Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Literature

    Վերջին երգը խավարում

    Գեղարվեստական, հոգեբանական և քնարական շերտերով հագեցած վեպ կամ պատմվածքային ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը ուսումնասիրում է մարդու ներաշխարհի մթագնած վիճակները, կորուստի ցավը, հիշողության ուժը և լույսի որոնումը կյանքի դժվարագույն պահերին։ Գործում կենտրոնական գաղափարը այն է, թե ինչպես է մարդը փորձում պահպանել իր հոգևոր հավասարակշռությունը «խավարի»՝ այսինքն՝ կյանքի ճգնաժամային, ցավալի և անորոշ փուլերի մեջ, և ինչպես է վերջին «երգը» դառնում ներքին պայքարի, հույսի կամ հրաժեշտի խորհրդանիշ։ Նաիրա Մխիթարյանը ստեղծում է զգացմունքային և պատկերավոր լեզվով կառուցված պատմություն, որտեղ սիրո, միայնության, կորուստի և ինքնաճանաչման թեմաները փոխկապակցվում են՝ ձևավորելով խոր հոգեբանական ենթաշերտ։ Ստեղծագործությունը հաճախ ընթերցողին մղում է մտորելու մարդու ընտրությունների, հիշողությունների ազդեցության և ներքին վերափոխման հնարավորության մասին։

    Updated: 2026-10-23
    Վերջին երգը խավարում
    Online

    Linguistics

    Грамматика древнеармянского языка

    Այս աշխատությունը վերաբերում է հին հայերեն լեզվի՝ գրաբարի քերականական համակարգի մանրակրկիտ ուսումնասիրությանը և ներկայացնում է դրա կառուցվածքը՝ հնչյունաբանությունից մինչև շարահյուսություն։ Գրքում համակարգված կերպով բացատրվում են հին հայերենի հնչյունների զարգացումը, տառերի կիրառությունը, բառերի ձևաբանական փոփոխությունները, բայերի խոնարհման բարդ համակարգը, գոյականների հոլովումը և խոսքի մասերի փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրաբարի դասական նորմերին, ինչպես նաև լեզվի պատմական զարգացման առանձնահատկություններին, որոնք կապում են այն հնդեվրոպական լեզվաընտանիքի հետ։ Աշխատությունը հաճախ օգտագործվում է որպես գիտական աղբյուր լեզվաբանների, պատմաբանների և հայագիտական ուսումնասիրությունների համար, քանի որ այն օգնում է հասկանալ ոչ միայն լեզվի կառուցվածքը, այլ նաև հին հայկական գրականության և մատենագրության լեզվական հիմքերը։ Այն համարվում է կարևոր ձեռնարկ հին հայերենին խորությամբ տիրապետելու և դասական տեքստերը ճիշտ մեկնաբանելու համար։

    Updated: 2026-09-21
    Грамматика древнеармянского языка
    Online

    Mathematics

    Դեֆորմացված միաբյուրեղներում ռենտգենյան փնջերի դիֆրակցիայի որոշ խնդիրներ

    Աշխատանքը նվիրված է դեֆորմացված միաբյուրեղներում ռենտգենյան ճառագայթների դիֆրակցիայի հետ կապված տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն երևույթի վերլուծությունը, թե ինչպես են բյուրեղի կառուցվածքում առաջացած դեֆորմացիաները, լարվածությունները և ցանցի պարբերականության փոփոխությունները ազդում ռենտգենյան ճառագայթների տարածման և դիֆրակցիոն պատկերի ձևավորման վրա։ Միաբյուրեղային նյութերի դեպքում ատոմների խիստ կարգավորված դասավորությունը ստեղծում է դիֆրակցիայի համար անհրաժեշտ պայմաններ, սակայն արտաքին ազդեցությունների կամ ներքին կառուցվածքային առանձնահատկությունների հետևանքով այդ կարգավորվածությունը կարող է փոփոխվել, ինչի արդյունքում փոխվում են դիֆրակցիոն առավելությունների դիրքը, ինտենսիվությունը, ձևը և լայնությունը։ Աշխատանքը դիտարկում է այն մաթեմատիկական և ֆիզիկական խնդիրները, որոնք առաջանում են նման դեֆորմացված բյուրեղներում ռենտգենյան փնջերի դիֆրակցիան նկարագրելիս։ Կարևոր տեղ է հատկացվում բյուրեղային ցանցի դեֆորմացիայի և ռենտգենյան ալիքների փոխազդեցության մեխանիզմներին, ինչպես նաև այն պայմաններին, որոնց դեպքում հնարավոր է դիֆրակցիոն տվյալներից տեղեկություն ստանալ բյուրեղի ներքին կառուցվածքի և դեֆորմացիայի բնույթի վերաբերյալ։ Նման ուսումնասիրությունները պահանջում են ինչպես բյուրեղագիտության և պինդ մարմնի ֆիզիկայի հիմնարար հասկացությունների կիրառում, այնպես էլ ալիքային դիֆրակցիայի և ռենտգենյան ճառագայթների տարածման մաթեմատիկական նկարագրություն։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ բյուրեղային նյութերի կառուցվածքային ախտորոշման համար, քանի որ դիֆրակցիոն պատկերի փոփոխությունների միջոցով հնարավոր է գնահատել բյուրեղում առկա լարվածությունները, դեֆորմացիաները և կառուցվածքային անկատարությունները։ Թեման հատկապես կարևոր է նյութագիտության և պինդ մարմնի ֆիզիկայի համար, որտեղ նյութերի մեխանիկական հատկությունները հաճախ անմիջականորեն կապված են դրանց միկրոկառուցվածքի և բյուրեղային ցանցի վիճակի հետ։ Դեֆորմացված միաբյուրեղների ռենտգենյան դիֆրակցիայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս կապ հաստատել դիտվող փորձարարական պատկերների և բյուրեղի իրական կառուցվածքային վիճակի միջև՝ նպաստելով ինչպես դիֆրակցիոն մեթոդների տեսական կատարելագործմանը, այնպես էլ դրանց կիրառական օգտագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է բարդ ֆիզիկական համակարգ, որտեղ ռենտգենյան ճառագայթների ալիքային հատկությունները, բյուրեղային կառուցվածքը և մեխանիկական դեֆորմացիաները փոխկապակցված են, իսկ դրանց համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ դեֆորմացված բյուրեղներում տեղի ունեցող դիֆրակցիոն գործընթացները։

    Updated: 2026-09-21
    Դեֆորմացված միաբյուրեղներում ռենտգենյան փնջերի դիֆրակցիայի որոշ խնդիրներ
    Online

    Economics

    ՀՀ ընդերքօգտագործման տնտեսական հիմնախնդիրները

    Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ընդերքօգտագործման ոլորտի տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ անդրադառնալով հանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, կառավարման և կայուն զարգացման հարցերին։ Հեղինակը վերլուծում է երկրի ընդերքային ներուժը, հանքարդյունաբերության ոլորտի տնտեսական նշանակությունը, դրա ազդեցությունը ազգային տնտեսության զարգացման վրա և ոլորտում առկա հիմնական մարտահրավերները։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ընդերքօգտագործման կազմակերպման, ներդրումային քաղաքականության, բնական պաշարների գնահատման, հարկային և իրավական կարգավորման, արտադրության արդյունավետության բարձրացման և շրջակա միջավայրի պահպանության հետ կապված խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքարդյունաբերության ոլորտի տնտեսական արդյունավետության գնահատմանը, ռեսուրսների օգտագործման ռացիոնալացմանը, միջազգային փորձի կիրառման հնարավորություններին և կայուն զարգացման սկզբունքների ներդրմանը։ Ուսումնասիրությունը ներկայացնում է ոլորտի զարգացման հնարավոր ուղղություններն ու առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել ընդերքային ռեսուրսների ավելի արդյունավետ կառավարմանը և Հայաստանի տնտեսական ներուժի լիարժեք օգտագործմանը։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, բնապահպանության և ընդերքօգտագործման ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման ներկայացուցիչների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են բնական ռեսուրսների տնտեսական կառավարման հիմնախնդիրներով։

    Updated: 2026-09-20
    ՀՀ ընդերքօգտագործման տնտեսական հիմնախնդիրները
    Online

    Mathematics

    О некоторых спектральных свойствах 𝒜-значных аналитических функций / 𝒜 -արժեքանի անալիտիկ ֆունկցիաների որոշ սպեկտրալ հատկությունների մասին

    Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 𝒜-արժեքանի անալիտիկ ֆունկցիաների սպեկտրալ հատկությունների ուսումնասիրությանը, որտեղ 𝒜-ն դիտարկվում է որպես որոշակի ալգեբրայական կամ բանախյան կառուցվածք, որի վրա սահմանված են անալիտիկ ֆունկցիաների ընդհանրացված պատկերացումներ։ Հեղինակը վերլուծում է նման ֆունկցիաների սպեկտրի գաղափարը՝ ընդլայնելով դասական կոմպլեքս անալիզի շրջանակները բազմաչափ կամ օպերատորային արժեքներով ֆունկցիաների դեպքի համար։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են սպեկտրի հիմնական հատկությունները՝ կոմպակտություն, ոչ դատարկություն, կայունություն որոշ օպերացիաների նկատմամբ, ինչպես նաև կապը ֆունկցիայի արժեքների և համապատասխան օպերատորային կառուցվածքների սպեկտրների միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ 𝒜-ն հանդիսանում է միավորային բանախյան հանրահաշիվ, և անալիտիկ ֆունկցիաները սահմանվում են որպես տոպոլոգիական կամ նորմավորված տարածքների վրա գործող մորֆիզմներ։ Վերլուծվում են նաև սպեկտրալ քարտեզման հատկությունները և դրանց պահպանումը հոմոմորֆիզմների ներքո, ինչը թույլ է տալիս կապ հաստատել ֆունկցիոնալ անալիզի և օպերատորների տեսության միջև։ Աշխատությունը ներառում է նաև մի շարք թեորեմներ և առաջարկություններ, որոնք ընդհանրացնում են դասական Կոշիի և Գելֆանդի սպեկտրալ գաղափարները ավելի ընդհանուր կառուցվածքների վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 𝒜-արժեքանի անալիտիկ ֆունկցիաների սպեկտրալ տեսությունը որպես ժամանակակից ֆունկցիոնալ անալիզի կարևոր ուղղություն, որը կապում է կոմպլեքս անալիզը, օպերատորների տեսությունը և աբստրակտ ալգեբրան։

    Updated: 2026-08-20
    О некоторых спектральных свойствах 𝒜-значных аналитических функций / 𝒜 -արժեքանի անալիտիկ ֆունկցիաների որոշ սպեկտրալ հատկությունների մասին
    Online

    Economics

    Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության հարկային բեռի կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության հարկային բեռի ձևավորման, գնահատման և կարգավորման տնտեսական ու ինստիտուցիոնալ հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերը ազգային տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցային միջավայրի ձևավորման և տնտեսական ակտիվության խթանման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային բեռի տնտեսական բովանդակությանը, դրա հաշվարկման և գնահատման մոտեցումներին, ինչպես նաև հարկային պարտավորությունների ազդեցությանը ձեռնարկությունների ֆինանսական կայունության, շահութաբերության և ներդրումային հնարավորությունների վրա։ Ուսումնասիրվում են հարկման տարբեր համակարգերի առանձնահատկությունները, հարկային դրույքաչափերի, արտոնությունների, վարչարարական պահանջների և հաշվետվողականության ընթացակարգերի ազդեցությունները ձեռնարկատիրական գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հարկային քաղաքականության և փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացման փոխկապակցվածությանը, հարկային կարգապահության բարձրացմանը, ստվերային տնտեսական գործունեության կրճատմանը և հարկային վարչարարության արդյունավետության ապահովմանը։ Կարևորվում են պետական բյուջեի եկամուտների ձևավորման և ձեռնարկատիրության զարգացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծման միջև հավասարակշռության պահպանման հարցերը։ Դիտարկվում են միջազգային փորձի կիրառման, հարկային օրենսդրության կատարելագործման, հարկային ընթացակարգերի պարզեցման և թվային վարչարարության զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև հարկային բեռի օպտիմալացման տնտեսական հիմնավորումներին, ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանը և պետական աջակցության գործիքների արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, հարկային քաղաքականության մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, ձեռնարկատերերի, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-13
    Փոքր և միջին ձեռնարկատիրության հարկային բեռի կարգավորման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում