին և նպաստող պայմաններին, հանցագործություն կատարող անձի առանձնահատկություններին, հանցավոր վարքագծի դրդապատճառներին, հանցագործության կանխարգելման հնարավորություններին և պետական ու հասարակական անվտանգության ապահովման միջոցներին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև նման հանցագործությունների կանխարգելման համակարգի կատարելագործման խնդիրը՝ ներառելով հնարավոր սպառնալիքների բացահայտումը, ռիսկերի գնահատումը, իրավապահ մարմինների գործունեության արդյունավետության բարձրացումը և համապատասխան կանխարգելիչ միջոցառումների մշակումը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի և քրեաբանության ոլորտի մասնագետների, իրավաբանների, իրավապահ մարմինների աշխատակիցների, գիտաշխատողների, դասախոսների և իրավաբանական կրթություն ստացող ուսանողների համար։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Դավիթ Բ. Դավիդյանի 2016 թվականի թեկնածուական ատենախոսության սեղմագիրն է՝ ԺԲ.00.05 մասնագիտությամբ, Հայ-ռուսական համալսարանում, 22 էջ ծավալով:

Other Subjects

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։