Լեռնային շրջանների լանդշաֆտային պլանավորման սկզբունքները (ՀՀ Արագածոտնի մարզի օրինակով)

Linguistics

Այս աշխատությունը նվիրված է հայ գրական աշխարհաբարի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով հայ նոր գրական լեզվի պատմության կարևորագույն փուլերից մեկին։ Հեղինակը լեզվաբանական և գրականագիտական տեսանկյունից վերլուծում է աշխարհաբարի կառուցվածքային, բառապաշարային, քերականական և ոճական առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով հայ գրական լեզվի զարգացման ընդհանուր համատեքստում։ Ուսումնասիրության մեջ քննության են առնվում լեզվական տարբեր շերտերը, արտահայտչամիջոցները, ժողովրդախոսակցական տարրերի կիրառությունը, ինչպես նաև լեզվի դերը ազգային ինքնագիտակցության, մշակույթի և գրական ավանդույթի ձևավորման գործում։ Աշխատությունը ներկայացնում է արժեքավոր դիտարկումներ հայ գրական լեզվի պատմության, լեզվական փոփոխությունների և գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, գրականագետների, բանասերների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են հայոց լեզվի պատմությամբ, գրական աշխարհաբարի զարգացման ընթացքով և հայ դասական գրականության լեզվաոճական առանձնահատկություններով։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է առողջարար ֆիզիկական կուլտուրայի և սրտանոթային համակարգի հարմարվողական հնարավորությունների միջև փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը հասուն և տարեց կանանց շրջանում։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ տարիքային փոփոխություններին զուգընթաց օրգանիզմի ֆունկցիոնալ հնարավորությունների գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի առողջության պահպանման, առօրյա ակտիվության և կյանքի որակի տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքում սրտանոթային համակարգի արձագանքն է կանոնավոր և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան ֆիզիկական ակտիվությանը՝ դիտարկելով օրգանիզմի հարմարվողականության ընդհանուր օրինաչափությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են գնահատվել սրտի աշխատանքի և արյան շրջանառության ֆունկցիոնալ ցուցանիշները հանգստի և վերահսկվող ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության պայմաններում՝ համեմատելով տարբեր տարիքային կամ ֆիզիկական պատրաստվածության խմբերի տվյալները։ Կարևոր ուղղություն է ֆիզիկական ակտիվության նկատմամբ անհատական արձագանքի ուսումնասիրությունը, քանի որ նույն տարիքի մարդկանց ֆունկցիոնալ հնարավորությունները կարող են տարբեր լինել առողջական վիճակի, կենսակերպի և նախկին ֆիզիկական ակտիվության մակարդակի պատճառով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել առողջարար ֆիզիկական կուլտուրայի ազդեցությանը ընդհանուր աշխատունակության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդուրժողականության և վերականգնման գործընթացների վրա։ Հետազոտությունը կարող է նաև ուսումնասիրել, թե կանոնավոր շարժողական ակտիվությունն ինչպես է փոխկապակցվում սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ պաշարների և արտաքին փոփոխվող պայմաններին օրգանիզմի հարմարվելու կարողության հետ։ Մեթոդաբանական տեսանկյունից նման ուսումնասիրություններում կարող են համադրվել ֆիզիոլոգիական դիտարկումները, ֆունկցիոնալ գնահատման մեթոդները և մասնակիցների ընդհանուր ֆիզիկական վիճակի վերաբերյալ տվյալները՝ փոփոխությունների դինամիկան բացահայտելու համար։ Միաժամանակ կարևոր է հաշվի առնել տարիքային առանձնահատկությունները և առողջական վիճակը, քանի որ ֆիզիկական ակտիվության ազդեցությունը տարբեր մարդկանց մոտ կարող է տարբեր կերպ դրսևորվել։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է տարեց և հասուն տարիքի մարդկանց առողջության պահպանմանն ուղղված ֆիզիկական դաստիարակության ու առողջարար շարժողական ծրագրերի գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությամբ։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է ֆիզիկական կուլտուրայի, տարիքային ֆիզիոլոգիայի, սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ գնահատման և առողջապահական կանխարգելման մոտեցումները՝ ներկայացնելով շարժողական ակտիվության նշանակությունը օրգանիզմի հարմարվողական հնարավորությունների ուսումնասիրման համատեքստում։

History

Այս աշխատությունը նվիրված է Հարավկովկասյան պետությունների՝ Հայաստանի, Վրաստանի և Ադրբեջանի եվրաինտեգրման գործընթացների ուսումնասիրությանը 1991–2004 թվականների ժամանակահատվածում՝ հետխորհրդային անցումային շրջանի քաղաքական, տնտեսական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների համատեքստում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում են անկախություն ձեռք բերելուց հետո տարածաշրջանային պետությունների արտաքին քաղաքական կողմնորոշումների ձևավորումը, Եվրոպական միության հետ հարաբերությունների զարգացման փուլերը և եվրոպական կառույցներին ինտեգրվելու ռազմավարական մոտեցումները։ Աշխատությունում ներկայացվում են համագործակցության հիմնական գործիքները՝ գործընկերության և համագործակցության համաձայնագրեր, TACIS ծրագրեր, ինչպես նաև ԵՄ-ի հարևանության քաղաքականության նախադրյալները, որոնք հիմք են ստեղծել հետագա ինտեգրացիոն գործընթացների համար։

Other Subjects

Նվիրված է սննդամթերքի փաթեթավորման ոլորտում պոլիմերային նյութերի կիրառության տեսական հիմքերին և գործնական տեխնոլոգիաներին՝ ընդգրկելով ինչպես նյութագիտության, այնպես էլ սննդի անվտանգության պահանջների համադրությունը, գրքում մանրամասն ներկայացվում են փաթեթավորման պոլիմերների հիմնական տեսակները՝ պոլիէթիլեն, պոլիպրոպիլեն, պոլիէթիլեն տերեֆտալատ և այլ սինթետիկ ու համակցված նյութեր, բացատրվում են դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունները՝ մեխանիկական ամրություն, թափանցելիություն գազերի և խոնավության նկատմամբ, ջերմակայունություն և քիմիական կայունություն, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը սննդամթերքի պահպանման ժամկետի և որակի վրա, աշխատությունը անդրադառնում է փաթեթավորման տեխնոլոգիական գործընթացներին՝ ձևավորում, եռակցում, լամինացում և ստերիլ փաթեթավորում, ինչպես նաև ժամանակակից ավտոմատացված արտադրական գծերի կիրառությանը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սննդամթերքի և փաթեթավորման նյութերի փոխազդեցությանը՝ միգրացիայի երևույթներին, հնարավոր քիմիական ռեակցիաներին և առողջապահական անվտանգության գնահատմանը, ներկայացվում են նաև էկոլոգիական խնդիրները՝ պոլիմերային թափոնների ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, վերամշակման և վերօգտագործման տեխնոլոգիաները, ինչպես նաև կենսաքայքայվող նյութերի կիրառման հեռանկարները, գրքում քննարկվում են նաև միջազգային ստանդարտները և որակի վերահսկման պահանջները սննդի փաթեթավորման ոլորտում, ինչը թույլ է տալիս ապահովել արտադրանքի անվտանգությունն ու մրցունակությունը, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և արդյունաբերական կիրառական մոտեցումները՝ հանդիսանալով կարևոր աղբյուր սննդի տեխնոլոգիայի, քիմիական տեխնոլոգիայի և փաթեթավորման ինժեներիայի ոլորտների համար։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է 1991 թվականին Հայաստանի գրադարանային համակարգում գործող կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի գործունեության ուսումնասիրմանը, կատարված աշխատանքների արդյունքների վերլուծությանը և դրանց հետագա կազմակերպման համար մեթոդական ուղղությունների ներկայացմանը։ Հրատարակության հիմքում տարբեր գրադարանային համակարգերի աշխատանքի վերաբերյալ տվյալների համադրումն ու գնահատումն է, որի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում գրադարանային սպասարկման վիճակի, ֆոնդերի կազմակերպման, ընթերցողական պահանջների բավարարման և մասնագիտական աշխատանքի հիմնական առանձնահատկությունների մասին։ Քննվում են գրադարանների ֆոնդերի համալրման, մշակման, պահպանման և օգտագործման խնդիրները, ինչպես նաև ընթերցողների ներգրավման, գրականության տրամադրման, տեղեկատվական ու մատենագիտական սպասարկման կազմակերպման արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կենտրոնական գրադարանների և մասնաճյուղերի միջև աշխատանքի համակարգմանը, մեթոդական ղեկավարությանը և միասնական գրադարանային ցանցի շրջանակում գործառույթների բաշխմանը։ Վերլուծական նյութը հնարավորություն է տալիս համեմատելու առանձին համակարգերի գործունեության ցուցանիշները, բացահայտելու աշխատանքի կազմակերպման ընդհանուր միտումները և առանձնացնելու այն խնդիրները, որոնք պահանջում էին մասնագիտական կամ կազմակերպական լուծումներ։ Կարևորվում են նաև գրադարանային վիճակագրության տվյալները՝ որպես ֆոնդերի շարժը, ընթերցողների թիվը, հաճախումները, գրքատացքը և ծառայությունների օգտագործումը բնութագրող տեղեկատվական հիմք։ Մեթոդական հանձնարարականները կարող են ուղղված լինել աշխատանքի պլանավորման բարելավմանը, ընթերցողների սպասարկման ձևերի կատարելագործմանը, մատենագիտական և տեղեկատվական գործունեության զարգացմանը, ֆոնդերի նպատակային համալրմանը և գրադարանավարների մասնագիտական աշխատանքի արդյունավետության բարձրացմանը։ Հատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ ներկայացվող նյութը վերաբերում է Հայաստանի հասարակական և ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների կարևոր ժամանակաշրջանին, ինչի շնորհիվ այն կարող է ծառայել նաև որպես գրադարանային գործի պատմության ուսումնասիրության փաստագրական աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է վիճակագրական, վերլուծական և մեթոդական նյութերը՝ ներկայացնելով Հայաստանի կենտրոնացված գրադարանային համակարգերի տվյալ տարվա գործունեության ընդհանուր պատկերը և գրադարանային աշխատանքի հետագա կազմակերպման մասնագիտական ուղենիշները։

Technology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է իզոտրոպ և անիզոտրոպ նյութերից պատրաստված կոշտության կողերով ուժեղացված շերտավոր սալերի օպտիմալ նախագծման տեսական և ինժեներական հիմունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են շերտավոր կառուցվածքների մեխանիկական վարքագծի առանձնահատկությունները, դրանց դեֆորմացիոն և լարվածային վիճակները արտաքին բեռնվածությունների ազդեցության տակ, ինչպես նաև կոշտության կողերի ներդրման ազդեցությունը կառուցվածքային ամրության և կայունության վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում են իզոտրոպ և անիզոտրոպ նյութերի մեխանիկական հատկությունների համեմատական վերլուծությունը, դրանց կիրառման հնարավորությունները ժամանակակից շինարարական և ինժեներական համակարգերում, ինչպես նաև շերտավոր սալերի հաշվարկային մոդելավորման մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիմալ նախագծման մեթոդներին՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել նյութածախսը, բարձրացնել կրողունակությունը և ապահովել կառուցվածքի երկարաժամկետ կայունությունը։ Վերլուծվում են նաև մաթեմատիկական մոդելավորման, վերջավոր տարրերի մեթոդի և թվային սիմուլյացիաների կիրառությունները նախագծման գործընթացում։ Աշխատությունը ընդգծում է ինժեներական օպտիմալացման դերը ժամանակակից կառուցվածքային համակարգերի արդյունավետության բարձրացման գործում։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել կառուցվածքային ինժեներների, մեխանիկայի մասնագետների, շինարարական տեխնոլոգների և կիրառական մաթեմատիկայով հետաքրքրվող գիտնականների համար։